B
TR

NG

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H

CHÍ MINH

HOÀNG LINH TRÂM

HOÀN THI N H TH NG K TOÁN TRÁCH
NHI M T I CÔNG TY LIÊN DOANH TNHH
KFC VI T NAM

LU N V N TH C S KINH T

TP. H

CHÍ MINH - N M 2015


B
TR

NG

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H


c L ng.
M i s tham kh o dùng trong lu n v n đ u đ c trích d n rõ ràng tên tác

gi , tên công trình, th i gian và đ a đi m công b .
Các s li u, k t lu n nghiên c u đ c trình bày trong lu n v n này là trung
th c và ch a đ c công b d i b t k hình th c nào.
Tôi xin ch u trách nhi m v nghiên c u c a mình.
H c viên

Hoàng Linh Trâm


M CL C
Trang ph bìa
L i cam đoan
M cl c
Danh m c vi t t t
S đ
M đ u
CH
NG 1: T NG QUAN V K TOÁN TRÁCH NHI M ............................ 8
1.1.
Khái ni m và vai trò c a k toán trách nhi m ............................................ 8
1.1.1.
Khái ni m k toán trách nhi m................................................................... 8
1.1.2.
Vai trò c a k toán trách nhi m.................................................................. 9
1.1.3.
1.2.



1.4.3.
1.4.4.
1.4.4.1.
1.4.4.2.
1.5.

Ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n ............................... 24
Ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm đ u t .................................... 25
T l hoàn v n đ u t (ROI) .................................................................... 25
Thu nh p th ng d (RI) ............................................................................ 28
Báo cáo đánh giá thành qu c a các trung tâm trách nhi m .................... 29

1.5.1.
1.5.2.

Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm chi phí ................................... 29
Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm doanh thu .............................. 30

1.5.3.
1.5.4.
1.6.

Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n .............................. 30
Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm đ u t .................................... 31
M t s n i dung liên quan đ n k toán trách nhi m ................................ 31

1.6.1.

D toán ngân sách .................................................................................... 31

Tình hình t ch c qu n lý s n xu t kinh doanh ....................................... 40
L ch s hình thành và phát tri n ............................................................... 40

2.1.1.2.
2.1.1.3.

Quy mô công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam .............................. 40
c đi m c c u t ch c qu n lý c a Công ty Liên Doanh TNHH KFC
Vi t Nam .................................................................................................. 41

2.1.1.4.

Nh ng thu n l i, khó kh n và ph ng h ng phát tri n c a công ty Liên
Doanh TNHH KFC Vi t Nam .................................................................. 44

2.1.2.
2.1.2.1.
2.1.2.2.

Tình hình t ch c công tác k toán .......................................................... 47
Các ch đ , chính sách k toán ................................................................. 47
Hình th c t ch c h th ng s sách k toán ............................................. 48

2.1.2.3.
2.2.

T ch c b máy k toán ........................................................................... 49
Th c tr ng k toán trách nhi m t i công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t

2.2.1.



2.2.3.4.

ánh giá s n ph m chuy n giao ............................................................... 65

2.2.4.
2.2.4.1.

ánh giá th c tr ng công tác k toán trách nhi m ................................... 65
ánh giá v vi c t ch c công tác k toán trách nhi m ........................... 65

2.2.4.2.
2.2.4.3.

ánh giá v vi c t ch c các trung tâm trách nhi m ............................... 65
ánh giá v vi c xác đ nh các ch tiêu đánh giá thành qu c a các trung
tâm trách nhi m t i công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam ............ 66

2.2.4.4.

ánh giá v h th ng báo cáo thành qu c a các trung tâm t i công ty
Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam ......................................................... 67
ánh giá v các v n đ liên quan đ n k toán trách nhi m t i công ty
Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam ......................................................... 69

2.2.4.5.

K T LU N CH
NG 2

3.2.2.

Xây d ng h th ng tài kho n, ch ng t và s sách k toán ..................... 76
Hoàn thi n vi c xác đ nh các trung tâm trách nhi m ............................... 77

3.2.2.1.
3.2.2.2.
3.2.2.3.
3.2.2.4.

