GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

B
TR

NGă

I H C KINH T H

CHÍ MINH

-------------

TR

NGăTHĨNHă

T

PHÂN TÍCH HI U QU K THU T S N XU T LÚA
THEOăMỌăHỊNHăCÁNHă

NG L N

T I HUY N TH I LAI, THÀNH PH

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.H Chí Minh - N mă2015

C NăTH

Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s : 60340402

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT
NG

IăH

NG D N KHOA H C:

TS. Nguy n H uăD ng

TP.H Chí Minh - N mă2015


L I CAM K T
Tôi xin cam k t lu năv nănƠyălƠădoăchínhătôiăth c hi n, các s li u thu th p
và k t qu phơnătíchătrongăđ tài là trung th c,ăcácăđo n trích d n và s li u s d ng
trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvƠăcóăđ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u
bi t c a tôi. Lu năv năkhôngătrùngăl p v iăđ tài nghiên c u khoa h c nào.
TP. H Chí Minh, ngày 09 tháng 8 n m 2015
Ng

Tr

i th c hi n

ngăThƠnhă

t


NG NGHIÊN C U .............................................................................3

1.5. PH M VI NGHIÊN C U ...................................................................................3
1.6.ăPH

NGăPHÁPăNGHIÊNăC U........................................................................3

1.7. C U TRÚC LU NăV N ....................................................................................3
Ch

ngă2 .....................................................................................................................5

T NG QUANLÝ THUY T VÀ NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN.........................5
2.1.ăC ăS LÝ THUY T ...........................................................................................5
2.1.1. Khái ni m v nông thôn, h , nông h và kinh t h .........................................5
2.1.2.ăMôăhìnhă“Cánhăđ ng l n” .................................................................................5
2.1.2.1. Khái ni m .......................................................................................................5
2.1.2.2. Ngu n g c ......................................................................................................6
2.1.2.3.ăCácăđi u ki n c n thi tăđ th c hi n mô hình ................................................7
2.1.3. Khái ni m s n xu t, hàm s n s n xu t ..............................................................8
2.1.4. Các khái ni m v hi u qu ................................................................................9
2.1.5. M t s khái ni măc ăb n áp d ng cho phân tích.............................................10
2.2.ăPH

NGăPHÁPăDEAăTRONGăPHÂNăTệCHăHI U QU S N XU T ........18


2.3.ăL


4.3.2. Tình hình s n xu t ậ tình hình tiêu th lúa .....................................................39
4.3.3. Chi phí và phân b chi phí trong s n xu t lúa .................................................41
4.3.4. Thông tin ng d ng khoa h c k thu t và các thu n l i,ăkhóăkh nătrongăho t
đ ng s n xu t lúa .......................................................................................................51
4.4. M IăT NGăQUANăGI A CÁC Y U T VÀ HI U QU TRONG S N
XU T C A CÁC NÔNG H ..................................................................................55
4.4.1. Ki măđ nh T-test s khác bi t c a các ch s hi u qu s n xu t phân theo các
y u t đ căđi m nhân kh u h c .................................................................................55
4.4.2. Ki măđ nh T-test s khác bi t c a các ch s tài chính phân theo các y u t
đ căđi m h giaăđình .................................................................................................59
4.5. PHÂN TÍCH HI U QU K THU T S N XU T LÚA ..............................60
4.5.1.ăC năc đ aăcácăbi n s vào phân tích DEA ....................................................60
4.5.2. K t qu phân tích hi u qu k thu t s n xu t lúa t i huy n Th i Lai .............61
Ch

ng 5 ...................................................................................................................64

K T LU N VÀ KI N NGH ...................................................................................64
5.1. K T LU N ........................................................................................................64


5.2. M T S GI I PHÁP GÓP PH N NÂNG CAO HI U QU QUY MÔ CHO
NÔNG H TR NGăLỎAăTHEOăMỌăHỊNHăCÁNHă NG L N THÀNH PH
C NăTH .................................................................................................................65
5.2.1. Gi i pháp v v năđ uăt ..................................................................................65
5.2.2. Gi i pháp v gi ng ..........................................................................................65
5.2.3. Gi i pháp v phân bón và thu c b o v th c v t ............................................66
5.2.4. Gi i pháp v đ u ra s n ph m .........................................................................66
5.2.5. Gi i pháp v t ăv n k thu t ...........................................................................67
5.3. KI N NGH .......................................................................................................67


