SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


Phần thứ nhất Mở đầu:

1- Lý do chọn đề tài:
1.1/ Về mặt lý luận:
Mỗi ngời mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trng riêng của từng ngành
nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trờng của mình. Nghề dạy học đợc coi
là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con ngời. Muốn trở thành
con ngời hữu ích, đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trờng.
Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn. Bởi ngoài việc dạy học sinh
những kiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi
ngời, làm cho mọi ngời nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, xung quanh
mình trở nên gần gũi đáng yêu hơn. đồng thời học mỹ thuật giúp mọi ngời tự tạo
ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giải của bản thân, làm cho cuộc
sống thêm tơi vui hạnh phúc. Dạy và học mĩ thuật ở thcs không nhằm đào tạo
họa sĩ hay ngời làm nghệ thuật mà nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh.
chủ yếu tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc làm quen và thởng thức cái đẹp, tập
tạo ra cái đẹp vận dụng cái đẹp vào trong cuộc sống hằng ngày. Để làm đợc điều
đó cần hiểu về cách nhìn cách cảm nhận, lý giải hiện tợng sự vật....của học sinh
hay nói cách khác là ngôn ngữ tạo hình trong bộ môn mĩ thuật, mà cụ thể ở đề
tài nghiên cứu này đợc tìm hiểu thông qua phân môn vẽ tranh.Việc tìm hiểu đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh thcs sẽ giúp cho giáo viên giảng dạy đánh giá
một cách tích cực đúng đắn, gây hứng thú cho cả ngời học và ngời dạy, tìm ra đợc
phơng pháp, cách thức giảng dạy phù hợp đối tợng, lứa tuổi. tuy nhiên dạy nh thế
nào? dạy thật tốt hay bình thờng còn phụ thuộc ý thức, đạo đức nghề nghiệp của
mỗi chúng ta năng lực chuyên môn.
1.2/ Về mặt thực tiễn:
Với mong muốn trở thành ngời giáo viên dạy tốt, dạy giỏi, hoàn thành tốt công tác
nhiệm vụ, mỗi ngời giáo viên cần có rất nhiều yếu tố: chuyên môn nghiệp vụ, kiến

mang đúng nghĩa là giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, mở rộng vốn sống vốn kinh
nghiệm cho học sinh? Làm thế nào để học sinh phát huy đợc tính tích cực của
mình mà vẫn đảm bảo đặc trng bộ môn? Phát huy tính tích cực sáng tạo của
học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh bộ môn mĩ thuật ở trờng THCS
theo hớng đổi mới phơng pháp thì làm thế nào? Đó là vấn đề tôi quan tâm và là lý
do tôi chon đề tài này.
2- Mục đích nghiên cứu:
Trong đề tài này hoàn toàn vì một mục đích chung của mục tiêu dạy học mĩ
thuật trờng THCS là; Tuỳ từng địa phơng, từng đối tợng học sinh ta có thể áp dụng
các bớc lên lớp và cách dạy cho phù hợp.
Những yêu cầu của tiết dạy phân môn vẽ tranh cần đạt đợc là một tiết phát huy
tính tích cực, chủ động của học sinh, học sinh không những cảm thụ vẽ đẹp tranh
đề tài mà còn biết thực hành vào bài vẽ, biết vận dụng vào cuộc sống giúp cho
cuộc sống ngày thêm hồn nhiên trong mắt trẻ thơ.
3- Đối tợng nghiên cứu:
- Nghiên cứu nguyên tắc, yêu cầu khi thiết kế và tổ chức các hoạt động trong dạy
phân môn vẽ tranh ở chơng trình mỹ thuật lớp 6 ở trờng THCS.
- Nghiên cứu phơng hớng thiết kế và tổ chức các hoạt động trong giờ dạy phân
môn vẽ tranh.
- Đối tợng nghiên cứu là học sinh trờng Lớp 6 THCS Hồng Đại
4-Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Trong giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài này tôi chỉ đa ra các cách cơ bản và đơn
giản khi thực hiện thiết kế và thực hiện hoạt động dạy và học, trong phạm vi của
các tiết trong phân môn vẽ tranh đề tài.
5- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Xây dựng đợc phơng hớng thiết kế các hoạt động trong dạy phân môn vẽ tranh.
- Xây dựng cách thức tổ chức các hoạt động trong giờ dạy phân môn vẽ tranh
6- Phơng pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu lý thuyết để tìm ra cơ sở lý luận.
- Khảo sát thực tế dạy học mỹ thật ở lớp 6 trờng THCS.