Trung tâm chi phí ..................................................................................... 77
Trung tâm doanh thu ................................................................................ 78
Trung tâm l i nhu n ................................................................................. 78
Trung tâm đ u t ...................................................................................... 79

3.2.3.

Hoàn thi n các ch tiêu và ph ng pháp đánh giá thành qu c a các trung
tâm trách nhi m t i công ty LD TNHH KFC Vi t Nam .......................... 79

3.2.3.1.
3.2.3.2.
3.2.3.3.

Trung tâm chi phí ..................................................................................... 79
Trung tâm doanh thu ................................................................................ 79
Trung tâm l i nhu n ................................................................................. 80

3.2.3.4.



K T LU N CHUNG
Tài li u tham kh o
Ph l c


DANH M C CÁC CH
AM: Qu n lý vùng.

VI T T T

CEO: Giám đ c đi u hành.
COL:
n giá gi công.
Công ty LD TNHH KFC VN: Công ty Liên Doanh Trách Nhi m H u H n KFC
Vi t Nam.
CP NC TT: Chi phí nhân công tr c ti p.
CP NVL TT: Chi phí nguyên v t li u tr c ti p.
CP SXC: Chi phí s n xu t chung.
H QT: H i đ ng qu n tr .
KFC: Kentucky Fried Chicken
KTTN: K toán trách nhi m.
OM: Giám đ c ho t đ ng.
OPS: Phòng qu n lý ho t đ ng.
P&L: Báo cáo lãi l .
RGM: C a hàng tr ng.
RI: Thu nh p th ng d .
ROI:T l hoàn v n đ u t .
SSSG: T l t ng tr ng doanh s c a các c a hàng đã m c a trên m t n m.
TA: Giá tr trung bình m t đ n hàng.

i, t ng b ph n. M i cá nhân, b ph n trong m t

c trao nhi m v và quy n h n đ th c hi n nhi m v đ

trách nhi m đo l

c phân c p,

c giao. K toán

ng thành qu ho t đ ng c a các trung tâm trách nhi m trong đ n

v thông qua h th ng ch tiêu và h th ng báo cáo trách nhi m. Vì v y mà k toán
trách nhi m đóng vai trò quan tr ng trong vi c h tr c p qu n lý ki m soát tình
hình ho t đ ng c a t ng b ph n, t đó, đ a ra quy t đ nh nh m nâng cao hi u qu
ho t đ ng c a t ng b ph n nói riêng và c a toàn doanh nghi p nói chung.
Công ty Liên Doanh Trách Nhi m H u H n KFC Vi t Nam là m t th

ng

hi u c a T p đoàn Yum Brands Inc (Hoa K ), chuyên s n xu t và kinh doanh m t
hàng th c n nhanh ch bi n t th t gà t
trên toàn th gi i.

i. Hi n nay, KFC có trên 20.000 nhà hàng

Vi t Nam, h th ng KFC đang có h n 140 nhà hàng

t nh, thành ph trên c n


h th ng k toán trách nhi m t i Công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam” là
th c s c n thi t cho công tác qu n lý doanh nghi p nh m hoàn thi n h th ng k
toán trách nhi m t i KFC.
2/ T ng quan nghiên c u:
Khi nghiên c u đ tài “Hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty
Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam” tác gi có tham kh o m t s giáo trình và công
trình nghiên c u tr


c đó. C th nh sau:

Các nghiên c u n

c ngoài:

Thu t ng k toán trách nhi m xu t hi n l n đ u tiên n m 1950 do Ailman
đ

c p trong “Basic organizational planning to tie in with responsibility

accounting”. T đó đ n nay, đã có r t nhi u các nghiên c u khác nhau,

c hai

khía c nh lý thuy t c ng nh th c nghi m liên quan đ n ch đ k toán trách nhi m
đ

c ti n hành b i nh ng tác gi khác nhau trên toàn th gi i.
T n m 1952 John A Higgins đã nghiên c u v k toán trách nhi m nh là



vi c nào đó. Vi c phân quy n trong t ch c t o nên s phân c p và đòi h i c p trên
ph i theo dõi và đánh giá k t qu c a các c p d

i.

