TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
---------------------

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
CỬ NHÂN LUẬT NIÊN KHÓA 2011 - 2015
ĐỀ TÀI

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ THUẾ

Giảng viên hướng dẫn:
TS. Lê Thị Nguyệt Châu

Sinh viên thực hiện:
Đỗ Vi Khánh
MSSV: 5115893
Lớp: Tư pháp 2 Khóa 37

Cần Thơ, 12/2014


Lời cảm ơn
..
…..
Được bước chân vào ngôi trường lớn Đại học Cần Thơ là một niềm
tự hào đối với bản thân em. Càng đặc biệt vinh dự hơn khi được học
tập nghiên cứu tại Khoa Luật, một ngành học mà từ lâu em đã mơ
ước. Trong những năm tháng học tập tại trường đã để lại trong lòng
em biết bao nhiêu kỷ niệm đẹp. Và hôm nay với học phần cuối cùng
này – Luận văn tốt nghiệp trong lòng em không khỏi bồi hồi, xao
xuyến nhớ lại một quãng đời sinh viên của mình.

...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................


NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN
................................................................................................................................

................................................................................................................................
................................................................................................................................


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế
MỤC LỤC
Trang

LỜI NÓI ĐẦU...................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 2
3. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................. 3
4. Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................... 3
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 3
6. Tình hình nghiên cứu ................................................................................... 3
7. Bố cục đề tài ................................................................................................ 4
CHƯƠNG 1
KHÁI QUÁT CHUNG VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ THUẾ ......................... 5
1.1. Khái niệm, đặc điểm và cấu thành vi phạm hành chính về thuế ....................... 5
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính về thuế .................................... 5
1.1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính về thuế ............................................. 5
1.1.1.2. Đặc điểm vi phạm hành chính về thuế .............................................. 6
1.1.2. Cấu thành vi phạm hành chính về thuế .................................................... 8
1.1.2.1. Mặt khách quan ................................................................................ 8
1.1.2.2. Mặt chủ quan ..................................................................................... 9
1.1.2.3. Chủ thể............................................................................................. 10
1.1.2.4. Khách thể ......................................................................................... 11
1.2. Các hành vi vi phạm hành chính về thuế ....................................................... 12

2.1. Nguyên tắc, thời hiệu, thời hạn và phân định thẩm quyền xử lý vi phạm hành
chính về thuế........................................................................................................ 35
2.1.1. Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính về thuế......................................... 35
2.1.2. Thời hiệu, thời hạn xử lý vi phạm hành chính về thuế............................. 37
2.1.3. Phân định thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về thuế........................ 39
2.2. Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về thuế ............................................. 40
2.2.1. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về thuế của Cơ quan thuế ....... 40
2.2.1.1. Công chức thuế ................................................................................ 40
2.2.1.2. Đội trưởng Đội Thuế ........................................................................ 41
2.2.1.3. Chi cục trưởng Chi cục Thuế............................................................ 42
2.2.1.4. Cục trưởng Cục Thuế ....................................................................... 42
2.2.1.5. Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế ...................................................... 43
2.2.2. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về thuế của Cơ quan Hải quan 44
2.2.2.1. Công chức hải quan .......................................................................... 44
2.2.2.2. Đội trưởng thuộc Chi cục Hải quan, Đội trưởng thuộc Chi cục Kiểm
tra sau thông quan ......................................................................................... 45
2.2.2.3. Chi cục trưởng Chi cục Hải quan, Chi cục trưởng Chi cục kiểm tra sau
thông quan .................................................................................................... 45
2.2.2.4. Cục trưởng Cục điều tra chống buôn lậu, Cục trưởng Cục kiểm tra sau
thông quan thuộc Tổng cục Hải quan, Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh,
thành phố trực thuộc trung ương ................................................................... 46
2.2.2.5. Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan ................................................ 46
2.2.3. Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về thuế của Chủ tịch Ủy ban nhân
dân các cấp ....................................................................................................... 47
2.2.3.1. Chủ tịch Ủy ban nhân cấp xã ............................................................ 48
2.2.3.2. Chủ tịch Ủy ban nhân cấp huyện ...................................................... 49
2.2.3.3. Chủ tịch Ủy ban nhân cấp tỉnh ......................................................... 50
2.3. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính về thuế ....................................... 51
2.3.1. Phạt cảnh cáo.......................................................................................... 51
GVHD: Lê Thị Nguyệt Châu

