HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH


TIỂU LUẬN
MÔN HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÔ THỊ

Đề tài :

Quản lý vỉa hè tại thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2010


LỜI MỞ ĐẦU
Ngày 20/10/2008 Chính phủ đã ký quyết định 1519/QĐ-TTg lấy ngày
08/11 hàng năm là ngày đô thị Việt Nam, nhằm động viên và thu hút sự quan tâm
của các tầng lớp nhân dân, chính quyền các đô thị, các nhà quy hoạch kiến trúc,
các nhà đầu tư phát triển đô thị, các chuyên gia và các tổ chức xã hội nghề
nghiệp, tích cực tham gia xây dựng và phát triển đô thị. Trong quá trình phát triển
của mỗi quốc gia, đô thị luôn là động lực thúc đẩy tăng trường kinh tế, phát triển
xã hội. Đô thị hóa được xem là vấn đề hết sức hiện nay đối với Việt Nam.
Trong hơn 20 năm tiến hành công cuộc đồi mới, quá trình đô thị hóa diễn
ra hết sức nhanh chóng nhất là trong 10 năm trở lại đây. Đặc biệt là ở các thành
phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.
Thành phố Hồ Chí Minh chiếm khoảng 0,6% diện tích và khoảng 6,6% dân
số cả nước, là một đô thị nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam, là trung
tâm kinh tế - văn hóa – xã hội lớn nhất cả nước. Cũng giống như những đô thị
khác trong cả nước quá trình đô thị hóa tại thành phố Hồ Chí Minh diễn ra hết sức
mạnh mẽ. Bên cạnh những thành công đạt được, cũng giống như những đô thị
khác Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cũng phải đối mặt với rất nhiều vấn đề

thức là vỉa hè và nhiều không gian công cộng. Chính quyền đô thị tuy không
muốn chấp nhận tình trạng này nhưng trước mắt không thể dẹp bỏ, vì vậy chỉ có
cách thu xếp nó vào một số địa điểm phù hợp hay cho hoạt động vào những giờ
nhất định. Khi nền kinh tế chính thức hùng mạnh lên thì kinh tế không chính thức
sẽ dần thu hẹp lại rồi biến mất. Nên xuất phát từ thực tế đó mà xem xét vấn đề
thiết kế, sử dụng và quản lý vỉa hè đô thị hiện nay.
3


1.3. Nguyên tác xây dựng vỉa hè.
Việc xây dựng vỉa hè theo hướng ưu tiên cho người đi bộ và tạo mảng
xanh, cây xanh với diện tích hợp lý, tiết kiệm :
- Dành mặt cắt ngang từ 1,0m đến 2,5m cho người đi bộ (tùy theo bề rộng
của mỗi vỉa hè).
- Phần diện tích còn lại tăng cường mảng xanh và cây xanh đường phố.
- Tăng thêm diện tích thoát nước và thấm nước tự nhiên và bố trí chỗ để xe
2 bánh hợp lý.
1.4. Tham khảo một số nước trên thế giới.
- Vỉa hè thường được gắn liền với kiến trúc cảnh quan 2 bên nhằm tạo các
nét đặc trưng cho mỗi tuyến phố, mỗi con đường.
- Các nước vẫn sử dụng chủ yếu là gạch tự chèn, gạch lát nền tại các tuyến
phố, những công trình có kiến trúc hiện đại nhưng được chú trọng chất lượng
trong công tác thi công và phối màu gạch, một số công trình kiến trúc cổ lại sử
dụng vật liệu là lát đá xẻ, số khác sử dụng kết hợp giữa nhiều loại vật liệu với
nhau.

4


Vỉa hè của Úc sử dụng gạch tự chèn


6


Dưới đây là một số hình ảnh minh họa về thực trạng vỉa hè tại thành phố
Hồ Chí Minh:

2.2. Thực trạng công tác quản lý vỉa hè tại thành phố Hồ Chí Minh
trong thời gian qua.
Quyết định số 74 ngày 23-10-2008 của Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí
Minh về quản lý và sử dụng lòng đường, vỉa hè được xem là giải pháp phù hợp
để lập lại trật tự vỉa hè trên các tuyến đường tại TPHCM. Tuy nhiên, tại Hội nghị
chuyên đề “Quản lý và sử dụng lòng đường, vỉa hè trên địa bàn TPHCM” do Ban
Văn hóa - Xã hội Hội đồng nhân dân TPHCM tổ chức, báo cáo của sở ngành
chức năng, quận - huyện cho thấy kết quả sau gần 2 năm thực hiện là rất… khiêm
tốn.
7


