Oxfam thực hiện tại 3 tỉnh Bến Tre, Tiền Giang và Trà Vinh
Đồng Bằng Sông Cửu Long, Tháng 06 năm 2014

Trong bối cảnh đó, Oxfam thí điểm áp dụng một phương pháp truyền thông trực tiếp,
bổ sung cho các phương pháp truyền thông khác hiện có. Phương pháp này đã và
đang mang lại những kết quả nhìn thấy được và khá phù hợp trong lĩnh vực truyền
thông nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi để giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng
với biến đổi khí hậu cho cộng đồng đó là phương pháp Giáo dục Hành động (PAOT -
Participatory Action Oriented Training).
Chương trình truyền thông trong cộng đồng bằng phương pháp Giáo dục Hành động
(PAOT) trong lĩnh vực giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu đã và đang
được phát triển dựa vào những kinh nghiệm rút ra từ áp dụng thí điểm tại 35 xã ven
biển trong khuôn khổ dự án RADCC tại Bến Tre và PRC tại và Trà Vinh
Quy trình thực hiện phương pháp GDHĐ này không phải là một giáo trình mà là sự chia
sẻ một trải nghiệm về một cách tiếp cận trong hoạt động truyền thông nhằm thay đổi
hành vi với mong muốn cùng với các tổ chức, các địa phương có quan tâm để phát
triển một chương trình truyền thông nâng cao khả năng ứng phó, phục hồi và thích nghi
trước rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu trong cộng đồng.
Tài liệu này chỉ mang tính định hướng ban đầu. Trong quá trình thực hiện cần phải
được cập nhật, cải tiến cho phù hợp với thực tế địa phương và từng chương trình dự
án. Vì vậy, những chia sẻ, đóng góp ý kiến của các tổ chức, đơn vị luôn được hoan
nghênh và đánh giá cao để chúng tôi kịp thời điều chỉnh, bổ sung nhằm nâng cao tính
hiệu quả của hoạt động truyền thông cộng đồng về GNRRTT và TƯ BĐKH.
Chúng tôi chân thành cảm ơn bà Hồ Thị Tuyết Hồng, Hội liên hiệp Phụ nữ Tiền Giang
và ông Nguyễn Thiện Pháp, Chi cục trưởng Chi Cục Thủy Lợi, Phó Giám đốc Ban

Quản lý Dự án PRC Tiền Giang đã tiên phong tham gia thiết kế và thí điểm triển khai
phương pháp GDHĐ tại tỉnh Tiền Giang trước khi mở rộng tại 2 tỉnh Bến Tre và Trà
Vinh.
Nội dung tài liệu này sử dụng phương pháp truyền thông theo định hướng Giáo dục
Hành động có sự tham gia - WIND/ PAOT - mà chúng tôi đã truy cập trên các trang
web gồm:
 Phát triển Chương trình Tập huấn WIND tại Châu Á - Phương pháp tiếp cận có sự

4. Đối tượng áp dụng PP GDHĐ 6
5. Đặc điểm chung và nguyên tắc chính của PP GDHĐ 6
5.1 Đặc điểm chung của PP GDHĐ 6
5.2 Các nguyên tắc chính của PP GDHĐ 7
6. Công cụ của PP GDHĐ 7
7. Hoạt động chính của PP GDHĐ 7
II. TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG GNRRTT & TỨBĐKH
BẰNG PP GDHĐ 8
Bước 1: Xác định đơn vị triển khai thực hiện. 8
Bước 2: Xác định địa bàn và nhân rộng mô hình GDHĐ 9
Bước 3: Xây dựng khung chiến lược truyền thông và xác định các vấn đề ưu tiên trong
chương trình Giáo dục Hành động 9
Bước 4: Thảo luận với chính quyền địa phương cấp huyện, xã 11
Bước 5: Chuẩn bị kế hoạch và ngân sách chi tiết 12
Bước 6: Thuê chuyên gia/ giảng viên tập huấn về pp GDHĐ 12
Bước 7: Phát triển bảng đăng ký hành động cải thiện ở hộ gia đình - in ấn tài liệu. 13
Bước 8: Lựa chọn và tập huấn cho nhóm tập huấn viên và tuyên truyền viên. 17
Bước 9: Tổ chức các cuộc họp và thăm hộ gia đình 19
Bước 10: Giám sát – đánh giá, hỗ trợ hoạt động và báo cáo. 21
III. KẾT LUẬN 22
IV. PHỤ LỤC 23
ẢNH MINH HỌA
Ảnh 1: Sơ đồ PAOT 10
Ảnh 2a, 2b&2c: Cùng cộng đồng xây dựng khung chiến lược 10
Ảnh 3: Thảo luận với chính quyền địa phương 11
Ảnh 4: Thảo luận về các hành động cải thiện 13
Ảnh 5a, 5b & 5c: Chia nhóm thảo luận 14
Ảnh 6: Chọn ô hành động đăng ký cải thiện 16
Ảnh 7: Tập huấn cho nhóm tập huấn viên và tuyên truyền viên 17
Ảnh 8: Các tuyên truyền viên tham gia khóa tập huấn 18