luật để thu tiền thuế nợ, tiền chậm nộp tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp tiền
phạt vào ngân sách nhà nước ........................................................................ 62
2.4.2.6. Thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định
hành chính thuế do tổ chức, cá nhân khác đang giữ....................................... 64
2.4.2.7. Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng
ký doanh nghiệp, giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề .... 65
2.5. Các vướng mắc và giải pháp nâng cao hiệu quả trong việc xử lý vi phạm hành
chính về thuế........................................................................................................ 66
2.5.1. Vướng mắc trong xử lý vi phạm hành chính về thuế hiện nay ................. 66
2.5.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính về thuế .............. 71
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

GVHD: Lê Thị Nguyệt Châu

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế
LỜI NÓI ĐẦU


1. Lý do chọn đề tài
Thuế là nguồn thu quan trọng vào ngân sách nhà nước, nguồn thu từ thuế
chiếm hơn 70% trong tổng các khoản thu khác. Tại Điều 47 Hiến pháp nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 cũng đã quy định: “Mọi người phải có
nghĩa vụ nộp thuế theo luật định”1. Từ quy định của Hiến pháp có thể thấy rằng
nghĩa vụ nộp thuế luôn gắn liền với mọi công dân. Ở một khía cạnh khác, để duy

điều hành thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2014.

2

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

1

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

việc xử lý và thu hồi nợ thuế, giảm tỷ lệ nợ đọng thuế; tăng cường thanh tra, kiểm
tra, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thu ngân sách.
Đây là quyết sách mang tính định hướng quan trọng trong việc xử lý vi phạm hành
chính về thuế trong bối cảnh đất nước ta hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới
cũng như thể hiện sự đổi mới nền kinh tế Việt Nam qua quyết sách này.
Các hành vi vi phạm pháp luật về thuế thường xuất phát từ tâm lý của người
nộp thuế là không muốn nộp các khoản thuế theo quy định pháp luật để tối đa hóa
lợi ích trong việc kinh doanh, đầu tư hoặc mục đích khác. Điều đó dẫn đến các
nguồn thu từ thuế vào ngân sách nhà nước bị sụt giảm, làm ảnh hưởng đến các hoạt
động bình thường của bộ máy nhà nước, làm giảm tốc độ tăng trưởng của nền kinh
tế. Vì vậy cần có biện pháp xử lý thích hợp để không làm ảnh hưởng đến sự phát
triển bình thường của nền kinh tế và cũng như để người nộp thuế thấy rõ trách
nhiệm của mình trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với nhà nước. Các quy định
về việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế có nhiều thay đổi theo từng
thời kỳ phát triển của đất nước. Tuy nhiên không phải lúc nào các quy định trong



Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

như tính thời sự khi các quy định mới của pháp luật xử lý vi phạm hành chính về
thuế được ban hành. Mục đích cuối cùng mà người viết mong muốn không phải là
đề ra biện pháp xử lý vi phạm hành chính về thuế triệt để hơn mà qua luận văn này
người viết muốn nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế của người dân.
3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các hành vi vi phạm hành chính và các
biện pháp xử lý vi phạm hành chính về thuế thuộc sự quản lý của ngành thuế, cơ
quan hải quan và cơ quan khác. Luận văn không bàn về các vấn đề xử lý vi phạm
hành chính về hóa đơn, phí, lệ phí. Vì các đối tượng này không thuộc phạm vi
nghiên cứu của đề tài, hơn nữa các đối tượng trên có những quy định riêng trong
các văn bản quy phạm pháp luật riêng điều chỉnh.
4. Phạm vi nghiên cứu
Đây là đề tài nghiên cứu về xử lý vi phạm hành chính về thuế nên người viết
chỉ giới hạn về các biện pháp xử lý vi phạm hành chính về thuế. Người viết không
phân tích nhiều về các biện pháp xử lý hình sự về thuế cũng như các biện pháp xử
lý vi phạm hành chính về phí, lệ phí, hóa đơn và các thủ tục hải quan liên quan đến
các loại thuế về hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Đề tài có đối tượng nghiên cứu
tương đối rộng trong việc xử lý vi phạm hành chính các loại thuế, do đó người viết
cũng không đi sâu phân tích tất cả các khía cạnh của từng loại thuế mà chỉ phân
tích các vi phạm hành chính chung của các loại thuế.
5. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu được người viết sử dụng trong luận văn này
được chia làm hai nhóm4:
Nhóm 1: Nhóm phương pháp lý luận phổ biến. Nhóm này bao gồm: phương

