BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LƯU THỊ THU HIỀN

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG
TẠI CỤC THUẾ TỈNH ĐĂK LĂK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

ĐĂK LĂK – 2016

1


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LƯU THỊ THU HIỀN

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG
TẠI CỤC THUẾ TỈNH ĐĂK LĂK


Tiểu kết chương 2 .......................................................................................... 70
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG
XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG TẠI
CỤC THUẾ TỈNH ĐĂK LĂK .................................................................... 72
3.1 Quan điểm hoàn thiện hoạt động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị
gia tăng tại Cục thuế tỉnh Đăk Lăk ................................................................. 72


3.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia
tăng ............................................................................................................... 74
Tiểu kết chương 3 .......................................................................................... 91
KẾT LUẬN .................................................................................................. 93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................... 95


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia
tăng tại Cục thuế tỉnh Đăk Lăk” này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Trần Thị Diệu Oanh. Các nội
dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực, không trùng lặp với
các công trình có liên quan đã được công bố. Những số liệu trong các đồ thị
phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập,
phân tích từ các nguồn khác nhau có ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo.
Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số
liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích
nguồn gốc.
Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách
nhiệm về nội dung luận văn của mình.
Học viên

DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Hình 2.1 Hoạt động thu ngân sách của Cục thuế tỉnh Đăk Lăk.
Hình 2.2 Tình hình xử lý vi phạm hành chính về thủ tục thuế GTGT.
Hình 2.3 Tình hình xử lý vi phạm hành chính về thuế GTGT đối với hành vi
khai sai làm thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế
được hoàn.


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Để thúc đẩy nền kinh tế phát triển, từng bước thoát khỏi bóng ma của
chiến tranh, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI Đảng ta đã xác định phải đổi
mới cơ chế quản lý kinh tế và “Kiên quyết xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu,
bao cấp, thiết lập và hình thành đồng bộ cơ chế kế hoạch hoá theo phương
thức hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa, đúng nguyên tắc tập trung dân
chủ. Cơ chế mới lấy kế hoạch hoá làm trung tâm, sử dụng đúng đắn quan hệ
hàng hoá - tiền tệ, quản lý bằng phương pháp kinh tế là chủ yếu kết hợp với
biện pháp hành chính, giáo dục, thực hiện phân cấp quản lý theo nguyên tắc
tập trung dân chủ, thiết lập trật tự, kỷ cương trong mọi hoạt động kinh tế”.[7].
Từ đó phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường
có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong mô hình nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa,
thuế được coi là công cụ để nhà nước điều tiết nền kinh tế, tạo môi trường
thuận lợi và công bằng cho sản xuất kinh doanh phát triển, giải quyết vấn đề
kinh tế xã hội của đất nước. Trong số các khoản thu về thuế thì thuế giá trị gia
tăng được đánh giá là một sắc thuế tiên tiến nhất về độ chính xác, hợp lý, khoa
học và công bằng. Sắc thuế này đã được áp dụng rộng rãi và thành công ở hơn
150 quốc gia trên thế giới (2012) trong đó có Việt Nam. Với bản chất là một
loại thuế gián thu dựa trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh

tháng 2013 của Chính Phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và
cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế; thông tư số 166/2013/TTBTC ngày 15 tháng 11 năm 2013 của Bộ tài chính quy định chi tiết về xử phạt
vi phạm hành chính về thuế.
Trong gần 20 năm thi hành Luật thuế giá trị gia tăng đã nảy sinh nhiều
bất cập dẫn đến các vụ gian lận thuế giá trị gia tăng ngày càng nhiều, thủ đoạn
ngày càng tinh vi và phức tạp nhưng khó xử lý, hiệu quả xử lý vi phạm không

