Mục lục
Giới thiệu…………………………………………………………………………..2
I.Khái quát chung về nhượng quyền……………………………………………3
1. Khái niệm nhượng quyền thương mại.……………………………….……..3
2.Thương hiệu – Tài sản quí giá nhất của hệ thống Franchise...........................4
3.Các loại hình nhương quyền thương mại…………..…………….…………..5
4.Lợi ích của nhượng quyền thương mại…………………………..…………..7
4.1.Mua Franching………………………………………………………7
4.2.Bán franchising………..…………………………………………...10
5.Một số nhược điểm…………………………………………………………13
6.Pháp luật điều chỉnh về nhượng quyền……………………………….…….13
6.1.Thế giới…………………………………………………………….13
6.2.Việt Nam …………………………………………………………..14
II.Thực trạng nhượng quyền thương mại tại Việt Nam…………….…..……16
1.Vai trò của nhượng quyền thương mại đối với nền kinh tế Việt Nam……..16
2.Thực trạng hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt nam……...…….17
3.Giới thiệu các mô hình nhượng quyền thương hiệu nước ngoài vào
Việt Nam……………………………………………………………….......18
4.Giới thiệu các mô hình nhượng quyền của thương hiệu Việt Nam………...21
III. Một số kiến nghị……………………………………………………………25
1. Bên nhuợng quyền( franchisor)…………………………………………...25
2. Bên nhận quyền(franchisee)……………………………….……………...26
IV.Kết luận………………………...…………………………………………...28
Tài liệu tham khảo…………………….………………………………………..29
- 1 -
Giới thiệu
Sau khi gia nhập WTO, cơ chế kinh tế của nước ta thông thoáng hơn, tạo điều
kiện cho các công ty, tập đoàn kinh tế của nước ngoài “tấn công” vào thị trường Việt
Nam. Đây là bước tiến thể hiện sự hội nhập của kinh tế, nhưng đồng thời cũng có
nghĩa là các doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh khốc liệt hơn để tồn tại và phát
triển. Bằng con đường nhượng quyền thương hiệu, nhiều tên tuổi lớn thuộc nhiều lĩnh
đào tạo nhân viên; Bên nhận hoạt động dưới nhãn hiệu hàng hóa, phương thức,
phương pháp kinh doanh do Bên giao sở hữu hoặc kiểm soát; và Bên nhận đang, hoặc
sẽ tiến hành đầu tư đáng kể vốn vào doanh nghiệp bằng các nguồn lực của mình.
- Khái niệm của uỷ ban thương mại liên bang Hoa Kỳ:
Khái niệm một hợp đồng nhượng quyền thương mại là hợp đồng theo đó Bên
giao:
• Hỗ trợ đáng kể cho Bên nhận trong việc điều hành doanh nghiệp hoặc
kiểm soát chặt chẽ phương pháp điều hành doanh nghiệp của Bên nhận.
• Li-xăng nhãn hiệu cho Bên nhận để phân phối sản phẩm hoặc dịch vụ
theo nhãn hiệu hàng hóa của Bên giao
• Yêu cầu Bên nhận thanh toán cho Bên giao một khoản phí tối thiểu
- Khái niệm của liên minh châu Âu EU:
Khái niệm quyền thương mại là một "tập hợp những quyền sở hữu công nghiệp
và sở hữu trí tuệ liên quan tới nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, biển hiệu cửa
hàng, giải pháp hữu ích, kiểu dáng, bản quyền tác giả, bí quyết, hoặc sáng chế sẽ được
khai thác để bán sản phẩm, hoặc cung cấp dịch vụ tới người sử dụng cuối cùng".
- 3 -
Nhượng quyền thương mại có nghĩa là việc chuyển nhượng quyền kinh doanh được
khái niệm ở trên.
- Khái niệm tại Việt Nam:
Luật Thương mại 2006 (có hiệu lực ngày 01/01/2006) lần đầu tiên quy định về
NQTM. Điều 284 quy định: “Nhượng quyền thương mại” là hoạt động Thương mại,
theo đó Bên Nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành
việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây :
• Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách
thức tổ chức kinh doanh do Bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu
hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng
kinh doanh, quảng cáo của Bên nhượng quyền.
• Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền
trong việc điều hành công việc kinh doanh.
