SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT NGUYỄN DUY THÌ

MÃ SKKN
34.59.01

BÁO CÁO KẾT QUẢ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CẤP: CƠ SỞ

; TỈNH:

Tên sáng kiến kinh nghiệm
“Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, tiết kiệm các nguồn năng lượng
trong bài 22. Hệ thống điện quốc gia môn Công Nghệ 12
tại trường THPT Nguyễn Duy Thì”.

Môn/nhóm môn : Công Nghệ
Tổ bộ môn

: Hóa – Sinh – CN - TD

Mã

: 59

Người thực hiện : Nguyễn Thị Thu
Số điện thoại

: 0978.458.316


người. Trước những yêu cầu đó, Đảng ta đã coi Giáo dục - Đào tạo là quốc sách
hàng đầu. Trong đó, vấn đề giáo dục thế hệ trẻ trong nhà trường trở thành những
con người mới phát triển toàn diện, lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần là một
trong những mục tiêu cần vươn tới.
Từ đó mục đích giáo dục ở nước ta đã có xu hướng không chỉ dừng lại ở
việc truyền thụ kiến thức, kỹ năng loài người đã tích lũy được mà còn quan tâm
đến việc thắp sáng ở học sinh niềm tin, năng lực sáng tạo, phương pháp tiếp cận
các kiến thức, cách giải quyết vấn đề … Theo W. B. Yeats: “ Giáo dục không
nhằm mục tiêu nhồi nhét kiến thức mà là thắp sáng niềm tin”.
Bên cạnh việc giáo dục học sinh những kiến thức trong sách vở, việc đổi
mới giáo dục như tích hợp các môn học, tích hợp giáo dục ý thức, kỹ năng sống
vào bài giảng là một yêu cầu cần thiết phần nào giúp các em học sinh có thể vận
dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề trong thực tiễn đời sống. Mà môn
Công nghệ không nằm ngoài mục tiêu đó.
5


Vấn đề ô nhiễm môi trường trong sản xuất luôn mang tính chất cấp bách
của toàn cầu, đó là sự thay đổi thành phần và tính chất của môi trường, gây nên
hậu quả xấu cho đời sống của con người và sinh vật. Nguyên nhân gây ra ô
nhiễm môi trường là do các quá trình tự nhiên hoặc do các hoạt động của con
người.
*) Các dạng ô nhiễm môi trường phổ biến:
- Ô nhiễm nước
- Ô nhiễm không khí
- Ô nhiễm đất
- Ô nhiễm nhiệt
- Ô nhiễm tiếng ồn
*) Nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm môi trường:
- Ô nhiễm do ngành điện

Đề xuất tiến trình dạy học trong giảng dạy tiết 24 bài 22. Hệ thống điện
quốc gia, nhằm góp phần giáo dục ý thức bảo vệ môi trường và tiết kiệm các
nguồn năng lượng của học sinh trong nhà trường.
3. Nhiệm vụ của đề tài
Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài có những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận
+ Ý nghĩa của dạy học theo quan điểm tích hợp
+ Thực trạng của việc gây ô nhiễm môi trường trong sản xuất điện năng.
- Đề xuất tiến trình dạy học theo chủ đề tích hợp trong bài 22. Hệ thống
điện quốc gia – Công Nghệ 12
- Thực nghiệm sư phạm.
- Kết luận.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
7


- Đối tượng nghiên cứu:
Hoạt động dạy học theo chủ đề tích hợp
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Áp dụng cho bài 22. Hệ thống điện quốc gia – Công nghệ
12
+ Về đối tượng: Học sinh khối 12 THPT Nguyễn Duy Thì năm học 2013 –
2014.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp thống kê toán học.
6. Cấu trúc SKKN
- Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề tài gồm ba chương:

tập trong đó toàn thể quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những
năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho HS nhằm phục vụ
cho quá trình học tập tương lai, hoặc hòa nhập HS vào cuộc sống lao động”.
Trong lĩnh vực khoa học giáo dục: “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu
cơ, có hệ thống các kiến thức thuộc môn học khác nhau thành một nội dung
thống nhất, dựa trên cơ sở các mối quan hệ lý luận và thực tiễn được đề cập
trong môn học đó”.
Các định nghĩa trên nêu rõ mục đích của dạy học tích hợp là hình thành và
phát triển năng lực của người học. Đồng thời các định nghĩa cũng nêu rõ, các
thành phần tham gia tích hợp là các loại tri thức hoặc các thành tố của quá trình
dạy học.
Như vậy có thể định nghĩa dạy học tích hợp là “quá trình dạy học mà ở
đó các thành phần năng lực được tích hợp với nhau trên cơ sở các tình
huống cụ thể trong đời sống để hình thành năng lực của người học”.
2. Mục tiêu của dạy học tích hợp
Dạy học tích hợp hướng đến các mục tiêu cơ bản sau :
Thứ nhất, làm cho quá trình học tập có ý nghĩa. Quá trình dạy học sẽ có ý
nghĩa khi đặt các quá trình đó trong hoàn cảnh có nghĩa đối với người học, để họ
thấy được ý nghĩa của các kiến thức không cô lập với cuộc sống hằng ngày,
không có sự tách biệt giữa nhà trường và thực tiễn cuộc sống. Trái lại, thông qua
việc liên kết kiến thức từ các lĩnh vực khác nhau, cách thức khác nhau, phương
tiện khác nhau và sự đóng góp của nhiều môn học, người ta tìm cách hòa nhập
giữa thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống.
Thứ hai, phân biết cái cốt yếu với cái ít quan tâm.Trong dạy học cần có sự
sàng lọc, lựa chọn tri thức, kỹ năng được xem là quan trọng đối với quá trình
học tập, có ích trong cuộc sống hoặc là cơ sở cho quá trình học tập tiếp theo.
Thứ ba, dạy sử dụng kiến thức trong tình huống. Nhằm nêu bật các cách
thức sử dụng kiến thức mà HS lĩnh hội được, tạo ra các tình huống học tập đẻ
học sinh vận dụng một cách sáng tạo, tự lực để hình thành người lao động có
năng lực, tự lập.

phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc các
môn học, các mặt GD được thực hiện riêng rẽ. Tích hợp là một trong những
quan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những
người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống
11


hiện đại. Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan
điểm tích hợp trong DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại hiệu quả nhất
định.
Tích hợp là tư tưởng, là nguyên tắc, là quan điểm hiện đại trong GD. Hiểu
đúng và làm đúng quá trình tích hợp có thể đem lại những hiệu quả cụ thể đối
với từng phân môn trong một thể thống nhất của các môn học.
Tư tưởng tích hợp bắt nguồn từ cơ sở khoa học và đời sống. Trước hết
phải thấy rằng cuộc sống là một bộ đại bách khoa toàn thư, là một tập đại thành
của tri thức, kinh nghiệm và phương pháp. Mọi tình huống xảy ra trong cuộc
sống bao giờ cũng là những tình huống tích hợp. Không thể giải quyết một vấn
đề và nhiệm vụ nào của lí luận và thực tiễn mà lại không sử dụng tổng hợp và
phối hợp kinh nghiệm kĩ năng đa ngành của nhiều lĩnh vực khác nhau. Tích hợp
trong nhà trường sẽ giúp HS học tập thông minh và vận dụng sáng tạo kiến thức,
kĩ năng và phương pháp của khối lượng tri thức toàn diện, hài hòa và hợp lí
trong giải quyết các tình huống khác nhau và mới mẻ trong cuộc sống hiện đại.
Hiện nay, trên toàn thế giới mỗi ngày có khoảng 2000 cuốn sách được
xuất bản, điều ấy đủ thấy không thể học tập như cũ và giảng dạy như cũ theo
chương trình và sách giáo khoa (CT & SGK) gồm quá nhiều môn học riêng rẽ,
biệt lập với nhau. Mặt khác, sự phát triển của khoa học trên thế giới ngày càng
nhanh, nhiều vấn đề mới DH cần phải đưa vào nhà trường như: Bảo vệ môi
trường, GD dân số, GD pháp luật, phòng chống ma túy, GD sức khỏe, an toàn
giao thông…, nhưng quỹ thời gian có hạn, không thể tăng số môn học lên được.
Việc tích hợp nội dung một số môn học là giải pháp có thể thực hiện được