:

VI T T T

ng b ng sông C u Long

GDP

:

T ng s n ph m qu c n i

TP

:

Thành ph

TPCT

:

Thành ph C năTh

KCN

:

Khu công nghi p

DANH M C B NG
B ng 2.1: Các nhân t

nhăh

ngăđ n hi u qu tr ngălúaătheoămôăhìnhăcánhăđ ng

l n .................................................................................................................................. 16
B ng 2.2: Các nghiên c u liên quan s d ngă

căl

ng hi u qu kinh t c a nông

h /đ năv s n xu t trong nông nghi p và th y s n........................................................ 24
B ng 3.1: Các bi n s d ng trong phân tích DEA ........................................................ 29
B ng 4.1: Di nătíchăđ t phân theo qu n c a TP. C năTh ăn mă2013 .......................... 31
B ng 4.2: Dân s trung bình theo qu n huy n TP. C năth ăn mă2013........................ 32
B ng 4.3: T căđ phát tri n GDP c a TP C năTh ăgiaiăđo n 2010-2013 ................... 34
B ng 4.4 Thu nh păbìnhăquơnăđ uăng

i c a TP. C năTh ăgiaiăđo n 2010-2013 ...... 35

B ng 4.5: Tình hình sâu b nh trên cây lúa .................................................................... 37
B ng 4.6 Th ng kê mô t đ căđi m h giaăđình c a m uăđi u tra ................................ 38
B ng 4.7 Th ng kê mô t gi i tính ch h .................................................................... 39
B ng 4.8 Tình hình s n xu t và tiêu th lúa (làm b ng nh l i) ................................... 40
B ng 4.9.a :ăC ăc u các kho n chi phí s n xu t (nh l i cho n m trong gi i h n)....... 42
B ng 4.10: C ăc u chi phí s n xu t lúa c a m uăđi u tra ............................................. 43
B ng 4.11: Chi phí gi ng .............................................................................................. 45

Hìnhă4.5:ăC ăc u các kho ng chi phí khác trong quá trình s n xu t ............................ 50
Hìnhă4.6:ăC ăc u các kho ngăchiăphíăthuêălaoăđ ng trong quá trình s n xu t .............. 50
Hình 4.7: T l % các h đ t hi u qu quy mô ............................................................ 62

-


TÓM T T
tài “Phân tích hi u qu k thu t s n xu t lúa theo mô hình cánh đ ng
l n t i huy n Th i Lai, Thành ph C n Th ”ăđ

c th c hi n v i m c tiêu nghiên

c u chính c aăđ tài là phân tích hi u qu k thu t c a các h s n xu t lúa theo mô
hìnhăcánhăđ ng l n t i huy n Th i Lai, Thành ph C năTh , n mă2013ăậ 2014 qua
đóăđ xu t gi i pháp duy trì và nâng cao hi u qu mô hình.
phân tích các y u t

nhăh

ng hi u qu quy mô c a nông h s n xu t lúa

theoămôăhìnhăcánhăđ ng l n t i huy n Th i Lai, Thành ph C năTh ,tác gi đưăs
d ng ph
đoăl

ngăpháp phân tích bao ph s li u - DEA (Data Envelopment Analysis)đ

ng hi u qu k thu t. Qua kh o sát 120 h s n xu t lúa theo mô hình cánh


T V Nă
LúaălƠăcơyăl

ngăth c chính c a Vi t Nam hi nănay,ăn mă2013ă(c p nh t s

li uăn mă2014)ăVi tăNamăđ ng th ba trên th th i v s năl
gi m so v iăn mă2012,ătheoăHi p h iăl

ng xu t kh u lúa g o,

ngăth c Vi t Nam thì t đ uăn mă2014ăđ n

h t tháng 7/2014, xu t kh u g o c a Vi tă Namă đ tă h nă 3,6ă tri u t n v i giá tr
kho ng 1,56 t USD. Ngh tr ng lúa t lơuăđưăg n bó v iăng
kinh nghi m tr ngălúaăđ