quan tâm đến đề tài để luận văn này được hoàn thiện hơn.
7. Bố cục đề tài
Đề tài được bố cục như sau:
 Lời nói đầu
 Chương 1. Khái quát chung vi phạm hành chính về thuế
Chương này chủ yếu nêu cơ sở lý luận về các hành vi vi phạm hành chính về
thuế, nhận diện được các hành vi vi phạm hành chính chủ yếu trong lĩnh vực thuế.
Ngoài ra, Chương 1 còn đi sâu vào tìm hiểu thực trạng vi phạm hành chính về thuế
hiện nay cũng như tìm ra nguyên nhân của việc vi phạm hành chính về thuế. Hơn
nữa trong chương này còn khái quát sơ lược các văn bản quy phạm pháp luật đã
được ban hành theo từng giai đoạn, lấy mốc là Luật Quản lý thuế năm 2006. Từ đó
có thể thấy rõ lịch sử phát triển của các quy định pháp luật trong việc xử lý vi phạm
hành chính về thuế.
 Chương 2. Những quy định của pháp luật và giải pháp nâng cao trong
việc xử lý vi phạm hành chính về thuế
Chương 2 nêu lên căn cứ pháp lý đang có hiệu lực trong việc xử lý vi phạm
hành chính về thuế. Chương này cũng đi sâu phân tích các quy định pháp luật để
thấy rõ những điểm mới trong các quy định được ban hành phù hợp với cuộc sống
như thế nào. Đồng thời so sánh, đối chiếu với các quy định trước đó để làm rõ hơn
những quy định của pháp luật hiện hành. Cuối cùng, Chương 2 nêu lên các khó
khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình áp dụng pháp luật vào cuộc sống và có
những đề xuất, giải pháp giải quyết vấn đề nêu ra.
 Kết luận

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

4

SVTH: Đỗ Vi Khánh


cũng không giải thích cụm từ “vi phạm hành chính về thuế” mà chỉ giải thích cụm
từ có liên quan đến xử lý VPHC về thuế là “hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế” và
“cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế”. Nghị định số 129/2013/NĐ-CP
của Chính phủ quy định về xử phạt VPHC về thuế cũng không giải thích cụm từ
“vi phạm hành chính về thuế” mà chỉ liệt kê VPHC các loại thuế tại Khoản 1 Điều
1. Ngay tại Khoản 3 Điều 1 Thông tư số 166/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính
hướng dẫn Nghị định số 129/2013/NĐ-CP cũng chỉ nêu các hành vi VPHC về thuế
mà không nói rõ khái niệm “vi phạm hành chính về thuế” là gì. Theo giáo trình
5

Lê Minh Tâm (chủ biên), Giáo trình lý luận nhà nước và pháp luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Tư
pháp, 2005, tr. 500.
6
Phan Trung Hiền: Giáo trình Luật hành chính Việt Nam – Phần II: Phương cách quản lý nhà nước, Khoa
Luật Trường Đại học Cần Thơ, 2009, tr. 26.
7
Khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012.

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

5

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

Luật thuế của Trường Đại học Luật Hà Nội thì vi phạm pháp luật về thuế là hành vi

phải chịu trách nhiệm hành chính, tức là bị xử phạt hành chính. Xử phạt VPHC về
thuế theo Luật Xử lý vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp
dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực
hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm
8

Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật thuế Việt Nam, Nxb. Tư pháp, 2007, tr. 308.