từng lớp, lứa tuổi trong xã hội.
Giảng dạy mỹ thuật ở lớp 6 trờng THCS cũng nhằm mục tiêu trên. Trong
quá trình giảng dạy ngời giáo viên cần chú ý đặc điểm lứa tuổi học sinh, mỗi lứa
tuổi sẻ có cách cảm nhận suy nghĩ và lý giải về cái đẹp khác nhau. Ngời lớn có
cách cảm nhận lôgic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em thì có
cách cảm nhận ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, không vớng bận
những nguyên tắc, trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêu thích của mình
vào bài vẽ. Cho nên bài vẽ học sinh thờng đem lại cho ta nhiều cảm xúc và tình
cảm mới lạ. Nói là vậy nhng mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách cảm nhận của con ngời
mỗi đổi thay. Là ngời giáo viên dạy mỹ thuật cần nắm bắt đợc đặc điểm này của
học sinh đễ có phơng pháp giảng dạy tốt nhất, phát huy đợc năng lực sự đam mê
của các em. Đây cũng là lý do tôi chọn để viết chuyên đề Phát huy tính tích cực
sáng tạo trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh ở trờng THCS.
Dạy mỹ thuật cũng nh dạy các bộ môn khác đối tợng chủ yếu là học sinh,
dạy cho học sinh theo những nội dung yêu cầu chơng trình đã quy định. Nhng dù
dạy bất cứ cái gì thì cần phải tìm hiểu rõ đối tợng cần truyền đạt là ai, đối tợng
nào, truyền đạt ở mức độ nào.
ở đây đối tợng tìm hiểu là học sinh THCS, mà cụ thể là học sinh lớp 6 THCS
Hồng Đại. Lứa tuổi từ 11 đến 15 với những đặc điểm tính cách nhận thức riêng. Bộ
môn mỹ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, rõ ràng vừa chung
chung trừu tợng, khó thấy khó nhìn, là loại kiến thức có ở xung quanh ta, lấy
những sự vật hiện tợng quanh ta đễ biểu đạt. Điều đó đòi hỏi giáo viên ngoài việc
Trang 3


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


phải nắm vững kiến thức chuyên môn thì cần phải nắm vững kiến thức ở các bộ

- Giáo viên có sử dụng một số phơng tiện dạy học hiện đại nh: Băng đĩa, máy
chiếu đa năng...
b) Mặt hạn chế
- ở một số giờ, giáo viên cha biết thiết kế và tổ chức các hoạt động dạy học theo
hớng đổi mới phơng pháp. Giáo viên vẫn quen kiểu dạy theo phơng pháp cũ nh:
Thầy hỏi, trò trả lời; thầy nghe, nhận xét, ghi bảng; Trò nghe ghi chép vào vở. ở
những giờ học đó giáo viên thì rất vất vả còn học sinh hoàn toàn thụ động.
Trang 4


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


Ví dụ:
Khi dạy tiết vẽ tranh giáo viên không sử dụng phiếu học tập để tổ chức cho học
sinh thảo luận mà lần lợt hỏi học sinh: Các câu hỏi mang tính chiếu lệ, đã có trong
SGK.
- ở một số giờ, giáo viên đã biết tổ chức cho học sinh hoạt động để phát hiện chi
tiết hình ảnh nhng còn một số vấn đề cha hợp lý nh:
+ Hoạt động này hoạt động mất quá nhiều thời gian, lý do:
* Giáo viên không hớng dẫn học sinh su tầm tìm hiểu đề tài trớc
* Giáo viên cha yêu cầu đợc các nhóm học sinh trng bày kết quả
+ Giáo viên vẫn phải nói nhiều. Lý do: Sau khi học sinh báo cáo kết quả hoạt
động của nhóm mình, giáo viên lại nhắc lại một lần nữa.
Giáo viên: Nhận xét, rồi trng đáp án. Sau đó giáo viên lại nói lại
Làm nh vậy vừa mất thời gian mà giờ học có cảm giác "không thoáng"
+ Giáo viên không khai thác triệt để kết quả của hoạt động phát hiện chi tiết hình
ảnh để tổ chức các hoạt động phân tích, lý giải, bình, liên hệ
Ví dụ: Khi dạy tiết vẽ tranh theo đề tài Chú bộ đội-lớp 6 Giáo viên yêu cầu học