- Toàn thành phố có 112 tuyến đường cho phép kinh doanh dịch vụ, buôn
bán hàng hóa trên vỉa hè có thu phí, chủ yếu tập trung tại quận 5, 8, Tân Phú và
Thủ Đức, tuy nhiên người dân phản ánh việc thu phí vỉa hè dùng để kinh doanh
buôn bán quá cao, mức phí tính theo mét vuông nhưng nhiều hộ chỉ sử dụng buôn
bán vài tiếng đồng hộ trong ngày. Do vậy, việc thu phí sử dụng buôn bán cả ngày
và các thời điểm trong ngày như nhau là không công bằng.
- Trên địa bàn các quận: 1, 3, 4, 5, 6, 10, 11, 12, Thủ Đức và các huyện:
Hóc Môn, Cần Giờ, Bình Chánh đã có 160 tuyến đường được cấp phép sử dụng
tạm thời một phần vỉa hè làm bãi giữ xe công cộng có thu phí. Tuy nhiên, ngoài
một số tuyến đường gần khu vực chợ, siêu thị, trường học, bệnh viện, sân vận
động, bãi giữ xe hiện hữu... sử dụng đúng chức năng, còn lại vẫn chưa thể thực

chữa công trình là hoạt động khá thường xuyên, phổ biến. Tại khu vực trung tâm,
việc cấp phép sử dụng tạm thời vỉa hè cho các hoạt động này thường áp dụng cho
các trường hợp để vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, theo quan sát tại các tuyến
đường này việc để vật liệu tùy tiện, cẩu thả, ảnh hưởng đến người đi bộ và gây ô
nhiễm môi trường, gây mất mỹ quan đô thị xuất hiện khắp nơi.
- Đối với việc sử dụng vỉa hè cho các hoạt động xã hội bao gồm các hoạt
động văn hóa, thể thao, diễu hành, lễ hội trên đường phố nhằm phục vụ cộng
đồng, chào mừng các sự kiện lớn, trên thực tế sở giao thông vận tải không thực
hiện cấp phép hoạt động này mà chỉ hướng dẫn theo sự chỉ đạo của UBND thành
phố. Do vậy, không tránh khỏi tình trạng nhiều người sử dụng không ai quản lý,
gây không ít phiền toái cho người dân.
- Riêng hoạt động để xe tự quản trước cửa nhà, hiện nay phần lớn chưa có
danh mục các tuyến đường cho phép để xe tự quản. Thực tế, việc để xe trước cửa
nhà xuất hiện ở hầu hết các tuyến đường. Ngoài ra, tại các tuyến đường như
Hoàng Văn Thụ, Phan Đăng Lưu các cửa hàng buôn bán xe gắn máy còn để xe
9


lấn ra các vỉa hè gây nhếch nhác và mất mỹ quan đô thị. Việc quản lý còn nhiều
kẻ hở, giải quyết dứt điểm là vô cùng khó

Đào lên lấp xuống như cơm bữa

2.3. Nguyên nhân.
- Do điều kiện kinh tế của nước ta chưa phát triển, tập quán buôn bán nhỏ
lẻ trên vỉa hè vẫn còn tồn tại ăn sâu trong tập quán kinh doanh của đa số cư dân
10


nước ta. Đây vẫn là đất sống của một bộ phận đông đảo nhân dân lao động, đặc

dân rất lớn. Việc sử dụng vỉa hè để tổ chức giữ xe chỉ là giải pháp tạm thời. Giải
quyết cái gốc của vấn đề là xây dựng các bãi đậu xe ngầm, cao tầng.
12


- Việc cho thuê vỉa hè, lề đường là chủ trương được nhiều người dân đồng
tình ủng hộ. Song, vấn đề là làm sao vừa đảm bảo được mỹ quan đô thị, trật tự
giao thông vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Bởi, sau biện pháp thu phí
sử dụng tạm vỉa hè, lòng đường được áp dụng thì nhiều địa phương đã buông
lỏng công tác quản lý. Do đó, nhiều người dân được cấp phép sử dụng tạm vỉa hè,
lòng đường đã lạm dụng tính hợp pháp đã lấn chiếm thêm phần diện tích ngoài
phạm vi cấp phép để kinh doanh, buôn bán, giữ xe, không còn cho mục đích giao
thông.
- Phối hợp với các sở ngành chức năng nghiên cứu đề ra các quy tắc điều
chỉnh hành vi cá nhân để loại bỏ dần những hành vi không phù hợp với một đô thị
văn minh và thực hiện theo lộ trình.
- Phát huy và tạo mọi điều kiện tốt hơn cho lực lượng thanh tra xây dựng
các quận huyện hoạt động. Từng bước nghiên cứu, đề xuất và tiến tới thành lập
lực lượng cảnh sát đô thị để quản lý trật tự lòng lề đường.
- Tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền để nâng cao ý thức của người
dân trong việc thực hiện trật tự lòng lề đường và nếp sống văn minh đô thị.
- Thực hiện việc phối hợp đồng bộ giữa các ngành chức năng và các địa
phương trong thực hiện giải quyết trật tự lòng lề đường.
3.2. Giải pháp phát triển vỉa hè tại thành phố Hồ Chí Minh.
Tăng thêm mảng xanh là rất cần thiết cho một đô thị như thành phố Hồ
Chí Minh với khoảng 7,2 triệu dân, nhưng tỷ lệ cây xanh bình quân trên đầu
người chưa tới 1m2/người (Qui hoạch 6-7m2/người). Thành phố đang khan hiếm
quỹ đất nên việc phát triển mảng xanh trên vỉa hè, thành cầu, trụ cầu…là một giải
pháp phù hợp, được đánh giá là tích cực. Để làm được điều này, như giải pháp về
quản lý sử dụng vỉa hè trên đã đưa ra là chúng ta phải giải quyết tình trạng lấn