TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH VÕ THỊ ÁNH NIỀM NGHIÊN CỨU SỰ TÁC ĐỘNG
CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN TRONG ĐẾN
ĐỊNH HƯỚNG XUẤT KHẨU CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ
CẦN THƠ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành: Kinh tế ngoại thương
Mã số ngành: 52340120



Tháng 11 Năm 2013 i
LỜI CẢM TẠ

Trước hết, em xin gửi lời cám ơn chân thành đến thầy Phan Anh Tú –
Giảng viên Bộ môn Kinh doanh quốc tế, Khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh
– người đã hướng dẫn tận tâm, nhiệt tình giúp đỡ, luôn động viên và tạo điều
kiện để em có thể hoàn thành tốt luận văn này.
Thứ hai, em xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô Trường Đại học Cần
Thơ, đặc biệt là Thầy, Cô trong Khoa Kinh tế & QTKD đã giảng dạy em
trong suốt quá trình học tập tại trường. Trong quá trình học tập tại trường
Thầy, Cô đã truyền đạt cho em nhiều kiến thức và kinh nghiệm để giúp em có
đủ kiến thức để hoàn thành luận văn này, đó cũng là hành trang cho em trong
tương lai.
Tiếp theo, em xin chân thành cảm ơn bạn Lê Huỳnh Ngọc Hân (sinh
viên lớp Ngoại thương 1 – K36), bạn Lương Tài Anh (sinh viên lớp Ngoại
thương 1 – K36), Trần Thị Ngọc Hạnh (sinh viên lớp Ngoại thương 2 –
K36), Thang Khải Quang (sinh viên lớp Ngoại thương 2 – K36) đã cùng em
vượt qua những khó khăn trong suốt quá trình làm đề tài và thu thập số liệu.
Cám ơn Cha, Mẹ người đã tạo điều kiện cho em tốt nhất cùng tất cả các bạn
đã giúp đỡ nhiệt tình trong suốt thời gian qua để em hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng, em xin gửi lời cám ơn đến các Cô, Chú, Anh, Chị trong các
doanh nghiệp xuất khẩu và các doanh nghiệp đã giúp đỡ, dành thời gian để
đóng góp những ý kiến để em có cơ sở, tư liệu để viết đề tài này.
Võ Thị Ánh Niềm

iii

7. Kết luận Cần Thơ, ngày… , tháng… , năm 2013
Giáo viên hướng dẫn
iv
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN

Lời cảm tạ i
Trang cam kết ii
Bảng nhận xét luận văn tốt nghiệp iii
Nhật xét của giáo viên phản biện iv
Mục lục v
Danh sách bảng vii
Danh sách hình ix
Danh mục từ viết tắt x
Chương 1: GIỚI THIỆU 1
1.1 Sự cần thiết của nghiên cứu 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2
1.2.1 Mục tiêu chung 2
1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2
1.3 Các giả thuyết cần kiểm định và câu hỏi nghiên cứu 3
1.3.1 Các giả thuyết cần kiểm định 3
1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu 3
1.4 Khái quát nghiên cứu 3
1.4.1 Địa bàn nghiên cứu 3
1.4.2 Thời gian 3
1.4.3 Đối tượng nghiên cứu 4
1.4.4 Nội dung nghiên cứu 4
1.4.5 Kết quả mong đợi 4
1.4.6 Đối tượng thụ hưởng 4
1.4.7 Cấu trúc nghiên cứu của đề tài 4
1.5 Lược khảo tài liệu có liên quan đến để tài nghiên cứu 5
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15
2.1 Cơ sở lý luận 15
2.1.1 Định hướng xuất khẩu 15
2.1.2 Khái quát về doanh nghiệp. 16
2.2 Phương pháp nghiên cứu 17

