TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

======
TRẦN THỊ THU HUYỀN

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG
THÔNG TIN THƢ VIỆN TẠI THƢ VIỆN
HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
– THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Khoa học - Thƣ viện

Ngƣời hƣớng dẫn: T.S: LÊ VĂN VIẾT

HÀ NỘI, 2015

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan

2
CNH – HĐH
Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
3
CNTT
Công nghệ Thông tin
4
CSDL
Cơ sở dữ liệu
5
HĐ TTTV
Hoạt động thông tin thư viện
6
Huyện ML
Huyện Mê Linh
7
NCT
Nhu cầu tin
8
NDT
Người dùng tin
9
NXB
Nhà xuất bản
10
TP.HN
Thành phố. Hà Nội
11
TTTV
Thông tin thư viện

Bảng 2.5: Bảng thống kê tình hình bổ sung sách từ năm 2010 – 2014 37
Bảng 2.6: Bảng thống kê tình hình bổ sung báo, tạp chí của thư viện 37
Bảng 2.7: Bảng thống kê lượt bạn đọc, lượt mượn sách từ năm 2010 – 2014
của TV huyện Mê Linh 54
Bảng 2.8: Bảng thu thập thông tin về mức độ sử dụng các sản phẩm và dịch
vụ TTTV của NDT 56
MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Tình hình nghiên cứu 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4
5. Phương pháp nghiên cứu 5
6. Ý nghĩa của đề tài 5
7. Cấu trúc của khóa luận 6
NỘI DUNG 7
CHƢƠNG I: TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ
HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN THƢ VIỆN TẠI HUYỆN MÊ LINH 7
1.1. Khái quát về huyện Mê Linh 7
1.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, lịch sử, dân cư 7
1.1.2. Đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Mê Linh 9
1.1.3. Triển vọng phát triển của huyện Mê Linh 11
1.2. Khái quát về Thƣ viện huyện Mê Linh 12
1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển thư viện 13
1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ của thư viện 14
1.2.3. Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin tại thư viện 16
1.3. Những vấn đề chung về tổ chức và hoạt động TTTV 21
1.3.1. Khái niệm về tổ chức và hoạt động TTTV 21
1.3.2. Mối quan hệ tổ chức và hoạt động TTTV 22

thiết bị 68
3.2. Các kiến nghị nâng cao chất lƣợng hoạt động của thƣ viện 69
3.2.1. Đẩy mạnh công tác xây dựng và phát triển vốn tài liệu có chất
lượng 69
3.2.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm - dịch vụ TTTV và đẩy mạnh công
tác tuyên truyền giới thiệu sách báo 70
3.2.3. Nâng cao hiệu quả công tác tổ chức và bảo quản tài liệu. 72
3.2.4. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động của
thư viện 72
3.2.5. Nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc và đào tạo người dùng tin . 73
3.2.6. Tăng cường công tác luân chuyển tài liệu xuống cơ sở và xây dựng
mạng lưới thư viện cơ sở 74
KẾT LUẬN 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO 78
PHỤ LỤC
1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong công cuộc đổi mới hiện nay theo quan niệm của Đảng và Nhà
nước, huyện là địa bàn kết hợp công nghiệp với nông nghiệp, nông dân với

Những năm qua dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền và
sự phối hợp của các cơ quan chức năng, tình hình tổ chức và hoạt động của
Thư viện Mê Linh đã từng bước ổn định. Điều kiện và chất lượng dần được
cải thiện, công tác phục vụ bạn đọc ngày càng phát triển rộng rãi. Hoạt động
của TV còn giúp cho việc học tập, giải trí, bài trừ những hủ tục, mê tín dị
đoan, đẩy lùi các tệ nạn xã hội, đồng thời làm tốt công tác tuyên truyền đường
lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác tổ chức của
Thư viện Mê Linh còn nhiều bất cập, nhiều khó khăn cần phải giải quyết và
khắc phục như: Công tác tổ chức quản lý còn rời rạc chưa thống nhất, trụ sở,
trang thiết bị của thư viện và kinh phí hoạt động còn nhiều thiếu thốn, vốn tài
liệu còn thiếu và do nhu cầu của bạn đọc ngày càng cao thư viện chưa đáp
ứng được hết yêu cầu của bạn đọc, yêu cầu cấp thiết đặt ra cho thư viện là
phải nâng cao hiệu quả hoạt động và hoàn thiện tổ chức hơn nữa.
Xuất phát từ mong muốn tìm ra những giải pháp góp phần nâng cao
chất lượng tổ chức và hoạt động tại thư viện huyện Mê Linh phù hợp với tình
hình của thư viện và với nhu cầu của bạn đọc, Tôi đã chọn vấn đề: “Tổ chức
và hoạt động thông tin thư viện tại Thư viện huyện Mê Linh, thành phố Hà
Nội – Thực trạng và giải pháp” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
3

