1

Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn đến việc làm của người lao
động” (Nghiên cứu trường hợp huyện Quốc Oai,
Hà Nội)
The impact of industrialization and modernization of agriculture and rural employment of workers "
(Case Quoc Oai district , Hanoi )
H. : ĐHKT, 2014, 103 tr.

Nguyễn Phương Oanh

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS. Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: PGS. TS Mai Thị Thanh Xuân
Năm bảo vệ: 2014

Keywords. Kinh tế chính trị; Việc làm; Người lao động; Công nghiệp hóa
Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH, HĐH) nông nghiệp, nông thôn là một quá trình tất yếu
để chuyển một nền nông nghiệp lạc hậu thành một nền nông nghiệp hiện đại. Trên thế giới, quá trình
này diễn ra và đã thành công ở nhiều nước. Ở Việt Nam, cho đến nay, nông nghiệp vẫn là ngành kinh
tế quan trọng, đóng góp khoảng 20% trong GDP và là nguồn tạo việc làm cho khoảng 50% lao động
xã hội, và nông thôn vẫn là địa bàn sinh sống của gần 70% dân cư. Tuy nhiên, một quốc gia không
thể phát triển mạnh nếu chỉ dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy, Đảng Cộng sản Việt
Nam đã xác định CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ chiến lược, có tầm quan trọng đặc
biệt cả trước mắt cũng như lâu dài. Tại Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản
Việt Nam khóa X chỉ rõ: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an
ninh, quốc phòng…Các vấn đề nông nghiệp, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ gắn với quá

Từ cách đặt vấn đề trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nông nghiệp, nông thôn đến việc làm của người lao động (Nghiên cứu trường hợp huyện
Quốc Oai, Hà nội)” làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ kinh tế chính trị của mình.
Câu hỏi nghiên cứu của luận văn là: CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn đã tác động thế nào đến
việc làm của người lao động tại huyện Quốc Oai? Và chính quyền Huyện đã và sẽ phải làm gì để hạn
chế tác động đó?
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua, đã có nhiều công trình, bài viết về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
cũng như về tác động của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở các góc độ, khía cạnh khác nhau.
Trong đó, các công trình tiêu biểu liên quan trực tiếp đến nội dung luận văn có thể chia thành 2 nhóm:
Nhóm 1, gồm những bài nghiên cứu về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và nhóm 2, là những bài
viết về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trong quá trình CNH ở Việt Nam và tại các địa
phương.
Các công trình nghiên cứu thuộc nhóm 1 có thể kể đến là:
- Những vấn đề kinh tế- xã hội ở nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, của
Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học
Quốc gia Hà nội, 2010. Cuốn sách là tuyển tập các bài viết của các giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ, các
nhà nghiên cứu đầu ngành của cả nước về vấn đề “ Tam nông” mà hiện nay đang rất được quan tâm:
GS. TS Chu văn Cấp với bài “Một số vấn đề xã hội nảy sinh từ tác động của chính sách thu hồi đất
đai đối với nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa”; TS. Dương văn Duyên: “Một số
vấn đề về lối sống văn hóa ở nông thôn nước ta trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” hay
là bài viết “ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và giải quyết việc làm cho nông dân bị thu hồi đất” của
Thạc sỹ Nguyễn thị Thu Hoài,…Các bài viết đã phân tích những tác động tích cực cũng như những
hệ lụy không thể tránh khỏi của quá trình CNH, HĐH nói chung, quá trình CNH, HĐH nông nghiệp,
nông thôn nói riêng tới việc làm, đời sống của người lao động ở nông thôn Việt Nam; một số bài viết
khác như: “ Quan điểm và giải pháp đảm bảo việc làm, thu nhập và đời sống cho người dân bị thu
3

hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Vũ Trường Giang; “ Đào tạo nghề cho
nông dân- yêu cầu cấp bách của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của PGS. TS Bùi Thị