PAOT
Phương pháp Giáo dục hành động (GDHĐ)
Bảng ĐKHĐ
Bảng Đăng ký Hành động cải thiện của hộ gia đình
TTV
Tuyên truyền viên
WU
Hội Liên hiệp Phụ nữ
CFSC
Ban chỉ huy phòng chống lụt bão

GNRRTT Giảm nhẹ rủi ro thiên tai
TƯ BĐKH Thích ứng biến đổi khí hậu
Sở TNMT Sở Tài Nguyên Môi Trường Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH
3

I. GIỚI THIỆU VỀ PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC HÀNH ĐỘNG
Phƣơng pháp giáo dục hành động (PP GDHĐ) là gì?
1.1 Khái quát về PP GDHĐ
Giáo dục hành động (GDHĐ) là một phương pháp truyền thông nâng cao nhận thức và
thay đổi hành vi của cá nhân và cộng đồng bằng cách khuyến khích các hộ gia đình tự
thực hiện cải thiện điều kiện trang thiết bị tại hộ mình và sau đó chia sẻ thành quả với
các gia đình chung quanh để khuyến khích các hộ khác cùng làm theo.
Những cải thiện ban đầu bắt đầu từ sáng kiến ngay tại địa phương, phù hợp với điều
kiện của đại đa số gia đình, phương pháp GDHĐ tổ chức cho các hộ gia đình đến tham
quan hoặc thông qua hình ảnh để hiểu và về thực hiện tại gia đình mình bằng những
vật liệu hiện có và bằng năng lực của chính họ. Hộ gia đình luôn được khuyến khích để

 Dễ làm
 Dễ theo dõi
 Dễ nhân rộng

4
Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

Vì sao lựa chọn PP GDHĐ?
GDHĐ mang lại sự thay đổi hành vi nhìn thấy đƣợc. Và sự thay đổi này có thể được
theo dõi và đo lường cả về chất lượng và số lượng theo thời gian.
GDHĐ là phương pháp truyền thông hữu hiệu bổ sung cho các phương pháp truyền
thông truyền thống nhằm khuyến khích hộ gia đình thay đổi hành vi bằng hành động
sau khi được tiếp cận với thông tin và kiến thức thông qua bảng đăng ký hành động
cải thiện cụ thể bằng hình được treo ở nơi dễ nhìn thấy trong nhà là công cụ thường
xuyên nhắc nhở hộ gia đình thực hiện những hành động cải thiện mà mình đã đăng ký.
GDHĐ là phương pháp truyền thông đơn giản, thực tế vì vậy địa phương nào cũng có
thể áp dụng được; thực tế thực hành chứ không lý thuyết suông vì người dân nông
thôn dễ làm theo những gì họ thấy hơn là làm theo những gì chỉ được nghe.
GDHĐ là phương pháp phù hợp cho mọi đối tượng trong cộng đồng, đặc biệt đối với
nhóm ít chữ hoặc không biết chữ, và người dân tộc.
Nếu việc tập huấn cho TTV tốt và các cuộc họp nhóm hộ gia đình thực hiện tốt thì
GDHĐ sẽ mang lại kết quả tốt ngay từ bản thân TTV đến cho sự chuyển đổi hành vi
của cộng đồng, đôi khi sự thay đổi này xảy ra rất nhanh chóng.
GDHĐ còn giúp xây dựng mối quan hệ tình làng nghĩa xóm giữa các hộ trong cộng
đồng và tăng cường tính tự tin và sáng tạo của mọi người để giải quyết những vấn đề
khó khăn của riêng họ.
Ngoài ra, GDHĐ còn góp phần thúc đẩy bình đẳng giới trong ứng phó và thích nghi với
RRTT và BĐKH. Phương pháp giáo dục hành động luôn quan tâm lồng ghép giới từ
khâu xây dựng mạng lưới tuyên truyền viên, thiết kế bảng ĐKHĐ, cho đến tổ chức các
họat động trong cộng đồng:

Các hoạt động của GDHĐ chủ yếu là các hoạt động ở cộng đồng của các tổ chức quần
chúng như: Hội Phụ nữ, Hội Nông dân nên có tính bền vững. Chỉ cần cung cấp tài liệu,
kỹ năng, phương pháp thực hiện là các TTV cấp xã, ấp (cán bộ Hội Phụ nữ, Hội Nông
dân, trưởng ấp) có thể thực hiện được. Do đó hoạt động của phương pháp GDHĐ có
khả năng bền vững cao.
PP GDHĐ đƣợc áp dụng trong lĩnh vực nào ở Việt Nam?
Phương pháp này đã được thực hiện thành công trong một số lĩnh vực ở Việt Nam như
sau:
 Môi trường làm việc, nhà ở, quan hệ gia đình, làng xóm và xã hội.
 Nước sạch, vệ sinh hộ gia đình
 Cúm gia cầm
Gần đây PP GDHĐ cũng được áp dụng thành công trong lĩnh vực
 Sức khỏe,
 Giao thông
 Và đang được Oxfam áp dụng trong lĩnh vực GNRRTT và TƯBĐKH
Lĩnh vực áp dụng
Nơi đã và đang áp dụng
Cải thiện điều kiện làm
việc và môi trƣờng giáo
dục nông thôn
1998 – 1999: Chương trình WIND được áp dụng tại một số trường mẫu
giáo và tiểu học tại huyện Long Mỹ (tỉnh Hậu Giang)
An toàn sức khoẻ lao
động công nghiệp
Từ 2002: hệ thống quản lý an toàn sức khoẻ lao động (MS-OSH-ILO)
như bước phát triển mới của Chương trình WISEi, Trung tâm SKLĐ &
MT đã mở lớp tập huấn cho 37 doanh nghiệp tại Cần Thơ
An toàn vệ sinh lao động
trong nông nghiệp
2001 – 2007: Chương trình WIND tại huyện Cờ Đỏ do Sở Y tế Cần Thơ


 Từ tháng 8/2012: Dự án RADCC Bến Tre (NZAID), dự án PRC
(AUSAID) Tổ chức Oxfam Anh và Hội PN tỉnh Bến Tre, Trà Vinh,
Tiền Giang và Ban Phòng chống Lụt Bão tỉnh Tiền Giang phối hợp
thực hiện
 Từ tháng 4/2014: Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển
cộng đồng (MCD) đã triển khai phổ biến đăng ký bộ giải pháp PAOT
tại 3 tỉnh Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng
Đối tƣợng áp dụng PP GDHĐ
 Hộ gia đình
a. Thành thị
b. Nông thôn
c. Dân tộc
 Trường học, trạm y tế, cơ quan công sở.
Đặc điểm chung và nguyên tắc chính của PP GDHĐ
5.1 Đặc điểm chung của PP GDHĐ
 Tập trung vào khía cạnh tích cực của sự cải thiện và nêu bật điểm mạnh trong
mỗi hộ gia đình để thường xuyên cải thiện trang bị trong gia đình (không có điểm
xấu, chỉ có điểm cần cải thiện)
 Bắt đầu bằng thực hành với những giải pháp đơn giản, rẻ tiền
 Lý thuyết trong hành động – Tập trung vào thực hành hơn là tập huấn lý
thuyết tại lớp và tìm kiếm các giải pháp thông minh. Các giải pháp chính là các
bài giảng
 Chấp nhận giải pháp chƣa tròn - Có nhiều phương án cho một giải pháp và
các giải pháp là một quá trình không “tròn trịa”
 Cộng đồng là ngƣời thầy - Khuyến khích mọi người và cộng đồng chia sẻ
kinh nghiệm của họ - Đây có thể là những phát hiện mang tính cá nhân và

Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH
7

8
Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

II. TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG
GNRRTT & TƢBĐKH BẰNG PP GDHĐ
Việc thực hiện PP GDHĐ cần theo trình tự các bước sau:
Bƣớc 1: Xác định đơn vị triển khai thực hiện.
Việc lựa chọn đơn vị thực hiện là công tác rất quan trọng đảm bảo việc triển khai thành
công, duy trì và mở rộng mạng lưới sau khi dự án kết thúc.
i. Tiêu chuẩn lựa chọn đơn vị thực hiện:
Các tiêu chí lựa chọn đơn vị chịu trách nhiệm triển khai và quản lý chương trình
GDHĐ bao gồm:
 Là tổ chức có mạng lưới cán bộ ở cấp cơ sở (xã, ấp), có nhiệm vụ và có kinh
nghiệm nhất định về công tác truyền thông trong cộng đồng.
 Cam kết dành thời gian và chủ động xây dựng kế hoạch tổng thể đến các kế
hoạch hành động chi tiết để tổ chức thực hiện và giám sát chương trình GDHĐ;
 Sẵn sàng lồng ghép các hoạt động truyền thông hàng năm của tổ chức vào
chương trình truyền thông GDHĐ
 Có kế hoạch duy trì và phát triển chương trình truyền thông sau khi dự án kết
thúc.
 Có kinh nghiệm và năng lực phối hợp với các tổ chức khác trong tỉnh để tranh

truyền thông bằng PP GDHĐ có thể là các hội đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân,
Hội Chữ Thập Đỏ,

iii. Chuẩn bị làm việc với các tổ chức/đơn vị thực hiện tiềm năng
 Dự án tổ chức cuộc họp giới thiệu về chương trình truyền thông GNRRTT và
TƯBĐKH bằng PP GDHĐ cho các đối tác tiềm năng bao gồm HPN, Ban chỉ huy
PCLB, Ủy Ban Nhân Dân Xã – cung cấp đầy đủ thông tin về mục đích, kết quả
mong đợi, qui trình thực hiện, nhóm mục tiêu, địa bàn… để đối tác có đủ thông
tin trước khi hợp tác.

 Thảo luận với đối tác để có thể liên kết các hoạt động của đối tác trong lĩnh vực
truyền thông BĐKH của các chương trình hiện có của chính phủ. Ví dụ với Hội
Phụ Nữ có thể kết hợp các hoạt động của chương trình Năm Không, Ba sạch,
truyền thông về nước sạch vệ sinh môi trường, với Xã là chương trình Nông
thôn mới, với Sở TNMT và Chi Cục Thủy Lợi về nâng cao năng lực cộng đồng
của Chương trình mục tiêu QG về BĐKH và Đề án 1002.

 Lập kế hoạch lộ trình hợp tác giữa dự án và đối tác.

Bƣớc 2: Xác định địa bàn và nhân rộng mô hình GDHĐ
Một số vấn đề cần quan tâm gồm:
 Sự khởi đầu mô hình truyền thông bằng phương pháp GDHĐ sẽ được tiến hành
ở đâu và vì sao?
 Sự khởi đầu thực hiện ở các địạ bàn nào (cấp xã) và có kế hoạch nhân rộng
sang các xã trong huyện và các huyện khác trong tương lai không?
 Làm sao xác định những nơi ưu tiên thực hiện PP GDHĐ trước?
 Mô hình GDHĐ có được áp dụng ở những xã nghèo, xa trung tâm không hay chỉ
những xã có điều kiện thuận lợi hoặc những xã dễ dàng cho đơn vị thực hiện
đến thăm?
 Một quyết định cần thiết nữa là vấn đề nhân rộng mô hình, nơi nào sẽ được

thông điệp truyền thông phù hợp. Thông điệp truyền thông được chia theo các nhóm
hành động như sau: (i) hành động ứng phó và GNRRTT, (ii) hành động giảm nhẹ
BĐKH, (iii) hành động thích ứng với BĐKH, (iv) hành động vệ sinh cá nhân và bảo vệ
môi trường
Ảnh 2a, 2b&2c: Cùng cộng đồng xây dựng khung chiến lược Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH
11

Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

Bƣớc 5: Chuẩn bị kế hoạch và ngân sách chi tiết
Đây là bước lập kế hoạch và dự trù kinh phí cho hoạt động có sự tham gia của đơn vị
thực hiện chương trình GDHĐ và dự án. Kế hoạch bao gồm cả kế hoạch theo thời
gian, các hoạt động cũng như những hạng mục cần thiết để đưa vào bảng kinh phí.
Kinh phí thực hiện mô hình này phải được xem như kinh phí hoạt động của đơn vị thực
hiện và cũng phải tuân thủ các nguyên tắc thủ tục tài chính chung.
Bảng dự trù kinh phí sẽ bao gồm:
 Kinh phí đi lại cho nhân viên của đơn vị tác nghiệp tại địa bàn, họp với chính
quyền địa phương bàn kế hoạch, chọn cán bộ cấp xã và tuyên truyền viên,
chuẩn bị kế hoạch…, mua máy ảnh kỹ thuật số.
 Kinh phí thuê chuyên gia: thiết kế tài liệu (tập huấn) và công cụ (bảng đăng ký
cải thiện của hộ GĐ) và tổ chức tập huấn cho TTV. Chi phí này thường bao gồm:
thời gian làm việc, đi lại, khách sạn cho chuyên gia được thể hiện bằng hợp
đồng tư vấn (Kinh phí này thường từ phần kinh phí hỗ trợ kỹ thuật thực hiện
chương trình)
 In ấn Bảng đăng ký cải thiện của hộ gia đình (mỗi hộ gia đình 1 bảng ĐK), in sổ
tay TTV (mỗi TTV một cuốn).
 Tập huấn cho TTV: Tập huấn 3 ngày cho TTV (trong đó có ½ ngày cho TTV thực
hiện cuộc họp nhóm các hộ gia đình)
 Hỗ trợ cho TTV tổ chức các cuộc họp nhóm hộ gia đình; mỗi TTV sẽ phụ trách
khoảng 20 - 50 hộ gia đình và tổ chức khoảng 10 cuộc họp. Kinh phí này là kinh
phí nước uống cho cuộc họp tại các hộ gia đình (thời gian cho cuộc họp khoảng
1- 2 giờ). Để bảo đảm các cuộc họp vẫn được triển khai sau khi không có sự hỗ
trợ của dự án nên lồng ghép vào các cuộc họp thường xuyên của tổ chức hội
hay cộng đồng như họp nhóm hội nông dân, phụ nữ, họp ấp …
 Kinh phí hỗ trợ TTV hàng tháng: để tổ chức cuộc họp, thăm hộ gia đình, ghi
chép báo cáo…. (nên gắn nhiệm vụ này là một trong những nhiệm vụ của TTV
thì khi dự án kết thúc thì hoạt động vẫn được thực hiện thường xuyên)

pháp tập huấn và các bài giảng về PAOT của các giảng viên có thể khác nhau. Đặc biệt
là PP GDHĐ còn chú trọng cộng đồng là những “người thầy”. Ví dụ: kỹ thuật ủ rác hữu
cơ làm phân compost thì nông dân đã có kinh nghiệm thực tiễn tuy nhiên họ không biết
hệ thống các bước thực hiện và giải thích bằng lý luận khoa học.
Bƣớc 7: Phát triển bảng đăng ký hành động cải thiện ở hộ gia đình - in ấn
tài liệu.
Bảng đăng ký hành động cải thiện (Bảng ĐKHĐ) được xây dựng dựa vào thông điệp
truyền thông đã ưu tiên lựa chọn ở bước 3. Bảng ĐKHĐ hiển thị các giải pháp cải tiến
mẫu để gợi ý và khuyến khích người tham gia đưa ra quyết định lựa chọn hành động
thực tế phù hợp với điều kiện gia đình mình. Các giải pháp hiển thị trên Bảng đăng ký
hành động là một danh sách các hành động khả thi, dễ làm với chi phí thấp có thể ứng
dụng rộng rãi trong cộng đồng.
Để thỏa mãn mục đích nêu trên, Bảng đăng ký hành động cải thiện giảm nhẹ RRTT và
thích ứng BĐKH của Hộ Gia Đình được xây dựng theo trình tự như sau:
Khâu thiết kế ban đầu:
Bảng ĐKHĐ chủ yếu dựa vào:
 Các ưu tiên được lựa chọn trong bước 3
 Các mục tiêu, kết quả mong đợi, các đầu ra và các chỉ số đánh giá về họat động
nâng cao năng lực, thay đổi hành vi của 2 dự án (khung giám sát – đánh giá của
dự án).