2. Tình hình nghiên cứu
Liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài đã có một số luận văn thạc
sĩ, khóa luận tốt nghiệp của sinh viên ở các trường Đại học, Cao đẳng chuyên
ngành Thư viện - Thông tin đề cập đến như:
Luận văn “Tổ chức và hoạt động thư viện cấp huyện trên địa bàn thủ
đô Hà Nội” của tác giả Trần Văn Hà bảo vệ năm 2010; Luận văn “Tổ chức và
hoạt động của mạng lưới thư viện cấp huyện tỉnh Bắc Giang - thực trạng và
giải pháp” của tác giả Vũ Trí Tĩnh bảo vệ năm 2011; Luận văn “Tổ chức và
hoạt động thư viện cấp huyện tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Lê Văn Minh bảo

thư viện tại Thư viện huyện Mê Linh.
- Phân tích, đánh giá, nhận xét thực trạng công tác tổ chức hoạt động
thông tin thư viện tại Thư viện huyện Mê Linh
- Đưa ra những kiến nghị, đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện hơn
công tác tổ chức và hoạt động của thư viện, đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng tài
liệu của bạn đọc tại Thư viện huyện Mê Linh.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu
- Đề tài tập trung nghiên cứu về toàn bộ các mặt tổ chức và hoạt động
thư viện thông tin tại Thư viện huyện ML.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng
công tác tổ chức hoạt động thông tin thư viện tại Thư viện huyện Mê Linh từ
năm 2010 đến tháng 4 năm 2015.
- Phạm vi không gian: Tại Thư viện huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.
5

5. Phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phƣơng pháp luận
Khoá luận dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh về công tác thông tin, thư viện; Các quan điểm, chính
sách của Đảng và Nhà nước về phát triển sự nghiệp văn hóa và thông tin - thư
viện.
5.2. Phƣơng pháp cụ thể
Trong suốt quá trình nghiên cứu thực trạng công tác tổ chức hoạt động
thông tin thư viện tại Thư viện huyện Mê Linh, Tôi đã sử dụng các phương
pháp sau:
- Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu
- Phương pháp quan sát, khảo sát thực tiễn
- Phương pháp điều tra xã hội học.
7

NỘI DUNG

CHƢƠNG I:
TẦM QUAN TRỌNG CỦA CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG
THÔNG TIN THƢ VIỆN TẠI HUYỆN MÊ LINH
1.1. Khái quát về huyện Mê Linh
1.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, lịch sử, dân cƣ
Vị trí địa lý:
Trên bản đồ Việt Nam, huyện Mê Linh nằm ở tọa độ 21 độ 10 phút độ
Bắc và 106 độ 5 phút kinh độ Đông. Là một huyện nằm trong vùng đồng bằng
sông Hồng, nằm ở phía Tây Bắc của Thủ đô, cách trung tâm Hà Nội khoảng
25km.
Phía Bắc giới hạn bởi sông Cà Lồ, giáp huyện Bình Xuyên, thị xã Phúc
Yên của tỉnh Vĩnh Phúc
Phía Nam giới hạn bởi sông Hồng, giáp huyện Đan Phượng
Phía Tây giáp huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc
Phía Đông giáp huyện Đông Anh, huyện Sóc Sơn.
Địa bàn huyện là đầu mối giao thông nối liền thủ đô Hà Nội với các
khu công nghiệp, các trung tâm và dịch vụ lớn như khu vực tam giác kinh tế
phía Bắc: Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, các tỉnh phía Bắc và Đông Bắc
nước ta, có nhiều tuyến đường giao thông huyết mạch như: Quốc lộ số 2,
Quốc lộ số 23B đi Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Phú Thọ, Yên Bái; có tuyến
đường Bắc Thăng Long – Nội Bài, 8km đường sắt Hà Nội – Lào Cai với ga
Thạch Lỗi nằm trên địa bàn thị trấn Quang Minh, được bao bọc bởi 2 con
sông là sông Hồng và sông Cà Lồ, nằm kế cận ngay sân bay quốc tế Nội Bài.
Do đó, huyện Mê Linh có nhiều lợi thế cho giao lưu và phát triển kinh tế, văn