nội trong thời gian tới.
- Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa, của Phạm Mạnh Hà, luận án tiến sỹ kinh tế chính trị, Học viện chính trị hành chính
quốc gia Hồ Chí Minh, 2012. Luận án đã đưa ra cơ sở lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm cho
lao động nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đánh giá thực trạng giải quyết việc
làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời gian
qua đồng thời đưa ra những phương hướng chủ yếu và giải pháp cơ bản giải quyết việc làm cho lao
động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đến năm 2020.
- Về chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam của Nguyễn Hữu Dũng, Trần Hữu Trung, Nxb
Chính trị quốc gia,1997. Các tác giả đã phân tích vị trí, vai trò của chính sách việc làm trong hệ thống
chính sách xã hội ở Việt nam, đồng thời đưa ra các khái niệm về lao động, thị trường lao động, việc
làm, thực trạng vấn đề việc làm ở Việt nam và phương hướng giải quyết, khuyến nghị, định hướng
4

một số chính sách cụ thể về việc làm và mô hình tổng quát về chương trình quốc gia xúc tiến việc
làm.
- Dạy nghề cho nông dân là giải pháp quan trọng phát triển tam nông bền vững, của Cao Văn
Sâm, Tạp chí Lao động xã hội số tháng 9/ 2012. Trên cơ sở số liệu thực tế đạt được tại các vùng nông
thôn, bài viết đánh giá những thành tựu căn bản đạt được ở khu vực nông nghiệp nông thôn trong quá
trình CNH, HĐH, trong đó, phân tích sâu phương diện chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng đời
sống nông dân. Bài viết cho rằng để làm tăng thêm hiệu quả của những chủ trương, chính sách, đề án
của Đảng và Nhà nước thì dạy nghề cho nông dân là một giải pháp cần phải đặc biệt quan tâm. Đồng
thời tác giả cũng đã đưa ra một số những khó khăn, thách thức gặp phải khi thực hiện chủ trương này.
Nhìn chung, các công trình trên đã nêu ra được những vấn đề lý luận và thực tiễn của CNH,
HĐH nông nghiệp nông thôn; việc làm và thị trường lao động; thực trạng và những giải pháp để giải
quyết vấn đề việc làm cho người lao động ở nông thôn. Đó là nguồn tài liệu quý giá để chúng tôi kế
thừa trong quá trình thực hiện luận văn này. Tuy vậy, vấn đề tác động của quá trình CNH, HĐH nông
nghiệp, nông thôn tới việc làm của người lao động nhất là tại địa bàn huyện Quốc Oai thì vẫn chưa có
công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống. Đây là khoảng trống kiến thức mà luận
văn này mong muốn tìm hiểu và giải đáp.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường
lối, chủ trương của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước Việt Nam.
5.2. Phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp chung của luận văn là sử dụng: luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ
nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử và phương pháp trừu tượng hóa khoa học.
- Ngoài ra, tác giả cũng sử dụng một số phương pháp cụ thể khác, như:
+ Phương pháp thống kê- so sánh: Luận văn sử dụng phương pháp này để thống kê về thực
trạng lao động nông thôn trong huyện cơ cấu làm việc trong những ngành nghề nào, trình độ lao
động,…
+ Phương pháp phân tích - tổng hợp: Luận văn trên cơ sở phân tích, chia ra thành nhiều lĩnh
vực khác nhau để từ đó tổng hợp lại, đưa ra những đánh giá khái quát tới cụ thể nhất về tình hình việc
làm của lao động nông thôn trong huyện.
6. Đóng góp mới của luận văn
- Hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận dưới góc độ kinh tế học chính trị về
CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và tác động của nó tới việc làm của người lao động đặc biệt là
đối với nông dân.
- Đánh giá tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn tới
việc làm của nông dân trên địa bàn huyện Quốc Oai trong thời gian qua trên cả hai mặt: tác động tích
cực và tác động tiêu cực; những biện pháp của chính quyền địa phương trong giải quyết việc làm cho
người lao động, rút ra những hạn chế trong vấn đề này và nguyên nhân của nó.
- Đề xuất quan điểm, định hướng và một số giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của quá trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn tới việc làm của nông dân và nâng cao hiệu
quả công tác giải quyết việc làm cho nông dân trên địa bàn huyện trong thời gian tới.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương,
8 tiết:
Chương 1: Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn đến việc làm
của người lao động: Những vấn đề lý luận và thực tiễn

