B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN HNG HÀ

MI QUAN H GIA QUN LÝ TRI THC
VÀ LI TH CNH TRANH CA DOANH
NGHIP NGHIÊN CU TRNG HP CÁC
DOANH NGHIP T NHÂN NGÀNH XÂY
DNG TI THÀNH PH H CHÍ MINH Chuyên ngành : Qun tr doanh nghip – Hng nghiên cu
Mã s : 60.34.04.02
LUN VN THC S KINH T
MC LC

T BÌA LÓT

LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH V
CHNG 1: TNG QUAN 1
1.1. Bi cnh và lý do chn đ tài 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu. 3
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4. Phng pháp nghiên cu 3
1.5. Ý ngha nghiên cu 4
1.6. Kt cu ca lun vn 4
CHNG 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 5
2.1. Qun lý tri thc 5
2.1.1. Khái nim 5
2.1.2. o lng qun lý tri thc 8
2.2. Li th cnh tranh (Competitive Advantage – CA) 8
2.2.1. Khái nim 8
2.2.2. o lng li th cnh tranh 9
2.3. Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh 10
2.4. Mt s nghiên cu trc có liên quan 11
2.4.1. Nghiên cu ca Chuang (2004) 11
2.4.2. Nghiên cu ca Moghaddam AZ và cng s (2013) 13
2.4.3. Nghiên cu ca Que (2010) 17

4.4. Phân tích hi quy bi 52
4.4.1. Phân tích tng quan 53
4.4.2. Kt qu phân tích hi quy tuyn tính bi 54
4.5. Kim đnh li th cnh tranh vi các bin đnh tính 61
4.5.1. Kim đnh li th cnh tranh theo qui mô doanh nghip 61
4.6. Tóm tt chng 4 62
CHNG 5: THO LUN KT QU VÀ KIN NGH 63
5.1. Tho lun kt qu nghiên cu 63
5.2. Kin ngh 67
5.3. Hn ch ca nghiên cu và hng nghiên cu tip theo 70
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC CH VIT TT CH VIT TT Ý NGHA
ADTT Áp dng tri thc
BVTT Bo v tri thc
CA (Competitive Advantage) Li th cnh tranh
CCTC C cu t chc
CDTT Chuyn đi tri thc
CNTT Công ngh thông tin
KM (Knowledge Management) Qun lý tri thc
NNL Ngun nhân lc
TP. HCM Thành ph H Chí Minh
TTTT Thu thp tri thc
VHDN Vn hóa doanh nghip

Bng 4.21: Kt qu phân tích hi quy tuyn tính bi 56
Bng 4.22: Kt qu Test of Homogeneity of Variance 61
Bng 4.23: Kt qu kim đnh s khác bit theo qui mô doanh nghip 62 DANH MC CÁC HÌNH V

Hình 2.1: Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh (Chuang, 2004)
13
Hình 2.2: Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh (Moghaddam AZ,
2013). 17
Hình 2.3: Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh (Que, 2010) 20
Hình 2.4: Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh (tác gi tng hp)
29
Hình 3.1: quy trình nghiên cu. 30
Hình 4.1: Mô hình nghiên cu sau khi phân tích hi quy 57
Hình 4.2: Biu đ phân phi chun phn d 59
Hình 4.3: Biu đ P-P Plot 60
Hình 4.4: Biu đ Scatterplot 61
1
CHNG 1: TNG QUAN