2


cao. Hệ thống chính sách pháp luật xử lý vi phạm hành chính về thuế còn khập
khiễng, thiếu đồng bộ. Nhiều quy định còn vi hiến và không phù hợp với các
nguyên tắc chung về xử lý vi phạm hành chính nên chưa khuyến khích được
cộng đồng dân cư tự nguyện chấp hành.
Đăk Lăk là một tỉnh nằm ở trung tâm khu vực Tây Nguyên, thuận lợi
cho việc giao lưu hàng hoá, những năm qua tỉnh được đánh giá có sức mua lớn
nhất khu vực. Hệ thống các siêu thị, trung tâm thương mại và chợ trên địa bàn
tỉnh cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu mua sắm cho các du khách đến tham quan và
đầu tư tại Đắk Lắk. Tuy nhiên, cùng với việc phát triển về kinh tế, thời gian
vừa qua tình hình vi phạm pháp luật về thuế giá trị gia tăng trên địa bàn tỉnh có
diễn biến ngày càng phức tạp, hành vi vi phạm pháp luật về thuế giá trị gia tăng
bị phát hiện ngày càng nhiều nhưng việc xử lý chưa đạt hiệu quả. Thực tiễn xét
xử tại Toà án các cấp trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk trong những năm gần đây cho
thấy hầu hết các các quyết định xử lý vi phạm hành chính về thuế (trong đó có
thuế giá trị gia tăng) của Cục thuế tỉnh Đăk Lăk khi bị doanh nghiệp khởi kiện
đến Tòa án đều bị Tòa án tuyên hủy gây mất niềm tin của doanh nghiệp đối với
ngành thuế tỉnh Đăk Lăk nói riêng và đối với hệ thống pháp luật về thuế giá trị
gia tăng nói chung.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tác giả xin chọn đề tài “Xử
lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng tại Cục thuế tỉnh Đăk Lăk” để

4/2008,…
Có thể thấy các công trình kể trên tác giả đã hướng tới nghiên cứu pháp
luật về thuế giá trị gia tăng hoặc những vấn đề liên quan đến pháp luật về thuế
nói chung, một số đề tài cũng đã bước đầu nghiên cứu về xử phạt hành chính
trong lĩnh thuế giá trị gia tăng nhưng mới dừng lại ở nghiên cứu một góc độ,
một khía cạnh (chủ yếu là hành vi vi phạm) chưa có một nghiên cứu nào hoàn

4


chỉnh và chuyên sâu về việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế giá
trị gia tăng nhất là trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk.
3. Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn
3.1. Mục đích
Luận văn này sẽ góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn
liên quan đến việc xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng, từ đó đề
xuất các giải pháp đảm bảo hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
thuế giá trị gia tăng đạt hiệu quả và phù hợp với tình hình thực tế của địa
phương.
3.2. Nhiệm vụ
Luận văn giải quyết những nhiệm vụ sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm
hành chính trong lĩnh vực thuế giá trị gia tăng.
- Phân tích, đánh giá thực trạng tình hình vi phạm hành chính và hoạt
động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng tại Cục thuế tỉnh Đăk
Lăk.
- Đề xuất và luận chứng những giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu
quả trong công tác xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng tại Cục
thuế tỉnh Đăk Lăk.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Tổng kết lý luận về công tác xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị
gia tăng đi từ tổng quan vấn đề nghiên cứu, đến hệ thống khái niệm, các nội
dung quản lý hoạt động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng, tạo
cơ sở vững chắc cho việc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trên.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn

6


Luận văn là tài liệu tham khảo cho việc hoàn thiện chính sách pháp luật
về xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng; là tài liệu tham khảo cho
công tác bồi dưỡng, giáo dục pháp luật về xử lý vi phạm hành chính nói chung
và xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng nói riêng.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn được kết cấu thành 3 chương, bao gồm:
Chương I. Cơ sở lý luận về xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng.
Chương II. Thực trạng xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng tại
cục thuế tỉnh Đăk Lăk.
Chương III. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính về thuế
giá trị gia tăng tại Cục thuế tỉnh Đăk Lăk.