có hỏi học sinh nhng hầu nh các em làm việc rất ít, giáo viên còn phải nói rất
nhiều.
- Trớc kia, tôi thờng bị mất nhiều thời gian vào đơn vị kiến thức phát hiện. Phần
bình tranh trong SGK, liên hệ không thực hiện đợc một cách kỹ lỡng do hết thời
gian, thậm trí có nguy cơ thiếu thời gian cho học sinh thực hành.
- Sau khi tích cực dự giờ thăm lớp, trao đổi rút kinh nghiệm, nghiên cứu tài liệu,
qua thực tế giảng dạy, tôi đã sáng rõ hơn về vấn đề thiết kế và tổ chức các hoạt
động dạy và học trong giờ dạy phân môn vẽ tranh theo phơng pháp đổi mới, để
phát huy tính tích cực của học sinh ở chỗ:
+ ở một số bài vẽ, nếu có thể giáo viên nên thiết kế và tổ chức cho học sinh đợc
làm việc ngay từ hoạt động khởi động vào bài.
+ ở hoạt động tìm hiểu chung giáo viên nên thiết nội dung các hoạt động phù hợp
để học sinh vừa đợc làm việc nhiều lại vừa mất ít thời gian của giờ học.
Chơng II: Thực trạng của đề tài
1- Thực trạng tâm lý ngời học:
HS rất hào hứng khi đến các tiết vẽ tranh vì trong đó học sinh thấy th giãn thoải
mái, nhất là nếu hoạt động vẽ ngoài trời hoặc theo nhóm. Tuy nhiên nếu không có
sự nhiệt tình, khơi gợi cảm xúc cho các em hay hớng các em phải vẽ nh thế nào để
thành tranh và vẽ có bố cục đẹp thì có lẽ ý tởng cảm xúc của các em chỉ mơ hồ trên
nét vẽ nghệch ngoạc, lúc này không còn là sáng tạo thoải mái mà là hình thức tra
tấn đối với HS không có năng khiếu. Trong thực tế khi HS lớp 6 mới học mĩ thuật
nhất là bài vẽ đề tài học tập đầu tiên cha quen với các bớc vẽ (tôi đã hỏi 1 học
sinh) em vẽ gì đây? học sinh trả lời em muốn vẽ, nhng cha biết phải bắt đầu từ đâu.
2- Khả năng sáng tạo của học sinh trong vẽ tranh:
Khả năng sáng tạo của học sinh có lẽ chúng ta ai cũng phải thừa nhận, đó là sự
sáng tạo giàu cảm xúc nhất, hồn nhiên nhất. Có những tác phẩm lứa tuổi hồn nhiên
các em vẽ ta không thể hình dung đợc một trái tim bé nhỏ lại có thể nói lên một
điều vĩ đại, một ớc mơ, một hoài bão lớn lao hay cả là những điều giản dị nhất Nhất là các tiết vẽ tranh đề tài tự chọn hoặc đề tài ớc mơ.
3- Nhận thức vẻ đẹp của tác phẩm khi vẽ tranh:

hỏi gợi mở phải rõ ràng dễ hiểu nhằm tạo hứng thú và sôi nổi trong từng đối tợng
học sinh. Nên tránh những câu hỏi dài khó hiểu và những câu hỏi lửng .
+ Đối với học sinh yêú kém cần gợi mở cụ thể hơn giúp các em nhận ra chổ cha
đúng cha đẹp để bài vẽ đẹp hơn .Ví dụ: Bố cục có lỏng lẻo quá không, hay màu sắc
có lộn xộn quá không? vv...
+ Đối với học sinh khá, trung bình thì có thể gợi mở để các em tìm tự tìm ra, tự
điều chỉnh hay sửa chửa. Ví dụ: Chỗ này, màu này nh thế nào ? Làm sao cho bài
vẽ đẹp hơn ?
+Với học sinh giỏi thì yêu cầu cao hơn. Ví dụ: Thử tìm xem bài vẽ có chổ nào cha
hợp lý? Có thể vẽ khác đợc không?
Để phục vụ cho quá trình lên lớp tốt, thì giáo viên cần phải có thời gian và quá
trình thâm nhập giáo án kĩ càng, phải nắm vững tiến trình bài dạy, Để vừa đảm bảo
tiến trình bài dạy vừa giúp học sinh tiếp thu bài một cách có hiệu quả nhất, và điều
cốt yếu nhất là phát huy tính tích cực sáng tạo của từng em, đồng thời phải tạo đợc
bầu không khí vui vẽ thoải mái trong khi các em làm bài .
Giáo viên phải phân tích kĩ các bớc tiến hành một bài vẽ tranh đề tài phải thực
hiện theo những bớc nào? Những bớc đó là gì? và kết hợp đồ dùng minh hoạ đễ
học sinh dễ nhớ dễ nắm bắt, và bài vẽ của học sinh lớp trớc đễ các em có thể thấy
đợc mức độ thể hiện bài, tham khảo tranh của các hoạ sĩ về nội dung. Tuỳ vào số lợng bài mà những bài sau có thể giảm thời lợng lý thuyết và tăng dành thời gian
thực hành, hớng các em đi vào trình tự các bớc vẽ tranh
Vận dụng triệt đễ lợi thế khoa học công nghệ thông tin, sẽ đem lại hiệu quả cao
trong công tác giảng dạy. Cho nên là ngời giáo viên nói chung, giáo viên mỹ thuật
nói riêng cần phải nhanh chóng tiếp cận nắm bắt những lợi thế mà khoa học đem
lại, tạo hứng thú và sự đổi mới trong cách giảng dạy.
2-Phần lên lớp
Trang 7


