ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ MAI NGUYỆT
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ
TỈNH ĐIỆN BIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2014
i
ii
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, cho phép em bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo,
tập thể cán bộ, giảng viên Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại
trường và hoàn thành luận văn của mình.
Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Cô giáo,
GS.TS.NGND. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, vừa là cô giáo giảng dạy những môn học
trên lớp, vừa là người hướng dẫn và chỉ bảo cho em những định hướng tốt nhất
trong suốt quá trình thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp.
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến những thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy
em cũng như tập thể lớp trong suốt những năm học vừa qua, những kiến thức mà
chúng em nhận được sẽ là hành trang giúp chúng em vững bước hơn trong công
tác cũng như cuộc sống.
Em cũng muốn gửi lời cảm ơn đến các bạn bè, đồng nghiệp, cơ quan, các
vị phụ huynh học sinh và các em học sinh trường THPT thành phố Điện Biên
Phủ, tỉnh Điện Biên đã nhiệt tình tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin,
tư liệu cho em trong quá trình điều tra, khảo sát phục vụ cho việc nghiên cứu và
tạo điều kiện giúp đỡ, chia sẻ khó khăn để giúp em đạt được kết quả nghiên cứu
như ngày hôm nay.
Cuối cùng, em muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc đến những người thân yêu
trong gia đình, là nguồn động lực to lớn để em theo học và hoàn thành chương
trình đào tạo thạc sĩ tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 11 năm 2014
Tác giả luận văn
: Trung học phổ thông
: Trung học cơ sở iv
MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục chữ viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục bảng vii
Danh mục sơ đồ vii
MỞ ĐẦU 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM
LỚP 5
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đề tài 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 6
1.2.1. Hoạt động quản lý, chức năng của quản lý 6
1.2.2. Quản lý giáo dục 9
1.2.3. Hoạt động chủ nhiệm lớp, Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp 12
1.3. Những vấn đề lý luận về hoạt động chủ nhiệm lớp 14
1.3.1. Mục tiêu, nội dung nhiệm vụ, phương pháp hoạt động chủ nhiệm lớp 14
1.3.2. Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Giáo viên chủ nhiệm 24
1.3.3. Yêu cầu đối với Giáo viên chủ nhiệm lớp trong giai đoạn hiện nay 27
về vai trò của Giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ,
tỉnh Điện Biên. 64
2.3.2. Mối quan hệ giữa Giáo viên chủ nhiệm lớp với học sinh và gia đình học
sinh 67
2.3.3. Các hình thức tổ chức, nội dung, biện pháp triển khai hoạt động chủ nhiệm
lớp 69
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của trường THPT thành phố
Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên 71
2.4.1. Công tác kế hoạch hóa hoạt động chủ nhiệm lớp 71
2.4.2. Tổ chức thực hiện nội dung hoạt động chủ nhiệm lớp 73
2.4.3. Giám sát, kiểm tra, đánh giá hoạt động chủ nhiệm lớp 75
2.4.4. Các biện pháp tạo động lực cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 76
2.5. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành
phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên 77
2.5.1. Những điểm mạnh, điểm yếu 77
2.5.2. Những cơ hội, thách thức 79
vi
2.5.3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần giải quyết 80
Kết luận chương 2 82
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở
TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 86
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 83
3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ 83
3.1.2. Đảm bảo tính khoa học, sáng tạo 83
3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 84
3.1.4. Đảm bảo tính khả thi phù hợp với tình hình thực tế 84
3.1.5. Phát huy vai trò quản lý của nhà trường, vai trò chủ động của giáo viên
chủ nhiệm lớp 85
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành phố
Bảng 2.5. Kết quả khảo sát nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên
về vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp…………………….
67
Bảng 2.6.
Kết quả khảo sát nhận thức của phụ huynh học sinh về vai
trò của giáo viên chủ nhiệm lớp…………………………
68
Bảng 2.7. Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh về vai trò của giáo
viên chủ nhiệm lớp ………………………………………
69
Bảng 2.8. Kết quả khảo sát học sinh về mối quan hệ giữa GVCN lớp
với học sinh và gia đình học sinh…………………………
70
Bảng 2.9. Kết quả khảo sát về các biện pháp giáo dục HS của
GVCN………………………………………………………
72
Bảng 2.10. Kết quả khảo sát cán bộ lãnh đạo và giáo viên về công tác kế
hoạch hóa hoạt động chủ nhiệm lớp…………………….
ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”.
Luật Giáo dục năm 2005 cũng đã nêu: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông
là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và
các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo,
hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và
trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc
sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”.
Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, cần có sự lãnh đạo sáng suốt của các
cấp bộ đảng, sự chỉ đạo sát sao của các cấp chính quyền, sự nỗ lực cố gắng của
đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp là lực
lượng đặc biệt quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người trực tiếp tổ
chức và duy trì hoạt động của lớp học, trực tiếp thực hiện việc giáo dục đạo đức,
lối sống, kỹ năng sống, giúp học sinh nuôi dưỡng ước mơ và hoài bão. GVCN
còn là nhân vật trung tâm trong trục quan hệ nhà trường - gia đình - xã hội.
Chính vì vậy, GVCN là nhân tố quyết định thắng lợi hay thất bại của nhiều kế
hoạch hoạt động trong trường phổ thông.
Từ nhiều năm học gần đây, hoạt động chủ nhiệm lớp đã được Bộ, Sở
GD&ĐT quan tâm đặc biệt. Trong đợt bồi dưỡng hè 2011, Sở GD&ĐT tỉnh
Điện Biên đã tổ chức chuyên đề riêng về hoạt động chủ nhiệm lớp.
Ngày 19 tháng 9 năm 2011, Sở GD&ĐT tỉnh Điện Biên đã ban hành văn
bản số 1363/SGDĐT-GDTrH về việc hướng dẫn hoạt động chủ nhiệm lớp cấp
trung học. Điều đó chứng tỏ rằng, hoạt động chủ nhiệm lớp đã ngày càng được
các cấp quản lý giáo dục quan tâm do vai trò và tầm quan trọng của công tác này
tại các nhà trường.
2
Ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, mỗi năm học đều thực hiện
việc bố trí, sắp xếp lại các lớp theo trình độ nhận thức của học sinh. Các lớp
chọn tự nhiên được lựa chọn các học sinh có tổng điểm cao nhất của các môn
Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, trong đó môn Toán nhân hệ số 2. Các lớp chọn
Hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh
Điện Biên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở Trường THPT thành
phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Hiệu quả của hoạt động chủ nhiệm lớp ở Trường THPT thành phố Điện
Biên Phủ, tỉnh Điện Biên sẽ được nâng cao nếu có các biện pháp quản lý phù
hợp với yêu cầu và điều kiện thực tế của nhà trường, được vận dụng đồng bộ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường
Trung học phổ thông.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung
học phổ thông thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.
- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường Trung học
phổ thông thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên nhằm đáp ứng được yêu cầu
đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
6. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Từ năm học 2010-2011 đến 2013-2014.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phân tích các tài liệu khoa học liên quan tới nội dung nghiên cứu của đề
tài.
- Phân loại, hệ thống hoá, khái quát hoá các nội dung về lý luận giáo dục,
quản lý giáo dục.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Tiếp cận, xem xét, thu thập dữ liệu từ thực tiễn
hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở trường THPT
4
những vấn đề rất quan trọng trong hoạt động của nhà trường. Có thể nói, hoạt
động chủ nhiệm lớp như là cầu nối gắn kết quá trình tổ chức dạy - học và quản lý
duy trì các hoạt động trong nhà trường. Các nghiên cứu, khảo sát đã cho chúng
ta những kết quả nhất định, được công bố dưới các hình thức là tài liệu, bài viết,
báo cáo khoa học, sách tham khảo, luận văn… Có thể kể đến một số công trình
tiêu biểu về vấn đề này như sau:
- Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông của Hà Nhật
Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Giáo dục, 2009;
- Những tình huống giáo dục học sinh của người giáo viên chủ nhiệm của
Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2000;
- Giáo dục học (Chương XVI, Người giáo viên chủ nhiệm) của Phạm Viết
Vượng- Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Hà Nội 2010;
- Kỷ yếu hội thảo - Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ thông -
Nhà xuất bản Giáo dục, 2010;
- Một số vấn đề trong Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay -
Nguyễn Thanh Bình (chủ biên), Nhà xuất bản ĐHSP, 2011;
- Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm ở trường Trung
học phổ thông của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Đại học quốc gia
Hà Nội, 2004.
