I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
Trong lời mở đầu cuốn lịch sử nước ta Bác Hồ có viết:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Đúng vậy, lịch sử là môn khoa học cơ bản nhằm cung cấp cho học sinh những
kiến thức về sự phát triển của xã hội loài người. Nó không chỉ đơn thuần là giúp học
sinh biết quá khứ lịch sử mà còn giúp các em vận dụng quá khứ vào hiện tại cuộc
sống một cách sinh động và hiệu quả. Trong đó dạy - học lịch sử là một hoạt động sư
phạm bao gồm: Chương trình sách giáo khoa, phương pháp dạy học, phương tiện,
thiết bị dạy học,… và kiểm tra, đánh giá. Trong đó, kiểm tra, đánh giá là một khâu rất
quan trọng chi phối rất lớn đến các khâu khác trong hoạt động dạy-học, vì nó phản
ánh chất lượng của cả quá trình dạy - học. Ngoài việc dạy và học phải làm sao phát
huy được tính tích cực, chủ động và tư duy sáng tạo của học sinh, phải gây sự hứng
thú trong học tập để học sinh chủ động lĩnh hội tri thức, thì việc ra đề kiểm tra, đánh
giá với nội dung như thế nào để phản ánh được nhận thức của học sinh cũng là một
khâu rất quan trọng, nó chi phối các khâu khác trong hoạt động dạy học tích cực và
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Trong những năm gần đây, thực tế về chất
lượng bộ môn Lịch sử còn rất thấp được phản ánh qua kết quả các kì thi tốt nghiệp
THPT, thi đại học…và qua dư luận xã hội. Một trong những nguyên nhân làm cho
chất lượng giáo dục nói chung và sự giảm sút không thể ngờ của môn Lịch sử nói
riêng mà dư luận xã hội đang đặc biệt quan tâm hiện nay là do việc ra đề kiểm tra,
đánh giá, thi cử (nhất là thi tốt nghiệp THPT) chỉ dừng lại ở mức độ kiểm tra kiến
thức lịch sử của học sinh về các sự kiện, ngày, tháng năm… với yêu cầu học sinh
phải học thuộc lòng một cách máy móc, rất ít câu hỏi gợi mở, nâng cao. Với nội dung
kiểm tra như thế thì không thể đánh giá được trình độ nhận thức của học sinh, mà có
đi chăng nữa là chỉ biết được học sinh nào siêng học thuộc lòng “như 1 cái máy” các
sự kiện lịch sử, ngày, tháng, năm… hay không. Từ cách kiểm tra đánh giá đó dẫn đến
sự nhàm chán và không thích học môn Lịch sử của học sinh. Để nâng cao chất lượng
giáo dục nói chung và chất lượng môn Lịch sử ở các trường phổ thông hiện nay nói
riêng, theo tôi chúng ta cần phải có sự đổi mới và đổi mới một cách đồng bộ, trong đó
Trang 1

những câu hỏi gợi mở hiện nay.
+ Khắc phục những khó khăn, phát huy những thuận lợi trên trong những năm
qua tôi đã mạnh dạn tiến hành đổi mới kiểm tra, đánh giá trong dạy học và thu được
những kết quả khá khả quan.
2. Những biện pháp thực hiện
- Trước hết chúng ta phải hiểu rõ đổi mới kiểm tra, đánh giá theo yêu cầu hiện
nay là phải tăng cường hệ thống câu hỏi gợi mở, đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ theo
cách hiểu và vận dụng riêng của mình chứ không phải chỉ dừng lại ở mức độ nhận
biết sự kiện thông qua học thuộc lòng máy móc. Để nâng cao chất lượng dạy - học,
giáo viên phải xem khâu kiểm tra, đánh giá là một phần quan trọng trong suốt quá
trình dạy học, là yếu tố quyết định chất lượng dạy học. Có như vậy thì giáo dục nước
nhà mới có thể tạo ra được những con người có tính độc lập sáng tạo trong suy nghĩ,
dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Để thực hiện tốt việc đổi mới mạnh mẽ
kiểm tra, đánh giá góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực thì cả
giáo viên và học sinh phải nhận thức đúng về chức năng, nhiệm vụ của việc kiểm tra,
đánh giá:
+ Đối với học sinh: Kiểm tra, đánh giá là một hình thức để củng cố, hệ thống
hoá những kiến thức đã học thông qua đó khắc sâu kiến thức và giáo dục tư tưởng,
tình cảm cho các em. Qua kết quả kiểm tra, đánh giá để các em có thể tự đánh giá kết
quả học tập của mình, từ đó ra sức học tập, phấn đấu vươn lên.
+ Đối với giáo viên: Thông qua kết quả đạt được, giáo viên có thể tự đánh giá
năng lực giảng dạy của bản thân, từ đó có kế hoạch tự bồi dưỡng về kiến thức, điều
chỉnh về phương pháp dạy học cho hợp lí hơn, hiệu quả hơn.
- Sau khi nhận thức rỏ ràng, đúng đắn về chức năng, nhiệm vụ của kiểm tra,
đánh giá theo tôi yêu cầu về nội dung cần kiểm tra đối với học sinh theo hướng đổi
mới phải đảm bảo được tính giáo dục, giáo dưỡng sau:
+ Kiểm tra việc nắm kiến thức cơ bản của học sinh
+ Kiểm tra sự thông hiểu kiến thức của học sinh
+ Kiểm tra kỹ năng vận dụng kiến thức và thực hành của học sinh
Trang 3