1.1. Bi cnh và lý do chn đ tài
Vi n lc vt qua khó khn, kinh t th gii đã và đang có nhiu du hiu


b lãnh đo. Bên cnh đó là s cnh tranh gay gt ca các đi th và đc bit là sn
phm đu ra đang ri vào b tc, th trng bt đng sn đóng bng kéo dài.
Theo s liu mi nht mà B Xây Dng va đa ra thì có 2.110 doanh nghip
ngành xây dng ngng hot đng, gii th. Trong đó t l gii th ca doanh nghip
t nhân ngành xây dng chim đn 24.1% và có xu hng tng.
Nguyên nhân dn đn s tht bi ca các doanh nghip t nhân ngành xây dng
đó là li th cnh tranh yu kém, thiu đi s đu t cng c ngun nhân lc và cha
thc s phát huy ht ni lc. Trên th gii đã có nhiu phng thc ci tin li th
cnh tranh ca doanh nghip, mt trong s đó là qun lý tri thc.
Qun lý tri thc ni lên nh mt phng thc mnh m có th dùng đ duy trì
kh nng cnh tranh ca doanh nghip trong bi cnh kinh t hin nay. Trên th gii
đã có nhiu nghiên cu v qun lý tri thc nh: De Jarnett (1996), Quintas (1996).
Theo sau các nghiên cu đó là các nghiên cu v mi quan h gia qun lý tri thc
và li th cnh tranh: nghiên cu ca Chuang (2004), Moghaddam AZ và cng s
(2013), Que (2010). Các kt qu nghiên cu cho thy, khi các doanh nghip bit
cách qun lý tri thc thì các ngun lc ni ti s hot đng hiu qu hn, hot đng
ca doanh nghip tr nên d dàng hn, hiu qu kinh doanh s cao hn, giúp cho
doanh nghip xây dng đc các chin lc cnh tranh bn vng  hin ti cng
nh trong tng lai.
Chính vì l đó, đ tài: “Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh
tranh ca doanh nghip: nghiên cu trng hp các doanh nghip t nhân
ngành xây dng ti TP. HCM” đc đ xut nghiên cu vi hi vng ngoài nhng
đóng góp tích cc v mt lý thuyt còn giúp cho các doanh nghip t nhân ngành
xây dng nhn thy tm quan trng ca vic to ra li th cnh tranh thông qua
qun lý tri thc. T đó, giúp doanh nghip có th xây dng đc các chin lc
cnh tranh hiu qu hn, vt qua khó khn, tin đn s phát trin bn vng.

3


lng.

4
Tin hành phng vn th (7 nhà qun tr) thông qua bng câu hi đc điu
chnh t nghiên cu đnh tính trc đó. Sau đó hiu chnh thang đo ln cui cùng và
s dng bng câu hi đã đc hiu chnh cho phng vn chính thc.
Nghiên cu đnh lng: Phát bng câu hi đn đúng các đi tng cn kho sát
sau đó thu thp, x lý s liu và cui cùng dùng phn mm SPSS 16.0.
Thu thp và phân tích d liu: S dng k thut x lý d liu bng phn mm
SPSS 16.0, thông qua các bc: (1) đánh giá s b thang đo và đ tin cy ca các
bin đo lng bng h s Cronbach’s Alpha và xác đnh yu t ti (factor loading)
bng phân tích nhân t khám phá (EFA), (2) kim đnh các gi thuyt và đ phù
hp ca mô hình. Tip theo thc hin kim đnh T-Test và phân tích ANOVA.
1.5. Ý ngha nghiên cu
Nghiên cu b sung vào h thng thang đo v mi quan h gia qun lý tri thc
và li th cnh tranh ca doanh nghip t nhân ngành xây dng ti TP. HCM. Kt
qu ca nghiên cu này giúp cho các doanh nghip t nhân ngành xây dng ti TP.
HCM nhn bit đc các yu t qun lý tri thc và nh hng tích cc ca chúng
đn li th cnh tranh ca doanh nghip. T đó các doanh nghip có th hoch đnh
các chin lc cnh tranh hiu qu hn cho hin ti cng nh trong tng lai.
1.6. Kt cu ca lun vn
Chng 1: Tng quan v nghiên cu
Chng 2: C s lý thuyt và mô hình nghiên cu
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Kt qu nghiên cu
Chng 5: Tho lun kt qu và kin ngh


2005).

Các liên kt quan trng gia tri thc và thông tin đc th hin trong bi cnh
kinh doanh hin nay là nhng thông tin thu đc ti ni làm vic, tri thc cung cp
mt khuôn kh cho vic đánh giá, kt hp nhng kinh nghim và thông tin mi