việc thực hành kỹ năng.
- Bước 2: Biên soạn giáo án tích hợp

Xác định mục tiêu
bài học

Xác định nội dung
bài học

Xác định hoạt
động dạy, học

Rút kinh nghiệm
sau khi thực hiện

Xác định thời gian
cho mỗi nội dung

Xác định phương
tiện dạy học

Hình 5.2. Các bước biên soạn giáo án tích hợp
- Bước 3: Thực hiện bài dạy tích hợp: Thông qua các hoạt động dạy học hợp
lý, GV và HS tiến hành tìm hiểu, phân tích, đánh giá… Hình thành kiến thức, kỹ
năng theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
- Bước 4: Kiểm tra đánh giá
- Học sinh: Thực hiện bài kiểm tra về các mặt kiến thức, kỹ năng, thái độ
theo mục tiêu bài học đề ra.
- Giáo viên: Từ kết quả kiểm tra mà học sinh đạt được, giáo viên sẽ điều
chỉnh nội dung, thay đổi phương pháp dạy học để chất lượng dạy - học ngày một

một cách thụ động.
- Không chịu khó suy nghĩ logic, lười học bài và làm các bài tập được
giao về nhà.
- Đa số chưa có ý thức trong vấn đề bảo vệ môi trường cũng như tiết
kiệm các nguồn năng lượng nói chung và không để ý tới hậu quả của
vấn đề đó.
1.2. Kết quả của thực trạng trên
Từ thực trạng như vậy đã dẫn tới kết quả như sau: Đa số các em cảm thấy
không thích học môn Công nghệ, nếu có thì không có hứng thú cao đối với
môn học, điều đó đã ảnh hưởng tới việc học tập dẫn đến coi nhẹ ý thức bảo
vệ môi trường xung quanh, vứt vỏ bánh kẹo bừa bãi không đúng nơi quy
định, vệ sinh lớp học chưa tốt. Không biết các dạng ô nhiễm môi trường
hàng ngày mà hậu quả ảnh hưởng đến môi trường sống của chính mình,
chính vì lý do đó mà sau khi bộ GD & ĐT triển khai và chỉ đạo, tôi đã
mạnh dạn áp dụng và lồng ghép vào trong những tiết học cần thiết phải
giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.
2. Các biện pháp đã tiến hành đẻ giải quyết vấn đề
Dưới đây tôi trình bày cụ thể bằng một bài soạn giáo án cụ thể có tích hợp
và không tích hợp để so sánh
2.1. Giáo án chưa tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường.
Bài 22 : HỆ THỐNG ĐIỆN QUỐC GIA
I. MỤC TIÊU :
1. Kiến thức :
- Hiểu được khái niệm và vai trò của hệ thống điện quốc gia
- Hiểu được sơ đồ lưới điện quốc gia.
15


2. Kĩ năng :
- Vẽ được sơ đồ hệ thống điện và sơ đồ lưới điện.

Sĩ Số Tên HS vắng

2. Kiểm tra bài cũ : Không kiểm tra bài cũ.
- Đặt vấn đề: Để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì năng
lượng là thành phần rất quan trọng mà cụ thể là điện năng. Làm thế nào đẻ điện
năng truyền từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ? Vậy ta hãy tìm hiểu hệ thống điện
quốc gia để biết rõ hơn về vấn đề này.

16


3. Các hoạt động dạy học

17


TL

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

1ph

HĐ1 : Tìm hiểu khái niệm hệ thông điện quốc gia :
~

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

~

GV: Treo tranh vẽ sơ đồ


HĐ2 : Tìm hiểu sơ đồ lưới điện quốc gia
GV: Yêu cầu HS xem thông tin mục II SGK.

HS: Xem Thông tin mục II SGK.

H4: Lưới điện quốc gia là tập hợp gồm gì ?
T4: Gồm đường dây dẫn, các
trạm điện và nơi tiêu thụ điện

II. Sơ đồ lưới điện quốc
gia :
1. Khái niệm :

18

Lưới điện quốc gia là tập


Căn dặn : Tham khảo bài 23.
IV. RÚT KINH NGHIỆM
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………