Khâu thử nghiệm:

Sự tham gia đóng góp ý kiến từ:
 Tổ chức Oxfam và Tổ chức MCD
 Ban Quản lý Dự án RADCC Bến Tre và
PRC tỉnh Tiền Giang, Trà Vinh;
 Hội liên hiệp Phụ Nữ 3 tỉnh Bến Tre,
Tiền Giang, Trà Vinh
 Ban chỉ huy Phòng chống Lụt bão 3 tỉnh
 Các chuyên gia và các cá nhân có kinh
nghiệm thực hiện PP GDHĐ;
 Các chuyên gia về BĐKH Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH
15

 Bảng ĐKHĐ được sử dụng thử thông qua các cuộc họp cộng đồng tại một số xã
dự án do các cán bộ UBND xã và hội phụ nữ xã, trưởng ấp thực hiện;
 Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm PP GDHĐ giữa các bên tham gia dự án RADCC
và PRC tại huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang vào tháng 4/2014

chọn)
 Ưu tiên:
Nếu hộ xét thấy đây là hành động ưu tiên cần phải thực hiện so
với các hành động khác
16
Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

 4 Vòng tròn  đăng ký thời gian hoàn thành hành động cải thiện gồm 1 tháng/3
tháng/6 tháng hoặc 12 tháng
Ảnh 6: Chọn ô hành động đăng ký cải thiện
Qua thực hiện các hành động cải thiện cũng thúc đẩy sự tự tin và hợp tác
giữa các thành viên trong gia đình và các hộ trong ấp. Hộ tham gia sẽ rất thích thú và
tự hào khi đánh dấu vào các ô hành động đăng ký cải thiện mà họ đã làm được, bằng
nổ lực của chính mình. Và TTV có thể đo lường được kết quả trong quá trình thay đổi
của hộ bằng những hành động cụ thể, thay vì chỉ cung cấp kiến thức hoặc thông tin
một cách chung chung. Trong thực tế, người tham gia được yêu cầu để tìm ý tưởng
sáng tạo và cải tiến những hành động có sẵn trong Bảng ĐKHĐ sau khi đã có kinh
nghiệm thực tế từ việc thực hành các hành động có sẵn trong bảng ĐK và chia sẻ cho