i dân c aăn

c ta,

c truy n t đ i này sangăđ i khác và k thu t ngày càng

nơngăcaoălƠmăchoăng

i dân t thi uă năsangăđ

năvƠăr i ti n t i xu t kh uăl

th cănh ăngƠyănay.ă


Hi nănayăNhƠăn
ch

c và chính quy n các t nh,ăđ aăph

ngăcóănhi u chính sách,

ngătrìnhăh tr đ vi c s n xu t lúa ngày càng hi u qu và s c c nh tranh t đóă

t ngăthuănh păchoăng

iănôngădơnăđ

năđ nh cu c s ng và thu nh p cho h , trong

đóăn i b t là các d ánăliênăquanăđ n xây d ngăcánhăđ ng l năđangăđ
nhi u t nhătrongă

c th c hi n

ng b ng sông C u Long ( BSCL).ăTrongăđóăThành ph C n

Th đưăvƠăđangăxơyăd ngămôăhìnhăcánhăđ ng l n

nhi uăn i.ă


2

Nh m ti p t c phát huy nh ng k t qu đ tă đ


c hi u qu ,s d ng các y u t đ uăvƠoăđ n m căđ nƠo?ă

hi u r v năđ này

tác gi ch năđ tƠiă“Phân tích hi u qu k thu t s n xu t lúa theo mô hình cánh
đ ng l n t i huy n Th i Lai, Thành ph C n Th ”ăđ th c hi n nghiên c u.
1.2. M C TIÊU NGHIÊN C U
1.2.1. M cătiêuăchung
Phân tích hi u qu k thu t c a các h s n xu tălúaătheoămôăhìnhăcánhăđ ng
l n t i huy n Th i Lai, Thành ph C năTh , n m 2013 - 2014ăquaăđóăđ xu t gi i
pháp duy trì và nâng cao hi u qu mô hình.
1.2.2. M cătiêuăc ăth
- Phân tích tình hình xây d ngă môă hìnhă cánhă đ ng l nă n mă 2013ă ậ 2014
huy n Th i Lai, Thành ph C năTh .
- Phân tích hi u qu tài chính c a các h tham gia s n xu t lúa trong mô hình
cánhăđ ng l nn mă2014

huy n Th i Lai, Thành ph C năTh .

- Phân tích hi u qu k thu t c a các h tham gia s n xu t lúa trong mô hình
cánhăđ ng l n n mă2014

huy n Th i Lai, Thành ph C năTh .

1.3. CÂU H I NGHIÊN C U


3


tài s d ng ngu n thông tin, s li u th c p trong th i gian t n mă2012ă
đ năn mă2014.
Ngu n thông tin, s li uăs ăc păđ

c thu th p trong v HèăThuăn mă2014.

- Ph m vi v n i dung
Do th i gian nghiên c u c aăđ tài có h n và s li uăs ăc păđ

c thu th p t

k t qu ph ng v n tr c ti p 120 nông h ,ăđ tài ch ph n ánh m t s n i dung: phân
tích tình hình xây d ngămôăhìnhăcánhăđ ng l n, phân tích hi u qu k thu t c a các
h tham gia s n xu tătrongămôăhìnhăcánhăđ ng l n. T nh ngăphơnătíchătrênăđ xu t
m t s gi i pháp góp ph năn ngăcaoăhi u qu c a mô hình.
1.6. PH

NGăPHÁPăNGHIểNăC U

Cách ti p c n chính c a nghiên c u này là vi c s d ng ph

ngă phápă phân

tích bao ph s li u - DEA đ đánhăgiáăhi u qu k thu t hay hi u qu ph i h p các
y u t đ u vào trong vi c s n xu tălúaătheoămôăhìnhăcánhăđ ng l n t i huy n Th i
Lai, Thành ph C n Th .ăBênăc nhăđó,ăđ tƠiăc ngăs d ng m t s ch tiêu tài chính
đ đánhăgiáăhi u qu s n xu t c a vi c s n xu tălúaătheoămôăhìnhăcánhăđ ng l n t i
đ a bàn nghiên c u.
1.7. C U TRÚC LU NăV N
Lu năv năđ