Shih, Michael SH (1997) đã ti n hành đi u tra làm th nào đ đánh giá hi u
su t ho t đ ng c a m t nhà máy và k t lu n r ng nh ng nhà qu n lý ch y u đ

c

đánh giá thông qua vi c ki m soát chi phí và l i nhu n. Tác gi đ a ra các gi
thuy t sau đây: xu h

ng đ đánh giá m t Giám đ c nhà máy ch y u vào l i nhu n

ch không ph i là chi phí (1) gi m theo t m quan tr ng c a marketing trong vi c
kích thích bán hàng, (2) t ng lên theo t m quan tr ng c a ch t l

ng s n ph m

trong vi c kích thích bán hàng, (3) t ng lên theo t m quan tr ng c a d ch v khách
hàng trong vi c kích thích bán hàng; và (4) gi m v i m c đ mà các nhà qu n lý
đ

c đánh giá v các bi n pháp c th v ch t l

ng s n ph m và d ch v khách

hàng. S d ng m t mô hình probit, nh ng gi thuy t này đã đ

c.

Bên c nh nh ng nghiên c u lý thuy t, các nghiên c u th c nghi m c ng
đ

c ti n hành trong các doanh nghi p thu c các ngành ngh kinh doanh khác

nhau.


4



Các nghiên c u trong n

c:

T i Vi t Nam, m t trong nh ng tác ph m kh i x
l nh v c k toán qu n tr là tác ph m “Ph

ng h

ng cho vi c nghiên c u

ng xây d ng n i dung và t ch c

v n d ng k toán qu n tr vào các doanh nghi p Vi t Nam” c a tác gi Ph m V n
D



đang phát tri n trong đó có các doanh nghi p Vi t Nam.
N m 2010, PGS.TS. Ph m V n D

c nghiên c u đ tài “ T ch c h th ng

báo cáo k toán đánh giá trách nhi m b ph n trong doanh nghi p th
Nam”.

ng m i Vi t

tài đã h th ng l i c s lý lu n v k toán trách nhi m r t đ y đ và c

th ; cách xác l p các trung tâm trách nhi m, trình bày h th ng báo cáo đánh giá
trách nhi m đ

c thi t l p phù h p v i lo i hình doanh nghi p th

ng m i ph c v

cho công tác qu n lý c a các c p qu n lý khác nhau. Ngoài ra, đ đ m b o tính kh
thi, nghiên c u trình bày m t s đi u ki n khi th c hi n quy trình xây d ng và đánh
giá trách nhi m c a các b ph n trong đ n v .
Lu n án ti n s “Xây d ng mô hình k toán trách nhi m trong các doanh
nghi p s n xu t s a Vi t Nam” n m 2013 do Ti n s Nguy n Th Minh Ph

ng

th c hi n trình bày vi c t ch c h th ng k toán trách nhi m trong m t lo i hình
doanh nghi p c th là các công ty s n xu t s a Vi t Nam.

doanh nghi p này s ngày càng n r , vì lý do đó mà nghiên c u k toán trách
nhi m t i Công ty KFC là c n thi t đ ti p t c k th a các công trình trên và đ xu t
vi c t ch c và hoàn thi n công tác k toán trách nhi m phù h p v i lo i hình chu i
bán l – nhà hàng – khách s n.
it

3/

ng và ph m vi nghiên c u:
it


it

ng nghiên c u:

ng nghiên c u c a đ tài là h th ng k toán trách nhi m t i công ty

Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam.