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

6

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

hành chính9. Việc VPHC sẽ phát sinh trách nhiệm hành chính của đối tượng vi
phạm với cơ quan có thẩm quyền. Trách nhiệm hành chính có thể phân biệt với các
loại trách nhiệm khác như: trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm hình sự
được luật hình sự quy định; trách nhiệm dân sự đối với hành vi vi phạm nghĩa vụ
dân sự được quy định trong luật dân sự và trách nhiệm bị xử lý kỷ luật do nội bộ
từng cơ quan, tổ chức quy định theo luật cán bộ, công chức và đặc thù của từng
loại cơ quan, tổ chức đó. Hơn nữa, nếu xảy ra khiếu kiện về việc xử lý VPHC thì
thuộc tố tụng hành chính chứ không phải tố tụng hình sự hay dân sự.
Tuy nhiên không phải hành vi nào VPHC về thuế cũng đều bị xử phạt vì nếu
hành vi vi phạm hành chính rơi vào Điều 11 của Luật Xử lý vi phạm hành chính thì
không được xử phạt những hành vi vi phạm này. Những trường hợp không được

Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình lý luận nhà nước và pháp luật, Nxb. Tư pháp, 2005, tr. 497.
10

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

7

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

1.1.2. Cấu thành vi phạm hành chính về thuế
Cấu thành hành vi VPHC về thuế thuộc một trong những cấu thành của vi
phạm pháp luật, nó cũng là một sự kiện pháp lý được xác lập bởi những chủ thể có
năng lực trách nhiệm pháp lý. Cấu thành hành vi VPHC về thuế thể hiện các mặt
cấu thành vi phạm hành chính trên lĩnh vực thuế về mặt lý luận. Hay cũng có thể
gọi là các yếu tố cấu thành VPHC về thuế13. Đây là các yếu tố cần có đủ để xem
xét một hành vi có là VPHC hay không. Các yếu tố cấu thành VPHC về thuế là
tổng hợp những dấu hiệu đặc trưng thể hiện tính xâm hại cho trật tự quản lý nhà
nước trên lĩnh vực thuế mà chưa tới mức độ phải xử lý bằng biện pháp hình sự. Bất
kỳ vi phạm hành chính nào cũng phải xem xét là có vi phạm hành chính khi có đủ
bốn yếu tố cơ bản là: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể. Xét về
các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính về thuế cũng có đủ bốn yếu tố trên.
1.1.2.1. Mặt khách quan
Mặt khách quan của vi phạm hành chính là những biểu hiện ra bên ngoài của
hành vi vi phạm hành chính14. Cũng như thế, mặt khách quan của VPHC về thuế là
những biểu hiện ra bên ngoài của hành vi vi phạm hành chính trên lĩnh vực thuế.



Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

+ Hành vi VPHC về thuế phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu
quả xâm hại quy tắc quản lý nhà nước về thuế và ngân sách nhà nước.
+ Hậu quả xâm hại đã xảy ra chính là sự hiện thực hóa khả năng thực tế làm
phát sinh hậu quả của hành vi vi phạm hành chính về thuế.
Hành vi vi phạm hành chính về thuế là hành vi trái pháp luật. Tính trái pháp
luật của hành vi thể hiện qua việc làm trái những gì mà pháp luật thuế đòi hỏi chủ
thể là người nộp thuế, người liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế phải tuân thủ khi họ
tham gia vào quá trình hành thu thuế.
Theo Luật Quản lý thuế thì người nộp thuế có hành vi vi phạm pháp luật về
thuế như: vi phạm các thủ tục về thuế, chậm nộp tiền thuế, khai sai dẫn đến thiếu
số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, gian lận thuế, trốn thuế.
Các hành vi đó thể hiện ra một cách khách quan, tức là ngoài những gì mà pháp
luật thuế yêu cầu do người nộp thuế thực hiện. Hành vi vi phạm hành chính về thuế
của người nộp thuế có thể do tác động nhiều mặt, nhiều nguyên nhân khác nhau.
Tuy nhiên, hành vi đó là trái với quy định của pháp luật về thuế. Các hành vi vi
phạm hành chính về thuế xét về lý luận thường là hành vi không hành động. Đây là
dạng hành vi mà chủ thể vi phạm không thực hiện một việc mà pháp luật đòi hỏi
phải làm, tức là thể hiện sự thụ động của người nộp thuế trước nghĩa vụ của mình.
Đây cũng là nét đặc trưng của loại vi phạm pháp luật này.
1.1.2.2. Mặt chủ quan
Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật là những quan hệ tâm lý bên trong, bao
gồm các yếu tố: lỗi, mục đích, động cơ của chủ thể vi phạm pháp luật. Trong mặt
chủ quan của vi phạm hành chính cũng có các yếu tố trên, nhưng không phải trong
mọi vi phạm hành chính đều xét đến yếu tố mục đích và động cơ vì ở một số vi