6
(Davenport và cng s, 1998). Nói cách khác, tri thc là thông tin gn lin vi mc
đích c th nào đó (Davidson và Voss, 2002).
Phân loi tri thc
Trong các cách phân loi tri thc, đáng chú ý và quan trng nht đó là hai loi:
tri thc tng minh và tri thc n (Bollinger và cng s, 2001).
- Tri thc tng minh có th đc ghi chép, phân loi, chuyn giao nh thông
tin và có th minh ha cho nhng ngi khác thông qua các biu mu, gii thích và
các tín hiu chia s.
- Ngc li, tri thc n danh là tri thc mà da trên các kinh nghim tích ly và
hc tp ca mt ngi và do đó nó tr nên khó khn đ tái sn xut hoc chia s vi
nhng ngi khác.
Qun lý tri thc (Knowledge Management – KM)
Mc dù có các ngun tài liu đ s v qun lý tri thc, nhng vn cha có mt
đnh ngha nào đc chp nhn mt cách rng rãi (Earl, 2001). Mt s đnh ngha
đc tìm thy trong các nghiên cu đu đnh ngha qun lý tri thc là mt tp hp
các hot đng hoc các quá trình phát trin và khai thác tri thc đ đt đc hoc
làm tng cng mt lot các kt qu nh mc tiêu doanh nghip, giá tr, hiu qu
lâu dài, thành công chung, hoc li th cnh tranh. Qun lý tri thc đc đnh ngha
là kh nng doanh nghip có th to ra hoc mua li, chuyn nhng, chuyn đi và
phân phi các tri thc vào li th cnh tranh (Walters, 2002). Tác gi Liebowitz và

- Gia tng đu t: trc tip (tái đu t - ROI) và gián tip (chính sách ca nn
kinh t vi mô và v mô).
Tng t nh vy, Leng và Shepherson (2000) tha nhn rng qun lý tri thc
có th nâng cao hiu qu hot đng, phn ng linh hot đ thích nghi vi th trng
luôn bin đng, ci thin phát trin sn phm, đi mi cht lng và phát trin mt
s hiu bit tt hn v khách hàng và các bên liên quan (Davenport và cng s,
1998).
Các tác gi (Grant, 1991) cho rng trong môi trng phc tp và đy thách thc
thì kh nng tip thu, phát trin, chia s và áp dng tri thc đã tr thành chìa khóa
gia tng li th cnh tranh ca doanh nghip. Tri thc chính nó có th đc tái s
dng và tri thc c có th đc tích hp vi tri thc hin ti đ phát trin thành tri

8
thc mi có giá tr hn to ra mt sc mnh tng hp có giá tr đ ci thin hiu qu
hot đng ca các doanh nghip (Sharkie, 2003). Hn na, vi kh nng qun lý tri
thc vt tri, doanh nghip có th ch đng khai thác, kt hp, và phát trin ngun
tài nguyên hu hình và vô hình mang li giá tr cao cho khách hàng, nâng cao kh
nng cnh tranh và cho phép doanh nghip phát trin và làm tt hn so vi các đi
th cnh tranh khác (Teece và cng s, 1998).
2.1.2. o lng qun lý tri thc
Trên th gii có nhiu tác gi đã đa ra nhiu phng thc đ đo lng khái
nim này. Theo tác gi Becerra-Fernandez và cng s (2001) đo lng qun lý tri
thc qua hot đng: nm bt, chia s, áp dng tri thc. ng quan đim trên, tác gi
James (2005) li đo lng qun lý tri thc thông qua thu thp d liu, s dng, bo
trì và thanh lý tài sn tri Tác gi Rasgoti (2000) b sung vào h thng đo lng khái
nim qun lý tri thc qua các quá trình có h thng thích hp, có th to ra s phi
hp, theo đui các mc tiêu ln ca t chc.

trên bình thng.
Theo đó, tác gi cho rng li th cnh tranh là chin lc mà thông qua đó các
doanh nghip hot đng hiu qu hn các đi th cnh tranh khác.
2.2.2. o lng li th cnh tranh
Hin nay trên th gii vn cha có s thng nht gia các nhà nghiên cu v
vic đo lng li th cnh tranh. Tác gi Porter (2000) đo lng li th cnh tranh
thông qua: li nhun, cnh tranh gia các đi th, mi đe da ca nhng đi th
mi, kh nng thng lng ca nhà cung cp, kh nng thng lng vi khách
hàng và các mi đe da t các dòng sn phm thay th. Tuy nhiên theo tác gi
Evans và cng s (2002) li đo lng li th cnh tranh thông qua s tin tng ca
ngi tiêu dùng, hình nh thng hiu, kim soát phân phi, vn hóa doanh nghip,
tài nng ca con ngi, k nng lãnh đo và c tích ly kinh nghim.
Ngày nay càng có nhiu các tác gi tâm huyt đã b sung vào h thng đo
lng khái nim li th cnh tranh bng nhiu cách khác nhau làm cho h thng đo
lng li th cnh tranh ngày càng rõ ràng và thc t hn. Theo Que (2010), li th
cnh tranh đc đo lng thông qua: s sáng to, đi mi, v th th trng, đáp
ng th hiu ca khách hàng mt cách rng rãi và to s khó khn trong vn đ sao
chép. Nhng theo Hiden (2013) thì li th cnh tranh đc đo lng thông qua kt
qu thu đc nh: Hiu qu, cht lng sn phm, s ci tin sn phm và s đáp
ng nhu cu khách hàng.