Một số bài viết đăng trên Tạp chí giáo dục như:
- Rèn luyện một số kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp cho sinh
viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh. số 126 (11/2005);
6
- Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm
lớp cho sinh viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh số 135 (kỳ 1 - 4/2006).
- Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở
trường hữu nghị T78 - Lê Phú Thăng số 10/2010.
- Một số biện pháp tăng cường quản lý của Hiệu trưởng đối với công tác
chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh - 2005 của Nguyễn Khắc
- Trong quản lý, bao giờ cũng có chủ thể quản lý và đối tượng quản lý,
quan hệ với nhau bằng những tác động quản lý. Những tác động quản lý chính là
những quyết định quản lý, là những nội dung chủ thể quản lý yêu cầu đối với đối
tượng quản lý. C.Mác so sánh một cách hình ảnh: Nhạc trưởng đối với hệ thống
nhạc công, trong đó nhạc trưởng là một chủ thể quản lý, nhạc công là chủ thể bị
quản lý (các nhạc công chịu sự tác động của nhạc trưởng) để đưa đến một sản
phẩm “kép” một sản phẩm “siêu sản phẩm” - Đó là cả chủ thể quản lý và chủ thể
bị quản lý đều phát triển (hoạt động tạo ra các chủ thể và về sự phát triển của con
người).
- Quản lý là một thuộc tính bất biến nội tại của một quá trình lao động xã
hội. Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn
tại, vận hành và phát triển.
- Quản lý là một hệ thống xã hội trên nhiều phương diện. Điều đó cũng
xác lập rằng quản lý phải có một cấu trúc và vận hành trong một môi trường xác
định.
Sơ đồ 1.1. Cấu trúc của một hệ thống quản lý
Mục tiêu quản lý
Môi trường
cho nhân viên; giám sát, sửa chữa đảm bảo các hoạt động đúng hướng, bám sát
yêu cầu thực thi kế hoạch của tổ chức; xây dựng môi trường thúc đẩy các hoạt
động phát triển.
Bốn là, chức năng kiểm tra là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực
trạng, khuyến khích những cái tốt, phát hiện những sai phạm, điều chỉnh nhằm
đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý lên
một trình độ cao hơn.
9
Nội dung thực hiện chức năng kiểm tra: xác định các tiêu chuẩn để đánh
giá; đánh giá kết quả thực tế: thu thập thông tin về đối tượng được kiểm tra; so
sánh kết quả đo đạc thực tế với chuẩn để phát hiện mức độ thực hiện tốt, vừa,
xấu của các đối tượng quản lý; điều chỉnh. Bao gồm: tư vấn (uốn nắn, sửa chữa);
thúc đẩy (phát huy thành tích tốt); hoặc xử lý.
Bốn chức năng này được coi như bốn công đoạn tạo nên một chu trình
quản lý. Các chức năng này có quan hệ chặt chẽ với nhau, đan xen với nhau và
đều cần đến thông tin quản lý [3].
1.2.2. Quản lý giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm giáo dục
Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt. Bản chất của nó là sự truyền
đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài người. Nhờ có
giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hoá dân tộc, nhân
loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó xã hội loài người không ngừng tiến
lên.
Theo Từ điển Giáo dục - NXB Từ điển bách khoa: “Giáo dục là hoạt
động hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm
truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và lối sống, bối
dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng, giúp hình thành và phát
triển năng lực, phẩm chất, nhân cách, phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị
cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống xã hội”.
tiêu giáo dục đã đề ra. Hoặc “Quản lý giáo dục là quá trình dạt tới mục tiêu trên
cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức,
chỉ đạo và kiểm tra”.