Chương 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO ĐỊNH HƯỚNG XUẤT
KHẨU CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ 63
5.1 Tồn tại 63
5.2 Giải pháp 63
5.2.1 Về phía doanh nghiệp 63
5.2.2 Về phía Chính phủ 65
Chương 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67
6.1 Kết luận 67
6.2 Kiến nghị 68
Phu lục 1: Tài liệu tham khảo 70
Phụ lục 2: Phiếu thu thập thông tin về doanh nghiệp Cần Thơ 72
Phụ lục 3: Đơn vị hành chính thành phố Cần Thơ 77
Phụ lục 4: Đặc điểm của doanh nghiệp phỏng vấn 78
Phụ lục 5: Đặc điểm đáp viên 80
Phụ lục 6: Ảnh hưởng của các yếu tố bên trong đến định hướng xuất khẩu 81
Phụ lục 7: Kết quả kiểm định bằng phần mềm SPSS 84

viiDANH SÁCH BẢNG
Trang
Bảng 1.1: Lược khảo tài liệu có liên quan 6
Bảng 2.1: Cách xác định DN nhỏ và vừa của Việt Nam 17
Bảng 2.2: Diễn giải các biến độc lập 30
Bảng 3.1: Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Tp. Cần Thơ 45
Bảng 4.1: Phân bố doanh nghiệp được phỏng vấn theo đơn vị hành chính 51
Bảng 4.2: Đặc điểm của đối tượng phỏng vấn phân theo giới tính 51
Bảng 4.3: Các mặt hàng dự định xuất khẩu phân theo thị trường 55
Bảng 4.4: Kết quả phân tích mô hình hồi qui logistic 57

Bảng 4.5: Hình thức dự định xuất khẩu của doanh nghiệp 79
Bảng 5.1: Thống kê tuổi, giới tính của đáp viên 80
Bảng 5.2: Thống kê trình độ học vấn của đáp viên 80
Bảng 6.1: Số quan sát của nghiên cứu 81
Bảng 6.2: Khả năng giải thích biến phụ thuộc của tổ hợp biến đôc lập
mô hình 1 81
Bảng 6.3: Kết quả độ phù hợp của mô hình 1 81
Bảng 6.4: Dự đoán của mô hình 1 81
Bảng 6.5: Ý nghĩa thống kê của các biến độc lập mô hình 1 82
Bảng 6.6: Khả năng giải thích biến phụ thuộc của tổ hợp biến
đôc lập mô hình 2 82
Bảng 6.7: Kết quả độ phù hợp của mô hình 2 82
Bảng 6.8: Dự đoán của mô hình 2 82
Bảng 6.9: Ý nghĩa thống kê của các biến độc lập mô hình 2 83
Bảng 7.1: Giá trị trung bình của từng biến trong hai nhóm 84
Bảng 7.2: Ý nghĩa thống kê của các biến độc lập 85
ixDANH SÁCH HÌNH
Trang
Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu sự tác động của các yếu tố bên trong
đến định hướng xuất khẩu của doanh nghiệp 29
Hình 2.2 Khung nghiên cứu của đề tài 35

ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long
DN : Doanh nghiệp
XK : Xuất khẩu
DNNVV : Doanh nghiệp nhỏ và vừa
VCCI : Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam
TNHH : Trách nhiệm hữu hạn
NXB : Nhà xuất bản
DNXK : Doanh nghiệp xuất khẩu
Tp : Thành phố
DNTN : Danh nghiệp tư nhân
VNĐ : Việt Nam đồng
 Tiếng Anh
IE : International entrepreneur
RBV : Resoure_based view

1
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU
Sự phát triển của vận tải quốc tế cùng với sự hòa nhập các khu vực kinh
tế làm cho thị trường kinh tế toàn cầu ngày càng phụ thuộc lẫn nhau. Điều này,

trò quan trọng trong kết quả kinh doanh của doanh nghiệp khi tham gia thương
mại quốc tế (Kazem and Vander Heijden, 2006). Tuy nhiên, để đi đến quá
trình quốc tế hóa thì các doanh nghiệp , đặc biệt là DNNVV ở Việt Nam phải