10
Mt nghiên cu khác ca Kango (2013) cho rng: li th cnh tranh đc đo
lng thông qua s khác bit hóa và chi phí thp, vi 2 yu t này đ đ to nên
hiu qu hot đng ca doanh nghip. o lng ca Kango (2013) t ra không còn
phù hp vi thi đi ngày nay. Chin lc khác bit hóa, chi phí thp gn nh đã
đc vn dng mt cách trit đ  hu ht các doanh nghip khi tham gia vào th

qun lý tri thc mang li nhng giá tr mà các đi th rt khó khn trong vic sao
chép, bt chc.
Qun lý tri thc tt to nên mt h thng qun lý hot đng hiu qu, h thng
này s phát huy hiu qu khi các nhà qun lý nhn thc đc và tht s thy đc
tm quan trng cng nh tích cc vn dng vào quy trình hot đng ca doanh
nghip. Bng cách qun lý tri thc tt, các doanh nghip ngày càng tích ly đc
nhiu li th cnh tranh thì cng đng ngha vi vic tích ly nhiu tri thc hn so
vi trc đó.
Tóm li, tri thc là mt tài sn vô giá mà mi doanh nghip cn phi bit cách
qun lý đ có th cnh tranh hiu qu và phát trin bn vng trong mt xã hi tri
thc. Vi xu th toàn cu hóa vic áp dng qun lý tri thc trong các doanh nghip
tr thành mt nhu cu bt buc. Các doanh nghip cn tiên phong trong vic áp
dng qun lý tri thc đ có th chuyn mình theo chiu hng tri thc, tng cng
đc nng lc cnh tranh da trên tri thc, phát huy ngun lc. Áp dng qun lý tri
thc trong doanh nghip chính là chìa khóa đ m cnh ca bc vào nn kinh t tri
thc.
2.4. Mt s nghiên cu trc có liên quan
2.4.1. Nghiên cu ca Chuang (2004)
Chuang (2004) nghiên cu v mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh
tranh ti ài Loan, vi đi tng kho sát là các nhà qun tr ti 177 doanh nghip.
Nghiên cu đã ch ra rng, các yu t ca qun lý tri thc tác đng đn li th cnh
tranh bao gm: (1) Công ngh thông tin, (2) Vn hóa doanh nghip, (3) C cu t
chc và (4) Ngun nhân lc.
Công ngh thông tin là mt ngành k thut vn dng tin b v khoa hc,
công ngh, đin t đ thu thp, bin đi, truyn ti, lu tr và phân tích thông tin
nhm phc v các li ích ca con ngi. Công ngh thông tin ngày càng đóng góp
ln vào thành công ca qun lý tri thc. Nó giúp cho các hot đng thng ngày
ca t chc tr nên trn tru, d dàng. Nó cung cp mt lng tri thc khng l và

12

thc đi vi li th cnh tranh ca doanh nghip. Nghiên cu này góp phn vào s
phát trin lý thuyt nn làm tin đ cho các nghiên cu sau này.

13
Hình 2.1: Mi quan h gia qun lý tri thc và li th cnh tranh.
Ngun: Chuang (2004)

2.4.2. Nghiên cu ca Moghaddam AZ và cng s (2013)
Nhóm tác gi Moghaddam AZ và cng s (2013) nghiên cu mi quan h gia
qun lý tri thc và li th cnh tranh ca doanh nghip ti Iran vi các đi tng
kho sát là các nhà qun tr đang làm vic ti 88 doanh nghip.
Theo nhóm tác gi, các yu t thuc qun lý tri thc nh hng đn li th cnh