Ph m vi nghiên c u:

V không gian: t i Công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam.
V th i gian: h th ng báo cáo và s li u t i Công ty KFC Vi t Nam trong
n m tài chính 2014.
4/ M c tiêu nghiên c u:
Hi n nay, Công ty Liên Doanh TNHH KFC Vi t Nam đã b
đ



trách nhi m t i đ n v .
Th ba, t h th ng c s lý lu n và tình hình th c t v k toán trách nhi m
đã đ

c trình bày, tác gi đ a ra m t vài ki n ngh nh m hoàn thi n h th ng k

toán trách nhi m t i Công ty KFC.
5/ Ph

ng pháp nghiên c u:

tài s d ng ph
Tác gi s d ng ph

ng pháp đ nh tính trong quá trình nghiên c u.
ng pháp phân tích các c s lý lu n đã có tr

c đó, sau

đó t ng h p và h th ng hóa thành h th ng lý thuy t v k toán trách nhi m.
Thông qua quan sát th c tr ng ho t đ ng c a h th ng k toán trách nhi m
t i đ n v , tác gi ti n hành thu th p và phân tích các thông tin d a trên các báo cáo
hi n có nh m mô t l i h th ng k toán trách nhi m t i công ty KFC.
d ng ph

ng th i s

ng pháp so sánh, gi a th c tr ng t i công ty KFC v i các c s lý lu n v



rút ra bài h c kinh nghi m cho vi c hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i
công ty KFC Vi t Nam.
đ

tài giúp đánh giá th c tr ng h th ng k toán trách nhi m đang

c áp d ng t i Công ty KFC Vi t Nam; xác đ nh và phân tích nguyên nhân c a

nh ng đi m còn t n t i trong vi c t ch c và v n d ng k toán trách nhi m t i Công
ty KFC.

ây là c n c , đ đ xu t các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng k toán

trách nhi m t i đây.
-

xu t m t s gi i pháp nh m hoàn thi n công tác k toán nói chung,

k toán trách nhi m nói riêng t i đ n v .
7/ B c c lu n v n:
Ngoài ph n m đ u, k t lu n, ph l c và b ng bi u danh m c, lu n v n g m
3 ch

ng:
Ch

ng 1: T ng quan v k toán trách nhi m.

Ch

c

giao quy n đ th c thi nhi m v và có trách nhi m ph i hoàn thành các nhi m v
đ

c giao. Nh v y, đ đ t đ

c m c tiêu chung c a t ch c, đòi h i m i cá nhân,

m i b ph n ph i n l c hoàn thành trách nhi m mà mình đ
ki m soát đ

c ho t đ ng c a c p d

c giao phó. Nh m

i, các nhà qu n tr c p cao ph i d a vào h

th ng k toán trách nhi m đ ti n hành đánh giá thành qu .
Trong quá trình phát tri n c a k toán trách nhi m, xu t hi n r t nhi u đ nh
ngh a khác nhau c a các nhà nghiên c u:
K toán trách nhi m là m t h th ng thông qua đó các nhà qu n lý ch u trách
nhi m v các ho t đ ng, m c tiêu nh t đ nh, k t qu th c hi n c a h có th đ
l

c đo

ng và đánh giá.(Ferrara, 1986)
K toán trách nhi m liên quan đ n các khái ni m và công c mà các k toán


trong t ch c có quy n h n và ch u trách nhi m v m t nhi m v riêng bi t đ

ct

ch c trao phó. D a trên quy n h n c a mình, h ph i hoàn thành nhi m v đ

c

giao, đ ng th i báo cáo cho c p qu n tr cao h n. Thông qua đó, nhà qu n tr c p
cao s d ng thông tin này đ đánh giá thành qu ho t đ ng c a các cá nhân và b
ph n trong t ch c.
1.1.2. Vai trò c a k toán trách nhi m:
1-