liên quan đến hoạt động thu thuế như người nộp thuế, cơ quan thuế hoặc công chức
ngành thuế và các cá nhân khác. Những chủ thể này thường được trao các thẩm
quyền và nghĩa vụ pháp lý nhất định khi tham gia vào quá trình thu thuế15. Theo
Nghị định số 129/2013/NĐ-CP thì đối tượng bị xử phạt do VPHC về thuế là người
nộp thuế có hành vi VPHC về thuế, tổ chức tín dụng theo Luật Các tổ chức tín
dụng có hành vi VPHC về thuế và các cá nhân, tổ chức khác có liên quan16.
Đối với người nộp thuế là cá nhân theo quy định của pháp luật là người từ đủ
mười bốn tuổi đến dưới mười sáu tuổi bị xử phạt VPHC về vi phạm hành chính do
lỗi cố ý; người từ đủ mười sáu tuổi trở lên bị xử phạt VPHC về mọi vi phạm hành
chính17. Như vậy cá nhân từ đủ mười bốn tuổi trở lên nếu phát sinh nghĩa vụ nộp
thuế cho nhà nước mà cố ý làm trái thì sẽ trở thành chủ thể của VPHC về thuế. Và
cá nhân từ mười sáu tuổi trở lên nếu vi phạm hành chính về thuế dù là cố ý hay vô
ý thì cũng bị xử lý VPHC về thuế với hành vi tương ứng. Cá nhân trong vi phạm
hành chính về thuế bị xử phạt VPHC theo Luật Xử lý vi phạm hành chính bao gồm
cá nhân trong nước và cá nhân nước ngoài18. Cá nhân là người nước ngoài theo quy
định là người có một hoặc nhiều quốc tịch nước ngoài và cá nhân nước ngoài
không có quốc tịch của bất kỳ quốc gia nào. Đối với trường hợp cá nhân là người
nước ngoài phát sinh thuế tại Việt Nam mà VPHC về thuế thì bị xử phạt vi phạm
hành chính về thuế, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác19. Ví dụ, cá nhân là người nước
ngoài sang Việt Nam làm việc và phát sinh thuế thu nhập cá nhân nhưng người
nước ngoài này chưa kê khai hoặc kê khai thiếu thì sẽ bị xử phạt VPHC về thuế20.

15

Lê Thị Nguyệt Châu, Lê Huỳnh Phương Chinh: Tập bài giảng Pháp luật tài chính nhà nước, Khoa Luật
Trường Đại học Cần Thơ, 2010, tr. 73-74.
16
Khoản 2 Điều 1 Nghị định số 129/2013/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 16 tháng 10 năm 2013 quy
định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.

Tổ chức bị xử phạt VPHC bao gồm tổ chức trong nước và tổ chức nước ngoài hoạt
động trên lãnh thổ Việt Nam chịu sự quản lý của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam.
Đối với tổ chức không thể xử lý hình sự về thuế vì luật hình sự Việt Nam chỉ quy
định cá nhân mới là chủ thể của tội phạm. Vì thế việc vi phạm pháp luật về thuế
của tổ chức ở Việt Nam chỉ dừng lại bằng việc xử phạt vi phạm hành chính.
Đối với cơ quan thuế và công chức ngành thuế là chủ thể của vi phạm pháp
luật về thuế nếu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình đã vi phạm pháp luật
quy định về nguyên tắc thu các loại thuế22. Đó có thể là do lỗi của công chức ngành
thuế cố ý gây nên sai phạm trong công tác thu thuế hay do lỗi của cơ quan thu thuế
trong công tác thu hay sử dụng tiền thu không đúng mục đích, cố tình không nộp
lại tiền thuế đã thu vào ngân sách nhà nước. Những chủ thể này khi vi phạm bị phát
hiện thì không bị xử lý VPHC mà bị xử lý kỷ luật, bồi thường thiệt hại cho người
nộp thuế hoặc tùy theo mức độ có thể xử lý theo quy định pháp luật có liên quan.
Ngoài ra còn có các chủ thể khác có liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế của
người nộp thuế mà có hành vi thông đồng, bao che, gây trở ngại cho cơ quan thu
thuế hoặc không thực hiện trách nhiệm của mình theo quy định của pháp luật thuế
thì cũng là đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế23.
1.1.2.4. Khách thể
Khách thể trong quan hệ pháp luật nói chung là những gì mà các bên mong
muốn đạt đến. Tuy nhiên khách thể của vi phạm pháp luật lại là những quan hệ xã
hội được pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại, phá vỡ24.
Còn khách thể của VPHC là các quy tắc quản lý nhà nước có nội dung xã hội là các
quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực quản lý nhà nước được pháp luật quy định
và bảo vệ. Các hình thức pháp lý của khách thể là các quy tắc xử sự mang tính bắt
buộc chung, bao gồm: khách thể chung, khách thể loại và khách thể trực tiếp.
21