nhăh

ngăđ n

ngăphápăphơnătíchăbao ph d li u
ngăđ n hi u qu đ phân tích hi u qu

s n xu t c a nông h .
Ch
ph

ngă3:ăPh

ngăphápăth c hi n nghiên c u,ătrongăch

ngăphápăthuăth p d li u th c păvƠăph

ngănƠyătácăgi mô t

ngăphápăph ng v n nông h trong mô

hìnhăcánhăđ ng l n c a huy n Th i Lai, bên c nhăđó,ăđ phân tích t ng m c tiêu c
th , tác gi đ xu tăh

ng phân tích th ng kê mô t , phân tích DEA và m t s ki m

đ nh T-test, Chi-testăđ so sánh hai trung bình, so sánh hai t l nh m m c tiêu phân
tích và làm rõ m c tiêu nghiên c uăđ
Ch

xétăđi m y u c aăbƠiăvƠăh

ng nghiên c uătrongăt

n iădungăđ tƠiăkhiăcóăđi u ki n.

ngălaiăđ hoàn thi n bài vi t và


5

Ch

ngă2

T NG QUANLÝ THUY T VÀ NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN
2.1.ăC ăS

LÝ THUY T

2.1.1. Kháiăni măv nôngăthôn,ăh , nôngăh vƠăkinhăt ăh
- Nông thôn là m t hình th căc ătrúămangătínhăkhôngăgiană- lãnh th , xã h i
c aă conă ng

i,ă n iă sinhă s ng c a nh ngă ng

i ch y u làm ngh nông và nh ng

ngh khác có liên quan tr c ti p hay gián ti păđ n ho tăđ ng s n xu t nông nghi p
(PhanăV năTh ng, 2008).

Cánhă đ ng l nlà t ch c l i s n xu tă trênă c ă s liên k t gi a nông dân và
doanh nghi p, t p h p nh ng nông dân nh l t oăđi u ki n áp d ng nh ng k thu t
m i, gi i quy tăđ u ra năđ nh và có l i cho nông dân. S n xu tămangătínhăđ ng b ,


6

ng d ngăc ăgi i hóa giúp t o ra nh ngăcánhăđ ng l n,ăt ngăgiáătr s n ph m nông
nghi p, góp ph n xây d ng nông thôn m i.
Cánhăđ ng l n c th hóa vi c s n xu t t p trung,ăn iădoanhănghi p và nông
dân h p tác s n xu t theo h pă đ ng ràng bu c v i m că đíchă haiă bênă cùngă cóă l i.
Ng

i nông dân t p trung s n xu t thành nh ngăcánhăđ ng l n còn doanh nghi p có

nhi m v lo các khâu còn l i: t cung c p gi ng v i giá năđ nh,ăh
canhătácăđ đ m b o ch tăl

ng d n k thu t

ng, ph c v sau thu ho ch và bao tiêu s n ph m theo

giá th a thu n. V i mô hình này, doanh nghi p s b oăđ măđ
ph m còn nông dân thì an tâm v đ u ra, m i quan h qua l iăđ

c ch tăl

ng c a s n

c duy trì thông qua


S n xu t lúa theo mô hình t p trung này xu t phát t đ nhă h
nông nghi pătheoăh
nghi p c aă nhƠă n

ng phát tri n

ng s n xu t hàng hóa t p trung, nh m phát huy l i th nông
c ta trong công cu c phát tri n nông thôn m i. Quy tă đ nh s

80/2002/Q -TTgăngƠyă24ăthángă6ăn mă2002ăc a Th t

ng Chính ph v khuy n

khích s n xu t nông nghi p, t oă đi u ki nă choă nhƠă nôngă đ y m nh s n xu t hàng
hóa c aămìnhătheoăh
phát tri n.ă

ng m r ng quy mô và t p trung liên k t l i v i nhau cùng

th c thi quy tăđ nhăđó, B Nông nghi p và Phát tri nănôngăthônăđưă


7

tìmă h

ngă điă choă ngƠnhă tr ng tr t, c th là canh tác cây lúa, b ng cách tìm ra

nguyên nhân, gi i quy t nh ngăkhóăkh năc a nông dân trong khi s n xu t, tiêu th

l

ng s n ph m l n,ă đápă ng nhu c u tiêu th , t o ra s n ph mă đ ng nh t và ti t

ki m chi phí trong quá trình s n xu t, v n chuy n và thu mua.
Mô hình c n có s liên k t b nănhƠ,ăcánhăđ ng l n là câu tr l i cho câu h i
làm sao liên k t b n nhà l i v i nhau, t khâu s n xu tăđ n khâu tiêu th . Liên k t
b n nhà trong chu iăhƠngăhóaăđòiăh i ph i có s kiên trì c a các bên tham gia. Hai
đ iăt

