Nghiên cứu khoa học
đặc điểm nghệ thuật của truyện thần thoại hàn quốc
L-u thị hồng việt*

Túm tt: S hp dn ca thn thoi l mt s hp dn ca ngh thut ny n trờn nhng
iu kin xó hi s khai. thn thoi, tớnh lóng mn kt hp vi tớnh hin thc. Trong thn
thoi Hn Quc, nhng sinh vt, nhng hin tng t nhiờn v c nhng vt th vụ tri vụ
giỏc m con ngi khụng hiu ni u c gỏn cho mt sc sng, mt sc mnh thn bớ.
Khụng gian v tr ba tng: thiờn gii - h gii - a ph l mt khớa cnh ca yu t thn k
c tỏc gi dõn gian Hn s dng nhun nhuyn t n giỏ tr ni dung v ngh thut
ca truyn. Cỏc mụ-tớp nh mụ-tớp sinh n thn k, mụ-tớp gúi thiờng, trng thiờng... th hin
trớ tng tng phong phỳ ca ngi Hn xa, ng thi to nờn nột c trng ca thn
thoi Hn Quc.
T khoỏ: Hn Quc, c im ngh thut, Truyn thn thoi

T

hn thoi l nhng cõu chuyn
truyn t i ny sang i khỏc v
cú xu hng cng c c tin trong cỏc thnh
viờn ca mt*nhúm ngi no ú. Thn
thoi vt lờn trờn thc tin sng hng ngy,
v vỡ chỳng a ra cỏch lý gii vic mt v
thn quỏ kh hay hin ti hoc mt th lc
siờu nhiờn khỏc ó thng tr xó hi v t
nhiờn ra sao nờn chỳng gn vi mt tc
ngi quỏ kh hay hin ti. Thn thoi mang
tớnh siờu nhiờn khi mun vt lờn thc ti
thng nht, mang tớnh ph quỏt khi mun
truyn t mt thụng ip o lý lõu i, v
mang tớnh cng ng khi trỡnh by i sng

khin chỳng ta cú cm giỏc mi truyn va
l mt truyn c lp nhng cng l cỏc tiu
truyn trong mt truyn ln vi mt chui
cỏc s kin khú cú th tỏch ri.

Nghiên cứu đông bắc á, số 7(149) 7-2013


Nghiên cứu khoa học
1. Ngh thut xõy dng nhõn vt
Truyn k dõn gian khụng th thiu nhõn
vt bi vỡ ú l hỡnh thc c bn qua ú
tỏc gi phn ỏnh th gii mt cỏch hỡnh
tng. Nhõn vt vn hc ch xut hin qua
s trn thut, miờu t bng phng tin ngh
thut. Cỏc phng thc th hin nhõn vt ht
sc a dng. Trong thn thoi Hn Quc, s
xut thõn cựng vi nhng hnh ng, tớnh
cỏch v sc mnh ca nhõn vt ó to nờn s
hp dn ca truyn. Nhõn vt thn Mt Tri
v thn Mt Trng c miờu t trong truyn
Mt Tri v Mt Trng cú nhng suy ngh,
hnh ng v mõu thun, xung t nh con
ngi. Thn Mt Trng bit e thn trc cỏi
nhỡn ca con ngi, cũn thn Mt Tri thỡ
tớnh tỡnh núng ny. Ngoi ra, cỏc thn cũn
c miờu t cú s khao khỏt tỡnh cm, ú l
nng cụng chỳa - con ca Ngc Hong
thng khụng th che giu tỡnh cm, s
rung ng ca mỡnh trc ỏnh mt ca

chng trai trong truyn Mokdo Ryung v nn
hng thu vi hai tớnh cỏch khỏc bit.
Mokdo Ryung l mt ngi lng thin,
luụn lm vic tt, giỳp mi ngi nhng
chng trai c Mokdo Ryung cu li l
ngi xu xa, gian xo. thc hin mc
ớch ca bn thõn, anh ta ó dựng nhiu th
on hóm hi õn nhõn ng thi cng l
ngi bn duy nht ca mỡnh l Mokdo
Ryung. Hai nhõn vt l i din cho cỏi thin
v cỏi ỏc luụn tn ti, i lp trong cuc
sng ca con ngi. Dự l nhng con ngi
bỡnh thng hay thn tiờn, dự trn gian hay
thng gii, õu cng cú ngi tt, k xu,
cỏi thin, cỏi ỏc.
Ngh thut xõy dng nhõn vt trong thn
thoi cũn c th hin qua vic xõy dng
nhõn vt cú ngun gc xut thõn thn k.
Nh nghiờn cu Cho Dong-in v Kim
Yolgyu ó khỏi quỏt cỏc c im ca nhõn
vt trong thn thoi khai thiờn lp a nh
sau: (1) xut thõn cao quý, (2) xut thõn
siờu phm, (3) quyn nng siờu nhiờn, (4) s
chu ng au kh v th xỏc v tinh thn,
(5) gp quý nhõn phự tr, (6) vt qua mi
gian kh, (7) ginh vinh quang trong chin
trn, (8) hoỏ thõn.2. Thn thoi Tan Gun ó
2

