BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOBỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
***
PHÙNG THỊ HƯƠNG
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MAI SƠN,
TỈNH SƠN LA
LUẬN VĂN THẠC SĨ
PGS.TS. NGUYỄN HỮU THÀNH
HÀ NỘI, 2014
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là
trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ bất kỳ một học vị nào.
Tôi xin đoan, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc./.
Tác giả luận văn Phùng Thị Hương
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi nhận được sự giúp đỡ tận tình của:
- PGS.TS. Nguyễn Hữu Thành, giảng viên khoa Quản lý đất đai người đã
trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài;
- Các thầy, cô giáo khoa Quản lý đất đai – Học viện nông nghiệp Việt
1.1. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp 3
1.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp 4
1.2.1. Khái quát hiệu quả sử dụng đất 4
1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp 6
1.2.3. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp 8
1.3. Sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam 11
1.3.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới 11
1.3.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam 16
1.3.3. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp 21
1.3.4. Quan điểm sử dụng đất bền vững 24
1.3.5. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái 28
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG 31
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31
2.1. Đối tượng nghiên cứu 31
2.2. Phạm vi nghiên cứu 31
2.3. Nội dung nghiên cứu 31
2.3.1. Điều tra đánh giá các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có ảnh hưởng tới
sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mai Sơn 31
2.3.2. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện 31
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page iv
2.3.3. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Mai Sơn 31
2.3.4. Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La 31
2.4. Phương pháp nghiên cứu 31
2.4.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 31
2.4.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu, tài liệu 32
DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 1.1. Tỷ lệ đất bị thoái hóa do xói mòn ở vùng đồi núi Việt Nam 18
Bảng 1.2. Phân bố diện tích đất đồi núi trong các vùng sinh thái ở nước ta 19
Bảng 1.3. Độ dốc và tỷ lệ diện tích trong vùng đất đồi núi nước ta 20
Bảng 1.4. Tình trạng rửa trôi xói mòn trên nương sắn ở vùng đất dốc 22
Bảng 3.1. Cơ cấu kinh tế huyện Mai Sơn giai đoạn 2008 – 2013 40
Bảng 3.2. Diện tích các loại cây trồng huyện Mai Sơn qua các năm
từ 2008 đến 2013 41
Bảng 3.3. Số lượng một số vật nuôi huyện Mai Sơn qua các năm
từ 2008 đến 2013 43
Bảng 3.4. Dân số huyện Mai Sơn qua các năm từ 2008 đến 2013 44
Bảng 3.5. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Mai Sơn năm 2013 51
Bảng 3.6. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Mai Sơn năm 2013 52
Bảng 3.7. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính năm 2013 55
Bảng 3.8. Hiện trạng các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Mai Sơn 58
Bảng 3.9. Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 1 (tính trên 1 ha) 61
Bảng 3.10. Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 2 (tính trên 1 ha) 64
Bảng 3.11. Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 3 (tính trên 1 ha) 66
Bảng 3.12. Tổng hợp chỉ tiêu hiệu quả kinh tế các LUT tại 3 tiểu vùng
(tính trên 1 ha) 68
Bảng 3.13. Mức đầu tư lao động và giá trị ngày công lao động của các kiểu sử
dụng đất tiểu vùng 1 (tính cho 1 ha) 71
Bảng 3.14. Mức đầu tư lao động giá trị ngày công lao động của các kiểu sử
Hình 3.1. Sơ đồ vị trí huyện Mai Sơn 34
Hình 3.2. Diễn biến khí hậu thuỷ văn khu vực Mai Sơn năm 2013 36
Hình 3.3. Cơ cấu đất nông nghiệp huyện Mai Sơn năm 2013 51Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page viii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BVTV Bảo vệ thực vật.
CCNNN Cây công nghiệp ngắn ngày
CPTG Chi phí trung gian
CVĐ Cây vụ đông
ĐBSH Đồng bằng sông hồng
DTTN Diện tích tự nhiên
FAO Tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới
GTNC Giá trị ngày công
GTSX Giá trị sản xuất
HQĐV Hiệu quả đồng vốn
LĐ Lao động
LM Lúa Mùa
LMU Đơn vị bản đồ đất đai.
