B
TR

NGă

GIÁO D CăVÀă ÀOăT O
I H C KINH T TP.H

NG TH PH

CHÍ MINH

NGăTRANG

HOÀN THI N HO Tă NG QU N TR R I
RO THANH KHO N T I NGÂN HÀNG
TH
NGăM I C PH N SÀI GÒN

LU NăV NăTH C S KINH T

Tp.H Chí Minh – N mă2015


B
TR

NG

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP.H

Tôi xin cam đoan đây là đ tài nghiên c u c a riêng tôi v i s h
khoa h c c a PGS.TS Tr

ng d n

ng Quang Thông. Nh ng thông tin và n i dung

nêu trong đ tài là nghiên c u th c t và hoàn toàn đúng v i ngu n trích d n.
Tác gi đ tài:

ng Th Ph

ng Trang


M CL C
TRANG PH BÌA
L I CAM OAN
M CL C
DANH M C CÁC T

VI T T T

DANH M C S
DANH M C B NG BI U
L IM
CH

U ....................................................................................................1
NG 1: C

m t s Ngơn Hàng Th

ng M i trên th gi i và

Vi t Nam ....................20

1.3.1 Kinh nghi m qu n tr r i ro thanh kho n c a các Ngân hàng th

ng m i

trên th gi i ......................................................................................................20
1.3.1.1Kinh nghi m qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng TMCP SMBC
Nh t B n ...........................................................................................................20


1.3.1.2 Kinh nghi m qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng Northern
Rock .................................................................................................................21
1.3.2 Kinh nghi m qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng th

ng m i Vi t

Nam- Ngân hàng TMCP Á Châu .....................................................................21
1.3.3Bài h c kinh nghi m ................................................................................22
K T LU N CH
CH

NG 1.................................................................................23

NG 2: TH C TR NG HO T


2.3.1 Quy trình, quy đ nh liên quan đ n ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
t i SCB .............................................................................................................38
2.3.1.1 Mô hình qu n lý r i ro thanh kho n .....................................................38


2.3.1.2 Ph

ng pháp nh n d ng, đo l

ng, r i ro thanh kho n .......................40

2.3.1.3 Ki m soát r i ro thanh kho n ...............................................................41
2.3.2 Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n th c t c a SCB .........................44
2.3.2.1 Nh n d ng, phân tích r i ro thanh kho n .............................................44
2.3.2.2 o l

ng yêu c u thanh kho n ............................................................53

2.3.2.3Ki m soát và phòng ng a r i ro thanh kho n .......................................57
2.4 ánh giá ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c a SCB ..................58
2.4.1M t đ t đ

c c a Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n ........................58

2.4.2H n ch c a Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n SCB ........................58
2.4.3Nguyên nhân c a nh ng h n ch trong Chính sách qu n tr r i ro thanh
kho n c a SCB .................................................................................................59
K T LU N CH
CH



c c th trong ho t đ ng kinh doanh ...............67

ng xuyên có s đi u ch nh quy trình, quy đ nh liên quan đ n ho t

đ ng qu n tr r i ro thanh kho n và áp d ng quy trình vào th c t .................68
3.2.3Chú tr ng h n đ n công tác qu n tr r i ro thanh kho n .........................68
3.2.4 C c u l i th i h n tài s n n có cho phù h p ........................................68
3.2.5 Gia t ng v n ch s h u, nâng cao n ng l c tài chính c a SCB. ...........69


3.2.6 Có k ho ch s d ng ngu n và ngu n v n h p lỦ đ m b o h n ch r i ro
thanh kho n cho SCB .......................................................................................69
3.2.7 Chú tr ng công tác ch m sóc khách hàng và nâng cao ch t l

ng d ch v

SCB . T đó gia t ng ngu n cung thanh kho n ...............................................71
K T LU N CH

NG 3.................................................................................72

K T LU N CHUNG ......................................................................................73
TÀI LI U THAM KH O
PH L C


DANH M C CÁC T

VI T T T


FCB

Ngân hàng th

6

Kiên Long

Ngân hàng TMCP Kiên Long

7

LNST

L i nhu n sau thu

8

MB

Ngân hàng TMCP Quân

9

NHNN

Ngân hàng nhà n

10


Techcombank

Ngân hàng TMCP K Th

16

TMCP

Th

17

T ng TS BQ

T ng tài s n bình quân

18

VAMC

19

VCSH BQ

V n ch s h u bình quân

20

Vietcombank


Nh t

i

c

ng m i c ph n Sài Gòn
ng Tín

ng Vi t Nam

ng m i c ph n

Công ty TNHH m t thành viên Qu n lý tài s n c a
các t ch c tín d ng Vi t Nam

ng m i c ph n Vi t Nam Tín Ngh a
ng


DANH M C S
S đ 2.1 Mô hình qu n lý r i ro thanh kho n c a SCB .................................39