Kim Hung Gyu (Trn Hi Yn dch), Tỡm hiu vn hc

c gi l Choo Mong nờn ngi ta gi cu
bộ y l Choo Mong3. Phm cht o c,
tớnh cỏch ca nhõn vt c bc l qua hnh
ng v qua xung t, mõu thun gia cỏc
nhõn vt. Nhng ngi anh cựng cha khỏc
m luụn tỡm mi cỏch hóm hi Choo
Mong bi h ghen ghột, k vi ti nng
v phm cht ca chng. Choo Mong ó phi
tri qua s truy ui rỏo rit ca h v chng
minh ti nng ca bn thõn bng kh nng t
vt gian khú, xõy dng mt quc gia mi,
3

ng Vn Lung (ch biờn) (1998), Truyn c Hn Quc,
Nxb Vn hoỏ Dõn tc, H Ni, tr.17.

68

lm vua tr vỡ t nc. Nhõn vt Choo
Mong trong truyn Oncho v Biryu tip tc
c tỏc gi dõn gian k v tỡnh cm cha con
gia Choo Mong v Yoori, Yoori c
Choo Mong truyn ngụi vua. Nh vy, cỏc
nhõn vt trong hai truyn: Nh thin x
Koguryo, Oncho v Biryu cú quan h vi
nhau, cỏc tỡnh tit ca truyn cú s tip ni,
õy l mt trong nhng c im to nờn giỏ
tr ca truyn thn thoi Hn Quc.
Cựng k v s xut thõn ca mt nhõn vt
nhng trong mi truyn khỏc nhau, tỏc gi

m cũn th hin nhng nột tõm tỡnh sõu kớn
bờn trong, tt c u bit bun, vui v khỏt
khao hnh phỳc.
Bờn cnh cỏc nhõn vt cú ngun gc xut
thõn thn k, mt s truyn thn thoi cũn
núi n ti nng siờu vit ca nhng nhõn
vt khụng cú ngun gc xut thõn thn k.
ú l vua cha ca Saso v nhõn vt Saso
trong truyn Thỏnh mu Seondo: vua cha
ca Saso ó lm mt v vua thn thỏnh, y
nng lc, khụng nhng ch chm lo vic
chớnh s hay vic lm nụng nghip m cũn
nhn coi súc tt c mi vic trong nc t s
bin hoỏ ca t nhiờn n s chuyn vn ca
khớ hu4. Cũn Saso sau khi vt qua nhng
th thỏch, khú khn vựng t thiờng, nng
ó nhn c nng lc thn k: cú th nhỡn
thy nhng th vn khụng th nhỡn thy v
nghe c, hiu c mi õm thanh trong t
nhiờn. Nh vy, khi miờu t nhõn vt l
nhng con ngi trn gian, tỏc gi dõn gian
Hn cng xõy dng nhõn vt vi kh nng
v sc mnh phi thng. Con ngi ó c
thn thỏnh hoỏ. Trong tõm trớ ca ngi Hn
xa, thn phi l hin tng c bit, phi cú
trớ tu v hỡnh th khỏc thng nhng tt c
s tng tng u xut phỏt t nhng iu
bỡnh thng trong cuc sng thc.
2. Thi gian v khụng gian
Thi gian v khụng gian bao gi cng cú

i c: õy l cõu chuyn xy ra vo thi
vua Thal He khi vua cũn ang tr vỡ. (Kim
Al Chi sinh ra t gúi mu vng) 7 , hay
Chuyn xy ra vo thi vua Kyung - Moon,
vua i th 48 ca Silla mi lờn ngụi cha
c bao lõu (Vua Kyung-Moon v
Bokdujanggi) 8 . Do ú, chỳng ta thy c
thn thoi l vn hoỏ nguyờn thu, l ngh
thut nguyờn thu v biu hin rừ c trng
nguyờn hp ca vn hc dõn gian vn-s5

4

ng Vn Lung (ch biờn) (1998), Truyn c Hn
Quc, Nxb Vn hoỏ Dõn tc, H Ni, tr. 82.

