BÀI TẬP CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG

PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
GS. TSKH Trần Ngọc Thêm
Học viên: Nguyễn Thị Thái Hằng
Lớp Cao học Văn hóa K11

Đề tài: Chợ tự phát ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Link bài tập: />Bài tập 1: (06 /Tháng 4 2011 22:29)
Xác định các cặp phạm trù đối lập trong đề tài (xác định mâu thuẫn):
1.
2.
3.
4.

Đúng pháp luật/vi phạm pháp luật
Linh hoạt/nguyên tắc
Lợi ích cá nhân/ lợi ích cộng đồng
Văn minh/thiếu văn minh
Tính tương hiện:
- Chợ tự phát bùng nổ là do có cầu thì mới có cung. Nếu thành lập chợ tự phát
mà người dân không có nhu cầu mua sản phẩm tại các chợ này thì không thể
-

nào các chợ này tồn tại được.
Quy hoạch đô thị là vấn đề hết sức quan trọng. Chợ tự phát là do quy hoạch
đô thị chưa hợp lý. Khu vực dân cư đông mà không có chợ thì chợ tự phát sẽ
mọc lên là tất yếu.

Tính tương hóa:
-

CĐ 1: chủ thể

Chợ tự phát

Chợ trong quy hoạch

Ở các địa phương
khác

CĐ 2: khg gian

Ở Hà Nội

Ở Tp. HCM

CĐ 3: thời gian

Trước đây

Hiện nay

Sau này

Bài tập 3: (06 Tháng 4/ 2011 23:32)
Định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết
- Định vị đối tượng: Trong hệ tọa độ: CKT
+ Chủ thể: Chợ tự phát
+ Không gian: Thành phố Hồ Chí Minh
+ Thời gian: hiện nay
- Lập đề cương chi tiết


3


2. Khái niệm đô thị
3. Khái niệm văn hóa đô thị
4. Khái niệm chợ
5. Khái niệm chợ tự phát
Chương 2: Chợ tự phát tại Thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ không gian văn hóa
1. Chợ vỉa hè
2. Chợ lòng, lề đường
3. Chợ trong hẻm
4. Các loại chợ tự phát ở Hà Nội và các địa phương khác
4.1.

4.2.

Chợ tự phát ở Hà Nội.
4.1.1.

Chợ vỉa hè

4.1.2.

Chợ trên quốc lộ

4.1.3.

Chợ trong hẻm


Chương 4: Chợ tự phát tại Thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ thời gian văn hóa
1. Chợ tự phát trong quá khứ
2. Chợ tự phát ở hiện tại
3. Chợ tự phát trong tương lai
Kết luận
Tài liệu tham khảo

5


Bài tập 4: (07 Tháng 4 /2011 00:35)
Sưu tầm tài liệu đa ngành, đa công cụ, đa ngôn ngữ
-

-

Phạm vi các ngành có liên quan:
+ Văn hoá
+ Đô thị
+ Lịch sử
Tài liệu tham khảo:
1. Trương Minh Dục, Lê Văn Định, Văn hóa và lối sống đô thị Việt Nam,
2.
3.
4.
5.

NXB Chính trị quốc gia, 2010.
Trần Ngọc Khánh, Tập bài giảng Văn hóa đô thị, 2011.
Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục, 1999.


Ý nghĩa thực tiễn

8. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
8.1.

Phương pháp nghiên cứu

8.2.