DANH M C B NG BI U
B ng 2.1Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a FCB, VNTB và SCB t 2009
đ n 30/09/2011 .................................................................................................26
B ng 2.2: Ho t đ ng kinh doanh SCB t 2012 đ n 2014 ................................27
B ng 2.3 Tình hình thu nh p, chi phí SCB n m 2012-2014 ............................29


31/12/2014........................................................................................................53
B ng 2.16 B ng tính T s thanh kho n SCB, Techcombank, ACB


n m 2014 ..........................................................................................................54
B ng 2.17 M c chênh l ch thanh kho n ròng SCB 2014 theo xác đ nh c a tác
gi .....................................................................................................................56
B ng 3.1 K ho ch kinhdoanh 2015 SCB........................................................63


1

L IM

U

1. Lý do l a ch n đ tài:
Ho t đ ng kinh doanh ngân hàng là ho t đ ng kinh doanh ti m n nhi u r i ro nh
r i ro tín d ng, r i ro lãi su t, r i ro thanh kho n…

đ m b o ho t đ ng kinh doanh

v a hi u qu và v a h n ch r i ro các ngân hàng đ u xây d ng các chính sách qu n tr
r i ro. Tuy nhiên, trong th i gian qua các ngân hàng ch y u chú tr ng vào qu n tr r i
ro tín d ng, r i ro lãi su t, r i ro th tr

ng mà ch a chú tr ng vào ho t đ ng qu n tr

r i ro thanh kho n. Vi c qu n tr r i ro thanh kho n còn mang tính ch t đ i phó v i

c áp

l c thanh kho n, thi u h t thanh kho n tr m tr ng d n đ n r i ro thanh kho n x y ra.
T đó, c ba ngân hàng ph i ti n hành h p nh t, ti n hành tái c u trúc toàn di n đ gi i
quy t h qu r i ro thanh kho n c ng nh tái c c u toàn di n, nâng cao n ng l c tài
chính c a ngân hàng. T đó, đ m b o an toàn ho t đ ng cho ngân hàng nói riêng c ng
nh h th ng ngân hàng nói chung.
Nh v y, tr

ng h p r i ro thanh kho n x y ra s đ l i h qu khá l n, nguy c đ

v h th ng ngân hàng. Do đó, ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n đóng vai trò h t
s c quan tr ng. V i t cách là m t thành viên c a SCB, v i mong mu n đ

c tìm hi u

và đóng góp nh ng ý ki n cá nhân c a mình v ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
c a SCB tôi đã l a ch n đ tài: “Hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
t i Ngân hàng Th

ng M i C Ph n Sài Gòn” làm lu n v n t t nghi p.

2. T ng quan các nghiên c u tr

c đơy

Liên quan đ n đ tài nghiên c u, tr
nh :

c đây c ng có khá nhi u tác gi đã nghiên c u


tài c a tác gi ch y u đo

ng r i ro thanh kho n t n m 2010 (SCB c ) đ n n m 2012 (sau khi h p nh t 03

ngân hàng SCB, VNTB và FCB đ

c 1 n m) thông qua ph

ng pháp ti p c n t s

thanh kho n và gi i thi u nh ng quy đ nh c a SCB v qu n tr r i ro thanh kho n. T
đó đánh giá qu n tr r i ro thanh kho n t i SCB và đ a ra các gi i pháp qu n tr r i ro
thanh kho n t i SCB c ng nh có nh ng ki n ngh đ i v i chính ph và ngân hàng nhà
n

c.
T

ng t cách nghiên c u c a tác gi Lê Th Ph

ng Nga, tác gi Nguy n Hoàng

Ái Quyên (2013) c ng nghiên c u đ tài “Qu n tr r i ro thanh kho n t i Ngân hàng
Th