Nghiên cứu đông bắc á, số 7(149) 7-2013

ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.50.
ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.60.
7
ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.23.
8
ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.26.
6

69


Nghiên cứu khoa học

tr vỡ c thiờn gii l Ngc Hong thng
thỡ Long Vng l ngi cai qun thu ph,
ngoi ra cũn cú cỏc v thu thn khỏc.
Truyn Nh thin x Koguryo cú k v Yoo
Hwa (Liu Hoa) l con ca thn nc cú
quan h vi nam thn trờn tri l Hemosula
9

ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.94.

70

(con ca Thiờn ), chng t s liờn h gia
cỏc khụng gian ny khụng my phc tp,
khú khn. Cỏc nhõn vt cú th t cừi trn lờn
cừi tiờn hay xung thu ph mt cỏch d
dng nh mt s i li bỡnh thng. Nhõn
vt i s Phyohun truyn Vua KyungDyuk v Phyo-Hun cú th t h gii lờn
thng gii mt cỏch nhanh chúng, d dng.
Phyohun ó theo mt ỏm mõy ng sc bay
lờn tri, vo thiờn ỡnh gp thng xin
cho vua di h gii cú mt hong t ni
ngụi. Truyn Mokdo Ryung v nn hng
thu núi ti quan h gia nng tiờn trờn tri
vi cõy qu c th di trn gian
Cỏc khụng gian thn k khụng tỏch bit
riờng r, nú luụn cú quan h qua li mt thit
vi nhau trong cựng mt khụng gian v tr.
Khụng gian v tr k o, huyn diu l sn
phm ca cỏi nhỡn khỳc x qua lng kớnh suy

nhỡn vo bung cụ gỏi bng nhiờn thy ỏnh
sỏng rc r trn ngp. Yoo Hwa c che
ngi thỡ ỏnh sỏng vn chiu theo.Th ri
Yoo Hwa mang thai. (Nh thin x
Koguryo)10. Yu t thn k giỳp ngi Hn
xa gii quyt mi vn m trong thc t
khụng th gii quyt c. Truyn Nh thin
x Kguryo khụng ch xõy dng nhõn vt
Choo Mong c ra i mt cỏch thn k
(ra i t trng thiờng) m ti nng, sc
mnh ca nhõn vt cng phi thng. Khi gp
khú khn, him nguy thỡ cỏ thn, rựa thn ó
cựng hp sc li to nờn cõy cu chc chn
cho on ngi ca Choo Mong vt sụng,
thoỏt nn.
Cỏc loi vt thn k cũn cú nga thn,
con nga quý m nhõn vt Kyunhyun cú
c cú th phi nhanh hn tờn bn c núi
ti trong truyn Kyun-Hyun v thiờn mó.
n vi truyn Vua Wangkeun thi Koryo,
con vt thn k c tỏc gi dõn gian Hn
xõy dng nờn l mt con ln thn cú th
nghe v hiu ting ngi. Ln thn ó chn
cho v chng Chakchegeun mnh t tt
sinh sng. Cỏc vt thn k khụng ch giỳp
cho nhng nhõn vt chớnh thoỏt khi khú
khn, him nguy hay cú c mnh t tt
m nú cũn giỳp cho nhõn vt cú th tỡm c
hnh phỳc ớch thc ca cuc i. ú l
kin thn, mui thn trong truyn Mokdo

trờn nh nỳi thỡ u run s. ú l ging núi
ca thn nhng li khụng th nhỡn thy hỡnh
dỏng thn. Qua õy, tỏc gi dõn gian Hn
mun nhn mnh v th gii t nhiờn vi
nhng bớ n, nm ngoi tm hiu bit ca
con ngi. Trớ tng tng ca dõn gian pha
trn vi mờ tớn, hoang tng, ó gn cho

10

11

ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.17.

Nghiên cứu đông bắc á, số 7(149) 7-2013

ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.17.

71


Nghiên cứu khoa học
nhiu hin tng thiờn nhiờn nhng quy mụ
k v, nhng hỡnh trng quỏi l to nờn
mt th gii va h va thc, cú s khỏc
bit, xa l vi th gii con ngi ang sng.
S bin hoỏ ca cỏc nhõn vt trong truyn
ó thu hỳt s chỳ ý v em n mt th gii
mi cho mi ngi nghe. Nhõn vt chng
trai trong truyn Kyun Huyn v con giun t


ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.96.
ng Vn Lung (1998), Sỏch ó dn, tr.17.