K toán trách nhi m cung c p các thông tin nh m ph c v cho vi c

t ch c và đi u hành doanh nghi p.
đ

t n t i và phát tri n, các doanh nghi p c n

c phân chia thành các b ph n, m i cá nhân và b ph n có nh ng nhi m v

riêng bi t. Trong quá trình t ch c, nhà qu n lý s quy t đ nh cách liên k t t t nh t
gi a t ch c, con ng

i v i các ngu n l c l i v i nhau sao cho k ho ch đ

c th c



10

Thông qua k toán trách nhi m, nhà qu n tr có th đánh giá đ
đ tđ

c so v i ngu n v n mà b ph n đã s d ng đ đ t đ

c thành qu

c thành qu đó. T đó,

xem xét ti n đ th c hi n k ho ch c a b ph n là t t hay x u, nh n di n đ

c các

v n đ còn t n t i trong quá trình th c hi n k ho ch, nh m kh c ph c các h n ch
đó.

ng th i, có s đi u ch nh k ho ch k p th i nh m đ t đ
3-

c m c tiêu chung.

K toán trách nhi m khuy n khích nhà qu n tr h

ng đ n m c

tiêu chung c a t ch c – ch c n ng ho ch đ nh:M c tiêu c a các b ph n ph i
luôn g n li n v i m c tiêu chi n l

Theo Hansen và Mowen (2005), mô hình k toán trách nhi m đ

c quy đ nh

b i b n y u t c b n đó là: 1) Phân công trách nhi m 2) Thi t l p các bi n pháp
th c hi n ho c đi m chu n 3)
th

ánh giá hi u su t và 4) Chuy n nh

ng ph n

ng. Trên c s các y u t đó mà phân làm ba mô hình k toán trách nhi m:k

toán trách nhi m d a trên ch c n ng, k toán trách nhi m d a trên ho t đ ng và k
toán trách nhi m d a trên chi n l


c.

H th ng k toán trách nhi m ch c n ng: giao trách nhi m và s

d ng các bi n pháp qu n lý hi u qu v m t tài chínhcho các đ n v trong t ch c
theo các phòng ban ch c n ng hay nói cách khác là theo c c u t ch c c a đ n v .


11

ây là h th ng k toán trách nhi m phát tri n trong h u h t các doanh nghi p đang
ho t đ ng trong các môi tr


c. Qu n lý ho t đ ng d a trên c chi phí s n

ph m và phân tích giá tr quá trình. Phân tích giá tr quá trình t p trung vào trách
nhi m cho các ho t đ ng ch không ph i là chi phí, và nh n m nh t i đa hóa hi u
su t c a h th ng r ng thay vì hi u su t cá nhân. Vi c xác đ nh trách nhi m c a h
th ng k toán trách nhi m d a trên ho t đ ng là nhóm ho t đ ng, chu i giá tr , quy
trình, tài chính.Hi u su t đo l
ch t l

ng thông qua: ti t ki m th i gian, gi m chi phí, t ng

ng, các bi n pháp xu th .Các cá nhân đ

đa chi u: th ng ti n, chia c t c, th


ng, t ng l

c khen th
ng.

H th ng k toán trách nhi md a trên chi n l

Card)s m nh và chi n l

ng d a trên hi u su t

c c a m t t ch c đ


Khái ni m phân c p qu n lý:



Phân c p qu n lý là vi c ng

i qu n lý giao quy n ra quy t đ nh cho c p

qu n lý th p h n trong quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p. Ng

ic pd

i có

quy n ra quy t đ nh đ th c hi n các công vi c trong ph m vi trách nhi m c a
mình.Tùy theo t ng doanh nghi p mà m c đ phân c p qu n lý có th khác nhau,
bao g m nhi u c p hay ch m t c p; m c đ giao quy n h n có th nhi u ho c ít.
L i ích khi ti n hành vi c phân c p qu n lý:



Khi ti n hành phân c p qu n lý, các nhà qu n lý c p cao có th giao b t vi c
cho c p d
chi n l

i, t đó dành th i gian c a mình t p trung vào công tác ho ch đ nh

c, đ m b o vi c th c hi n các m c tiêu chung c a t ch c.
Ngoài ra, khi phân c p qu n lý s giúp cho các b ph n có kh n ng ti p c n



13

Vi c phân c p còn giúp nhân viên c p d

i có đi u ki n rèn luy n, nâng cao

nghi p v , tích l y kinh nghi m th c t khi th c hi n các công vi c và quy t đ nh
c a mình.