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6

Phải dự kiến đợc các tình huống s phạm có thể xảy ra và xử lý linh hoạt đem lại
hiệu quả giáo dục cao. Ngoài ra cần phải cho học sinh thấy đợc tầm quan trọng của
việc nắm vững kiến thức lý thuyết, vận dụng kiến thức vào bài vẽ một cách linh
hoạt không máy móc đễ làm cho bài vẽ sống động hơn có hồn hơn, và tiến tới việc
nắm bắt cách thức sáng tạo một bức tranh riêng đi sâu vào chuyên ngành mình lựa
chọn.
II- Thiết kế giáo án minh hoạ (Phát huy tính tích cực sáng tạo trong các
tiết dạy phân môn vẽ tranh bộ môn mĩ thuật lớp 6)

Tiết 22 bài 22:

Vẽ tranh Lớp 6

đề tài ngày tết và mùa xuân

1- Mục đích yêu cầu:

a- HS yêu quê hơng, đất nớc thông qua việc tìm hiểu về các hoạt động của ngày
tết và vẻ đẹp của mùa xuân.
Trang 8


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


b- HS hiểu biết hơn về bản sắc văn hoá dân tộc qua các phong tục tập quán ở mỗi
miền quê trong ngày tết và mùa xuân.
c- HS vẽ hoặc cắt, xé dán giấy màu màu một tranh về đề tài Ngày tết và mùa xuân.
2- Chuẩn bị:

chính. Hoạt động nào là phụ.

Hoạt động học sinh

- Hứng thú với đề tài.
+ Hát theo nhịp bài quen
thuộc.
- Quan sát tranh, nhận xét
tranh.
+ Kể các hoạt động vẽ
trong tranh.
+ Trả lời cá nhân.

+ Hoạt động ngày Tết
(mùa xuân) là chính. Cảnh
sắc không khí các hoạt
động hỗ trợ cho nội dung là
phụ.
? Màu sắc của các bức tranh về chủ đề + Màu sắc thờng tơi sáng.
này thế nào.
Đặt câu hỏi khơi gợi cảm xúc, tìm hiểu
+ Liệt kê các hoạt động
sâu vào bài
trong dịp tết hoặc sau tết.
? Ngoài các hoạt động của ngày Tết trên
ở địa phơng ta còn có hoạt động gì khác, + Trả lời.
lễ hội gì khác.
? Em thích nhất hoạt động gì của ngày
Tết.
(câu hỏi này giúp các em xây dung mảng

tài).
Hoạt động 2 : Cách vẽ tranh
- Quan sát.
- Cho học sinh xem bớc vẽ tranh phác
thảo một bố cục.
- Trả lời theo kiến thức đã
? Theo các em ta còn có những dạng bố học.
cục nào khác.
? (Gọi một HS bất kỳ)
- Trả lời cá nhân.
+ Em sẽ vẽ về đề tài gì bố cục bài nh thế
nào.
+ Vẽ ở đâu (Ngoài trời hay trong nhà).
+ Vẽ mấy ngời nhóm chính.
+ Nhóm phụ là gì.
? (Câu hỏi cho cả lớp)
? Để vẽ đợc bài vẽ này, theo các em ta cần
vận dụng cách vẽ nh thế nào.
- GV hớng dẫn thêm về phần cắt, xé dán
thành tranh.
- áp dụng bớc vẽ của bài
Hoạt động3: Thực hành
vẽ tranh đề tài vào bài vẽ cụ
- Hớng dẫn thực hành.
thể.
+ Chú ý giúp đỡ cách tìm bố cục.
- Hiểu có thể vẽ tranh hoặc
+ Cách tìm hình.
cắt, xé dán vẽ màu trên
+ Cách tìm màu.