LUS Hệ thống sử dụng đất.
LUT Lo
ại sử dụng đất
LX Lúa Xuân
TĐC Tái định cư
TNHH Thu nhập hỗn hợp
Tr.đ Triệu đồng
t sản xuất nông nghiệp từ đó lựa chọn các loại sử dụng
đất có hiệu quả để sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền
vững đang trở thành vấn đề mang tính chất toàn cầu đang được các nhà khoa học
trên thế giới quan tâm. Đối với một nước có nền sản xuất nông nghiệp chủ yếu
như Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả
sử dụng đất sản xuất sản xuất nông
nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Mai Sơn là huyện miền núi phía Nam của tỉnh Sơn La, có 8 km đường
biên giới chung với Lào, địa hình cao nguyên đá vôi khá bằng phẳng, độ cao
trung bình 700m và có diện tích tự nhiên trên 143 nghìn ha, trong đó diện
tích đất sản xuất nông nghiệp chiếm khoảng 40 nghìn ha, chủ yếu là trồng
các lọai cây hàng năm như lúa, ngô, khoai, sắn, mía, lạc đậu, cây lâu n
ăm
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 2
như chè, cà phê, cao su, dâu tằm và một số các loại cây ăn quả như mận
nhãn, xoài, na…. Tuy nhiên việc sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của
huyện ngày càng bị thu hẹp do quá trình xói mòn đất rất nghiêm trọng, địa
hình phức tạp, độ dốc lớn, mưa tập trung gây xói mòn rửa trôi, giảm độ phì
nhiêu nên hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng chưa cao, sản phẩm nông
sản còn nghèo.
Việc nghiên cứu đánh giá các lo
ại sử dụng đất hiện tại dựa trên ba tiêu chí
kinh tế, xã hội, môi trường của các loại sử dụng đất, để tổ chức, hộ gia đình cá
nhân, sử dụng hợp lý có hiệu quả cao làm cơ sở cho việc đề xuất quy hoạch sử
dụng đất và định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp huyện Mai Sơn là vấn đề
có tính chiến lược và cấp thiết.
Xu
ất phát từ thực tế trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh
vật nuôi là một trong những vấn đề bức xúc hiện nay của hầu hết các nước trên
thế giớ
i. Nó không chỉ thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà hoạch
định chính sách, các nhà kinh doanh nông nghiệp mà còn là sự mong muốn của
nông dân, những người trực tiếp tham gia và quá trình sản xuất nông nghiệp (Đào
Châu Thu, 1999).
Đất đai vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu lao động trong quá trình
sản xuất. Đất đai là đối tượng lao động bởi nó là nơi để con người thực hiện các
hoạt động của mình tác động vào cây trồng, vật nuôi
để tạo ra sản phẩm. Đất đai
còn là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất thông qua việc con người đã biết
lợi dụng một cách ý thức các đặc tính tự nhiên của đất như lý học, hoá học, sinh
vật học và các tính chất khác để tác động và giúp cây trồng tạo nên sản phẩm
(Cao Liêm và cs, 1992).
Đất đai có vị trí cố định và có chất lượng không đồng đều giữa các
vùng, miền. Do vậy, muố
n sử dụng đất đai hợp lý, có hiệu quả cần xác định cơ
cấu cây trồng, vật nuôi cho phù hợp trên cơ sở nắm chắc điều kiện của từng
vùng lãnh thổ.
