1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Bối cảnh của đề tài:
Trong lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Bác Hồ ngày 27 tháng 03
năm 1946 “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì
cũng cần có sức khoẻ mới thành công, mỗi người dân yếu ớt, tức là làm cho
cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khoẻ mạnh, tức là góp phần cho cả
nước mạnh khoẻ. Vậy nên tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi
người dân yêu nước”.
Đất nước chúng ta trong thời kỳ mới, tiến tới “dân giàu nước mạnh, xã
hội công bằng dân chủ văn minh”, và chiến lược phát triển con người Việt
Nam là quốc sách hàng đầu để đất nước có lớp trẻ “phát triển cao trí tuệ,
cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” là
mục đích của toàn Đảng, toàn dân.
Ngày 26 tháng 04 năm 2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết
định 57/2002/QĐTTg phê duyệt quy hoạch phát triển ngành thể dục thể thao
đến năm 2010, trong đó chính phủ giao cho ngành thể dục thể thao phối hợp
với các bộ, ngành có liên quan để định kỳ kiểm tra thể chất nhân dân, xây
dựng các giải pháp thể dục thể thao để góp phần nâng cao tầm vóc, thể trạng
cho thanh niên, nhi đồng.
Luật giáo dục năm 2005 “mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt
Nam phát triển toàn diện có đạo đức, có trí, có sức khoẻ thẩm mỹ và nghề
nghiệp …”.
Qua đó ta có thể thấy được vai trò vô cùng quan trọng của thể dục thể
thao, nó được xem như một bộ phận của cách mạng dân tộc, nó phục vụ trực
tiếp vào nhiệm vụ kinh tế - chính trị - văn hoá - xã hội và bảo vệ tổ quốc.
2. Lý do chọn đề tài:
Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu giáo dục thể chất trong nhà trường
phổ thông nhằm góp phần thực hiện mục tiêu của sự nghiệp giáo dục - đào tạo
“nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, giáo dục - đào tạo

lực với thành tích bật xa của học sinh nữ lớp 4, trường Phổ
thông cơ sở Thạnh Đông, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang”.
3. Phạm vi và đối tượng đề tài
Trong đề tài này với kiến thức hiểu biết về viết sáng kiến kinh nghiệm,
kiến thức nghiên cứu khoa học- tóan thống kê đã được học tập ở trường đại
học và những kinh nghiệm đúc kết trong quá trình giảng dạy thì tôi quyết định


3

viết sáng kiến kinh nghiệm “Nghiên cứu mối tương quan giữa các chỉ

số hình thái thể lực với thành tích bật xa của học sinh nữ lớp 4,
trường Phổ thông cơ sở Thạnh Đông” mong muốn ý tưởng của bản
thân được áp dụng trong phạm vi cấp trường và thực hiện trên những học sinh
tôi đang giảng dạy.
Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu 1: Lựa chọn các chỉ số hình thái và thể lực có ảnh hưởng đến
thành tích bật xa của học sinh nữ lớp 4, trường phổ thông cơ sở Thạnh Đông,
huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang.
Mục tiêu 2:
Đánh giá thực trạng hình thái, thể lực với thành tích bật xa của học sinh nữ
lớp 4 trường phổ thông cơ sở Thạnh Đông, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang.
Mục tiêu 3:
Đánh giá mối tương quan giữa các chỉ số hình thái và thể lực thành tích
bật xa của học sinh nữ lớp 4 trường phổ thông cơ sở Thạnh Đông, huyện Tân
Hiệp, tỉnh Kiên Giang.
Mục tiêu 4:
Lựa chọn những học sinh nữ lớp 4, có chỉ số hình thái, thể lực tốt đã được
nghiên cứu từ đó có kế hoạch bồi dưỡng cho các em trở thành đội ngữ năng

quan tâm và nâng lên rõ rệt, từ đó cũng ảnh hưởng đến thành tích các môn thể
thao mà học sinh được học tập và rèn luyện ở nhà trường
* Hệ thống giáo dục thể chất ở Việt Nam:
Hệ thống giáo dục thể chất ở Việt Nam có các đặc tính: tính mục đích,
tính nhân dân, tính khoa học. Từ bậc tiểu học đến bậc trung học phổ thông,
học sinh học 2 tiết/tuần, đối với môn thi tự chọn tuỳ tình hình thực tế ở địa