Cộng sản Việt Nam khóa X, Nxb chính trị Quốc Gia, Hà Nội.
13. Đảng cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb chính
trị quốc gia, Hà Nội.
14. Đảng cộng sản Việt nam (2001), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb chính
trị quốc gia, Hà Nội.
15. Đảng cộng sản Việt nam (2006), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb chính trị
quốc gia, Hà nội.
16. Đảng cộng sản Việt nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb chính
trị quốc gia, Hà nội.
17. Lê Xuân Đăng (2008),“ Dạy nghề và tạo việc làm cho nông dân- giải pháp để phát triển công
nghiệp, dịch vụ”, Tạp chí Cộng sản (chuyên đề cơ sở số 17)
18. Nguyễn Đình Đức (2010), Giải quyết việc làm, Hội nghị tổng kết công tác năm 2009 và triển
khai nhiệm vụ năm 2010, Sở lao động- TBXH thành phố Hà Nội.
19. Ngô Thị Thu Hà (2005), Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Nghệ An,
luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị, Đại học quốc gia Hà nội.
7

20. Phạm Mạnh Hà (2012), Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong
quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, luận án tiến sỹ kinh tế chính trị, Học viện chính trị hành
chính quốc gia Hồ Chí Minh.
21. Đặng Đình Hải- Nguyễn Ngọc Thụy (2005),“ Làm thế nào để đẩy mạnh công tác dạy nghề
cho lao động nông thôn”, Tạp chí lao động và xã hội (259), Tr. 48
22. Nguyễn Quang Hiển (1995), Thị trường lao động: thực trạng và giải pháp, Nxb Thống kê
Hà nội.
23. Hoàng Văn Hoa (2006), Đô thị hóa và lao động, việc làm ở Hà Nội từ năm 2000 đến nay,
Nxb Lý luận chính trị Hà Nội.
24. Lê Hồng Huyên (2011), Quản lý nhà nước về di chuyển lao động Việt nam ra nước ngoài
làm việc, Luận án tiến sỹ Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà nội.
25. Phạm Thị Thanh Hương (2010), Giải quyết việc làm cho lao động ở khu vực nông thôn ở Hà
Nội, luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị, Đại học quốc gia Hà Nội.

39. Nguyễn Tiệp (2008),“ Việc làm cho người lao động trong quá trình chuyển đổi mục đích sử
dụng đất”, Tạp chí Cộng sản, (768)
40. Nguyễn Lương Trào (1995), “Xuất khẩu lao động để giải quyết việc làm trong điều kiện hiện
nay”, Tạp chí cộng sản ( 11), Tr. 13- 15
41. Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị (2010), Đại học Quốc gia Hà Nội,
Những vấn đề kinh tế- xã hội ở nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Đại
học Quốc gia Hà nội.
42. Đỗ Thế Tùng (2002), “Ảnh hưởng của nền kinh tế tri thức với vấn đề giải quyết việc làm ở
Việt nam”, Tạp chí lao động và công đoàn (6), Tr.11
43. Nguyễn Thị Tố Uyên (2011), “Đảng lãnh đạo đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
nghiệp, nông thôn”, Tạp chí xây dựng Đảng (số 1+2/ 2011), Học viện xây dựng Đảng.
44. Viện thông tin khoa học xã hội, Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn quốc gia (1999) , Thị
trường lao động trong kinh tế thị trường
45. UBND Thành Phố Hà Nội (2010), Chương trình giải quyết việc làm của thành phố Hà Nội
giai đoạn 2011- 2015
46. Ủy ban nhân dân huyện Quốc Oai (2011), Báo cáo tổng hợp Quy hoạch tổng thể phát triển
KT-XH huyện Quốc Oai đến năm 2020, tầm nhìn 2030
47. Mai Thị Thanh Xuân (2004), Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Bắc
Trung Bộ, Nxb chính trị quốc gia.
48.
49. http:// www. agroviet.gov.vn
50. http://www. quocoai.hanoi.gov.vn