người khuyết tật, người dân tộc v.v… vào các hành động nhằm loại bỏ các định kiến.
Lựa chọn những bức ảnh phù hợp nhất để đưa vào hình ảnh mẫu trong bảng ĐKHĐ
của hộ gia đình, các hình ảnh khác vẫn có thể sử dụng cho các giải pháp khác nhau
trong quá trình tập huấn.
Tất cả tài liệu như: bảng kiểm định hộ gia đình, sổ tay tuyên truyền viên cần phải in đầy
đủ cho cuộc tập huấn TTV.
Các hình ảnh cũng như các số liệu hiện có của xã, ấp về các công trình cơ sở hạ tầng,
sản xuất, tài nguyên, môi trường cũng là những dữ liệu quan trọng ban đầu cho chúng
ta trong hội thảo hay làm báo cáo để chứng minh sự cải tiến do quá trình thực hiện mô
hình GDHĐ tại mỗi địa phương.
Việc hướng dẫn hộ gia đình cách sử dụng và cách treo Bảng ĐKHD trong nhà cũng
cần nhắc nhở các TTV quan tâm.
Bƣớc 8: Lựa chọn và tập huấn cho nhóm tập huấn viên và tuyên truyền
viên.
Cần tổ chức một cuộc họp để thảo luận kỹ với chính quyền xã, các đại diện của Hội
phụ nữ, Hội nông dân, Y tế … về mục tiêu của chương trình, các hoạt động, theo dõi
hỗ trợ để tất cả mọi người nắm được, tham gia đóng góp ý kiến và lựa chọn các tập
huấn viên nguồn (ToT) và Tuyên Truyền Viên (TTV) thực hiện. Cần quán triệt cho mọi
người hiểu về tính bền vững của các hoạt động sau khi không có sự hỗ trợ của dự án.
Tập huấn viên nguồn (ToT) được chọn cần có kinh nghiệm sử dụng phương pháp tập
huấn có sự tham gia như: kỹ năng lập kế hoạch, xây dựng môi trường học tập, hướng
dẫn, cung cấp thông tin … biết sử dụng các công cụ hỗ trợ, sử dụng ngôn ngữ hình
thể, lời nói, thái độ, khả năng lắng nghe, quan sát, hỏi – đáp …Các THV này sẽ tập
huấn lại cho các tuyên truyền viên cấp cơ sở (xã, ấp). Tập huấn viên cần có khả năng
nhận dạng các vấn đề tồn tại trong học viên là những người có trình độ có thể có hạn
chế nhất định ở vùng nông thôn. Các tập huấn viên nguồn (ToT) là cán bộ cấp tỉnh,
huyện, xã sẽ được các chuyên gia PAOT tập huấn tập trung tại tỉnh trong 4 – 5 ngày.
Các chuyên gia PAOT này cũng sẽ theo sát và tham gia tư vấn cho nhóm TOT tại các
lớp tập huấn mẫu ban đầu cho tuyên truyền viên cấp xã, ấp nhằm củng cố các kiến
thức, kỹ năng tập huấn theo phương pháp PAOT với mỗi khoá trong 3 ngày. Sau các
Ảnh 8: Các tuyên truyền viên tham gia khóa tập huấn
Sau khi được tập huấn những TTV này phải là những người gương mẫu thực hiện
trước và sẽ tổ chức các cuộc họp với các hộ xung quanh ngay tại nhà mình hoặc chọn
một gia đình thực hiện tốt để họp. Việc chọn họp tại gia đình là có mục đích tiện lợi cho
các thành viên các hộ gia đình khác quan sát và chia sẻ kinh nghiệm.
Các TTV cần hiểu rõ nhiệm vụ của mình trước khi tham gia lớp tập huấn. Khi họ hiểu
vai trò nhiệm vụ của họ thì họ mới tập trung vào các nội dung của cuộc tập huấn và chú
ý đến những việc họ sẽ phải làm sau khi tập huấn.
Nội dung tập huấn:
 Mô tả công việc của công tác viên;
 Cung cấp các kiến thức và kỹ năng truyền thông cho cộng đồng và cách sử dụng
các tài liệu, công cụ truyền thông;
 Cung cấp các kiến thức liên quan đến các chuyên đề giảm nhẹ rủi ro thiên tai,
giảm nhẹ biến đổi khí hậu, thích ứng biến đổi khí hậu tại địa phương và vùng
đồng bằng sông Cửu Long;
 Nhận dạng các hành động cải thiện của hộ gia đình, của cộng đồng để
GNRRTT, GN BĐKH và Tư BĐKH phù hợp;

Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

iv. Thảo luận chia sẻ kinh nghiệm quá trình cải thiện.
v. Hướng dẫn các hộ điền thực tế các hành động của gia đình mình vào bảng
ĐKHĐ và đăng ký cải thiện. Tuyên truyền viên ghi chép vào sổ tay theo dõi.
vi. Thông báo kế hoạch thăm hộ gia đình khuyến khích các hộ chia sẻ kinh nghiệm
với các hộ xung quanh.
Các tập huấn viên PP GDHĐ cần cẩn thận quan sát các vấn đề tồn tại trong mỗi hộ gia
đình và sẵn sàng trợ giúp mọi người trong các hành động cải thiện của họ; đặc biệt là
tìm ra “các hành động tích cực” của họ. Không bao giờ nêu ra các điểm “xấu/ dở/yếu”
của họ.Trong PP GDHĐ, từ ngữ “ cần được cải thiện” luôn luôn được sử dụng khi nói
về những vấn đề của hộ gia đình. Chúng ta luôn khuyến khích mỗi người tham gia
được mạnh dạn nói lên những ý kiến riêng, nói lên những cách làm mang tính cải thiện