2
đối mặt với nhiều khó khăn, chẳng hạn như không có mạng lưới kinh doanh,
thông tin về thị trường và mức độ hiểu biết về rào cản thương mại rất hạn chế
(Mai Thị Thanh Thái và Li, 2008). Rõ ràng việc chấp nhận tiến hành kinh
doanh đầy mạo hiểm như vậy sẽ gặp phải nhiều rủi ro. Mặc dù vậy, họ vẫn có
thể có những định hướng xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Câu hỏi đặt ra là
định hướng xuất khẩu đó chịu ảnh hưởng bởi những nhân tố nào?
Theo nghiên cứu của Senik et al., (2010) thì định hướng xuất khẩu của
các các doanh nghiệp bị ảnh hưởng của các yếu tố bên trong lẫn bên ngoài
doanh nghiệp bao gồm các yếu tố đặc điểm của công ty, yếu tố ngành công
nghiệp, yếu tố thể chế, chính sách, công nghệ, xã hội, điều kiện thị trường nội
địa, vấn đề thị trường, tìm kiếm nguồn lực, nhà cung cấp. Bên cạnh đó, nghiên
cứu của M.Suarez-Ortega and R.Axzslamo-Vera (2005) thì tập trung vào các
yếu tố bên trong doanh nghiệp, theo đó định hướng xuất khẩu của doanh
nghiệp chịu tác động của các yếu tố như quy mô (D.A Williams, 2011), khả
năng phát triển sản phẩm mới, tuổi của nhà quản lý, trình độ giáo dục của nhà
quản lý, thái độ và nhận thức của nhà quản lý. Bên cạnh đó, tác giả M.R.
Evald et al., (2011) cũng đã tìm thấy có sự tác động của các yếu tố như trình
độ giáo dục, kinh nghiệm kinh doanh quốc tế trước đó, mối quan hệ cá nhân
của nhà quản lý với những các cá nhân tổ chức khác. Tuy nhiên, theo Sonia et
al., (2005) các yếu tố bên trong là chìa khóa quan trọng điều khiển quá trình
quốc tế hóa doanh nghiệp khi tham gia thương mại quốc tế. Vì các lý do trên
nên đề tài “Nghiên cứu sự tác động của các yếu tố bên trong đến định
hướng xuất khẩu của các doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ” đã được
thực hiện.
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

khẩu của doanh nghiệp.
- Giả thuyết 8: Mức độ đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới của
doanh nghiệp có mối quan hệ dương với định hướng xuất khẩu.
1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu
- Câu hỏi 1: Thực trạng xuất khẩu, định hướng xuất khẩu của doanh nghiệp tại
địa bàn thành phố Cần Thơ hiện nay như thế nào?
- Câu hỏi 2: Các yếu tố bên trong nào của doanh nghiệp ảnh hưởng đến định
hướng xuất khẩu của doanh nghiệp?
- Câu hỏi 3: Giải pháp nào để nâng cao định hướng xuất khẩu các doanh
nghiệp?
1.4 KHÁI QUÁT NGHIÊN CỨU
1.4.1 Địa bàn nghiên cứu
Do các doanh nghiệp trải dài trên khắp các quận, huyện trên địa bàn
thành phố Cần Thơ nên đề tài không tập trung vào bất cứ quận, huyện nào mà
nghiên cứu trải dài khắp địa bàn thành phố Cần Thơ.
1.4.2 Thời gian
Đề tài được thực hiện trong thời gian ba tháng, từ ngày 05 tháng 08 năm
2013 đến tháng ngày 18 tháng 11 năm 2013. Trong đó, số liệu thứ cấp được
thu thập bằng cách phỏng vấn các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Cần

4
Thơ trong khoảng thời gian từ ngày 29/08/2013 đến ngày 21/09/2013. Số liệu
thứ cấp được dùng để phân tích là số liệu của giai đoạn 2009 - 2012.
1.4.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các doanh nghiệp trên địa bàn thành
phố Cần Thơ.
1.4.4 Nội dung nghiên cứu
Theo tác giả Aaby and Slater (1989), Ford and Leonidou (1991) thì hoạt
động xuất khẩu của doanh nghiệp bị ảnh hưởng ở hai cấp độ lớn: yếu tố bên
ngoài như là yếu tố vĩ mô, xã hội, địa lý, văn hóa và chính sách mà doanh

