ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA LỊCH SỬ
---------------
BÀI LUẬN
CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TANG MA CỦA VIỆT NAM
MÔT SỐ PHONG TỤC TẬP QUAN VỀ TANG MA CỦA
CÁC DÂN TỘC NGƯỜI VIỆT NAM
1
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong cuộc sống ai cũng có những vui buồn, hạnh phúc, đau thương mất
mát nhưng có lẽ đau thương và mất mát hơn nhất trong mỗi người là người thân
của họ ra đi (chết) vì thế người con sống luôn tôn trọng và thương xót người đã
chết. Với đề tài “Phong tục tập quán trong tang ma của các dân tộc Việt Nam”,
chúng ta sẽ bàn đến những vấn đề sau:
Lời mở đầu;
Phong tục tang ma các dân tộc người Việt Nam;
Kết luận
2
LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam là một nước đi lên từ nền nông nghiệp mang đậm bản sắc văn
hoá dân tộc, làng quê với nhiều phong tục tập quán khác nhau ở từng vùng mà
đối với từng đám tang ở nhiều vùng khác thì có những quy tắc phong tục riêng.
Từ nhiều nét phong tục tập quán khác nhau đấy tạo nên sự đa dạng và phong
phú về tập tục của chúng ta. Cùng là một đám tang, một nghi lễ nội dung thì
hoàn toàn giống nhau nhưng ở các thời kỳ các vùng khác nhau thì nó lại rất
khác. Và cũng chỉ là một đám tang thực hiện các nghi lễ rồi chôn cất người chết
là xong nhưng các tục lệ của từng nơi khác nhau, không những thế ở các thời kỳ
cũng khác và mỗi sự khác nhau đó tạo nên nét nổi bật của quy tắc tang ma ở
nước ta.
I. PHONG TỤC TANG MA CỦA CÁC DÂN TỘC NGƯỜI VIỆT

1. Đại liệm, tiểu liệm
dùng vải trắng hoặc lụa. Tiểu liệm gồm một miếng vải trắng dài 14 thước
ta, có ba đoạn vải ngang, mỗi đoạn 6 thước ta đặt thẳng góc với miếng vải chính.
Đại liệm cũng có chiều dài tương tự nhưng gồm 5 đoạn ngang. Các đoạn này
phải sắp cho vưa với thân người để buộc lại khi niệm thành mảnh thứ nhất
ngang đầu và tới mảnh cuối cùng ngang bàn chân người chết.
2. Khâm
Là chăn liệm người chết. Có hai chăn, dùng một cho đại liệm, một dùng
cho tiểu liệm.
3. Tạ quan
Cần phải có đầy đủ trong quan tài như là gối kê đầu, hai gối lót hai bên
tay, một tấm đệm đầu, hai tấm đệm chân, hai tấm đệm dựa về đùi, hai tấm đệm
về chân, tấm che mặt. Tất cả những thứ này đều làm bằng giấy bồi trong có nhồi
bấc.
4. Liệm xác
Khi liệm tang chủ vào khóc quý xuống, người chấp sự quỳ theo và khấn:
“Được ngày giờ, xin lễ liệm cẩn cáo”. “Tang chủ sụp lạy và đứng lên. Những
người lo việc liệm xác phải tiến hành những việc cởi bỏ buộc hàng chít đầu và
phủ mặt chết bằng vải vuông hay vóc nhiễu màu đen lót hàng màu hang có dải
4
buộc ra đằng sau gáy, lồng bao tay, mang vớ và dày. Trước khi nhập quan, trong
áo quan có dải sẵn một lượt trà, bỏng gạo hoặc bất cứ thứ gì có thể hút nước của
người chết tiết ra.
5. Lễ nhập quan
Lễ nhập quan được tiến hành ngay sau khi liệm xong. Thân nhân có mặt
đứng thứ tự xa gần, trên dưới quanh quan tài. Phải canh đúng “giờ tốt” do thầy
cúng hay thầy tu ở chùa cọi sách chọi . Những người kỵ tuổi với người chết
(trong vòng con cháu ruột), vào giờ nhập quan phải lánh mặt ra chỗ khác, xa hẳn
để đề phòng ngừa tai nạn về sau (vì theo tục người ta tin rằng người chết có thể
bắt theo).