Nguồn tư liệu

9. Bố cục

Chương 1: Cơ sở lý luận
6. Khái niệm văn hóa
7. Khái niệm đô thị
8. Khái niệm văn hóa đô thị
9. Khái niệm chợ
10. Khái niệm chợ tự phát

Chương 2: Chợ tự phát tại Thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ
không gian văn hóa
5. Chợ vỉa hè
6. Chợ lòng, lề đường
7. Chợ trong hẻm
8. Các loại chợ tự phát ở Hà Nội và các địa phương khác

7



6. So sánh
10.1. Những điểm giống nhau
10.2. Những điểm khác nhau

Chương 3: Chợ tự phát tại Tp. HCM nhìn từ chủ thể văn hóa
4. Người mua
5. Người bán
6. Người tham gia các dịch vụ đi kèm

Chương 4: Chợ tự phát tại Thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ thời
gian văn hóa
4. Chợ tự phát trong quá khứ
5. Chợ tự phát ở hiện tại
6. Chợ tự phát trong tương lai

Kết luận
Tài liệu tham khảo

8


Bài tập 5: (14 Tháng 4/ 2011 02:10)
Lập bảng và mô hình cho nội dung đề tài
1. Lập bảng
1.1. Xét theo toạ độ CKT

Người bán
Chủ thể


linh hoạt

Xét theo đặc trưng

Loại đặc trưng
Giá trị
(tích cực)
Đặc trưng
Phi giá trị
chủ quan
(tiêu cực)
Đặc trưng
Trị giá
khách quan

Chợ (quy hoạch)

Chợ (tự phát)

Đúng luật pháp

Linh hoạt

Cố định

Sai luật pháp

Quy hoạch

Tự phát

chợ tạm, chợ cóc,…
Chợ cóc: chợ nhỏ, thường họp lại một cách tự phát trong thời gian ngắn,

-

không cố định một chỗ (TĐHP).
Chợ chồm hổm: Chợ được đặt tên theo tư thế ngồi của người bán (chồm
hổm: (chồm hổm= xổm: ngồi gập hai chân lại, mông không chấm chỗ-

-

TĐHP).
Chợ tạm: Chợ tồn tại chỉ trong một thời gian nào đó, khi có điều kiện thì sẽ

có thay đổi.
Bước 2: Phân tích.
Từ những định nghĩa trên, ta có thể thấy, ở mỗi định nghĩa đều có những hạn
chế nhất định.
Khi nói đến chợ tự phát, ta hình dung ra có cả chợ cóc, chợ chồm hổm, chợ
tạm và cả những chợ vệ tinh (gần chợ chính),…
Như vậy, những định nghĩa trên là không bao quát hết khái niệm “chợ tự
phát”.
Bước 3: Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung.
Các định nghĩa trên đều là những định nghĩa được giải thích bằng những
định nghĩa khác một cách vòng vo. Các tác giả không định nghĩa một cách trực
tiếp khái niệm (chợ tự phát là chợ chồm hổm, chợ tự phát là chợ tạm,…)
Tuy nhiên, tất cả định nghĩa trên đều có nét nghĩa chung là: không mang tính cố
định, không được tổ chức bởi những nhà hoạch định hay pháp luật.
Bước 4: Các cách sử dụng khái niệm hiện hành
Trong khái niệm hiện hành, chợ tự phát bao gồm tất cả các chợ như chợ

Bài tập7 và 8: (2 tháng 5/2011 2: 13)
Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để vận dụng phương
pháp loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới
- So sánh những tiêu chí giống và khác nhau giữa hai loại hình chợ
Đ tượng ss
Tiêu chí ss
Chủ thể
Không gian
Thời điểm xuất hiện
Thời gian tồn tại
Mục đích

Chợ quy hoạch

Chợ tự phát

Người mua +người bán + người tham gia dịch vụ đi kèm
Có quy định
Không có quy định
Xuất hiện trước
Xuất hiện sau
Dài hơn
Ngắn hơn
Đáp ứng nhu cầu xã hội: cung- cầu
Đáp ứng nhu cầu tinh thần
Đáp ứng nhu cầu vật chất

(xem, chơi)
(mua-bán)
Đối tượng hướng đến Người thu nhập trung bình, cao Người thu nhập trung bình, thấp



giải nguyên nhân tồn tại, phát triển và suy vong của chợ tự phát ở Thành phố Hồ
Chí Minh dưới góc nhìn văn hóa học.

14