Nhà nước quản lý giáo dục thông qua tập hợp các tác động hợp quy luật
được thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến các
phân hệ quản lý để thực hiện mục tiêu giáo dục mà kết quả cuối cùng là chất
lượng, hiệu quả đào tạo thế hệ trẻ.
Trong khoa học quản lý, đã có nhiều nghiên cứu về quản lý nói chung cho
nên cũng có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD.
- Theo nghĩa tổng quát, QLGD là “Hoạt động điều hành, phối hợp các lực
lượng xã hội nhằm đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội”. Ngày nay,
với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới
hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ
11
cho nên QLGD được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các
trường trong hệ thống giáo dục quốc dân.
- QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy
mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội.
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống những tác động có mục
đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành
theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất
của nhà trường Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy
học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái
mới về chất”.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường hay nói rộng ra là
quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đưa nhà trường từ trạng
thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo dục đã xác định” [6].
Các nhà quản lý giáo dục thực tiễn còn quan niệm: Quản lý giáo dục theo
nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy
quản lý đến đối tượng quản lý trong lĩnh vực giáo dục nhằm đạt mục tiêu xác
định.
1.2.3. Hoạt động chủ nhiệm lớp, Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp
1.2.3.1. Hoạt động chủ nhiệm lớp
Trong trường học, lớp học là đơn vị cơ bản được thành lập để tổ chức
giảng dạy và giáo dục học sinh. Để quản lý, giáo dục học sinh trong lớp, nhà
trường phân công một trong những giáo viên đang giảng dạy có năng lực chuyên
môn tốt, có kinh nghiệm làm công tác quản lý, giáo dục học sinh, có tinh thần
trách nhiệm cao và lòng nhiệt tình trong công tác, có uy tín với HS và đồng
nghiệp làm chủ nhiệm lớp. Hoạt động chủ nhiệm lớp là những nhiệm vụ, nội
dung công việc mà người GVCN lớp phải làm và nên làm. Điều này được qui
định rất rõ trong các văn bản pháp lý về vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ
của người GVCN trong nhà trường phổ thông.
Trong thực tiễn, nhiệm vụ, nội dung công việc mà người GVCN lớp bao
gồm:
Lập kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp trong năm học được xây dựng dựa
trên kế hoạch, nhiệm vụ giáo dục, dạy học của nhà trường;
13
Tìm hiểu các thông tin, phân loại học sinh lớp chủ nhiệm (hoàn cảnh gia
đình, đặc điểm học sinh về các mặt học lực, đạo đức, sức khỏe, dự báo và diễn
biến trong quá trình học tập, rèn luyện của học sinh);
Tổ chức các hoạt động xây dựng tập thể lớp học sinh lớp chủ nhiệm;
Chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nội dung giáo dục toàn diện (hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chương trình của Bộ; các hoạt động sinh hoạt tập
thể; hoạt động tư vấn trong công tác hướng nghiệp, dạy nghề,…);
Liên kết với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để giáo dục
học sinh; Đánh giá kết quả giáo dục và học tập của học sinh lớp chủ nhiệm;
Đánh giá kết quả giáo dục và học tập của học sinh lớp chủ nhiệm;
Quản lý, giám sát việc ghi chép, bảo quản các loại hồ sơ của học sinh theo
viên chủ nhiệm lớp trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ được giao nhằm tạo
ra sức mạnh tổng hợp trong quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp.
1.3.Những vấn đề lý luận về hoạt động chủ nhiệm lớp
1.3.1. Mục tiêu, nội dung nhiệm vụ, phương pháp hoạt động chủ nhiệm lớp
1.3.1.1. Mục tiêu hoạt động chủ nhiệm lớp
Công tác chủ nhiệm ở trường trung học phổ thông nhằm giúp học sinh:
- Có hiểu biết về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp
với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà
trường, cộng đồng, môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện theo chuẩn
mực đạo đức đó.
- Từng bước hình thành kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân
và những người xung quanh theo chuẩn mực đã học; kỹ năng lựa chọn và thực
hiện các hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực trong các quan hệ và tình huống
đơn giản, cụ thể của cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện.