Bình Xuyên, ngày …, tháng….., năm 201..
TTCM ký duyệt

19

xuất truyền tải và phân phối điện năng phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
2.2. Môn Vật lý
- Lập công thức tính điện trở, công suất tiêu thụ của dòng điện
- Công thức của máy biến áp
2.3. Môn Địa lý
- Tên và phân bố các nhà máy thủy điện của nước ta
3. Thái độ
- Tích cực thảo luận tìm hiểu kiến thức
- Thấy rõ trách nhiệm của bản thân về việc sử dụng tiết kiệm các nguồn
năng lượng và ý thức bảo vệ môi trường sống.
4. Đối tượng dạy học
- Học sinh trường THPT Nguyễn Duy Thì
- Khối: 12
- Số lượng: 123
- Số lớp: 4
5. Ý nghĩa của bài dạy
5.1. Vai trò của tích hợp đối với thực tiễn dạy học
- Qua việc dạy học tích hợp học sinh có tư duy logic vận dụng kiến thức
liên môn để giả thích các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
- Từ những kiến thức học được qua dự án, học sinh có thể vận dụng giả
quyết nhiều công việc khác nhau.
21


5.2. Vai trò của tích hợp đối với thực tiễn đời sống xã hội
- Giáo dục kỹ năng sử dụng điện an toàn, ý thức bảo vệ hệ thống đường
dây, máy biến áp của hệ thống điện quốc gia.
- Giáo dục ý thức tiết kiệm nguồn năng lượng điện và các nguồn năng
lượng khác.(tắt khi không sử dụng).
- Giáo dục giá trị sống có trách nhiệm, biết yêu thương chia sẻ.

cặn bã và nhiều tạp chất khác. Nước thải từ quá trình rửa thiết bị thường có chứa
dầu, mỡ, cặn và trong trường hợp rửa lò hơi có thể chứa cả axit, kiềm.
+ Tác động đến môi trường không khí: Khí thải của Nhà máy Nhiệt điện
chủ yếu từ khu vực lò hơi có chứa nhiều chất ô nhiễm đặc biệt là khí SO 2, CO,
NOx và bụi. Lượng khí thải này là rất lớn lên tới hàng nghìn m3/phút. Ngoài ra
còn có các khí độc khác (NO, THC, hơi Pb) hợp chất hữu cơ do rò rỉ.Tiếng ồn:
đặc trưng của ngành nhiệt điện là sử dụng các máy móc, thiết bị có công suất lớn
nên thường phát sinh tiếng ồn có cường độ cao: như tuabin hơi nước, máy phát
điện, từ các van xả hơi nước, băng tải chuyền than, máy nghiền than xỉ...
+ Tác động đến môi trường đất: Việc xây dựng Nhà máy Nhiệt điện sẽ tác
động tới môi trường đất trong khu vực. Ðất bị tác động chính do công việc đào
lắp và bị xói mòn. Việc đào đắp ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp
và lâm nghiệp, cảnh quan môi trường. Xói mòn sẽ tạo ra độ lắng sông ngòi,
cống rãnh thoát nước và có thể gây úng ngập, giảm chất lượng nước mặt, ảnh
hưởng đến hệ sinh thái dưới nước. Ngoài ra do ảnh hưởng của khí thải, nước
thải của nhà máy cũng gây nên ô nhiễm đất và cây trồng.
+ Ô nhiễm nhiệt
Quá trình hoạt động của nhà máy đặc biệt khu vực lò hơi thường tạo ra
nhiệt độ cao. Tổng các nhiệt lượng này toả vào không gian nhà xưởng rất lớn
làm nhiệt độ bên trong nhà xưởng tăng cao (chưa kể đến ảnh hưởng của điều
kiện khí hậu trong khu vực) ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ và năng suất lao động.
Vì vậy cần phải đánh giá tác động của ô nhiễm nhiệt đối với sức khoẻ của người
công nhân để có biện pháp xử lý, giảm thiểu thích hợp.