Trình bày phương pháp nghiên cứu và phương pháp thu thập số liệu của đề tài,
phương pháp phân tích được áp dụng để giải quyết từng mục tiêu cụ thể.
Chương 3: Thực trạng xuất khẩu của các doanh nghiệp tại thành phố
Cần Thơ
Chương này tác giả sẽ giới thiệu tổng quan về thành phố Cần Thơ và
thực trạng xuất khẩu trên địa bàn thành phố trong giai đoạn từ năm 2010-2012
và định hướng xuất khẩu của các doanh nghiệp hiện nay.
Chương 4: Phân tích các yếu tố bên trong ảnh hưởng đến định hướng
xuất khẩu của các doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ
Chương này sẽ trình bày kết quả nghiên cứu về sự tác động của các
nhân tố đến định hướng xuất khẩu của các doanh nghiệp tại Cần Thơ.
Chương 5: Giải pháp nâng cao định hướng xuất khẩu của các doanh
nghiệp tại thành phố Cần Thơ
Chương này sẽ đề xuất các giải pháp dựa trên kết quả phân tích nhằm
nâng cao định hướng, hiệu quả xuất khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn
thành phố Cần Thơ và đóng góp vào công tác hoạch định xúc tiến xuất khẩu.
Chương 6: Kết luận và kiến nghị.
1.5 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN
CỨU
Có thể nói, ở Việt Nam có rất ít đề tài nghiên cứu liên quan đến chủ đề
này. Vì vậy, việc tham khảo các tài liệu trong nước là rất hạn chế, do đó tác
giả đã lược khảo một số tài liệu từ nước ngoài. Việ tham khảo tài liệu nước
ngoài tuy tốn nhiều thời gian và công sức nhưng công việc này giúp tác giả có
một cái nhìn tổng quan về chủ đề nghiên cứu này. Sau đây, tác giả xin liệt kê
và tóm tắt các kết quả nghiên cứu thực chứng từ các tác giả như sau:
Bảng 1.1: Lược khảo tài liệu có liên quan


xuất khẩu. Sử dụng thang đo Likert 5
mức độ và sử dụng biến giả Dummy.
Phân tích ANOVA, và kiểm định chi
bình phương.
Định hướng
xuất khẩu (1)
Xu hướng xuất
khẩu (2)
Cường độ xuất
khẩu (3)
+ Quy mô công ty (+)
 (1) và (2)
+ Khả năng đặc biệt của
công ty (+)  (1)
+ Kinh nghiệm phát
triển thị trường địa lý 
(1) và (2)
+ Tuổi của nhà quản lý
 (-)
+ Trình độ của nhà quản
lý (+)  (1),(2),(3)
+ Kinh nghiệm nước
ngoài (+)  (2)
+ Thành thạo ngôn ngữ
nước ngoài (+) (2).
+ Thái độ và nhận thức
của nhà quản lý (+) 
(1)

7

(2)
+ Quy mô công ty (+)
 (2)
+ Kinh nghiệm làm
việc ở các công ty quốc
tế của nhà quản lý (+)
 (1)
+ Kinh nghiệm đi du
lịch ở nước ngoài của
nhà quản lý (+)  (1)
3. M.R.Evald et al.,
(2011),
Journal International
Business.
Dữ liệu khảo sát từ dự án
“The Global
Entrepreneurship Monitor”,
9451 mẫu là các công ty của
10 quốc gia.
Phân tích nhân tố, hồi quy tuyến tính.
Đánh giá ảnh hưởng của nguồn nhân
lực, mối quan hệ xã hội, giá lý nhận thức
lên định hướng xuất khẩu của nhà kinh
doanh.
Định hướng
xuất khẩu
+ Trình độ giáo dục (+).
+ Kinh nghiệm kinh
doanh quốc tế trước đó
(+).