ng M i C Ph n Sài Gòn” thông qua thông qua ph

ng pháp ti p c n t s thanh



3

n m 2011. Do đó, đ đánh giá và có cái nhìn toàn di n h n v ho t đ ng qu n tr r i ro
thanh kho n c a SCB, tác gi s ti n hành phân tích tình hình thanh kho n, d u hi u r i
ro thanh kho n, ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c a SCB sau h p nh t (t n m
2012 đ n n m 2014). T đó, có nh ng đánh giá c ng nh đ xu t gi i pháp đ hoàn
thi n ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n t i SCB.
3. M c tiêu nghiên c u:
H th ng hóa lý thuy t v ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n trong ngân hàng
th

ng m i. Trên c s đó, đánh giá th c tr ng tình hình thanh kho n r i ro thanh kho n

và ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn trong nh ng
n m qua. T đó, tác gi đ xu t các gi i pháp nh m hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro
thanh kho n t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn.
it

4.

ng nghiên c u:

R i ro thanh kho n t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn
Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn
5. Ph m vi nghiên c u: Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng TMCP
Sài Gòn v i khung th i gian t 2012 đ n 2014.
6. Ph

ng pháp nghiên c u: Ph


c c ng nh xây d ng m t h th ng qu n tr r i ro thanh kho n hi u


4

qu , SCB c n đánh giá l i ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n trong th i gian qua và
có nh ng thay đ i trong ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n.
8. N i dung k t c u đ tài:
N i dung đ tài đ
Ch
th

c k t c u 3 ch

ng c th nh sau:

ng 1: C s lý lu n v ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n trong Ngân hàng

ng m i.
Ch

ng 2: Th c tr ng ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c a Ngân hàng TMCP

Sài Gòn.
Ch

ng 3: Gi i pháp hoàn thi n ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n t i Ngân

hàng TMCP Sài Gòn.

tay l

ng v n kh d ng v i quy mô h p lý ho c ngân hàng có th nhanh chóng huy

đ ng v n thông qua con đ

ng vay n hay bán tài s n” (Peter S Rose, 2004, trang 415)

Nh v y thanh kho n c a ngân hàng là kh n ng ngân hàng đáp ng t t ngay t c
kh c các nhu c u chi tr .
1.1.2 Cung và c u thanh kho n
Cung thanh kho n là ngu n cung ng thanh kho n cho ngân hàng. Bao g m các
ngu n sau:
Ti n m t t i qu , ti n g i t i NHNN,ti n g i không k h n t i các t ch c tín d ng
khác, ti n g i có k h n t i các t ch c tín d ng khác đ n h n
u t ch ng khoán đ n h n, thu n vay khách hàng
Bán tài s n
Lãi và phí d ch v đã thu
Ti n g i có k h n, không k h n c a khách hàng cá nhân, t ch c kinh t ,
Vay t th tr

ng ti n t (vay ngân hàng nhà n

c, các t ch c tín d ng khác)

Các kho n ph i thu khác,…
C u thanh kho n là các nhu c u v n cho các ho t đ ng khác nhau c a ngân hàng.
C u thanh kho n bao g m các kho n sau:
Khách hàng rút ti n t tài kho n
Ti n g i t i các t ch c tín d ng khác

hàng ho c không l a ch n đ

c v i khách

c nhi u khách hàng đ cho vay. Ngoài ra, nó còn x y ra

khi ngân hàng chi m gi quá nhi u tài s n có

d ng tr c ti p hay gián ti p không có

kh n ng sinh l i hay ngân hàng t ng v n quá nhanh trong khi ch a có ph

ng án s

d ng v n hi u qu . Th ng d thanh kho n làm t ng chi phí ho t đ ng c a ngân hàng.
gi i t a tr ng thái th ng d thanh kho n, các gi i pháp ngân hàng th
là: Mua các ch ng khoán làm d tr th c p, cho vay trên th tr

ng s d ng đó

ng ti n t , g i t i các

t ch c tín d ng khác,…
Thi u h t thanh kho n (Cung thanh kho n < c u thanh kho n): NLP
Có nhi u ng

ây là r i ro đ c tr ng và ph bi n

ng m i.

i nh m l n gi a khái ni m r i ro thanh kho n và r i ro thanh toán.