7


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG

tiếp đến trật tự quản lý hành chính của một quốc gia, là cơ sở của việc xử lý vi
phạm hành chính.
Ở nước ta, khái niệm vi phạm hành chính được định nghĩa một cách
chính thức lần đầu tiên tại Điều 1 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm
1989. Theo định nghĩa này thì “Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ
chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước
mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử
phạt hành chính”.[10]. Tuy nhiên, đến Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính
năm 1995, khái niệm này không còn tồn tại nguyên nghĩa của nó mà được hiểu
lồng ghép vào trong nội hàm của khái niệm xử lý vi phạm hành chính. Theo
đó, vi phạm hành chính được hiểu là “hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy
tắc quản lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo
quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính và hành vi vi phạm pháp
luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự được quy định tại các điều 21, 22, 23, 24 và 25 của Pháp lệnh
này”.[23].
Khái niệm này tiếp tục được kế thừa tại Pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính năm 2002 cho đến năm 2012 khi Luật xử lý vi phạm hành chính ra đời.
Khoản 1 Điều 2 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định: “Vi phạm hành
chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của
pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của
pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”.[12].
Mặc dù khái niệm vi phạm hành chính được thể hiện khác nhau nhưng
về bản chất không thay đổi và đều có chung các đặc điểm sau đây:

9


- Thứ nhất, vi phạm hành chính là hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm
các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước, phá vỡ trật tự hành chính đang

Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 cũng không đưa ra khái niệm
về xử lý vi phạm hành chính nhưng dựa trên cơ sở các quy định của luật này có
thể thấy thuật ngữ xử lý vi phạm hành chính bao gồm xử phạt vi phạm hành
chính và biện pháp xử lý hành chính. Cũng trong Luật này, nhà làm luật còn
đưa ra các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính, tuy nhiên các biện
pháp này chỉ được xem xét và áp dụng đối với người chưa thành niên có hành
vi vi phạm hành chính.
- Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp
dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức
thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt
vi phạm hành chính.
- Biện pháp xử lý vi phạm hành chính là biện pháp được áp dụng đối với
cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là
tội phạm, bao gồm biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường
giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt
buộc.
- Biện pháp thay thế biện pháp xử lý vi phạm hành chính là biện pháp
mang tính giáo dục được áp dụng để thay thế cho hình thức xử phạt vi phạm
hành chính hoặc biện pháp xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành
niên vi phạm hành chính, bao gồm biện pháp nhắc nhở và biện pháp quản lý tại
gia đình.
Trên cơ sở xem xét các khái niệm trên đây có thể hiểu Xử lý vi phạm
hành chính là việc người có thẩm quyền xem xét, áp dụng các hình thức xử lý
được quy định trong Luật xử lý vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức
thực hiện hành vi có lỗi, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước

11


mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử lý về vi

vi do tổ chức, cá nhân thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến các lợi
ích mà Luật thuế giá trị gia tăng bảo vệ nhưng chưa đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành
chính.
Khái niệm về xử lý vi phạm pháp luật về thuế chỉ được sử dụng trong
Nghị định số 98/2007/NĐ-CP ngày 07/06/2007 của Chính phủ, còn các văn
bản trước và sau Nghị định này đều thống nhất sử dụng khái niệm xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực thuế. Mặc dù có sự khác nhau về mặt thuật
ngữ “xử lý” và “xử phạt” trong trường hợp này nhưng xét về mặt nội hàm của
các quy định pháp luật thì không thay đổi. Sở dĩ có sự đồng nhất thuật ngữ “xử
lý” và “xử phạt” đối với hành vi vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng là
do tính đặc thù của hoạt động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng.
Khi thực hiện xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng chỉ áp dụng các
hình thức xử phạt vi phạm hành chính mà không áp dụng các biện pháp xử lý
hành chính và các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính. Do vậy, trong
luận văn này, để thống nhất với các quy định của pháp luật hiện tại và phù hợp
với đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế giá trị gia tăng nói
riêng và trong lĩnh vực thuế nói chung, người viết sẽ sử dụng thuật ngữ xử lý vi
phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, đánh
giá các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về thuế giá trị
gia tăng cũng như thực trạng của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính về
thuế giá trị gia tăng trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk.
Xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng là việc người có thẩm
quyền xem xét, áp dụng các hình thức xử lý theo quy định của pháp luật đối cá
nhân, tổ chức thực hiện hành vi có lỗi, vi phạm quy định của pháp luật về thuế