Đất đai vận động theo quy luật tự nhiên của nó - nghĩa là độ màu mỡ của
đất đai phụ thuộc vào người sử dụng đất, do vậy trong quá trình sử dụng đất phải
đứ
ng trên quan điểm bồi dưỡng, bảo vệ, làm giàu cho đất thông qua những hoạt
động có ý nghĩa của con người.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 4
Đất đai là tài nguyên có hạn về diện tích, đặc biệt là đất nông nghiệp,
sự giới hạn về diện tích đất còn thể hiện ở khả năng có hạn về khai hoang tăng
vụ trong từng điều kiện cụ thể. Do vậy trong quá trình sử dụng đất cần hết sức
ế
Hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được
và lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quả đạt được là
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 5
phần giá trị thu được của sản phẩm đầu tư, chi phí bỏ ra là phần giá trị của các
nguồn lực đầu vào. Người sản xuất muốn thu được kết quả phải bỏ ra những chi
phí nhất định, những chi phí đó là nhân lực, vật lực, vốn…So sánh kết quả đạt
được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó, sẽ là hiệu quả kinh tế. Tiêu chu
ẩn
của hiệu quả là sự tối đa hóa kết quả với một lượng chi phí định trước hoặc tối
thiểu hóa chi phí để đạt được một kết quả nhất định.
Hiệu quả kinh tế là khâu trung tâm của tất cả các loại hiệu quả và nó có vai
trò quyết định đối với các loại hiệu quả khác. Hiệu quả kinh tế là loại hiệu quả có
khả n
ăng lượng hóa, được tính toán tương đối chính xác và biểu hiện thông qua
các chỉ tiêu.
* Hiệu quả xã hội
Hiệu quả xã hội là có liên quan mật thiết với hiệu quả kinh tế và thể hiện
mục tiêu hoạt động kinh tế của con người. Chúng là tiền đề của nhau và là một
phạm trù thống nhất, phản ánh mối quan hệ giữa kết quả sản xuất và các lợi ích xã
hội mang lại. Việc lượ
ng hóa các chỉ tiêu biểu hiện hiệu quả xã hội còn gặp nhiều
khó khăn mà chủ yếu phản ánh bằng các chỉ tiêu mang tính định tính như tạo công
ăn việc làm cho lao động, định canh, định cư, xây dựng xã hội lành mạnh, nâng
cao mức sống của toàn dân.
Hiệu quả xã hội được đánh giá thông qua các chỉ tiêu:
- Đảm bảo an toàn lương thực, gia tăng lợi ích của người nông dân;
- Đáp ứng được mục tiêu chiế
không vững chắc (Quyền Đình Hà, 1993).
1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
1.2.2.1. Nhóm yếu tố về điều kiện tự nhiên
Điều kiện tự nhiên (đất, nước, khí hậu, thời tiết ) có ảnh hưởng trực tiếp
đến sản xu
ất nông nghiệp (Nguyễn Đình Hợi, 1993; Vũ Thị Phương Thụy, 2000;
Nguyễn Duy Tính, 1995; Vũ Thị Ngọc Trân, 1996). Bởi vì, các yếu tố tự nhiên là
tài nguyên để sinh vật tạo nên sinh khối. Do vậy, cần đánh giá đúng điều kiện tự
nhiên để trên cơ sở đó xác định cây trồng vật nuôi chủ lực phù hợp và định hướng
đầu tư thâm canh đúng.
Theo C. Mác, điều kiện tự nhiên là cơ
sở hình thành địa tô chênh lệch I.
Theo N. Borlang - Người được giải Nobel về giải quyết lương thực cho các
nước phát triển cho rằng yếu tố duy nhất quan trọng hạn chế năng suất cây
trồng ở tầm cỡ thế giới trong các nước đang phát triển, đặc biệt đối với nông
dân thiếu vốn là độ phì đất (Vũ Thị Phương Thụy, 2000).
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 7
1.2.2.2. Nhóm các yếu tố kinh tế, kỹ thuật canh tác
Biện pháp kỹ thuật canh tác là các tác động của con người vào đất đai, cây
trồng, vật nuôi nhằm tạo nên sự hài hoà giữa các yếu tố của quá trình sản xuất để
hình thành, phân bố và tích luỹ năng suất kinh tế. Đây là những tác động thể hiện
sự hiểu biết sâu sắc về đối tượng sản xuất, về thời tiết, về
điều kiện môi trường
và thể hiện sự dự báo thông minh và sắc sảo (Đường Hồng Dật, 1994). Lựa chọn
các tác động kỹ thuật, lựa chọn chủng loại và cách sử dụng các yếu tố đầu vào
phù hợp với các quy luật tự nhiên của sinh vật nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.