5

phương mà giáo viên chọn và giảng dạy phù hợp với giờ học chính khoá và
các hoạt động thể dục thể thao ngoại khoá có sức hấp dẫn với học sinh.
Nội dung giáo dục thể chất ở bậc tiểu học (từ lớp 1 đến lớp 5) gồm: trò
chơi vận động, các bài tập thể dục phát triển, kỹ năng vận động. Bậc trung
học cơ sở (từ lớp 6 đến lớp 9) gồm: thể dục, điền kinh, trò chơi vận động và
môn tự chọn. Bậc trung học phổ thông (từ lớp 10 đến lớp 12) gồm: thể dục,
điền kinh và môn tự chọn phức tạp hơn.
Nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế, ngành giáo dục hàng năm đều có bước
bổ sung và điều chỉnh, tài liệu chương trình thể dục trong trường phổ thông để
phù hợp tình hình ở địa phương và với sự phát triển của thể trạng cơ thể học
sinh.
Ngày nay, môn bật xa đã được đưa vào nhà trường, là môn học chính
khoá nên đã tạo điều kiện tốt cho học sinh tiếp cận và học tập nâng cao thành
tích góp phần phát hiện nhân tài cung cấp vận động viên thành tích cao cho
nhà trường nói riêng và đất nước nói chung.
* Ý nghĩa của giáo dục thể chất.
Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác thể dục thể thao nói
cung và giáo dục thể chất nói riêng trong các trường học, và coi sức khoẻ là
vốn quý của con người. Giáo dục thể chất là nền văn hoá xã hội, một di sản
quý giá của loài người.

Bật xa là môn học không đòi hỏi nhiều trang thiết bị, phù hợp với lứa
tuổi tiểu học, do đó nó là nội dung cơ bản trong chương trình giáo dục thể
chất. Qua giảng dạy và tập luyện nó giúp học sinh phát triển sức nhanh, sức
mạnh của chân, nâng cao thể chất cho học sinh, trang bị kỹ năng, kỹ xảo cần
thiết cho cuộc sống.
* Kỹ thuật bật xa
- Tư thế chuẩn bị: Đứng thẳng, hai bàn chân song song sát vào nhau
hoặc cách nhau 5-10cm. Đầu hai bàn chân sát vạch giậm nhảy, hai buông tự
nhiên.
- Động tác:
+ Từ tư thế chuẩn bị (TTCB) hai tay đưa ra trước lên cao, dướn thân,
hai bàn chân kiểng.
+ Đưa hai tay từ trên cao xuống thấp, ra sau. Hai chân khuỵu gối, hạ
thấp trọng tâm, chạm đất bằng cả 2 bàn chân, thân trên ngả về trước.


7

+ Dùng sức mạnh của đùi, sức bật 2 bàn chân đạp mạnh xuống đất bật
người rời khỏi mặt đất lên cao – ra trước. Hai tay đánh ra trước, lên cao. Tiếp
theo 2 bàn chân chạm đất, khuỵu gối để giảm chấm động, phối hợp đưa hai
tay ra trước để giữ thăng bằng, kết thúc độg tác.
* Phương pháp giảng dạy bật xa tại chỗ.
- Xây dựng khái niệm kỹ thuật bật xa tại chỗ cho học sinh.
+ Giới thiệu tóm tắt về tác dụng của bật xa, kỹ thuật bật xa tại chỗ.
- Dạy kỹ thuật bật xa tại chỗ.
+ Làm mẫu hoàn chỉnh kỹ thuật bật xa tại chỗ và chi tiết động tác.
+ Tại chỗ mô phỏng kỹ thuật.
+ Phân tích kỹ thuật bật xa tại chỗ.
+ Cho học sinh xem tranh ảnh, băng đĩa kỹ thuật bật xa tại chỗ.