Th c ch t đây là hai r i ro khác nhau. R i ro thanh toán là r i ro x y ra khi ngân hàng
không có đ v n đ bù đ p cho ph n giá tr s t gi m đ t ng t c a tài s n và các kho n
n và r i ro thanh kho n khi x y ra v i m c đ nghiêm tr ng s d n đ n r i ro thanh
toán.
1.2.1.2 Nguyên nhân r i ro thanh kho n
R i ro thanh kho n x y ra có th do nh ng nguyên nhân ch quan hay khách quan.
Chi ti t c th nh sau:
Nguyên nhân bên trong:
Ngân hàng có chi n l

c và ph

ng pháp qu n tr r i ro thanh kho n không phù

h p và kém hi u qu . Ngân hàng vay m

n quá nhi u các kho n ti n g i ng n h n c a

cá nhân và đ nh ch tài chính khác, sau đó chuy n hóa chúng thành nh ng tài s n đ u
t dài h n. i u này d n đ n vi c x y ra tình tr ng m t cân x ng gi a ngày đáo h n c a
các kho n s d ng v n và ngày đáo h n c a các ngu n v n huy đ ng; mà th


c c ti p c n các kho n tín d ng vì có lãi su t th p h n. Nh v y, s thay đ i lãi su t
nh h

ng đ n c khách hàng g i ti n và vay ti n, k đ n c hai tác đ ng đ n s thay

đ i tr ng thái thanh kho n c a ngân hàng
Tình hình kinh t có nhi u b t n, các ngân hàng không đi u ch nh k p v i chính
sách c a Ngân hàng Nhà N

c.

1.2.2 Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
1.2.2.1 Khái ni m ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n:
Có nhi u cách đ nh ngh a v ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n:
“Qu n tr r i ro thanh kho n là vi c qu n lý có hi u qu c u trúc tính thanh kho n
(tính l ng) c a tài s n và qu n lý t t c u trúc danh m c c a ngu n v n” (Tr n Huy
Hoàng, 2011, trang 233)
“Qu n tr r i ro thanh kho n là quá trình nh n d ng, đo l

ng, ki m soát và tài tr

nh ng nguy c r i ro v vi c ngân hàng không th đáp ng k p th i và đ y đ các nhu
c u thanh toán cho khách hàng” (Nguy n Th Mùi, 2008, trang 326”).
Nh vây, qu n tr r i ro thanh kho n là vi c qu n tr có hi u qu tính thanh kho n
c a tài s n và ngu n v n thông qua vi c nh n d ng, đo l

ng, ki m soát và tài tr r i ro

thanh kho n.
1.2.2.2 S c n thi t c a vi c qu n tr r i ro thanh kho n

nh ng ngân hàng khác, d n đ n tình tr ng rút ti n hàng lo t, đe

d a tính n đ nh c a h th ng ngân hàng.
Vi c qu n tr r i ro thanh kho n t t s giúp gi m thi u r i ro thanh kho n có th x y
ra. Thông qua quá trình nh n d ng, đo l
ra các chi n l

ng r i ro thanh kho n, ngân hàng ti n hành đ

c kinh doanh, các quy t đ nh kinh doanh phù h p: v a đ m b o đ t hi u

qu kinh doanh v a phòng ng a, ki m soát, h n ch t i thi u r i ro cho ngân hàng.
1.2.2.3 Nguyên t c ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
đ m b o qu n tr thanh kho n hi u qu , m t s nguyên t c mang tính ch đ o sau
đây c n đ

c tôn tr ng:

Th nh t: Nhà qu n tr thanh kho n ph i th

ng xuyên bám sát ho t đ ng c a các

b ph n ch u trách nhi m huy đ ng v n và s d ng v n trong ph m vi ngân hàng và
đi u ph i ho t đ ng c a các b ph n này sao n kh p v i nhau. Ví d b t c khi nào,
b ph n ph trách tài kho n ti t ki m d ki n nh n m t s ch ng ch ti n g i có giá tr
l n trong m t vài ngày t i, thông tin này c n đ

c chuy n ngay t i ng

i qu n tr


ng gay g t

n hay bán tài s n. (Peter S.Rose, 2001;Tr n Huy Hoàng và

c ng s , 2010)
1.2.2.4 Các b
bao g m 05 b

c qu n tr r i ro thanh kho n: Ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n
c: nh n d ng r i ro thanh kho n, phân tích r i ro thanh kho n, đo l

ng

r i ro thanh kho n, ki m soát và phòng ng a r i ro thanh kho n, tài tr r i ro thanh
kho n. Chi ti t c th các b
B

c nh sau:

c 1: Nh n d ng r i ro thanh kho n
i u ki n tiên quy t đ qu n tr r i ro là ph i nh n d ng đ

c r i ro. Nh n d ng r i

ro là quá trình xác đ nh liên t c và có h th ng các ho t đ ng kinh doanh c a ngân
hàng; bao g m: vi c theo dõi, xem xét, nghiên c u môi tr
ho t đ ng c a ngân hàng nh m th ng kê đ
lo i r i ro m i có th xu t hi n trong t