Xem Điều 2 Thông tư số 156/2013/TT-BTC quy định các loại tổ chức là người nộp thuế.
Điều 112, Điều 113 Luật Quản lý thuế năm 2006 được sửa đổi, bổ sung năm 2012.
23

định pháp luật cụ thể về thuế được quy định và bảo vệ nhưng bị chính hành vi vi
phạm về thuế xâm hại tới.
Tóm lại, cấu thành vi phạm hành chính về thuế thể hiện đầy đủ các yếu tố gây
xâm hại đến trật tự quản lý nhà nước về thuế. Đó là những quan hệ xã hội được
nhà nước bảo vệ bằng pháp luật thuế bị hành vi vi phạm pháp luật về thuế xâm hại,
phá vỡ gây tổn thất cho ngân sách nhà nước. Cụ thể ở đây là các khoản thu từ thuế
của nhà nước được quy định trong pháp luật về thuế đã không được người nộp
thuế tuân thủ. Hành vi không tuân thủ của người nộp thuế đã vi phạm pháp luật về
thuế làm ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế của các cơ quan quản lý thuế và
ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước.
1.2. Các hành vi vi phạm hành chính về thuế
Xuất pháp từ yêu cầu thực tiễn của công tác quản lý thuế, Luật Quản lý thuế
được ban hành năm 2006 và được sửa đổi, bổ sung năm 2012 đã quy định cụ thể
các hành vi vi phạm pháp luật về thuế tại Điều 103. Đó là các hành vi: hành vi vi
phạm các thủ tục về thuế, hành vi chậm nộp tiền thuế, hành vi khai sai dẫn đến
thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn và hành vi trốn thuế,
gian lận thuế. Các hành vi vi phạm hành chính là những nhóm hành vi chưa đến
mức truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định cụ thể, chi tiết trong các văn bản
dưới luật. Về mức truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan đến hành vi vi phạm
pháp luật về thuế được quy định tại Điều 161 Bộ luật Hình sự là tội trốn thuế. Mức
độ để xử lý hình sự về tội trốn thuế là người trốn thuế với số tiền từ một trăm triệu
đồng trở lên hoặc dưới một trăm triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính về
hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết tội được liệt kê ở Điều 161 Bộ luật Hình sự chưa
được xóa án tích mà còn vi phạm. Qua quy định trên cho thấy hành vi VPHC của

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

 12 

SVTH: Đỗ Vi Khánh

thuế và hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế so với thời hạn quy định. Đây là thời hạn
mà theo quy định của pháp luật thuế có liên quan mà người nộp thuế không hoàn
thành nghĩa vụ làm các thủ tục về thuế thì sẽ bị xử lý VPHC. Hành vi thực hiện
đúng các quy định của pháp luật thuế về thủ tục liên quan đến thuế là điều kiện
phát sinh quan hệ pháp luật thuế giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế. Do
đó nếu hành vi chậm thực hiện các thủ tục hành chính về thuế sẽ dẫn đến công tác
quản lý thuế của cơ quan quản lý thuế gặp nhiều khó khăn. Về phần người có nghĩa
vụ nộp thuế cũng không hoàn thành đầy đủ các thủ tục cần thiết để hoạt động kinh
doanh hoặc hoạt động khác được bình thường do đã vi phạm quy định pháp luật về
thuế.