ng quan tr ng trong mô hình này là nhà nông và nhà doanh nghi p. Doanh

nghi pă đóngă vaiă tròă ch đ o trong vi c t p h p các h nông dân l i v iă nhauă đ
cùng tham gia mô hình,ălƠăng

i cung c păcácăđi u ki n c n thi t cho s n xu tănh :

v n, gi ng, phân bón, thu c b o v th c v tầăvƠăc khâu thu ho ch, v n chuy n,
bao tiêu s n ph măchoăng

iănôngădơn.ăNóiăcáchăkhác,ăng

i ch đ ng th c hi n

mô hình này là nhà doanh nghi p vì nhà doanh nghi p th yăđ
s n xu t này thì m iăđ uăt ăchoăng

iănôngădơnăđ

c l i ích c a vi c

ng t i m c tiêu l i nhu n.

Doanh nghi p thì cung ngăđ u vào và tiêu th đ u ra cho nhà nông, còn nông dân
s s n xu t theo yêu c u c a doanh nghi p và cung ng s n ph m s n xu t ra cho
doanh nghi p.
Tuyănhiên,ăđi măkhóăkh nă đơyălƠălƠmăsaoăchoădoanhănghi p và nông dân có
th tìmăđ n nhau, g p g và h p tác.
2.1.3. Kháiăni măs năxu t,ăhƠmăs năs năxu t
- Khái ni m v s n xu t
S n xu t là quá trình, thông qua nó các ngu n l c ho căđ u vào s n xu tăđ
s d ngă đ t o ra s n ph m ho c d ch v mƠă ng
đ

c

i tiêu dùng có th s d ng

c.Các y u t đ u vào trong s n xu t nông nghi pă lƠă đ t,ă laoă đ ng, phân bón,

thu cănôngăd

c. Các y u t đ u ra trong s n xu t nông nghi p là các s n ph m mà

quá trình s n xu t t o ra.
- Hàm s n xu t
Hàm s n xu t là m t hàm s bi u di n v m t toán h c c a m i quan h gi a
đ uăvƠoăvƠăđ u ra c a m t quá trình s n xu t.ăThôngăth

ngăđ



c nông dân s d ng m tăl

ng tr c ti păđ năn ng su tănh :ăchiăphíămáyăt

ng c đ nh và nó không nh

i,ăchiăphíămáyăb măn

c,ăầ)ăvƠă


9

các y u t bi năđ i (là nh ng y u t
laoăđ ng, phân bón, thu cănôngăd

nhăh

ng tr c ti păđ năn ngăsu tănh :ăgi ng,

c,ầ)

Tuy có nhi u d ng hàm s n xu tă đ

c

nghi m nh ngăd ng hàm Cobb-Douglasăđ

ng d ng trong nghiên c u th c


ngăđ uăraăđ u vào c a quá

c g i là t ngăn ngăsu t nhân t , bi u di n tác

đ ng c a các y u t n m ngoài nh ng y u t đ u vào có trong hàm s n xu t. Nh ng
y u t này có th là s ti n b công ngh , s hi u qu . V iăcùngăl
0

càng l n s năl

ng t iăđaăcóăth đ tăđ

ngăđ u vào xi,

c s càng l n.

2.1.4. Cácăkháiăni măv ăhi uăqu
- Khái ni m v hi u qu
Hi u qu là vi c l a ch n và xem xét các th t ngu n s d ng trong s n xu t,
sao cho ít m t th i gian, công s c, ngu n l că nh ngă đ tă đ

c hi u qu cao. Hi u

qu bao g m 2 lo i hi u qu xã h i và hi u qu kinh t , hai hi u qu này có quan h
th ng nh t không th tách r i. Hi u qu bao g m cách ti p c năđ uăvƠoăvƠăđ u ra.
- Hi u qu s n xu t
Theo Coelli và c ng s (2005), hi u qu s n xu t hình thành t hi u qu k
thu t (TE), hi u qu phân ph i các ngu n l c (AE) và hi u qu s d ng chi phí
(CE).