tháng 12 năm 2003, thị trấn Xuân Hòa trở thành một phường của thị xã Phúc
Yên thì huyện Mê Linh còn lại 17 xã. Ngày 4 tháng 4 năm 2008, chia xã
Quang Minh thành 2 thị trấn: Quang Minh và Chi Đông.
9

Tháng 3 năm 2008, chính quyền trung ương của Việt Nam tuyên bố
chủ trương sáp nhập Mê Linh vào Hà Nội. Ngày 22 tháng 3 năm 2008, Hội
đồng Nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã nhất trí chủ trương trên.
Từ ngày 1 tháng 8 năm 2008, huyện Mê Linh chính thức được tách ra
khỏi Vĩnh Phúc và sáp nhập vào thành phố Hà Nội gồm 16 xã và 2 thị trấn.
1.1.2. Đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Mê Linh
Kinh tế
Huyện Mê Linh có diện tích đất tự nhiên 141,64 km
2
dân số xấp xỉ
187.255 người (năm 2009), có 16 xã và 2 thị trấn. Huyện đang trong quá trình
công nghiệp hoá, đô thị hoá nhanh. Mê Linh cũng là huyện đầu tiên được Thủ
tướng Chính phủ phê duyệt định hướng chung quy hoạch đô thị Mê Linh đến
năm 2020 (tại Quyết định số 208/2004/QĐ-TTg ngày 13/12/2004). Đây là
điều kiện cơ bản để huyện Mê Linh phát triển kinh tế - xã hội.
Trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân
trong huyện đã nỗ lực phấn đấu thực hiện thắng lợi toàn diện các nhiệm vụ
chính trị của địa phương. Tốc độ phát triển kinh tế hàng năm tăng 20,8%,
trong đó: công nghiệp - xây dựng tăng 25,1%/năm, dịch vụ tăng trên
15,6%/năm, nông nghiệp tăng 1,7%/năm. Cơ cấu kinh tế của huyện Mê Linh
được xác định là: công nghiệp - xây dựng - nông nghiệp - dịch vụ.
Văn hóa – Giáo dục
Mê Linh tự hào là vùng đất đế đô thời Hai Bà Trưng phất cờ khởi
nghĩa. Vì vậy, phần lớn các di tích lịch sử, văn hoá ở đây đều ghi dấu những
chiến công hiển hách của Hai Bà Trưng như: Cố đô Mê Linh ở Hạ Lôi, xã Mê

hội huyện Mê Linh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
Mục tiêu tổng quát (tầm nhìn):
Phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh về vị trí địa lý, hạ tầng và tài nguyên
của huyện cũng như những thuận lợi từ bên ngoài nhằm đẩy nhanh việc hoàn
thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội
theo hướng bền vững. Xây dựng Mê Linh trở thành một vùng đô thị công
nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp sinh thái đậm nét văn hóa truyền thống Mê
Linh. Đến năm 2020, trở thành vùng đô thị đạt trình độ phát triển của thành
phố, có hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội cơ bản hoàn chỉnh, an ninh
chính trị ổn định; đến 2030, trở thành vùng đô thị, dịch vụ sinh thái, có hệ
thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, đời sống người dân đạt trên mức bình quân
chung toàn Thành phố và môi trường trong lành.
Phƣơng hƣớng phát triển:
Tăng cường quan hệ với bên ngoài, kết nối đô thị Mê Linh với sân bay
Nội Bài, phát triển trung tâm thương mại khu vực Bắc Hà Nội, khu dịch
vụ hậu cần và các khu công nghiệp sạch, đa ngành, kỹ thuật cao.
- Xây dựng đô thị Mê Linh có đặc thù riêng biệt gắn với vùng trồng hoa
truyền thống. Gắn kết hài hòa trung tâm hành chính mới huyện Mê Linh với
vùng đô thị mới.
- Là trung tâm dịch vụ y tế, giáo dục cấp vùng phía Bắc Hà Nội. 12