13


giá trị gia tăng, hoá đơn chứng từ mà không phải là tội phạm và theo quy định

lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng chỉ được thực hiện bởi cán bộ,
công chức ngành thuế hoặc Chủ tịch uỷ ban nhân dân các cấp trong phạm vi
quyền hạn do nhà nước trao.
- Cơ sở ra quyết định xử lý vi phạm chính là hành vi vi phạm pháp luật
thuế về thuế giá trị gia tăng. Chỉ những hành vi do tổ chức, cá nhân có đủ năng
lực chịu trách nhiệm hành chính thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, xâm phạm
đến trật tự quản lý nhà nước về thuế giá trị gia tăng do pháp luật quy định
nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì mới bị xử lý vi phạm
hành chính.
- Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính là các tổ chức, cá nhân có đăng
ký kinh doanh và tham gia vào hoạt động sản xuất, lưu thông, tiêu dùng làm
phát sinh giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế giá
trị gia tăng. Đây là điểm đặc trưng của xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị
gia tăng vì khoản thuế này được tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá ở mỗi
giai đoạn từ sản xuất, lưu thông hàng hoá, cung ứng dịch vụ. Cá nhân, tổ chức
có đăng ký kinh doanh khi tham gia vào các hoạt động trên sẽ được khấu trừ
hoặc hoàn khoản thuế giá trị gia tăng đã nộp trước đó đồng thời phải thực hiện
nghĩa vụ báo cáo thuế định kỳ theo quy định của pháp luật.
- Hoạt động xử lý vi phạm hành chính phải được thực hiện theo một
trình tự, thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định.
- Xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng được áp dụng khi có
hành vi vi phạm kể cả trong trường hợp hành vi vi phạm về thuế giá trị gia tăng
chưa phát sinh thiệt hại.
- Chỉ được xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng khi hành vi
vi phạm đó chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ ít được áp dụng khi xử lý vi phạm
hành chính bởi một phần xuất phát từ nguyên tắc “tiền đăng, hậu kiểm” trong

15




trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là cơ sở để
đảm bảo thực hiện quyền con người của mỗi cá nhân trong xã hội. Một hành vi
được coi là trái pháp luật về thuế giá trị gia tăng chỉ khi nó được các quy định
pháp luật về thuế giá trị gia tăng ghi nhận. Nếu không được ghi nhận thì coi
như không có hành vi vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng xảy ra và
đương nhiên không bị xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng.
- Việc xử lý các vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng phải do
người có thẩm quyền tiến hành theo đúng các quy định của pháp luật. Chỉ có
những chức danh được pháp luật quy định mới có thẩm quyền xử lý vi phạm
hành chính về thuế giá trị gia tăng, ngoài các chức danh này không một cá
nhân, cơ quan nào được quyền xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia
tăng.
- Mọi chủ thể thực hiện, tham gia vào hoạt động xử lý vi phạm hành
chính về thuế giá trị gia tăng phải tuân thủ và chấp hành nghiêm chỉnh pháp
luật về xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng.
- Hoạt động xử lý vi phạm hành chính về thuế giá trị gia tăng chịu sự
kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các cơ quan chức năng có thẩm quyền, chịu sự
giám sát của các tổ chức xã hội và công dân [1].
1.2.2.2. Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện kịp thời, xử lý công
minh, nhanh chóng theo đúng pháp luật
Nguyên tắc này đòi hỏi ngành thuế phải tích cực chủ động trong việc
thanh tra, kiểm tra, thực thi công vụ, phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ với các cơ
quan hữu quan để kịp thời phát hiện các vi phạm hành chính về thuế giá trị gia
tăng. Việc xử lý vi phạm phải được tiến hành nhanh chóng, công minh và triệt
để. Hậu quả do hành vi vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo
đúng quy định của pháp luật nhằm đảm bảo lập lại trật tự pháp lý, góp phần

17