1
BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NĂM HỌC 2013 - 2014
TÊN ĐỀ TÀI:
ỨNG DỤNG PHẦN MỀM 3DS MAX (AUTODESK)
TẠO HÌNH ẢNH, HOẠT CẢNH TRỰC QUAN TRONG DẠY HỌC Tác giả: Lê Quang Quỳnh.
Giới tính: Nam.
Thuộc đơn vị: Trung tâm Kĩ thuật tổng hợp – Hướng nghiệp Vạn Ninh.
Chức vụ: Tổ trưởng.
Bộ phận: Tổ chuyên môn.
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KHÁNH HÒA
TRUNG TÂM KTTH
–
HN
VẠN NINH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

d) Đánh giá chất lượng tiếp thu bài của học sinh qua điểm số 36
III. Kết luận
38
Phần phụ lục (đóng tập riêng)
- Phiếu khảo sát đối với học sinh.
- Phiếu dự giờ của tổ chuyên môn.

3

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong việc dạy nghề phổ thông tại trung tâm kĩ thuật tổng hợp – hướng
nghiệp hiện nay, ở các môn học đều có nhiều nội dung kiến thức gắn liền với
thực tế lao động sản xuất, liên quan trực tiếp đến các công cụ lao động, thiết bị,
máy móc, sản phẩm có thật. Do đặc thù của các môn giáo dục nghề phổ thông,
nếu trong việc dạy và học chỉ đơn thuần tìm hiểu chúng qua sách, tài liệu thì
hiệu quả giảng dạy không cao, không gây được hứng thú cho người học, lâu dần
có thể dẫn đến giảm sút chất lượng dạy và học, kết quả không đạt được theo yêu
cầu đề ra. Ví dụ như trong nghề Điện dân dụng mà tôi đang giảng dạy tại trung
tâm KTTH-HN Vạn Ninh thì hầu như trong tất cả các tiết dạy lí thuyết cũng như
thực hành đều cần có hoạt động tìm hiểu, tác động, thao tác thực hành thông qua
các công cụ, thiết bị, máy móc, sản phẩm này (sau đây gọi chung là dụng cụ,
thiết bị). Có thể liệt kê một số dụng cụ, thiết bị cần dùng như:
- Chương mở đầu:
+ Các thiết bị có quy mô lớn sử dụng trong sản xuất và truyền tải điện
năng.
+ Các dụng cụ bảo hộ an toàn trong lao động nghề Điện dân dụng.
- Chương đo lường điện:
+ Các dụng cụ đo lường, kiểm tra (bút thử điện, Vôn kế, Ampe kế, vạn
năng kế, oát kế, công tơ điện…)
+ Hệ thống phụ tải với các mức tiêu thụ điện năng nhiều ít khác nhau.

nhiều, đa dạng về chủng loại mà chúng ta có thể dễ dàng hình dung ra được qua
tên gọi của các nghề đang được phép giảng dạy hiện nay: điện tử dân dụng, quay
phim chụp ảnh, nấu ăn, làm vườn, nuôi cá, trồng rừng, gò, sửa chữa xe gắn máy,
cắt may, thêu tay, tin học văn phòng, làm và cắm hoa.
Bênh cạnh các môn giáo dục nghề phổ thông, trong rất nhiều các môn học
khác tại trường trung học phổ thông, cũng cần đến các dụng cụ, thiết bị phục vụ
cho công tác dạy và học. Tuy nhiên, do giới hạn về phạm vi công tác cũng như
tập trung vào vấn đề chính, tôi chỉ xin trình bày gói gọn trong phạm vi dạy nghề
phổ thông tại trung tâm KTTH-HN, cụ thể hơn ở môn giáo dục nghề Điện dân
dụng mà tôi đang trực tiếp giảng dạy.
Sau gần 3 năm giảng dạy nghề phổ thông, tôi nhận thấy việc truyền tải
các kiến thức liên quan đến các dụng cụ, thiết bị này là rất khó nếu như không
có sẵn phương tiện trực quan thật hoặc phương tiện hỗ trợ trực quan. Ví dụ: khi
dạy về động cơ điện xoay chiều, nếu chỉ dùng hình vẽ bảng, hay tranh ảnh đơn
thuần thì khó gây được sự tập trung chú ý, hứng thú cho học sinh cũng như rất
hạn chế cho giáo viên khi giảng giải, truyền đạt. Cái mà giáo viên và học sinh
cần lúc này là một mẫu vật thật để có thể quan sát được cụ thể, rõ ràng, hoặc ít
ra là tranh ảnh, phim hoạt cảnh thực sự sống động, với các góc nhìn khác nhau
về động cơ điện đó. Và trên thực tế, ai hoạt động trong lĩnh vực liên quan đến
giáo dục cũng nhận thấy rằng, phương tiện dạy học hỗ trợ trực quan sinh động là
hết sức cần thiết vì tính hiệu quả mà nó mang lại.