Theo Frank Ellis và Douglass C. North , ở các nước phát triển, khi có tác động
tích cực của kỹ thuật, giống mới, thu
tác trong nông nghiệp, xác lập một hệ thống tổ chức sản xuất phù hợp và giải
quyết t
ốt mối quan hệ giữa các hình thức đó.
1.2.2.4. Nhóm các yếu tố xã hội
Nhóm các yếu tố liên quan đến xã hội:
- Hệ thống thị trường và sự hình thành của thị trường đất nông nghiệp, thị
trường nông sản phẩm. Theo Nguyễn Duy Tính (1995), 3 yếu tố chủ yếu ảnh
hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là: năng suất cây trồng, hệ số quay
vòng đất, thị
trường cung cấp đầu vào và tiêu thụ sản phẩm đầu ra.
- Hệ thống chính sách (chính sách đất đai, chính sách điều chỉnh cơ cấu
đầu tư, chính sách hỗ trợ…).
- Sự ổn định chính trị - xã hội và các chính sách khuyến khích đầu tư phát
triển nông nghiệp của Nhà nước.
- Những kinh nghiệm, tập quán sản xuất nông nghiệp, trình độ năng lực
của các chủ thể kinh doanh, trình độ đầu tư.
Theo Douglas C.North, s
ự thay đổi công nghệ và sự thay đổi hợp lý các
thể chế là những yếu tố then chốt cho sự tiến triển của kinh tế xã hội (Nguyễn
Duy Tính, 1995)
1.2.3. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
1.2.3.1. Nguyên tắc lựa chọn chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
Việc lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử
dụng đất nông nghiệp cần
phải dựa trên những nguyên tắc cụ thể :
+ Hệ thống các chỉ tiêu có tính thống nhất, toàn diện và tính hệ thống. Các
tiêu chí phải có mối quan hệ hữu cơ với nhau, phải đảm bảo tính so sánh có thang
bậc (Nguyễn Duy Tính, 1995).
+ Để đánh giá chính xác, toàn diện cần phải xác định các chỉ tiêu cơ bản
biểu hiện hiệu quả một cách khách quan, chân thật đúng đắn theo quan đi
+ H: Hiệu quả
+ K: Kết quả
+ C: Chi phí
+ 1,0 là chỉ số thời gian (năm)
* Hiệu quả kinh tế:
+ Hiệu quả kinh tế tính trên 1 ha đất nông nghiệp
- Giá trị sản xuất (GTSX): Là toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ
được tạo ra trong 1 thời kỳ nhất định (thường là 1 năm).
- Chi phí trung gian (CPTG): Là toàn bộ các khoản chi phí vật chất thường
xuyên bằng tiền mà chủ thể
bỏ ra để thuê và mua các yếu tố đầu vào và dịch vụ
sử dụng trong quá trình sản xuất.
- Giá trị gia tăng (GTGT): Là hiệu số giữa giá trị sản xuất và chi phí trung
gian, là giá trị sản phẩm xã hội tạo ra thêm trong thời kỳ sản xuất đó,
GTGT = GTSX – CPTG
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 10
+ Hiệu quả kinh tế tính trên 1 đồng chi phí trung gian (GTGT/CPTG):
Đây là chỉ tiêu tương đối của hiệu quả, nó chỉ ra hiệu quả sử dụng các chi phí
biến đổi và thu dịch vụ.
+ Hiệu quả kinh tế trên ngày công lao động quy đổi, gồm có
(GTGT/LĐ). Thực chất là đánh giá kết quả đầu tư lao động sống cho từng kiểu
sử dụng đất và từng cây trồng làm cơ sở để so sánh với chi phí cơ h
ội của người
lao động.
* Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội
Hiệu quả xã hội được phân tích bởi các tiêu chí sau (Nguyễn Duy Tính,
1995):
+ Đảm bảo an toàn lương thực;
nước. Do vậy sản xuất nông nghiệ
p luôn được duy trì và phát triển. Sản xuất
nông nghiệp tạo ra lương thực, thực phẩm để nuôi sống con người và đồng thời
cũng là nguồn thu nhập đáng kể của các nước đang phát triển và kém phát triển.
Mức độ sử dụng đất có thể trồng trọt được ở các khu vực trên thế giới cũng rất
khác nhau tùy thuộc vào điều kiện đất đai, khí hậu, đi
ều kiện kinh tế - xã hội ở
mỗi khu vực (Phạm Văn Phê, 2001).
Từ những năm 1980, Hiệp hội quốc tế các tổ chức bảo vệ thiên nhiên và
tài nguyên môi trường (IUCN), tổ chức FAO và chương trình môi trường Liên
hợp quốc (UNEP) đã khởi xướng chương trình toàn cầu về bảo vệ môi trường
nhằm mục tiêu duy trì các nguồn gien, bảo vệ sử dụng hợp lý và phát triển bền
vững các nguồ
n tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo được. Thế giới đang trải qua
“thập kỷ nhận thức về môi trường” (1971 - 1981) và “thập kỷ hành động” (1981 -
1991). Bảo vệ môi trường trở thành chiến lược toàn cầu và chiến lược của mỗi
quốc gia (Đoàn Công Quỳ, 2001). Mục tiêu của con người trong quá trình sử
dụng đất là sử dụng khoa học và hợp lý (Nguyễn Viết Phổ và cs., 1996). Trong
thực tế do quá trình sử dụng lâu dài, nh
ận thức về sử dụng đất còn hạn chế dẫn
tới nhiều vùng đất đai đang bị thoái hóa, ảnh hưởng tới môi trường sống của con
người. Những diện tích đất đai thích hợp cho sản xuất nông nghiệp ngày càng bị
thu hẹp, do đó con người phải mở mang thêm diện tích đất canh tác trên các vùng
không thích hợp. Hậu quả đã gây ra quá trình thoái hóa rửa trôi và phá hoại đất
một cách nghiêm trọng.
Trên thế
giới tổng diện tích đất tự nhiên là 148 triệu km
2
. Những loại đất
tốt thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 12,6%. Những loại đất quá xấu
trình độ và phương thức sử dụng đất mà có sự khác nhau về phương pháp. Vì
mỗi vùng, mỗi quốc gia đều có tập tục phươ
ng thức sản xuất riêng Do đó, việc
đưa ra các công thức và phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất ở mỗi nước
là khác nhau.
Ở các nước Đông Nam Á các phương pháp đã được nghiên cứu, áp dụng
dung để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là: phương pháp chuyên
khảo, phương pháp mô phỏng, phương pháp phân tích kinh tế, phương pháp
phân tích chuyên gia… Bằng những phương pháp đó, các nhà khoa học đã tập
trung nghiên cứ
u việc đánh giá hiệu quả đối với từng loại cây trồng, từng giống
cây trồng trên mỗi loại đất, để từ đó không những có thể sắp xếp, bố trí lại cơ cấu
cây trồng phù hợp, nhằm khai thác tốt lợi thế so sánh của từng vùng mà còn có
thể thâm canh tăng vụ, tăng hệ số sử dụng đất, khắc phục được vấn đề môi
tr
ường dần hoàn thiện để phát triển nền nông nghiệp bền vững.
Hàng năm, các viện nghiên cứu Nông nghiệp ở các nước trên thế giới
cũng đã đưa ra nhiều giống cây trồng mới cho năng suất và chất lượng cao, có
khả năng chống chịu được sâu bệnh, chịu được khí hậu khắc nghiệt và đưa ra
những công thức luân canh mới giúp cho việc tạo thành một số hình thức sử
dụng
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 13
đất mới ngày càng có hiệu quả cao hơn. Viện Lúa quốc tế (IRRI) đã có nhiều
thành tự về lĩnh vực giống lúa và hệ thống cây trồng trên đất canh tác. Tạp chí
“Farming Japan” của Nhật ra hàng tháng đã giới thiệu công trình ở các nước trên
thế giới về các hình thức sử dụng đất đai, đặc biệt là của Nhật.