72

ngi cũn cú gii hn. Do ú, yu t thn k
th hin s phỏt trin mt chng mc nht
nh ca t duy con ngi.
4. Mt s mụ-tớp ch yu
Ni bt trong truyn thn thoi Hn Quc
l cỏc mụ-tớp: s kt hụn, sinh n thn k,
trng thiờng, gúi thiờng, bn cung gii v
mụ-tớp s ni ngụi Di õy, chỳng tụi
tỡm hiu chi tit mụ-tớp sinh n thn k v
mụ-tớp gúi thiờng.
- Sinh n thn k
Trong 15 truyn thn thoi c gii
thiu trong Truyn c Hn Quc cú nm
truyn xut hin mụ-tớp sinh n thn k.
Nhõn vt Yoo Hwa truyn Nh thin x
Koguryo do cỏc ỏnh sỏng rc r chiu quanh
ngi nờn mang thai v sinh ra mt qu
trng to bng nm cỏi u. Qa trng c
bc li trong vi ri mt cu bộ khụi ngụ
tỏch v trng bc ra. Nhõn vt n thn nỳi
Kayasan, tờn gi Cheung Kyun trong truyn
Cheung Kyun, thn mu Kaya cng mang
thai sau khi nng ngc nhỡn lờn tri, bt
gp mt ỏnh mt nng nn chiu xung ng

xuất hiện khá phổ biến trong thần thoại của
dân tộc Hàn, gắn liền với mô-típ trứng
thiêng tạo nên nét đặc trưng của truyện thần
thoại.
- Gói thiêng
Cùng với sự xuất hiện của mô-típ trứng
thiêng trong các truyện thần thoại: Nhà thiện
xạ Koguryo (Yoo Hwa sinh ra một quả trứng
to lạ thường), Đất nước Kaya (sáu quả trứng
nở ra sáu cậu bé tức là sáu vị vua của
Kaya)… là sự xuất hiện của mô-típ gói
thiêng. Hình ảnh những quả trứng thần kỳ
đều được bọc lại (gói) cẩn thận bằng vải để
trứng có thể hấp thụ khí thiêng và từ đó
những cậu bé (con trời) tách vỏ trứng bước
ra. Vải để bọc trứng lại chỉ là một hình ảnh
đơn giản, sự vật bình thường nhưng đã được
tác giả dân gian Hàn gắn vào đó một sức
mạnh diệu kỳ (Nhà thiện xạ Koguryo). Gói
thiêng thường là gói tơ lụa, màu vàng.
Truyện Kim Al Chi sinh ra từ gói màu vàng,
gói thiêng xuất hiện trong rừng sâu, được
treo trên cành cây: “Hocong nhìn kỹ trong
rừng thấy trên cành cây có treo lơ lửng một
gói nhỏ màu vàng (…) Khi mở gói ra thì

thấy một cậu bé nhỏ nhắn, khôi ngô” 14 .
Tương tự, ở truyện Đất nước Kaya cũng
xuất hiện mô-típ gói thiêng, gói thiêng xuất
hiện nơi con người sinh sống. Sự xuất hiện

thịnh vượng của vương quốc. Sức mạnh, trí
tuệ, tài năng và những chiến thắng của nhân
14
15

Nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 7(149) 7-2013

Đặng Văn Lung (1998) , Sách đã dẫn, tr.23.
Đặng Văn Lung (1998) , Sách đã dẫn, tr.25.

73


Nghiªn cøu khoa häc
vật là niềm tự hào, là ước mơ, khát vọng của
tác giả dân gian Hàn. Các hệ thống sự kiện
được kể lại gọn gàng, đơn giản, tập trung
vào hành động, tính cách của nhân vật. Thời
gian và không gian trong truyện vừa mang
tính xác định, cụ thể lại vừa mang tính
phiếm chỉ, ước lệ không xác định. Yếu tố
thần kỳ trong truyện thần thoại Hàn Quốc
đóng vai trò một thủ pháp quan trọng hỗ trợ
nhân vật chính và phản ánh nhận thức của
người Hàn xưa về thế giới xung quanh.
Những sinh vật, những hiện tượng tự nhiên
và cả những vật thể vô tri vô giác mà con
người không hiểu nổi đều được gán cho một
sức sống, một sức mạnh thần bí. Nhiều môtíp cùng xuất hiện trong truyện thần thoại
của người Hàn là sản phẩm của trí tưởng

2. Nguyễn Long Châu (2000), Tìm hiểu văn
hoá Hàn Quốc, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
3. Lê Bá Hán - Trần Đình Sử - Nguyễn
Khắc Phi (2004), Từ điển thuật ngữ văn học,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
4. Huh Nam-jin Huh Nam-Jin (2005), Lịch
sử Hàn Quốc, Nxb Đại học Quốc gia Seoul,
Seoul.
5. Đinh Gia Khánh (chủ biên) (2001), Văn
học dân gian Việt Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

74

Nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 7(149) 7-2013


Nghiªn cøu khoa häc

Nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 7(149) 7-2013

75