ma trận và 6 mức độ (chủ yếu là 3 mức độ yêu cầu: Nhận biết, thông hiểu và vận
Trang 4
dụng) để ra đề kiểm tra có nội dung phù hợp với yêu cầu, mục tiêu của bài kiểm tra
và đối tượng kiểm tra, làm sao cho nội dung kiểm tra, đánh giá vừa mang tính vừa
sức và có sự phân hoá học sinh. Cụ thể:

 Trong kiểm tra lấy điểm miệng:
+Về cách thức tiến hành: Chủ yếu là nêu câu hỏi, gọi học sinh lên bảng kiểm
tra kiến thức củ vào đầu giờ học, ngoài ra có thể kiểm tra trong quá trình dạy bài mới
khi cần liên hệ kiến thức phần bài củ gọi học sinh đứng tại chổ trả lời, cho điểm học
sinh.
+ Về nội dung kiến thức cần kiểm tra: Hỏi một câu thuộc kiến thức cơ bản với
yêu cầu học thuộc lòng (từ 6 đến 7 điểm) và một câu có tính gợi mở, nâng cao (từ 3
đến 4 điểm) đòi hỏi các em phải suy nghĩ và liên hệ để trả lời.
Ví dụ: Khi kiểm tra bài củ bài Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII-Tiết 1
(Chương trình Lịch sử lớp 10 cơ bản), tôi đặt câu hỏi cho học sinh như sau:
Em hãy trình bày nét nỗi bật về tình hình kinh tế-xã hội của nước Pháp
trước cách mạng?
Dạng câu hỏi này giáo viên có thể đánh giá học sinh có học bài củ hay không.
Sau khi học sinh trả lời xong, giáo viên hỏi tiếp câu nâng cao:
Qua tình hình trên, em hãy rút ra nguyên nhân sâu xa dẫn đến bùng nổ
cách mạng Pháp?
Với câu hỏi này giáo viên có thể đánh giá được mức độ hiểu bài của học sinh.
Đối với học sinh khá, giỏi tôi có thể hổi thêm:
Giữa cách mạng Pháp và cách mạng tư sản Anh có một nguyên nhân
chung. Đó là giải quyết mâu thuẫn gì?
Với câu hỏi này yêu cầu học sinh phải liên hệ với kiến thức củ của bài trước
để suy nghĩ trả lời.
Hay khi dạy bài Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII – tiết 2 (Chương trình Lịch
sử lớp 10 cơ bản), khi phân tích biện pháp cách mạng của chính quyền Gia-cô-banh

(phần câu hỏi tự luận) thì cơ bản cũng giống như những dạng câu hỏi trình bày ở
phần trên. Tuy nhiên do mục tiêu, yêu cầu của từng loại bài kiểm tra khác nhau, nên
dung lượng kiến thức, tính toàn diện và mức độ khó, dễ câu hỏi có khác (nặng hơn,
rộng hơn, có tính khái quát hoá hơn…). Thông thường tôi hay sử dụng những dạng
câu hỏi mở rộng, nâng cao kiến thức tiếp sau câu hỏi kiểm tra kiến thức cơ bản tạo
Trang 6
điều kiện để phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh, cũng từ đó để đánh giá
xem các em học có hiểu bài hay không, kỹ năng vận dụng kiến thức đã học để giải
quyết tình huống có vấn đề của học sinh như thế nào để kịp thời có những biện pháp
để uốn nắn, rèn luyện cho các em.
MỘT SỐ DẠNG CÂU HỎI
KIỂM TRA 15 PHÚT, KIỂM TRA 1 TIẾT HOẶC KIỂM TRA HỌC KỲ
 - Kĩ năng giải thích sự kiện lịch sử:
+ Tại sao yếu tố con người là nguyên nhân quyết định hàng đầu đối với sự phát
triển của nền kinh tế Nhật Bản từ sau chiến tranh thế giới thứ hai?
+ Hãy giải thích tại sao trong cuộc cách mạng khoa học – công nghệ từ năm
1945 đến nay, khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp ?
+ Tại sao Đảng ta quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ ?
+ Trong các nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước,
theo em nguyên nhân nào là quan trọng nhất ? Vì sao ?
 - Kĩ năng so sánh các sự kiện kịch sử:
+ Lập bảng so sánh nhiệm vụ, mục tiêu; hình thức đấu tranh và lực lượng tham
gia trong phong trào cách mạng 1930-1931 và phong trào dân chủ 1936-1939.
+ So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”
(1961-1965) và chiến lược “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968) của Mỹ ở miền Nam.
 - Kĩ năng chứng minh sự kiện lịch sử:
+ Chứng minh chiến thắng Điện Biên Phủ là thắng lợi quân sự lớn nhất của ta
và là thắng lợi có ý nghĩa quyết định buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định
Giơnevơ năm 1954, chấm dứt chiến tranh xâm lược ở Đông Dương.
+ Bằng những sự kiện lịch sử tiêu biểu, chứng minh phong trào “Đồng khởi”