+ Các em rất đa cảm, dễ xức động: Tâm hồn các em còn hết sức trong
sáng hồn nhiên như trang giấy còn mới tinh. Ngay cả trường hợp một số em
phải chịu những di chứng do sự đổ vỡ trong gia đình, thì chắc chắn tâm hồn
các em vẫn luôn luôn đa cảm, rất dễ bị xúc động.
+ Các em rất hiếu động: Các em sẵn sàng chơi hăng say hết mình, bởi
đối với các em, chuyện thắng thua rất là quan trọng, nó nhằm mục đích tự
khẳng định cá tính cho dù các em chưa đủ lý luận cao xa gì lắm về bản thân.
* Đặc điểm sinh lý
- Ở lứa tuổi học, công suất của hệ thống tim mạch và hô hấp đã cho
phép thực hiện công việc trong thời gian dài với cường độ trung bình (khả
năng ưa khí). Hệ thống tim mạch của trẻ tuổi tiểu học có thể đáp ứng nhu cầu
của cơ thể khi sử dụng lượng vận động với 60 - 70% khả năng chịu đựng tối
đa của cơ thể. Khả năng sự chịu đựng của các em đã được nhiều tác giả đã
đưa ra thông qua một loạt các bài học thể dục, thể thao và các hoạt động giải
trí trong các bài tập thể chất được lặp đi lặp lại theo chu kỳ như: đi bộ, chạy,
đi xe đạp, bơi ...Hiệu quả thực tế của tác động sư phạm đã cho thấy: ở lứa tuổi
này đã có sự gia tăng nhanh chóng trong phát triển sức bền tự nhiên, sự tăng
này rất nhạy cảm với các tác động của hoạt động thể chất để phát triển sức
bền. Khuyến khích phát triển sức bền là cần thiết vì nó được kết nối chặt chẽ
với hiệu suất của trẻ em và xác định sự sẵn sàng của các em khi học trong
trường, góp phần khắc phục việc học tập quá nhiều, làm tăng khả năng đồng
hóa tốt hơn các kiến thức trong quá trình học, làm tăng các hoạt động thể chất
và ảnh hưởng tích cực đến phát triển của sức mạnh, tốc độ.


9

- Trẻ em ở lứa tuổi tiểu học, cơ bắp của các em thường gồm các sợi cơ
mỏng, nghèo protein, chất béo và chứa nhiều nước nên phải từng bước phát
triển và đa dạng hóa các bài tập để có tác động phù hợp đến cơ bắp của các


+Ở lứa tuổi này, hệ tuần hoàn có nhiều đột biến, diễn ra rất phức tạp
nhưng không theo kịp tốc độ phát triển quá mạnh mẽ của toàn bộ cơ thể.
- Hệ hô hấp: phổi phát triển chưa hoàn chỉnh, các ngăn buồng túi phổi
đang con nhỏ, các cơ hô hấp phát triển còn yếu, dung lượng khí mỗi lần thở
nhỏ, sự điều tiết của hệ thần kinh trung ương đối với việc thở chưa bền vững
và nhịp nhàng. Vì vậy khi hoạt động khẩn trương nhịp thở nhanh, không giữ
được nhịp thở tự nhiên.
Vì vậy khi tập thể dục thể thao cần hướng dẫn cho các em về thở, biết
thở sâu, nhịp nhàng, nhất là khi kết hợp với động tác, giữ gìn vệ sinh khi thở,
chọn nơi không khí trong lành để tập.
3. Phương pháp giải quyết vấn đề
3.1. Phương pháp nghiên cứu:
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu trên, tôi đã sử dụng các phương pháp
sau đây :
3.1.1. Phương pháp tham khảo tài liệu:
Nghiên cứu tài liệu nhằm thu thập thông tin có liên quan đến kỹ thuật bật
xa, phương pháp giảng dạy môn bật xa và tổng hợp các nhân tố hình thái - thể
lực đối với thành tích “bật xa”.
3.1.2. Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Phương pháp này dùng để kiểm tra thành tích bật xa và các chỉ số hình
thái, thể lực để đánh giá mức độ ảnh hưởng của nó đến thành tích “bật xa”.
Chúng tôi sử dụng 4 test đánh giá thể lực, trong đó có các test đã được
viện khoa học thể dục thể thao thực hiện trong điều tra thể chất nhân dân và
1 test - bật xa tại chỗ.
1.Chạy 30m XPC (giây).
2.Bật cao tại chỗ (m):
3.Chạy con thoi 4x10m (giây).
4. Nằm ngửa gập bụng (lần/30 giây).
Cách tiến hành kiểm tra:

dùng tay sát tường “với” lên tường xác định “giới hạn cuối”. Khi bật nhảy
và khi tiếp đất hai chân tiến hành cùng lúc, thực hiện ba lần bật.
- Cách đo: kết quả được tính bằng độ dài từ “giới hạn ban đầu” đến
“giới hạn cuối” được tính bằng đơn vị cm, lấy kết quả lần cao nhất trong ba
lần bật.
• Chạy con thoi 4x10m (s): Nhằm đánh giá năng lực khéo léo
- Dụng cụ: Đường chạy có kích thuớc 10x1,2m bằng phẳng không
trơn bốn góc có vật chuẩn để quay đầu, chuẩn bị 4 cọc, mỗi cọc cách nhau


12

10m,đặt theo hình thoi. Hai đầu đường chạy có khỏang trống ít nhất 2m,
đồng hồ bấm giờ, thước đo độ dài
- Thực hiện: Người được kiểm tra đứng vào vạch xuất phát ở tư thế
xuất phát cao, khi có khẩu lệnh “sẵng sàng - chạy” nhanh chóng chạy (đồng
hồ được bấm) đến cọc thư nhất chạm một chân vào cọc thứ nhất lần lượt
dến cọc thứ 2, thứ 3, thứ 4 .
- Cách tính thành tích: Khi người được kiểm tra chạy đến cọc thứ 4
(đích) lập tức bấm dừng. Thành tích được xác định là giây(s)
• Nằm ngửa gập bụng 30 giây: Nhằm đánh giá sức mạnh bột phát
của nhóm cơ lưng bụng.
- Dụng cụ: Đồng hồ bấm giây, nệm cao su hoặc chiếu
- Phương pháp kiểm tra:
+ TTCB: Người được kiểm tra nằm ngửa ,hai chân duổi thẳng khép
sát vào nhau, co chân 90 0 ở 2 đầu gối,một học sinh khác hổ trợ bằng cách
hai tay giữ ở phần dưới cẳng chân nhằm không cho bàn chân rời khỏi sàn,
hai tay để sau gáy.
+ Thực hiện: Khi có lệnh nhanh chónh dùng sức mạnh cơ lưng nâng
thân người lên cao rồi gập xuống sát đùi ,hai tay phối hợp, sau đó nhanh

2.1.4 Phương pháp toán thống kê:
Xử lý các thông số thu thập được bằng các công thức :
• Tính giá trị trung bình: Trung bình cộng là tỷ số giữa tổng các
trị số của các cá thể với tổng thể:

1
X=
n

n

∑X
i =1

(n>30)

i

• Độ lệch chuẩn: Là chỉ số nói lên sự phân tán hay tập trung của các
trị số Xi xung quanh giá trị trung bình:

S=
•

(

1
∑ Xi − X
n


n

• Hệ số tương quan mẫu :
r=

n∑ X iYi − ∑ X i ∑Yi

n∑ X 2 − ( ∑ X 2 )  n∑Y 2 − ( ∑Y 2 ) 




Trong đó:
r: Hệ số tương quan mẫu
n: Số cặp giá trị
X, Y: các giá trị của hai mẫu X, Y
• Tính chỉ số BMI:
BMI =

W
2
H

W: cân nặng (kg) ; H : chiều cao (m)