Kiểm tra các yếu tố ảnh hưởng và xác
định yếu tố nào ảnh hưởng nhất đến quá
trình quốc tế hóa của các doanh nghiệp
vừa và nhỏ.
Quá trình quốc
tế hóa
+ Yếu tố động cơ (điều
kiện thị trường nội địa;
vấn đề thị trường; tìm
kiếm nguồn lực;quốc tế
hóa; nhà cung cấp; tồn
tại)  vị trí số (5)
+ Công ty (nguồn lực;
sản phẩm; khả năng;
danh tiếng; kỹ năng và
năng lực nhà quản lý;
đặc điểm nhà quản lý)
 vị trí số (2)
+ Ngành công nghiệp
(cường độ cạnh tranh

9LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Tác giả và tạp chí
Nguồn số liệu điều tra
Cỡ mẫu
Phương pháp ước lượng,
Mục đích nghiên cứu của đề tài

quốc tế
+ Tuổi trung bình trẻ (+)
+ Đầu tư vào nghiên cứu
và phát triển (R&D) (+)
+ Tăng trưởng và doanh
thu (+)
+ Quy mô lớn (+)

10LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Tác giả và tạp chí
Nguồn số liệu điều tra
Cỡ mẫu
Phương pháp ước lượng,
Mục đích nghiên cứu của đề tài
Biến phụ thuộc Biến độc lập
+ Quyền sở hữu và cổ
phần ở nước ngoài (+)
+ Người quản lý với
nhiều kinh nghiệm trong
lĩnh vực ngoại thương
(+). 6. Ísmail Senturk
and Cumhur Erdem
(2008),
The Empirical

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng
định hướng xuất khẩu theo 3 hướng: sử
Định hướng
xuất khẩu
+ Hoạt động kinh doanh
hiệu quả (+).
+ Hiệu quả về công
nghệ sẽ ảnh hưởng định
hướng xuất khẩu(+)

11LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Tác giả và tạp chí
Nguồn số liệu điều tra
Cỡ mẫu
Phương pháp ước lượng,
Mục đích nghiên cứu của đề tài
Biến phụ thuộc Biến độc lập
dụng các kỹ thuật và phân bổ hiệu quả là
yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến định
hướng xuất khẩu của công ty cá nhân; áp
dụng các biện pháp đo lường hiệu quả
của các công ty, dựa trên DEA hoặc
SFA, để kiểm tra xem các vấn đề lựa
chọn phương pháp đo lường hiệu quả
trong phân tích định hướng xuất khẩu
của các công ty; phân tích các yếu tố
quyết định xuất khẩu ở cấp độ công ty

nghiệp vừa và nhỏ.
Kinh doanh
quốc tế
+ Đặc điểm của công ty
( quy mô của công ty,
tuổi, mức độ của việc
đổi mới công nghệ) (+)
+ Đặc điểm khách quan
của nhà kinh doanh

12LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
Tác giả và tạp chí
Nguồn số liệu điều tra
Cỡ mẫu
Phương pháp ước lượng,
Mục đích nghiên cứu của đề tài
Biến phụ thuộc Biến độc lập
(trình độ, tuổi, kiến thức
công việc và kiến thức
quốc tế) (+)
+ Đặc điểm chủ quan
của người kinh doanh
(tính chủ động, thích
liều lĩnh, muốn phát
triển cá nhân) (+)
9. Eldrede Tinashe
Kahiya (2013),

Tác giả và tạp chí
Nguồn số liệu điều tra
Cỡ mẫu
Phương pháp ước lượng,
Mục đích nghiên cứu của đề tài
Biến phụ thuộc Biến độc lập
+ Khả năng marketing
tới khách hàng (+) (2)
+ Thiếu tự tin vào thị
trường nội địa (+) (2)
10. Igor Filatotchev
et al., (2008),
International
Business Journal.
Phỏng vấn 711 doanh nghiệp
vừa và nhỏ ở Trung Quốc.
Phân tích hồi quy Probit.
Mục đích kiểm tra định hướng xuất khẩu
và thực hiện xuất khẩu của các doanh
nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực công
nghệ cao.