Các nhà khoa học Nhật Bản cho rằng quá trình phát triển của hệ thống
nông nghiệp nói chung và h
- Nhóm thượng hảo hạng: Có thể trồng bất kỳ loại cây nào cũng cho năng
suất cao.
- Nhóm tốt: Trồng được bất kỳ loại cây nào nhưng cho năng suất thấp hơn
nhóm thượng hạng.
- Bốn nhóm còn lại là nhóm trung bình, nhóm nghèo, nhóm rất nghèo và
nhóm không thể sử dụng vào sản xuất nông nghiệp.
Những năm gần đây, cơ cấu kinh tế nông nghiệp của các nước đã gắn
phương thứ
c sử dụng đất truyền thống với phương thức hiện đại và chuyển
dịch theo hướng công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn. Các nước Châu Á
đã rất chú trọng trong việc đẩy mạnh công tác thủy lợi, ứng dụng tiến bộ kỹ
thuật về giống, phân bón, các công thức luâ canh để ngày càng nâng cao hiệu
quả sử dụng đất nông nghiệp. Mặt khác, phát triển ngành công nghiệp chế
biến nông sản, gắn sự phát tri
ển công nghiệp với bảo vệ môi sinh, môi trường,
tiến hành xây dựng nền sinh thái bền vững.
Ở Hoa Kỳ, ngay từ những năm đầu thế kỷ XX, phân hạng đất đai nhằm
nâng cao hiệu quả sử dụng đất và sử dụng đất hợp lý đã được chú ý. Hiện nay, ở
Hoa Kỳ đang áp dụng rộng rãi hai phương pháp:
- Phương pháp tổng hợp: phương pháp này lấy năng suất cây trồ
ng nhiều
năm làm tiêu chuẩn. Trong đánh giá đất đai người ta đi sâu vào phân hạng đất đai
cho từng loại cây trồng.
- Phương pháp yếu tố: bằng cách thống kê các yếu tố tự nhiên và kinh tế
để so sánh lấy lợi nhuận tối đa là 100 điểm hoặc 100% làm mốc so sánh với đất
khác.
Ở các nước Châu Âu đánh giá đất phổ biến theo hai chiều hướng:
- Nghiên cứu các yếu tố tự nhiên để
xác đinh tiềm năng của đất (phân
năm qua, do xói mòn không thể sản xuất được, đe doạ an ninh lương thực, gây
đói nghèo của hơn 1 tỷ dân của hơn 110 nước trên thế giới, bên cạnh đ
ó là những
căng thẳng về chính trị và tạo xung đột khiến người dân càng nghèo khó hơn và
đất đai thêm suy thoái.
Hàng năm có thêm 20 triệu ha đất nông nghiệp bị suy thoái quá mức
không thể sản xuất được hoặc bị lấy mất để mở mang đô thị ở mức độ nào đó,
hoang mạc hoá đang diễn ra trên 30% diện tích đất có tưới, 47% diện tích đất
nông nghiệp nhờ nước trời và 73% diện tích đấ
t chăn thả gia súc. Hàng năm ước
tính có 1,5 đến 2,5 triệu ha đất có tưới, 3,5 đến 4 triệu ha đất nông nghiệp nhờ
nước trời và khoảng 35 triệu ha đất chăn thả gia súc mất toàn bộ hay mất phần
năng suất do suy thoái đất. Dự án điều tra, đánh giá tốc độ thoái hóa đất ở một số
nước vùng nhiệt đới châu Á cho phát triển nông nghiệp bền vững trong chương
trình môi trường của trung tâm Đ
ông Tây và khối các trường đại học Đông Nam
Copyright: Tài liệu đại học ©