***
Trong điều kiện thực tế của trung tâm KTTH-HN Vạn Ninh, nơi tôi đang
thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, được thành lập từ đầu năm 2011 và chính thức tổ
chức hoạt động giảng dạy vào 09/2011. Được ra đời muộn và với sự quan tâm
của các cấp lãnh đạo, từ khi mới thành lập trung tâm này đã được cung cấp khá
nhiều dụng cụ, thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học lí thuyết cũng như thực
hành. Minh chứng là rất nhiều phòng trong khuôn viên trung tâm được sử dụng
để sắp xếp bảo quản các dụng cụ thiết bị dạy học. Tuy nhiên, qua thực tế giảng

Tôi đã nảy sinh hướng khắc phục cho hiện trạng này theo hướng tạo ra các sản
phẩm, dụng cụ thiết bị mang tính ảo hóa. Với nền tảng của bản thân là sự đam
mê đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ máy tính trong nhiều
công việc, được tìm hiểu và học tập cơ bản các phần mềm ứng dụng trên máy
tính, tôi mạnh dạn tìm hiểu theo hướng công nghệ đồ họa ảo này. Với sự phát
triển của công nghệ thông tin, máy tính hiện nay, việc sử dụng các công cụ ảo và
hệ thống thông tin trên máy tính, đã góp phần tạo ra những sản phẩm mang tính
trực quan sinh động rất cao mà ai ai cũng đều thích thú khi được quan sát.
Hướng khắc phục này trước giờ cũng đã có rất nhiều nghiên cứu tìm tòi và sản
phẩm được đưa ra. Tuy nhiên để có chất lượng cao, đảm bảo tính thẩm mỹ, khoa
học, gây hiệu quả cao trong dạy học thì hiện nay công cụ mạnh nhất vẫn thuộc
về công nghệ đồ họa 3D. Công nghệ này sử dụng các phần mềm tạo ra các sản
phẩm trực quan 3 chiều cực kì bắt mắt, giống thực tế mà người quan sát hoàn
toàn bị thuyết phục. Như vậy, nói là ảo nhưng các sản phẩm 3D này lại còn có
những đặc tính trình diễn như thật, đôi khi còn vượt xa cả thực tế ở sự sáng tạo,
tính thẩm mỹ.

*
Vậy các sản phẩm đồ họa 3D này liệu có đủ sức thay thế được các dụng
cụ, thiết bị thật trong việc giảng dạy hay không? Theo nhận định ban đầu thì
đương thiên là không thể thay thế hoàn toàn được, đặc biệt là trong khâu học
sinh trực tiếp thực hành thao tác kĩ thuật. Tuy nhiên sức mạnh của các sản phẩm
này không hề nhỏ, nó sẽ đáp ứng được nhu cầu dạy lí thuyết cũng như phần
hướng dẫn thao tác thực hành rất tốt nếu biết kết hợp với một số ít hình ảnh thực
tế, vật thật, bởi ưu điểm:
- Sản phẩm của nó là hình ảnh, phim hoạt cảnh mà dễ dàng mở xem được
trên máy vi tính.
6

- Kết hợp với trình chiếu bằng máy chiếu thì các hình ảnh và phim hoạt

cảnh sinh động với hiệu quả trình diễn rất cao.

*
Quá trình nghiên cứu phần mềm này nhằm mục đích:
+ Tăng thêm vốn hiểu biết về lĩnh vực đồ họa 3 chiều, khả năng sử dụng
phần mềm 3Ds Max của bản thân để tạo ra các sản phẩm là hình ảnh và phim
hoạt cảnh để phục vụ trực tiếp cho công việc giảng dạy của bản thân, các đồng
nghiệp trong đơn vị. Trong đó có sử dụng một số sản phẩm thu thập được để
đẩy nhanh quá trình nghiên cứu ứng dụng thử.
+ Đánh giá xem khả năng ứng dụng phần mềm này trong việc tạo ra các
hình ảnh, phim hoạt cảnh có thể thay thế cho các dụng cụ, thiết bị trực quan
thật mà vẫn nâng cao chất lượng giảng dạy hay không. Nếu quả thật nó mang
lại hiệu quả cao thì có thể tiết kiệm được rất nhiều chi phí trong việc mua sắm
các dụng cụ thiết bị dạy học mà lại tăng được hiệu quả giảng dạy đối với trung
7

tâm KTTH-HN Vạn Ninh nói riêng và các trường học và trung tâm khác nói
chung.