1.1.3.2. Các chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế - xã hội huyện Mê Linh đến
năm 2020:
Các chỉ tiêu kinh tế:
- Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2016 - 2020 là
14 - 15%/năm, giai đoạn 2020-2030 là 13-14%.
- Thu nhập bình quân đầu người (giá hiện hành) tăng từ mức 15,6 triệu

Documemtation System/Integreter Set of Information System) 1.4 miễn phí
do UNESCO cung cấp. Thực hiện xử lý nghiệp vụ theo các chuẩn nghiệp vụ,
cán bộ được đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao về trình độ chuyên môn.
Hoạt động thư viện huyện ổn định, có điều kiện phát triển mạnh. Thực
hiện tốt các quy định nghiệp vụ, tổ chức nhiều hình thức tuyên truyền, giới
thiệu sách, báo. Thư viện luôn mở rộng phạm vi hoạt động và hướng về cơ sở,
hỗ trợ đắc lực cho hoạt động của thư viện cơ sở, thực hiện đúng vai trò là thư
viện trung tâm hướng dẫn nghiệp vụ và phát triển mạng lưới thư viện cơ sở.
Thư viện đã tích cực, chủ động phối hợp với các thư viện trong TP và các thư
viện xã luân chuyển sách, báo.
14

1.2.2. Chức năng, nhiệm vụ của thƣ viện
1.2.2.1. Chức năng của thƣ viện
Thư viện huyện Mê Linh là đơn vị sự nghiệp Văn hóa - Thông tin, do UBND
huyện Mê Linh thành lập, có 4 chức năng chính như sau:
Chức năng giáo dục:
Thư viện được coi là mái trường thứ hai, là thiết chế giáo dục ngoài nhà
trường, là bạn đồng hành cùng giáo dục thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo. TVML
cung cấp cho các tổ chức và nhân dân phương tiện để tự học, nghiên cứu, trao đổi
trao đổi thông tin. Với nguồn thông tin hiện có, thư viện đã góp phần vào công tác
xóa mù chữ, nâng cao trình độ dân trí, chuyên môn cho các tầng lớp nhân dân trong
địa phương đồng thời, TV còn là nơi lưu trữ những sáng kiến kinh nghiệm trong đời
sống, sản xuất của thế hệ đi trước truyền lại cho thế hệ đi sau.
Chức năng thông tin
Thư viện Mê Linh là trung tâm luân chuyển sách báo phục vụ NDT trên
địa bàn huyện Mê Linh. Từ đây, sách báo được luân chuyển xuống các thư
viện xã, các điểm bưu điện văn hóa xã trong toàn huyện để đáp ứng tốt hơn
nhu cầu tinh thần cho nhân dân. Thư viện luôn chú trọng cung cấp những thông
tin cơ bản và có chọn lọc theo yêu cầu của NDT.

dụng thư viện của người đọc.
3. Xây dựng vốn tài liệu phù hợp với trình độ, nhu cầu của nhân dân,
với đặc điểm và yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.
16