Lòng tin c a công chúng gi m sút, khách hàng có d u hi u rút ti n hàng lo t
B

c 2: Phân tích r i ro thanh kho n

ng


11

ây chính là vi c tìm ra nguyên nhân gây ra r i ro. Phân tích r i ro nh m đ ra bi n
pháp h u hi u đ phòng ng a r i ro. Trên c s tìm ra các nguyên nhân, tác đ ng đ n
các nguyên nhân làm thay đ i chúng, qua đó s phòng ng a r i ro m t cách hi u qu
h n.
B

c 3: o l
đo l

ng yêu c u thanh kho n

ng yêu c u thanh kho n, Theo Peter S.Roser, 2001; Tr n Huy Hoàng và

c ng s , 2010 có các ph
v n, ph

ng pháp thang đáo h n, ph

c n t s thanh kho n, ph
Ph

B

c 1: D báo tr

c các kho n ti n g i và ti n vay c a ngân hàng.

kh an ti n vay và ti n g i cho m t kho ng th i gian trong t

d báo các

ng lai (tháng ho c quý),

ngân hàng có th dùng các bi n s th ng kê kinh t và xác đ nh m i quan h gi a
chúng v i xu h

ng v n đ ng c a ti n g i và ti n vay.

C s đ d báo tình hình huy đ ng v n và cho vay:
Y u t xu h
s ,l cl

ng: các bi n đ ng lâu dài thay đ i v tiêu dùng, ti t ki m, đ u t , dân

ng lao đ ng và phát tri n k thu t.

Y u t th i v : vi c cho vay mùa v t ng cao trong khi ti n g i mùa v th p. Ph n
l n s thay đ i th t th

ng mùa v có th đ



vào trong m i ngày ho c trong m t th i k nh t đ nh, qua đó đ xác đ nh đ

c các

tr ng thái thanh kho n ròng và tr ng thái thanh kho n tích l y
Các dòng ti n ra có th đ
s m nh t mà ng

c x p th t theo ngày mà các tài s n N đáo h n, ngày

i g i ti n ti t ki m th c hi n quy n đ

c rút ti n g i tr

c h n ho c

ngày s m nh t mà các nhu c u v v n phát sinh đ t xu t.
Các dòng ti n vào có th đ
c n c vào các
Ph



Ph
B
c s

c x p th t theo ngày mà các tài s n có đáo h n ho c


c ch p thu n, h n m c cho vay có th ra


13

kh i ngân hàng trong ph m vi vài gi ho c vài ngày sau đó. Do đó, m i ngân hàng ph i
báo đ

d

B

c nhu c u thanh kho n cho vay c a ngân hàng mình.

c 3: Xác đ nh nhu c u thanh kho n theo công th c:

T ng nhu c u thanh kho n= D tr thanh kho n ti n g i+ Nhu c u thanh kho n cho
vay


Ph
Ph

ng pháp ti p c n t s thanh kho n

ng pháp tính toán nhu c u thanh kho n này d a trên c s kinh nghi m riêng

có và m c bình quân ngành. Thông th

ng thì các t s thanh kho n sau đây đ

ho t đ ng tín d ng.Vì v y, T l này càng cao ngh a là kh n ng thanh kho n c a ngân
hàng càng th p.
 T l ch ng khoán có tính thanh kho n trên t ng tài s n có (H6)
H6=
T l này cho th y t l nh ng ch ng khoán d chuy n đ i thành ti n mà ngân
hàng n m gi so v i t ng tài s n c a ngân hàng.T s này càng cao thì kh n ng thanh
kho n c a ngân hàng càng t t.
 T s Ti n m t và ti n g i t i các TCTD/ ti n g i khách hàng (H7)
H7=
T s này ph n ánh t l ti n m t và ti n g i t i các TCTD khác c a ngân hàng
so v i ti n g i c a khách hàng. Do v y, T s này cao t c là ngân hàng thanh kho n
t t.
Ph



Ph
B

ng pháp xác su t theo tình hu ng

ng pháp này đ

c th c hi n qua hai b

c:

c 1: Ngân hàng d toán tr ng thái thanh kho n theo ba kh n ng:

Kh n ng t t nh t: khi ti n g i lên cao trên m c d ki n ho c ti n vay xu ng d