*
Để biết cách sử dụng phần mềm này, tôi tiến hành cài đặt và nghiên cứu
tìm hiểu cách sử dụng phần mềm trên máy tính cá nhân để tạo ra các hình ảnh,
phim hoạt cảnh phục vụ nhu cầu giảng dạy của bản thân; tuy nhiên việc học tập
tìm hiểu này phải mang tính lâu dài nên tôi cũng thu thập thêm những sản phẩm
đã được làm bằng phần mềm này để hỗ trợ thêm trong quá trình nghiên cứu.
Để khảo sát xem hiệu quả ứng dụng của phần mềm này trong dạy học
nghề phổ thông tại trung tâm, tôi tiến hành:
- Dạy các tiết có sử dụng các hình ảnh và phim hoạt cảnh được làm bằng
phần mềm này.
- Sau đó thu thập ý kiến nhận xét đóng góp của đồng nghiệp và học sinh

quá trình làm mẫu của giáo viên nhờ các hoạt cảnh có hiệu ứng chuyển động và
ánh sáng như thật.
Qua tìm hiểu biết được khả năng đó của phần mềm này, tôi thiết nghĩ nếu
tự học tập nghiên cứu để ứng dụng phần mềm này để tạo ra các sản phẩm trực
quan trong dạy học, đặc biệt là các môn học kĩ thuật ở các trung tâm KTTH-HN
sẽ nâng cao rất nhiều hiệu quả của việc dạy và học, tạo được môi trường học tập
hứng thú, bổ ích, khắc phục được những mặt hạn chế của việc giáo dục nghề
phổ thông hiện nay của trung tâm tôi đang công tác.Autodesk 3ds Max Là phần mềm thiết kế mô hình mạnh mẽ, được tích
hợp tính năng 3D cho việc vẽ, hoạt hình, tích hợp các công cụ cho phép các
nghệ sĩ , các nhà thiết kế dễ dàng , nhanh chóng hơn trong việc hoàn thành tác
phẩm. Với các công cụ chuyên biệt cho các nhà phát triển Game, hiệu ứng hình
ảnh, thiết kế đồ họa, kiến trúc sư, kỹ sư, các chuyên gia về đồ họa khác .

Bộ phần mềm Autodesk 3ds Max SDK (Software Developer Kit – Bộ
phần mềm thiết kế ) được ứng dụng hỗ trợ và thực hiện hầu hết mọi khía cạnh
tính năng của Autodesk 3ds Max . Bao gồm cả hình học không gian, điều khiển
hoạt hình, tạo hiệu ứng cho máy ảnh , không gian. Nó tạo ra các thành phần mới
cho khung cảnh, kiểm soát hành vi của các thành phần đó và xuất ra dữ liệu
cảnh bằng các định dạng tùy chọn . Phát triển thêm ứng dụng quản lý được tải từ
.Net từ đó có thể thêm vào các tiện ích trong C# hoặc các ngôn ngữ khac với
.Net . Với hơn 200 mẫu tiện ích cho các dự án bộ SDK toàn diện của 3D
max truy cập sâu rộng nó có thể đáp ứng những kịch bản, dự án đòi hỏi cao
nhất.
Một số ưu thế nổi trội của 3Ds Max về khía cạnh đồ họa:

* Mô hình 3D



* Animation

Tạo ra hình ảnh , ký tự chất lượng cao bằng cách khai thác một công cụ thông
minh và tinh vi nhất.
Tận dụng các hành vi hành động hoạt hình với CAT (Character Animation
Toolkit) động vật 2 chân và hoạt hình đám đông.
Sử dụng chỉnh sửa CAT da và cơ bắp để giúp đạt được sự chính xác hơn, mượt
mà mà hơn của biến dạng di chuyển của xương.
Lắp lắp ráp cơ và các nhân vật phức tạp với bộ xương tùy chỉnh bằng cách sử
dụng 3ds Max bones (xương), nghịch đảo động học (IK) với các công cụ tùy
biến
Dây một và hai chiều các mối quan hệ giữa bộ điều khiển để giúp tạo ra đơn
giản hóa giao diện hoạt hình 3D.
CAT Hoạt hình, động vật hai chân, và 3ds Max xác định đối tượng để chuyển
dữ liệu tổng quan mà không ảnh hưởng đến cơ bản của nó.