Tăng cường vốn tài liệu thư viện thông qua việc tiếp nhận sách luân
chuyển từ thư viện tỉnh hoặc thực hiện việc mượn, trao đổi tài liệu với các thư
viện khác trên địa bàn.
Thực hiện việc thanh lọc ra khỏi kho các tài liệu không còn giá trị sử
dụng theo quy định của Bộ Văn hóa – Thông tin.
4. Thường xuyên tổ chức các hoạt động thông tin, tuyên truyền giới
thiệu sách, báo để thu hút người đọc đến sử dụng vốn tài liệu thư viện: Tổ
chức các đợt vận động đọc sách, báo; xây dựng phong trào và hình thành thói
quen đọc sách, báo trong nhân dân địa phương.
5. Tổ chức các dịch vụ thông tin - thư viện phù hợp với chức năng,
nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.
6. Tham gia xây dựng và phát triển mạng lưới thư viện, phòng đọc
sách; hướng dẫn nghiệp vụ cho các thư viện, phòng đọc sách trên địa bàn.
7. Từng bước triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động
của thư viện.
8. Thực hiện báo cáo định kì tháng, 6 tháng, hàng năm và báo cáo đột
xuất về tình hình hoạt động của thư viện với cơ quan chủ quản và thư viện cấp
tỉnh.
1.2.3. Đặc điểm ngƣời dùng tin và nhu cầu tin tại thƣ viện
Người dùng tin (NDT) là một trong những nhân tố chính cấu thành nên
thư viện, là đối tượng phục vụ, một yếu tố thiết yếu của TV. Vì vậy, phục vụ
bạn đọc, NDT là mục tiêu quan trọng của tất cả mọi loại hình thư viện, nếu không có
bạn đọc thư viện sẽ không thể tồn tại. Nói cách khác chính bạn đọc, NDT là trọng
tâm của mục tiêu phục vụ của thư viện; Sự thõa mãn nhu cầu của NDT chính là cơ sở
đánh giá chất lượng hoạt động thông tin trong thư viện.

vì họ là những người đưa ra các quyết định mang tính chiến lược có ảnh
hưởng trực tiếp đến sự phát triển của huyện.
Nhu cầu thông tin của cán bộ quản lý, lãnh đạo huyện ML rất phong phú, đa
dạng. Do cường độ lao động cao, không có nhiều thời gian cho việc tìm kiếm thông
tin, họ cần những thông tin vừa rộng vừa sâu, kịp thời, chính xác, ngắn gọn phù hợp
với công việc họ quản lý, thường là các thông tin về chính trị, xã hội, các văn bản,
nghị định, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực họ công tác, và các thông
tin về địa phương, xã hội. Vì vậy hình thức phục vụ thường là các bản tin nhanh, các
tin tóm tắt, tổng quan, phục vụ chủ yếu bằng phương pháp từ xa, theo yêu cầu cụ thể.
- Nhóm NDT là công chức, viên chức
Nhóm này bao gồm các cán bộ phòng ban, giáo viên, nhân viên nhà nước
Chiếm tỉ lệ tương đối cao, chiếm 24% trong tổng số NDT của thư viện, là nhóm có
trình độ chuyên môn, có nhu cầu thông tin về các tài liệu liên quan đến chuyên ngành
làm việc, thông tin xã hội. Họ cũng không có nhiều thời gian lên thư viện đọc tài liệu,
mà chủ yếu thông qua hình thức mượn tài liệu về nhà. Vì vậy, thông tin dành cho
nhóm công chức, viên chức phải đa dạng, cập nhật đầy đủ, chính xác và chuyên sâu
về ngành nghề của họ.
- Nhóm NDT là cán bộ hưu trí
Cán bộ hưu trí là nhóm bạn đọc chiếm khá đông của thư viện chiếm 27 %
tổng số bạn đọc của thư viện, chủ yếu là những cán bộ về hưu, hoạt động ở nhiều lĩnh
vực khác nhau. Cán bộ hưu trí có nhiều thời gian rảnh rỗi và là đối tượng có hiểu biết
sâu rộng lên thư viện đọc sách báo. Nhu cầu thông tin chủ yếu là báo, tạp chí về pháp
luật, kinh tế xã hội, bên cạnh đó còn có nhu cầu về sách kỹ thuật về nông nghiệp,
chăn nuôi, đặc biệt là những tài liệu về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Hình thức
phục vụ chủ yếu của thư viện đối với nhóm này là phục vụ đọc tại chỗ và mượn về
nhà.