23


c. Năng lượng mặt trời (quang năng)
Năng lượng mặt trời thu được trên Trái Đất là năng lượng của dòng bức
xạ điện từ photon xuất phát từ Mặt Trời đến Trái Đất. Trái Đất nhận được dòng


Năng lượng gió được đánh giá là thân thiện nhất với môi trường và ít gây
ảnh hưởng xấu đối với xã hội. Không phải lo các rủi ro có thể xảy ra như với đập
nước. Không phải lo nhiều về di dân và tái định cư vì mất đất canh tác. Vì các
trạm phát điện gió có thể đặt ở vùng duyên hải hoặc ngoài khơi.
Năng lượng gió có nhiều lợi thế để tạo ra nguồn điện năng rẻ. Nhưng vấn
đề lớn nhất mà các nhà máy điện sử dụng năng lượng gió gặp phải là trong thực
tế không phải lúc nào cũng có gió, vì vậy mà nguồn điện sẽ không ổn định.
Tiềm năng và triển vọng năng lượng gió ở Việt Nam là rất lớn vì nước ta ở
khu vực nhiệt đới gió mùa, có bờ biển dài hơn 3000 km. Trong chương trình
đánh giá về năng lượng cho châu Á, Ngân hàng thế giới đã có một khảo sát chi
tiết về năng lượng gió ở khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Theo
đánh giá này thì việt Nam có tiềm năng gió lớn nhất (hơn hẳn Thái Lan, Lào,
Campuchia). Theo Văn phòng tiết kiệm năng lượng quốc gia, nước ta có khoảng
28.000 km² diện tích có tiềm năng gió được xếp vào từ loại tốt trở lên (tức là vận
tốc trung bình > 7 m/s tại độ cao 65m so với mặt đất). Đặc biệt tại hai tỉnh Bình
Thuận và Ninh Thuận. Tiềm năng điện gió của Việt Nam ước đạt 513.360MW,
tức là bằng hơn 200 lần công suất của thuỷ điện Sơn La, hơn 10 lần tổng công
suất dự báo của ngành điện vào năm 2020. Việt Nam đang triển khai một dự án
nhà máy điện gió (Phương Mai, Bình Định) công suất 50MW.
- Một vài kiến thức về: “Tiết kiệm điện, trong tầm tay bạn”
Mọi người, mọi nhà đều sử dụng và cần điện! Nhưng tại nơi làm việc và
cả trong từng gia đình, việc sử dụng điện vẫn rất lãng phí. Trung tâm Tiết kiệm
Năng lượng TP. HCM đã thực hiện đo thử công suất tiêu thụ điện ở các văn
phòng, qua đó nêu ra sự lãng phí:
Máy photocopy, có công suất định mức 1000W. Ở chế độ khởi động tiêu
thụ 923 W (8s); chế độ photo: 1,230 W; chế độ chờ: 29.5 W; chế độ tiết kiệm
(nhấn energy saver): 26.7W; Nếu tắt công tắc mà không rút phích cắm khỏi ổ
cắm: hao 6.5W.
Máy Scan, nếu để chế độ scan, công suất sẽ là 12.5W; Chế độ chờ: 8.7W;

điều khiển từ xa mà nên tắt bằng cách ấn nút ở máy. Không xem ti vi khi đang
nối với đầu video. Nên chọn kích cỡ ti vi phù hợp - ti vi càng to càng tốn điện.
Các giải pháp này dễ thực hiện, không tốn chi phí và có khả năng tiết
kiệm lượng lớn điện (tùy thuộc vào hiện trạng sử dụng)
2. Ứng dụng công nghệ thông tin
26


- Sử dụng phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2003.
III. Tiến trình lên lớp
1. Ổn địn tổ chức
Stt

Lớp

1

12 A1

2

12A2

3

12A3

4

12A4

I. Khái niệm hệ thống điện quốc gia

- Phải có nguồn điện
- Phải có nhà máy sản xuất điện

- Đường dây dẫn từ nhà máy tới nơi
tiêu thụ
- Hs thảo luận và trả lời câu hỏi
27


các câu hỏi:
+ Hệ thống điện quốc gia gồm: Nguồn
1. Hệ thống điện quốc gia gồm điện, các lưới điện và các hộ tiêu thụ
những khâu nào?
điện
2. Trước năm 1994 hệ thống điện
- Có 3 hệ thống khu vực độc lập: Miền
nước ta như thế nào?
bắc, miền trung, miền nam.
3. Tại sao phải dùng máy biến áp?
4. Tại sao đường dây truyền tải có
công suất càng lớn thì điện áp
càng cao?
5. Nêu khái niệm hệ thống điện
quốc gia?

- Thay đổi điện áp của hệ thống truyền
tải và phân phối điện năng.
- Để giảm hao phí trên đường dây tải

một số hình ảnh minh họa và những - Ô nhiễm môi trường Đất, nước,
28