3. Các loại hình nhương quyền thương mại:
Hình thức kinh doanh franchise thường nằm một trong hai loại điển hình sau
đây: Nhượng quyền phân phối sản phẩm và nhượng quyền sử dụng công thức kinh
doanh.
- Nhượng quyền phân phối sản phẩm (product distribution franchise) :
Đối với hình thức nhượng quyền phân phối sản phẩm, bên mua franchise
thường không nhận được sự hỗ trợ đáng kể nào từ phía chủ thương hiệu ngoại trừ việc
được phép sử dụng tên nhãn hiệu (trade mark), thương hiệu (trade name), biểu tượng
(logo), khẩu hiệu (slogan) và phân phối sản phẩm hay dịch vụ của bên chủ thương
hiệu trong một phạm vi khu vực và thời gian nhất định. Điều này có nghĩa là bên mua
franchise sẽ quản lý điều hành cửa hàng nhượng quyền của mình khá độc lập, ít bị
- 5 -
ràng buộc nhiều bởi những quy định từ phía chủ thương hiệu. Bên mua franchise
trong trường hợp này thậm chí có thể chế biến cung cách phục vụ và kinh doanh theo
ý mình. Hình thức nhượng quyền này tương tự với kinh doanh cấp phép (licensing)
mà trong đó chủ thương hiệu quan tâm nhiều đến việc phân phối sản phẩm của mình
và không quan tâm mấy đến hoạt động hàng ngày hay tiêu chuẩn hình thức của cửa
hàng nhượng quyền. Do đó, mối quan hệ giữa chủ thương hiệu và người mua
franchise là mối quan hệ nhà cung cấp và nhà phân phối và phổ biến nhất tại phương
Tây là các trạm xăng dầu, các đại lý bán ô tô và các công ty sản xuất nước giải khát
Coca-Cola hay Pepsi.
- Nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh (business format franchise):
Đối với hình thức nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh mà có thể gọi
tắt là nhượng quyền kinh doanh thì hợp đồng nhượng quyền bao gồm thêm việc
chuyển giao kỹ thuật kinh doanh và công thức điều hành quản lý. Các chuẩn mực của
mô hình kinh doanh phải tuyệt đối được giữ đúng. Mối liên hệ và hợp tác giữa bên
bán và bên mua franchise phải rất chặt chẽ và liên tục, và đây cũng là hình thức
nhượng quyền phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. Bên mua franchise thường phải trả
một khoản phí cho bên bán franchise, có thể là một khoản phí trọn gói một lần, có thể
là một khoản phí hàng tháng dựa trên doanh số, và cũng có thể tổng hợp luôn cả hai
nhà cho tới cửa hàng bán lẻ, các chi nhánh còn có trong sự đa dạng của ngành kinh
doanh và mở rộng ra hơn 150 lĩnh vực khác nhau như máy móc tự động, sắc đẹp và
sức khoẻ, dịch vụ kinh doanh, đồ ăn nhanh, sửa sang nhà cửa, khách sạn và nhà nghỉ,
in ấn, xuất bản, bán lẻ, thể thao, du lịch, video và nhiều lĩnh vực khác nữa trên thế
giới. ( Lantabrand kiến nghị có 40 loại hình dịch vụ phù hợp với thị trường Việt Nam)
Vậy đâu là những lợi thế mà việc nhượng quyền đem lại cho nhà nhận quyền
thay vì những thứ phải tự xây dựng từ đầu?
- Đầu tư an toàn và khôn ngoan:
- 7 -
Theo con số thống kê tại Mỹ thì trung bình chỉ có 23% doanh nghiệp nhỏ kinh
doanh độc lập có thể tồn tại sau năm năm kinh doanh, trong khi con số này đối với
các doanh nghiệp mua franchise là 92%. Nói khác đi, xác suất thành công của các
doanh nghiệp mua franchise cao hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp mới bắt đầu
thử nghiệm mô hình kinh doanh lần đầu và nhãn hiệu thì chưa ai biết đến. Thật vậy,
thương hiệu hay uy tín của nhãn hiệu đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với
khách hàng khi họ quyết định chọn mua sản phẩm nào. Nhiều cuộc thử nghiệm mù đã
chứng minh rằng người tiêu dùng bị ảnh hưởng quá nhiều bởi thương hiệu, thậm chí
hơn cả chất lượng thực sự của sản phẩm. . Như cuộc thử nghiệm mù (sản phẩm được
cho vào bao bì không có nhãn) của hai sản phẩm nước giải khát nổi tiếng Coke và
Pepsi. Kết quả cho thấy đa số những người tham gia cuộc thử nghiệm khẳng định
rằng họ được cho uống Coke trong khi trên thực tế là Pepsi hoặc ngược lại.