ngăđ

c s n xu t ra bình quân trên m tăđ nă v y u t

c s d ng và là m t tiêu chu nă đ

că dùngă đ đoă l

ng hi u qu c a

vi c s d ng y u t đ u vào c a ho tăđ ng s n xu t.ăN ngăsu t theo t ng y u t đ u
vào ch ng h nănh ălaoăđ ng, v n. Trong s n xu t nông nghi păng
n ngăsu t b ng s năl

iătaăth

ng tính

ng s n ph m trên m tăđ năv di n tíchăđ t, v i công th c tính

nh ăsau:
N ngăsu t = S năl
năv di nătíchăth

ng/

năv di n tích

ng dùng là 1 công (1.000 m2) hay 1 hecta (10.000 m2).


i v i ph n l i nhu n

ch aătínhălaoăđ ngăgiaăđìnhănƠyăthìătrongăph n chi phí s không tính ph n chi phí
laoăđ ngăgiaăđìnhănƠyăvƠo,ăvìăth l i nhu năch aătínhălaoăđ ngăgiaăđìnhănƠyăth

ng

l năh năl i nhu n kinh t .
L i nhu n kinh t = T ng doanh thu ậ T ng chi phí
- T s l i nhu n trên chi phí th hi n t su t sinh l i c a m tăđ ng v n b ra
cho vi căđ uăt .ăT s l i nhu n trên chi phí th hi n m iăđ ngăchiăphíăđ uăt ăvƠoă
quá trình s n xu t s đemăl i cho nông h baoănhiêuăđ ng l i nhu n.
T s l i nhu n trên chi phí = L i nhu n/Chi phí
- T s l i nhu n trên doanh thu th hi n m iăđ ngădoanhăthuăthuăđ
trình s n xu t s thuăđ

căbaoănhiêuăđ ng l i nhu n.

T s l i nhu n trên doanh thu = L i nhu n/Doanh thu

c t quá


11

- T s doanh thu trên chi phíth hi n m iăđ ngăchiăphíăđ u vào quá trình s n
xu t s thuăđ

căbaoănhiêuăđ ng doanh thu.


r t l n. M t s nghiên c u cho r ng nên tách c th v l
vƠă l

ng th că n công nghi p

ng th că n t ch thành hai bi n s riêngă vìă tácă đ ng c a chúng là không

gi ng nhau (Lê B u Minh Quân, 2011, Tr năV n Kiên, 2011, Basanta và c ng s ,
1998).
Tuy nhiên vi că đ aă bi n s nƠyă d

i d ngă l

ng hay chi phí là m t v nă đ

mang tính kinh nghi m. M t s tác gi cho r ngănênăđ aăvƠoămôăhìnhălƠăl

ng th c

n (Lê B u Minh Quân, 2011 và Quan Minh Nh t và c ng s , 2013).ăTrongăkhiăđó,ă
các nghiên c u khác cho r ng vi căđ aăchiăphíăth că n thay cho bi năl
th

căl

ng v n có

ng hi u qu s n xu t (Tr n V năKiên,ă2011,ăHeidari và c ng s , 2011).



Trongăkhiăđó,ăHeidari và c ng s (2011), cho r ng bi n s laoăđ ngăđ

c vào

mô hình là t ng chi phíăchoălaoăđ ng.
+ Chi phí lãi vay: chi phí lãi vay có th là m t thành ph n nhăh
đ n m c hi u qu kinh t nh ăcácănghiên c uătr

ng tr c ti p

căđơyă(Tr năV năKiên,ă2011).