* Dynamics, Effects & Simulation

Tạo sự năng động và với các hiệu ứng đã được chứng minh trong , bộ công cụ
với hiệu suất cao:
10

Sử dụng tích hợp công cụ mô phỏng vải để chuyển hầu như bất kỳ đối
tượng 3D vào quần áo, hoặc xây dựng hàng may mặc, và sau đó điều chỉnh và
sinh động các đối tượng và vải.
Tạo tóc, lông thú, và các hiệu ứng có nguồn gốc từ sợi khác như cỏ, và kiểm
soát chính xác phong cách và hình ảnh động của nó.
Thiết kế tinh vi hạt sự kiện hiệu ứng như nước, lửa, phun, và tuyết, và kiểm soát
chúng với các biểu hiện, kịch bản, hoặc thao tác trực tiếp.

- Việc tìm hiểu cách sử dụng phần mềm này đã chiếm rất nhiều thời gian nhưng
việc luyện tập để sử dụng phần mềm này lại càng tốn công sức hơn nữa. Vì trên
thực tế có những người chuyên làm việc trong lĩnh vực này, và nó mang lại một
thu nhập không hề thấp trong cơ cấu ngành nghề hiện nay, đặc biệt ngành nghề
liên quan đến lĩnh vực công nghệ thông tin. Vì thế tôi cũng xác định rằng thời
gian luyện tập sử dụng phần mềm này là nhiều năm tới chứ không phải một sớm
một chiều có thể tạo ra sản phẩm tốt được.
11

b) Những nội dung kiến thức cơ bản thu nhận được (được sắp xếp theo
bài):
Bài 1:
- Thiết lập đơn vị làm việc.
- Thiết lập khoảng cách Grid.
- Tạo khối cơ bản.
- Hiệu chỉnh đối tượng (Modify).
- Copy đối tượng.
- Di chuyển đối tượng theo một khoảng cách cho trước.
- Chỉnh tỉ lệ cho đối tượng (Scale).
- Xoay đối tượng.
- Giao diện chính của 3ds max.
- Thực hành.
Bài 2:
- Vẽ cột.
- Vẽ tường.
- Đục khoét tường.
Bài 3:
- Vẽ hình khối cơ bản.
- Hiệu chỉnh đường spline.
- Ốp vật liệu căn bản

Bài 10:
- Vật liệu phản quang.
- Vật liệu Multi/Sub-Object.
Bài 11:
- Vật liệu phản quang đặc tính Raytrace.
- Vật liệu thủy tinh trong suốt.
Bài 12:
- Vật liệu dạng khung dây.
- Tạo các đối tượng có dạng khung dây.
- Ứng dụng các vật liệu dạng khung dây.
Bài 13:
- Loft.
- Bo tròn khối.
Bài 14:
- Vật liệu da.
- Tạo camera cho phối cảnh.
- Tạo phông cho phối cảnh khi render.
- Tạo phông nhìn cho Viewports.
Bài 15: Ánh sáng và vật liệu trong nội thất.
- Vật liệu tự phát sáng.
- Phép chiếu sáng loại trừ.
- Phép giới hạn ánh sáng.
- Các trình tự tạo đèn trong nội thất.
- Tạo đèn dạng khối.
Bài 16:
- Phép hiệu chỉnh Bevel.
- Các phép hiệu chỉnh liên quan đến mặt (Mesh).
- Tạo đèn dạng Neon Sign.
Bài 17:
- Chèn đối tượng từ file 3Ds Max khác.
17 18

2) Ứng dụng sản phẩm của phần mềm vào các tiết dạy và điều tra kết quả:

a) Một số bài học được ứng dụng sản phẩm của phần mềm 3Ds Max:
- Bài Một số vấn đề chung về động cơ điện và bài Động cơ điện xoay chiều
một pha.
19
23Phim hoạt cảnh được ghi trong đĩa CD kèm theo.

- Bài Một số kiến thức cơ bản về chiếu sáng. 24 25