25

Khoản 3 Điều 1 Thông tư số 166/2013/TT-BTC.

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

 13 

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

Theo quy định tại Điều 21 của Luật Quản lý thuế thì các đối tượng thuộc diện
phải đăng ký thuế là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân kinh doanh; cá nhân có thu nhập
thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân; tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khấu trừ và
nộp thuế thay; tổ chức cá nhân khác theo quy định của pháp luật về thuế. Các đối

26

Điều 22 Luật Quản lý thuế năm 2006 được sửa đổi, bổ sung năm 2012.
Xem Khoản 1 Điều 31 Nghị định số 83/2013/NĐ-CP ngày 22/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật Quản lý thuế và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế.

27

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

 14 

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

+ Chậm nhất là ngày thứ ba mươi của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ
thuế đối với hồ sơ khai thuế tạm tính theo quý.
+ Chậm nhất là ngày thứ chín mươi, kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc
năm tài chính đối với hồ sơ quyết toán thuế năm.
- Chậm nhất là ngày thứ mười, kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế đối với loại
thuế khai và nộp theo từng lần phát sinh nghĩa vụ thuế. Đối với các khoản thu từ
đất đai, lệ phí trước bạ thì thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định của Chính
phủ và pháp luật có liên quan.
- Đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thì thời hạn nộp hồ sơ khai thuế là
thời hạn nộp tờ khai hải quan:
+ Đối với hàng hoá nhập khẩu thì hồ sơ khai thuế được nộp trước ngày hàng

SVTH: Đỗ Vi Khánh


Luận văn tốt nghiệp

Đề tài: Xử lý vi phạm hành chính về thuế

thuế cho hành vi vi phạm tương ứng. Đồng thời với việc chưa làm xong thủ tục về
thuế mà người nộp thuế vẫn cố tình tiếp tục kinh doanh, buôn bán thì có thể xem
xét về các hành vi vi phạm pháp luật khác về thuế.
1.2.1.2. Những hành vi vi phạm thủ tục hành chính về thuế khác
Theo Luật Quản lý thuế thì ngoài những hành vi vi phạm thời hạn mà luật
thuế quy định để người nộp thuế hoàn thành về thủ tục hành chính về thuế thì còn
có các VPHC về thủ tục thuế như: hành vi khai không đầy đủ các nội dung trong
hồ sơ khai thuế; hành vi vi phạm các quy định về cung cấp thông tin liên quan đến
xác định nghĩa vụ thuế; hành vi vi phạm trong việc chấp hành quyết định kiểm tra,
thanh tra thuế, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.
Hành vi khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ khai thuế là hành vi khai
không đúng, không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ khai thuế quy định tại Điều 31
của Luật Quản lý thuế bị phát hiện sau thời hạn quy định nộp hồ sơ khai thuế, trừ
trường hợp người nộp thuế được khai bổ sung theo quy định. Các hành vi khai
không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ khai thuế bao gồm:
- Hành vi lập hồ sơ khai thuế ghi thiếu, ghi sai các chỉ tiêu trên bảng kê hóa
đơn hàng hóa, dịch vụ mua vào, bán ra hoặc trên các tài liệu khác liên quan đến
nghĩa vụ thuế.
- Hành vi lập hồ sơ khai thuế ghi thiếu, ghi sai các chỉ tiêu trên hóa đơn và
chứng từ khác liên quan đến nghĩa vụ thuế.
- Hành vi lập hồ sơ khai thuế ghi thiếu, ghi sai các chỉ tiêu trên tờ khai thuế,
tờ khai quyết toán thuế.
- Hành vi khai sai nhưng không dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, tăng số thuế