- Từng bước hình thành thái độ tự trọng, tự tin, yêu thương, tôn trọng con
người, yêu cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái
xấu.
- Từng bước giúp học sinh khám phá và tìm hiểu kiến thức và kỹ năng cơ
bản phù hợp với trình độ, lứa tuổi của học sinh.
Để đạt được mục tiêu ấy người làm công tác quản lý giáo dục cần phải
quan tâm đến lực lượng quan trọng trong công tác quản lý giáo dục học sinh một
cách toàn diện đó chính là đội ngũ GVCN lớp, đây là lực lượng chủ đạo trong
công tác giáo dục của nhà trường, xây dựng đội ngũ GVCN lớp giỏi làm lực
15
lượng nòng cốt là công tác có ý nghĩa quyết định trong việc thực hiện mục tiêu
giáo dục ở nhà trường phổ thông. Sự phát triển của nhà trường gắn liền với sự
tiến bộ, trưởng thành của từng tập thể lớp học, gắn liền với sự tiến bộ và trưởng
thành của đội ngũ giáo viên, đặc biệt là GVCN lớp. Chất lượng giáo dục toàn
diện của nhà trường phụ thuộc phần lớn vào kết quả giáo dục của từng GVCN
khỏe, thể trạng không bình thường trong phân công công việc, bố trí chỗ ngồi….
+ Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của học sinh:
GVCN cần nghiên cứu để hiểu học sinh về các đặc điểm tâm lý nổi bật
như: năng lực nhận thức, tư duy, khả năng chú ý, quan sát, xu hướng cá nhân, sở
thích, nguyện vọng, động cơ học tập, năng lực hoạt động, kiểu khí chất, tính
cách và đặc biệt là thói quen hành vi của học sinh.
+ Tìm hiểu đặc điểm quan hệ xã hội của học sinh: Trong các quan hệ xã
hội của học sinh cần quan tâm tìm hiểu nhất là quan hệ gia đình và quan hệ bạn
bè của học sinh.
Tìm hiểu quan hệ gia đình học sinh bao gồm tìm hiểu thành phần gia đình,
trình độ văn hóa, nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của bố mẹ, quan hệ của các
thành viên trong gia đình (sự quan tâm của cha mẹ với con cái, tình cảm, sự giúp
đỡ giữa các thành viên trong gia đình…), điều kiện kinh tế, truyền thống, nề nếp
gia đình, phương pháp giáo dục của cha mẹ đối với các con. Tất cả những yếu tố
trên đều có ảnh hưởng đến học sinh, trong đó, rất nhiều những trường hợp lệch
lạc về tâm lý hay những biến chuyển trạng thái đột ngột, lầm lỗi, nổi loạn ở học
sinh có nguyên nhân xuất phát từ gia đình mà nếu không hiểu biết cặn kẽ,
GVCN khó mà có thể giúp đỡ học sinh.
Tìm hiểu quan hệ bạn bè của học sinh đặc biệt là quan hệ trong nhóm bạn
thân giúp GVCN có được những thông tin quan trọng, cần thiết trong công tác
giáo dục học sinh. Trong nhiều trường hợp, đây là nguồn khai thác thông tin
chính xác, hiệu quả mà các nguồn thông tin khác không có được nhất là đối với
đối tượng giáo dục là học sinh THPT.
Ngoài ra, GVCN có thể tìm hiểu thêm quan hệ, cách ứng xử của học sinh
với thầy cô giáo, bạn bè trong lớp, trường, với bố mẹ, anh chị em trong gia đình,
với hàng xóm trong cộng đồng nơi các em sinh sống, ở nơi công cộng…
Tóm lại tìm hiểu học sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác
chủ nhiệm. Từ việc tìm hiểu, nắm vững những đặc điểm trên giúp GVCN lựa
chọn các biện pháp tác động phù hợp đối với từng học sinh nhằm xây dựng cho
17
nhân cách như: tinh thần tập thể, tính kỷ luật, ý thức trách nhiệm, tinh thần hợp
tác, năng lực tự ý thức… chỉ có thể hình thành trong môi trường giáo dục tập
Copyright: Tài liệu đại học ©