+ Th i gian s d ng máy móc: Quan Minh Nh t và c ng s (2013), Basanta và
c ng s (1998) cho r ng s gi s d ng máy móc là y u t quy tăđ nhăđ n hi u qu
s n xu t.
+ Chi phí kh u hao: chi phí kh u hao các tài s năđ
lý cho t ng mùa v s là nhân t

nhă h

c phân b m t cách h p

ngă đ n hi u qu s n xu t c a nông h

(Tr năV năKiên,ă2011)
+ Di n tích nuôi tr ng:Di nătíchăđ t là m t trong các y u t quan tr ngăđ xác
đ nh hi u qu s n xu t c a nông h (Lê B u Minh Quân, 2011; Tr nă V nă Kiên,ă
2011;Quan Minh Nh t và c ng s , 2013; Heidari và c ng s , 2011; Basanta và
c ng s ,1998)


ngăV nhăH o, 2009). Tuy nhiên, k t qu phân tích c a c 2 mô

hình nuôi Tôm thâm canh và bán thâm canh c a Tr năV năKiênă(2011)ăl i cho k t
qu khôngăcóăỦăngh aăth ngăkêăđ i v i bi n m tăđ gieo. M t khác, th ng kê mô t
c a m tăđ gi ng trong mô hình phân tích c a Tr năV năKiênă(2011)ăchoăth y có s
chênh l ch r t th păvƠăđ l ch chu năt

ngăđ i th p (trung bình 14 con/m2 đ l ch

chu n 3) và do s sai l ch gi a các h trong vùng nh nên bi n m tăđ gi ng có th
khôngăcóăỦăngh a v m t th ngăkêăđ i v iăriêngătr

ng h p c a bài nghiên c u.

Ngoài ra, theo Lê B u Minh Quân (2011), Tr năV năKiênă(2011)ăkhiănghiênă
c u v th y s n cho r ng ngu n cung c p gi ng và gi ngă đ
đ nhătr

c khi s n xu t có nhăh

c xét nghi m, ki m

ng không nh đ n hi u qu s n xu t nuôi tr ng

th y s n. Tuy nhiên, k t qu phân tích c a Lê B u Minh Quân (2011) l i ph nh n
tácăđ ng c a ch tăl

ng gi ngăđ n hi u qu k thu t và hi u qu s n xu t. Trong



ng tiêu c c
c c ng c

thêm b i nghiên c u c a Bùi Lê Thái H nh (2009), Tr năV năKiênă(2011)ăchoăth y
m că đ đ uă t ă caoă s có nhă h

ng tích c că đ n hi u qu k thu t, hi u qu s n

xu t c a h .
Kh n ngăti p c n thông tin
Theo Lê B u Minh Quân (2011) ngu n thông tin th tr
đ

c t r t nhi uă kênhă khácă nhau.ă Th

quan có th đ m b oăchoăng

ng mà h nuôi có

ng xuyên theo dõi các thông tin có liên

i nuôi bán cá v i giá c h p lý và có ngu n tiêu th


14

ch c ch nă (

n, 2010). Kh n ngă ti p c n thông tin th tr


qu .
Kinh nghi m s n xu t và kh n ng làm ch công ngh hi n t i
Theo Nguy nă Phúă Sonă (2010),ă oƠnă HoƠiă Nhơnă (2010),ă Bùiă Lêă Tháiă H nh
(2009), Lê B uăMinhăQuơnă(2011),ăD

ngăV nhăHƠoă(2009)ăvƠăBasantaăvà c ng s

(1998) thì kinh nghi m s n xu t là m t y u t c c k quan tr ng vƠăcóătácăđ ng tích
c c trong ho tă đ ng s n xu t nông nghi p. Tuy nhiên, m t s nghiên c u không
th yă đ

că tácă đ ngă cóă Ủă ngh aă th ng kê c a kinh nghi m lên hi u qu s n xu t

(Belbase và Grabowski, 1985).
Kh n ngă lƠmă ch công ngh : nghiên c u c a Kalirajan và Shand (1985),
Kalirajană(1991)ăđưăch ra r ng m căđ am hi u v công ngh s n xu t hi n t i cái
mà ông g i là giáo d c không chính th ng (non-formal education) là ch tiêu quan
tr ngăh năc th

căđoăv trìnhăđ h c v n hay kinh nghi m s n xu t trong vi c gi i

thích s bi nă đ ng trong hi u qu s n xu t gi a các h s n xu t nông nghi p và
nghiên c u c a Kalirajan (1984) m t l n n aăđưăkh ngăđ nh r ng vi c áp d ng công
ngh hi năđ iăch aăth t s đ t hi u qu doăng
đ

iănôngădơnăđưăkhôngăth làm ch

c công ngh m iăđưăgơyăraănh ng th tăthoátăkhôngăđángăcó.