đánh giá như vậy tôi có thể phân hoá được học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu, kém)
từ đó có kế hoạch bồi dưỡng cho các đối tượng học sinh, từng bước giúp các em tiến
bộ trong học tập.
- Tuy nhiên việc đổi mới kiểm tra đánh giá trong những năm vừa qua trong bối
cảnh các đề thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo (nhất là đề thi Tốt nghiệp) chưa đổi mới
Trang 8
đồng bộ nên kết quả cũng chưa như ý muốn. Hiện nay Bộ đang có chủ trương đổi
mới mạnh mẽ kiểm tra, đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học đã giúp tôi
tự tin hơn vì cách nghĩ, cách làm của mình đã đi đúng hướng.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ VIỆC PHỔ BIẾN ỨNG DỤNG
- Qua quá trình tiến hành thực hiện “Đổi mới nội dung kiểm tra, đánh gía” theo
hướng tăng cường câu hỏi gợi mở, nâng cao, tôi nhận thấy đây là một việc làm tích
cực và rất thiết thực, đáp ứng yêu cầu cấp bách hiện nay để nâng cao chất lượng bộ
môn Lịch sử nói riêng và chất lượng giáo dục nước nhà nói chung. Từ thực tế giảng
dạy bộ môn Lịch sử, tôi đã rút ra được những kinh nghiệm sau:
+ Gây hứng thú cho học sinh trong giờ học, tích cực đổi mới phương pháp dạy
học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ cho bài giảng, khắc phục tình
trạng chán ngán, nặng nề trong học sinh khi học môn Lịch sử.
+ Trong hoạt động dạy – học, giáo viên phải biết hướng dẫn học sinh học tập
chủ động, tích cực, sáng tạo trong tư thế bắt buộc phải “làm việc” thông qua câu hỏi
gợi mở để nắm kiến thức và kĩ năng bộ môn. Từ đó, học sinh biết vận dụng kiến thức
vào việc giải quyết các câu hỏi mở, đòi hỏi phải suy nghĩ và phát biểu chính kiến của
mình.
+ Hạn chế việc ra đề kiểm tra (kiểm tra bài cũ, 15 phút, 1 tiết và học kỳ) đòi
hỏi học sinh phải học thuộc lòng nhiều sự kiện, tăng cường ra câu hỏi “gợi mở”, giúp
học sinh suy nghĩ, phát huy sự sáng tạo và phát triển tư duy lịch sử.
- Về chất lượng môn học: Mặc dù thời gian đầu khi tiến hành đổi mới do điều
kiện chủ quan cũng như khách quan tác động nên chất lượng các lớp tôi giảng dạy
còn chưa cao, song sau đó đã có bước chuyển biến tích cực. Cụ thể chất lượng đạt
trên trung bình (%) thời gian qua như sau:

loại
- Đặt vấn đề
- Biện pháp
- Kết quả phổ biến, ứng dụng
- Tíng khoa học
- Tính sáng tạo
- Đặt vấn đề
- Biện pháp
- Kết quả phổ biến, ứng dụng
- Tíng khoa học
- Tính sáng tạo
Xếp loại chung:
Ngày tháng năm 2010
Tổ trưởng:
Xếp loại chung:
Ngày tháng năm 2010
Thủ trưởng đơn vị
Căn cứ kết quả xét, thẩm định của Hội đồng khoa học ngành GD&ĐT cấp tỉnh,
Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau thống nhất công nhận SKKN và xếp loại:………….
Trang 11
Ngày tháng năm 2010
GIÁM ĐỐC
Trang 12
MỤC LỤC
STT NỘI DUNG TRANG
1 I- ĐẶT VẤN ĐỀ 1
2
II. NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng của vấn đề
2. Những biện pháp thực hiện