Khó kh n khi ti n hành vi c phân c p qu n lý:

Vi c phân c p qu n lý s gây khó kh n trong vi c th ng nh t và đ t m c tiêu
chung do phân c p càng nhi u, càng khó qu n lý.Vì vi c y quy n đ ng ngh a v i
vi c ít dành th i gian ki m soát h n đ i v i quy t đ nh c a các b ph n. Ngoài ra,
quy t đ nh c a các trung tâm riêng bi t có th gây nh h
h

ng l n nhau và nh

ng đ n toàn doanh nghi p. N u các quy t đ nh này đ i ngh ch nhau thì nhà qu n

lý c p cao khó có th ph i h p ho t đ ng gi a các trung tâm.
Khi ti n hành phân c p, đôi khi các nhà qu n lý c p th p th

ng ch quan

tâm t i hi u qu ho t đ ng c a b ph n mình mà b qua m c tiêu chung c a t
ch c. N u ki m soát không t t, vi c phân c p có th làm sai l ch m c tiêu chung

trong đ n v thì đó là c s nh m góp ph n hoàn thi n s phân c p qu n lý trong
doanh nghi p đ

c rõ ràng và h p lý h n.

1.3.

Trung tâm trách nhi m:



C s đ xác đ nh các trung tâm trách nhi m:

H th ng k toán trách nhi m đ

c xây d ng trên c s xác đ nh trách nhi m

c a m i b ph n trong t ch c. M i đ n v , ho c b ph n ch u trách nhi m v m t
ch c n ng, nhi m v c th . M t b ph n nh v y g i là m t trung tâm trách nhi m.
Trung tâm trách nhi m là m t ch c n ng/ b ph n c a t ch c, đ

cđ td

i

s lãnh đ o c a m t nhà qu n tr ho c m t c p qu n lý ch u trách nhi m tr c ti p
v i k t qu c a ch c n ng/ b ph n đó.
C s đ phân chia các trung tâm trách nhi m là c n c trên nhi m v chính,
quy n h n và ngu n l c mà nhà qu n lý trung tâm đó đ


ho c gián ti p ph c v kinh doanh.


15

Ng
tr

i ch u trách nhi m cao nh t c a trung tâm chi phí là tr

ng phòng,

ng b ph n thu c trung tâm chi phí, h có trách nhi m l p các báo cáo thành

qu t i trung tâm này.
Trung tâm chi phí là m t lo i trung tâm th c hi n ph m vi c b n c a h
th ng xác đ nh là chi phí, là xu t phát đi m c a các ho t đ ng nh :
(1) L p d toán chi phí
(2) Phân lo i chi phí th c t phát sinh
(3) So sách chi phí th c t v i chi phí d toán.
Tùy theo tính ch t c a chi phí và k t qu làm ra mà nhà qu n lý có th chi
thành Trung tâm chi phí đ nh m c và Trung tâm chi phí d toán.
Trung tâm chi phí đ nh m c:



Là trung tâm chi phí mà các y u t chi phí và các m c hao phí v ngu n l c
s d ng đ s n xu t m t đ n v s n ph m d ch v đ u đ

c xây d ng đ nh m c c

xu t chung.


Trung tâm chi phí d toán:


16

Là trung tâm chi phí mà đ u ra không th đo l

ng m t các chính xác và m i

quan h gi a đ u ra và đ u vào không ch t ch , chi phí đ
đ

c tính chung hay không

c tính rõ ràng cho t ng đ n v s n ph m ho c t ng công vi c c a trung tâm. Các

kho n chi phí này th

ng đ

c đ t ra c đ nh cho m i phòng ban, s thay đ i (n u

có) c a các kho n chi phí này không nh h

ng đ n n ng su t c a các phân x

ng

soát n u ng

i đó có nh h

nh h

c coi là đ

ng đ n s ti n chi tiêu cho h ng m c chi phí đó.

1.3.2. Trung tâm doanh thu:

ng

c ki m