và trách nhim nht đnh, đc b trí theo nhng cp bc nhng khâu khác nhau
nhm đm bo thc hin các chc nng qun tr và phc v mc đích chung ca
doanh nghip (Hiden, 2013). C cu t chc đóng vai trò ht sc quan trng cho s
thành công và quyt đnh mi hot đng c bên trong ln bên ngoài doanh nghip.
C cu t chc tt s giúp các doanh nghip to ra càng nhiu tri thc. Tuy nhiên,
tri thc đôi khi cng không đc s dng trit đ bi vì c cu t chc không còn
phù hp (Claver và cng s, 2007).
Quy trình hot đng là mt tp hp các hot đng, chuyn đi hình thc t
đu vào đn đu ra theo mt trt t nht đnh và là mt hot đng có nhiu tng
tác ln nhau gia các yu t đu vào, đó là hot đng s dng các ngun tài nguyên
liên quan đn bin đi đu vào thành đu ra là mt sn phm, thành qu c th
(Wang, 2003). Quy trình hot đng là trong nhng yu t quan trng vì nó giúp cho
vic truyn ti các giá tr dành cho khách hàng và giúp cho danh nghip đt đc
các mc tiêu chin lc. Tri thc liên tc đc to ra trong các doanh nghip. Tri
thc rõ ràng, thông tin chính xác đc x lý theo h thng và ph bin rng rãi, s
dng k thut qun lý thông tin đ qun lý. Mt khác, phn ln các tri thc ca
doanh nghip là n danh gn lin vi k nng k xo ca nhân viên. Do đó, doanh
nghip tìm kim các quy trình và thc hin bng nhiu cách khác nhau s giúp c
hai mt n danh và tng minh bc l ht và có th chuyn giao tri thc góp phn
to nên thành công cho doanh nghip (Celep và Cetin, 2005).
Công ngh thông tin là vic s dng máy tính và phn mm máy tính đ
chuyn đi, lu tr, bo v, x lý, truyn dn, thu thp và x lý thông tin giúp cho
con ngi làm vic hiu qu hn, tit kim thi gian và chi phí hn (Hono, 2009).
Công ngh thông tin va là c s h tng va là công ngh h tr đc lc cho các
hot đng qun lý tri thc nh c s d liu tri thc, nn tn tri thc, h thng đánh

15

16
tranh bn vng luôn đc công nhn là mc đ hot đng đc bit mà mt doanh
nghip đt đc khi ngh ra và thc hin mt chin lc mà đi th cnh tranh khó
có th bt chc đc.
Nghiên cu này cho thy rng các nhà qun lý cn phi hiu và tip cn qun lý
tri thc mt cách toàn din, trong đó bao gm c nhân viên, c cu t chc, công
ngh và các yu t quy trình qun lý. Các nhà qun lý phi phi hp và đng b hóa
theo các quan đim khác nhau đ to điu kin thun li cho quá trình qun lý tri
thc và to ra li th cnh tranh bn vng.

17


Công ngh
thông tin

Li th
cnh tranh

Ngi lãnh đo

Ngun nhân lc
Mc tiêu
Và chin lc

18
tip cn công ngh s cho phép h (ít nht là v nguyên tc) có th nm bt và chia
s tri thc ln nhau.
Vn hóa doanh nghip là phm cht riêng bit ca doanh nghip đc nhn
thc và là đim phân bit gia các doanh nghip khác trong cùng lnh vc hot
đng (Gold, 2001). Các doanh nghip đc to thành t các cá nhân, mi hành vi
ca h mang tính riêng bit, đy nhng chun mc, khi tp hp ca nhng cá nhân
đó li s to ra nn vn hóa doanh nghip (Dilnutt, 2000). Nói cách khác, vn hóa
doanh nghip là mt tng hp ca nhng hiu bit và đc chia s t mi cá nhân,
tác đng đn hành vi ca tp th và doanh nghip (Lyles và Schwenk, 1992).
C cu t chc là tp hp nhng vic cn làm trong mt doanh nghip và s
phân chia chúng thành các công vic c th theo tng nhóm nht đnh (Checkland,
1999). Mt doanh nghip đc to nên t nhiu mi quan h và s tng tác ln
nhau gia các mi quan h đó. Nhng mi quan h thng nht cht ch s to nên
mt doanh nghip phát trin mnh (Miller, 2002), c cu t chc liên quan đn vic