- Ít rủi ro nhất:
Lợi ích ban đầu của việc thuê nhượng quyền là mang tính ít rủi ro. Với tỉ lệ thất
bại 90% trong 3 năm đầu, việc bắt đầu một sự nghiệp mới – một thương hiệu mới là
khá nguy hiểm. Khi xem xét tại sao lại có nhiều thương hiệu lại gặp thất bại, sẽ thấy
lý do cơ bản là người chủ không chỉ đưa ra sản phẩm hay dịch vụ của mình mà còn
phải nắm bắt được quá trình hoạt động, tìm và tiến tới mục tiêu của khách hàng và đạt
được mục tiêu kinh doanh đã đặt ra. Việc việc thuê nhượng quyền sẽ giảm thiểu
những rủi ro mà thực tế kinh doanh đưa ra nhờ lợi thế cạnh tranh của nơi nhượng
quyền, tăng những hiệu quả của nó với sự hỗ trợ từ phía thương hiệu mạnh và
thiếu kinh nghiệm.Kế họach phát triển kinh doanh của nơi cấp quyền kinh doanh sẽ
giúp các chi nhánh phát triển kế họach kinh doanh. Rất nhiều yếu tố của kế họach là
những thủ tục tiêu chuẩn được đặt ra bởi nơi cấp quyền kinh doanh. Những phần khó
khăn nhất là khi bắt đầu, thậm chí đối với cả những người quản lý kinh nghiệm nhưng
thiếu kiến thức để tạo lập một ngành kinh doanh mới
- Hỗ trợ marketing chuyên nghiệp:
- 9 -
Một trong những thuận lợi lớn nhất của việc cấp quyền kinh doanh là họat động
marketing hỗ trợ từ phía chủ nhượng quyền. Nơi cấp quyền kinh doanh có thể chuẩn
bị và trả chi phí cho việc phát triển những chiến dịch quảng cáo chuyên nghiệp. Việc
marketing trong phạm vi quốc gia hay địa phương đều có lợi cho tất cả các chi nhánh.
Thêm nữa, nơi cấp quyền kinh doanh có thể đưa ra những lời khuyên làm thế nào để
phát triển chương trình marketing có hiệu quả cho một vùng thông qua quỹ
marketing, điều này có thể giúp các chi nhánh chia sẻ chi phí trong nguồn thu nhập
của họ.
- Hỗ trợ tài chính:
Việc các chi nhánh mới nhận được sự giúp đỡ trong vấn đề tài chính thông qua
nơi nhượng quyền là điều có thể. Người nhượng quyền thường tạo ra những sắp xếp
với những nơi cho vay để cho một chi nhánh vay tiền. Người chủ chi nhánh phải chịu
trách nhiệm về khoản vay này nhưng những cam kết hỗ trợ từ phía người nhượng
quyền kinh doanh luôn tăng các khả năng mà một khoản nợ sẽ được phê chuẩn.
Bán franchising:
Việc mua franchise sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho người mua. Một trong lợi
ích đó là được người bán franchise san sẻ khó khăn và có nhiều hỗ trợ khác. Vậy liệu
điều này có hợp lý hay không? Người bán sẽ được lợi ích gì? Tất nhiên là người bán
cũng có nhiều lợi ích khi mua franchise thể hiện ở chỗ mua franchise giúp người bán:
- Tăng doanh thu:
Có lẽ hầu như doanh nghiệp nào cũng muốn nhân rộng mô hình kinh doanh của
mình một khi đã được chứng minh là thành công. Khó khăn lớn nhất thường liên quan
đến ngân sách hay khả năng tài chính vì doanh nghiệp nào dù thành công đến đâu
là không phải trả phí hàng tháng này (còn gọi là royalty fee). Ngoài phí hàng tháng ra,
nhiều chủ thương hiệu còn có thể tính thêm một khoản phí quảng cáo (advertising fee)
tương đương 1-3% doanh số.
- 11 -