thông báo của cơ quan thuế quá thời hạn quy định từ năm ngày làm việc trở lên.
- Cung cấp thông tin, tài liệu, sổ kế toán liên quan đến việc xác định nghĩa vụ
thuế theo thông báo của cơ quan thuế quá thời hạn quy định từ năm ngày làm việc
trở lên.
- Cung cấp sai lệch về thông tin, tài liệu, sổ kế toán liên quan đến việc xác
định nghĩa vụ thuế quá thời hạn theo yêu cầu của cơ quan thuế.
- Cung cấp không đầy đủ, không chính xác các thông tin, tài liệu, chứng từ,
hóa đơn, sổ kế toán liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế trong thời hạn kê
khai thuế; số hiệu tài khoản, số dư tài khoản tiền gửi cho cơ quan có thẩm quyền
khi được yêu cầu.
- Không cung cấp đầy đủ, đúng các chỉ tiêu, số liệu liên quan đến nghĩa vụ
thuế phải đăng ký theo chế độ quy định, bị phát hiện nhưng không làm giảm nghĩa
vụ thuế với ngân sách nhà nước.
- Không cung cấp; cung cấp không đầy đủ, không chính xác các thông tin, tài
liệu liên quan đến tài khoản tiền gửi tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, công
nợ bên thứ ba có liên quan trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày được cơ
quan thuế yêu cầu.
Đối với hành vi không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế, cưỡng
chế thi hành quyết định hành chính thuế là hành vi người nộp thuế đã có dấu hiệu
hoặc đã VPHC về thuế mà không hợp tác với cơ quan kiểm tra, thanh tra, cơ quan
cưỡng chế. Hành vi không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra, cưỡng chế thi
hành quyết định hành chính thuế được liệt kê bao gồm các hành vi sau30:
- Từ chối nhận quyết định thanh tra, kiểm tra, quyết định cưỡng chế thi hành
quyết định hành chính thuế.
- Không chấp hành quyết định thanh tra, kiểm tra thuế quá thời hạn ba ngày
làm việc, kể từ ngày phải chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
- Từ chối, trì hoãn, trốn tránh việc cung cấp hồ sơ, tài liệu, hóa đơn, chứng từ,
sổ kế toán liên quan đến nghĩa vụ thuế quá thời hạn sáu giờ làm việc, kể từ khi
nhận được yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền trong thời gian kiểm tra, thanh tra
tại trụ sở người nộp thuế.

- Không ký vào biên bản kiểm tra, thanh tra trong thời hạn năm ngày làm
việc, kể từ ngày nhận được biên bản kiểm tra, thanh tra.
- Không chấp hành kết luận kiểm tra, thanh tra thuế, cưỡng chế thi hành quyết
định hành chính thuế của cơ quan có thẩm quyền.
Tóm lại, hành vi vi phạm hành chính về thủ tục thuế là những hành vi không
nghiêm trọng bằng các hành vi vi phạm hành chính về thuế khác. Các hành vi này
đều được quy định xử phạt theo khung. Tuy nhiên việc VPHC về thủ tục thuế có thể
là tiền đề để người nộp thuế có những hành vi phạm pháp luật về thuế khác.
1.2.2. Hành vi chậm nộp tiền thuế
Hành vi chậm nộp tiền thuế là hành vi mà đáng lẽ ra người người nộp thuế
phải thực hiện đúng các nghĩa vụ nộp tiền thuế của mình trong thời hạn quy định
trước cơ quan thu thuế theo quy định của pháp luật về thuế. Nhưng người nộp thuế
đã không thực hiện hành vi nộp thuế đúng với thời gian theo quy định của pháp
luật trong thời hạn do pháp luật quy định, thời hạn gia hạn nộp thuế, thời hạn ghi
trong thông báo của cơ quan quản lý thuế, thời hạn trong quyết định xử lý của cơ
quan quản lý thuế. Một trường hợp nữa là người nộp thuế khai sai dẫn đến làm
thiếu số tiền phải nộp hoặc không khai thuế nhưng đã tự giác khắc phục hậu quả
bằng cách nộp đủ số tiền thuế phải nộp trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện
thì phải nộp tiền chậm nộp, nhưng không bị xử phạt vi phạm thủ tục hành chính
thuế, thiếu thuế, trốn thuế. Trong lĩnh vực hải quan đối với hàng hóa xuất nhập
khẩu thì thời hạn khai bổ sung là sáu mươi ngày, kể từ ngày đăng ký tờ khai hải
quan thì người nộp thuế tự phát hiện những sai sót ảnh hưởng đến số thuế phải nộp
nhưng trước khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra thuế, thanh tra thuế tại trụ sở

GVHD: TS. Lê Thị Nguyệt Châu

 18 

SVTH: Đỗ Vi Khánh