20
Quy trình thực hiện chương trình PAOT về GNRRTT & TƯ BĐKH

của họ dù đó là những hành vi đơn giản miễn sao cách làm đó vẫn tích cực/tốt hơn
hành vi trước đây của gia đình họ. Bảng ĐKHĐ với danh mục các hành động mẫu và
hình ảnh kèm theo là một công cụ thiết thực để định hướng các hộ gia đình đưa ra các
giải pháp thực tế. TTV không cần giải thích nhiều, mà nên tạo điều kiện cho mỗi người
tham gia tự suy nghĩ ra cách giải quyết các vấn đề của riêng họ. Sau đó, THV lắng
nghe họ trình bày cách làm của họ và khuyến khích, giúp đỡ họ không chỉ thực hành
lần đầu mà kể cả cho sự duy trì, cải tiến tiếp tục của họ. Không bao giờ áp đặt các ý
tưởng của TTV hoặc thống trị các cuộc thảo luận nhóm.
Trong cuộc họp nhóm hộ, TTV luôn khuyến khích các thành viên tham gia thảo luận để
tìm ra “điểm tốt/hay” của mỗi hành động cải thiện bằng các câu hỏi gợi ý sau:
 Hành động này có những điểm gì hay?
 Hành động này có dễ làm không?
 Hành động này có tốn kém không? (tiền bạc, thời gian, công sức)
thực hiện cho mạng lưới tuyên tuyền viên cấp xã, ấp để bảo đảm các dữ liệu được thu
thập một cách thường xuyên trong quá trình thực hiện PAOT được ghi chép trong các
sổ tay theo dõi của TTV . Những dữ liệu cần thu thập như số hộ đăng ký cải thiện, số
hành động cải thiện và thời gian thực hiện cho các cải thiện đó của mỗi hộ gia đình
(ngắn hạn: 1 – 3 tháng và dài hạn: trên 3 tháng). Sổ tay theo dõi của TTV không nên
quá phức tạp và không quá khó ghi chép. Nội dung ghi chép của TTV được dùng làm
thông tin trong các cuộc họp như tuyên dương hộ gia đình đã có các hành động cải
thiện tích cực, chia sẻ kinh nghiệm thực hành các giải pháp và khuyến khích các hộ cải
thiện tốt hơn. Đồng thời, là cơ sở để báo cáo cho đơn vị quản lý cấp xã (thí dụ hội phụ
nữ xã)
Đơn vị quản lý chương trình PAOT (Thií dụ: Hội Phụ nữ) cấp tỉnh, huyện và Ban QL dự
án nên có một bảng giám sát - đánh giá các hoạt động của TTV cấp cơ sở và cần được
tiến hành ít nhất 2 lần trong năm nhằm đánh giá hiệu quả của hoạt động chương trình
PAOT và vừa có tác dụng điều chỉnh kế hoạch truyền thông PAOT , cũng như chuẩn bị
cho hội thảo chia sẻ hằng năm. Bảng khảo sát này bao gồm cả những dữ liệu định
lượng như số lượng các hành động cải thiện và cả những dữ liệu định tính (như phỏng
vấn các hộ gia đình) nhằm để tìm ra các yếu tố tích cực và chưa tích cực của chương
trình GDHĐ.
Hoạt động giám sát với mục đích tìm ra các vấn đề nào hoạt động tốt, hoạt động nào
hoạt động chưa tốt và vì sao sẽ giúp cho việc điều chỉnh nội dung cho phù hợp và hiệu
quả hơn. Từ đó, đưa ra kế hoạch cụ thể (thí dụ tập huấn bổ sung cho TTV…).
Các cuộc họp TTV định kỳ hàng tháng/ quý: đơn vị quản lý cấp xã (thí dụ: HPN xã)
định kỳ hàng tháng hoặc hàng quý nên tổ chức họp các TTV trong phạm vi quản lý của
mình để chia sẻ kinh nghiệm hoạt động của TTV và tổng hợp các ý kiến của TTV để
báo cáo cho HPN huyện. Ngoài ra, đơn vị quản lý có thể phối hợp với các ban ngành
chức năng (Ban chỉ huy PCLB, TNMT…) để cung cấp các thông tin, kiến thức liên quan
đến thiên tai và biến đổi khí hậu cho TTV.
Đánh giá: Cần phải có báo cáo đánh giá toàn bộ hoạt động chương trình GDHĐ và
những kết quả đó sẽ được trình bày ở hội thảo đánh giá (có thể kết hợp tập huấn bổ
sung với hội thảo vào một ngày để giảm chi phí và thời gian). Hội thảo này cũng là thời