- Số học sinh đợc làm việc (suy
- Số học sinh đợc làm việc nhiều
nghĩ, trình bày ý kiến của mình)
(thảo luận nhóm, làm việc cá
Số
lợng ít
nhân)
học sinh đ- - Chỉ vài học sinh khá giỏi đợc
- Mọi đối tợng học sinh đều đợc
ợc
hoạt trả lời, học sinh trung bình yếu
làm việc, từ học sinh khá, giỏi
động
không đợc làm việc mà chỉ
đến học sinh trung bình, yếu.
nghe, ghi chép.
Không khí
lớp học
Rèn
năng
cho
sinh

- Không khí lớp học sôi nổi, vui
tơi.
- Giờ học nhẹ nhàng
kỹ - ít có điều kiện rèn kỹ năng nói - Rèn luyện kỹ nói trớc tập thể
nói trớc tập thể cho học sinh.
cho nhiều học sinh.
học - Học sinh trung bình, yếu th- - Học sinh bạo dạn khi nói trớc

Không một thành công nào mà không trải nghiệm thực tế. Đối với ngời thầy giáo
cũng vậy, hiệu quả công việc của ngời thầy đợc đánh giá từ chất lợng học, tiếp thu
kiến thức của HS trong giờ học. Việc sử dụng kinh nghiệm giảng dạy nhằm khơi
gợi cảm xúc trong các tiết vẽ tranh cũng là thành quả của quá trình lao động
nghiêm túc của ngời thấy giáo.
Qua gần hai năm áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này vào giảng dạy tôi đã thu đợc
một số kết quả khả quan:
* Về phía học sinh:
- Các em có nhiều tác phẩm đợc đánh giá chất lợng (hay điểm giỏi) những em học
sinh học yếu ở các môn học khác nhng ở bộ môn mĩ thuật vẫn đạt đợc trung bình.
- Các em mạnh dạn trong trao đổi bài với bạn nhất là trao đổi các bớc vẽ để xây
dựng bố cục cho các bài vẽ.
- Các em biết vận dụng vẽ tranh vào các bộ môn khác.

* Về phía giáo viên:
- Mỗi giờ dạy là một lần rút kinh nghiệm cho việc khai thác nội dung kiến thức
thông qua hệ thống câu hỏi.
- Nắm bắt tâm t, suy nghĩ của HS qua mỗi bài thực hành.
- Gần gũi HS hiểu cảm xúc, ớc mơ thầm kín của lứa tuổi qua từng bố cục bài vẽ.
* ý nghĩa khả thi - áp dụng thực tiễn.
Khi áp dụng sáng kiến này vào giảng dạy tôi thấy rằng:
- Sáng kiến có tính khả thi,thực tế, áp dụng phù hợp với học sinh khi học bộ môn
mĩ thuật.

Trang 12


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


trong SGK còn sơ sài, nhiều màu còn sai.
Đã gần kết thúc học kỳ 1. Đồ dùng môn mĩ thuật 6,7,8,9 vẫn cha đợc bổ sung làm
cho GV mất nhiều thời gian làm, chọn đồ dùng.
Đôi khi những mẫu vật theo yêu cầu phân môn muốn về theo mẫu còn khó tìm nh
bài 23-24 MT7 vẽ theo mẫu cái ấm tích và cái bát
Vậy kiến nghị: Tranh, ảnh minh hoa số lợng tơng đối đầy đủ để đáp ứng bài giảng
ngày càng tốt hơn.
Trên đây là một vài kinh nghiệm tôi rút ra đợc trong thực tế giảng dạy. Hy
vọng rằng với những kinh nghiệm trên, tôi có thể đóng góp một phần nhỏ bé vào
việc thực hiện đổi mới phơng pháp dạy môn mĩ thuật trong trờng lớp 6 để phát huy
tính tích cực của học sinh. Mặc dù rất cố gắng, nhng chắc chắn những vẫn đề tôi
đã trình bày không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong đợc sự đóng góp ý
kiến của các nhà quản lý, các bạn đồng nghiệp.
Trang 13


SKKN Phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh trong các tiết dạy phân môn vẽ tranh,
bộ môn mĩ thuật 6


Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hồng Đại, ngày 25 tháng 10 năm 2014
Ngời viết

Xác nhận của tổ chuyên môn

Xác nhận của nhà trờng

Mục lục


3

5.Nhiệm vụ nghiên cứu

3

6.Phơng pháp nghiên cứu

3

7.Thời gian nghiên cứu

3

Phần II: Nội dung
Chơng I: Cơ sở lý luận của đề tài
1.Lý luận của đề tài

3-5

2- Cơ sở thực tiễn các luận điểm- quan điểm khoa học:

5

2.1. Thực tế của việc dạy phân môn vẽ tranh theo tinh thần
đổi mới phơng pháp phát huy tính tích cực của học sinh.

5


2. Khuyến nghị

Trang 15

15-17
17