“Một số kinh nghiệm
sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống quốc dân. Mục tiêu của
giáo dục mầm non là hình thành các biểu tượng về toán học cho giáo dục Mầm non
là 1 nội dung quan trọng không thể thiếu được trong việc góp phần thực hiện mục
tiêu giáo dục Mầm non mà trong đó Toán học là 1 môn khoa học, cung cấp những
kỹ năng cơ bản nhất để cho trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế.
Cho trẻ làm quen với toán là trẻ được tiếp xúc tìm hiểu, quan sát sự vật hiện
tượng xung quanh 1 cách có mục đích, hình thành ở trẻ các biểu tượng và phát triển
ngôn ngữ, kích thích trẻ tìm tòi khám phá ham hiểu biết, rèn các thao tác tư duy
như: Khái quát, tổng hợp, so sánh, phân loại 1 cách có hệ thống đầy đủ và chính
xác. Từ đó trẻ sẽ hiểu thêm về thiên nhiên xã hội, trẻ thêm yêu cuộc sống xung
quanh, ngoài ra giúp trẻ giải quyết những mâu thuẫn cơ bản trong cuộc sống và
trong học tập, cung cấp cho trẻ một số kiến thức toán sơ đẳng góp phần hình thành
và phát triển nhân cách cho trẻ một cách tốt nhất.
Ngay từ nhỏ trẻ đã được tiếp xúc với người lớn và các sự vật hiện tượng đến
nhận thức xung quanh. Tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đến nhận thức
của trẻ, dần dần trẻ có được những khái niệm giản đơn nhất về thế giới xung quanh
có nhu cầu muốn tìm tòi, khám phá về tính chất, đặc điểm của sự vật hiện tượng,
tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, sắp xếp của chúng
trong không gian.
Ví dụ: Khi chơi với đồ vật trẻ muốn biết tại sao vật này lăn được nhưng vật
kia lại không lăn được. Hình dạng, kích thước và chất liệu của chúng khác nhau
nhươ thế nào? Hoặc trẻ muốn biết từng nhóm đồ vật có bao nhiêu vật và cách so
sách các nhóm với nhau. Trẻ muốn biết từng nhóm này có số lượng nhiều hay ít
hơn nhóm kia. Bắt đầu trẻ muốn biết làm thế nào để cho 2 nhóm được bằng nhau.
1


“Một số kinh nghiệm

Trẻ mẫu giáo có đặc điểm là chú ý không chủ định. Trẻ thường chú ý đến
những đối tượng khi đối tượng đó gây một kích thích mạnh hoặc một sự ngạc nhiên
nhất là tạo cho trẻ sự hứng thú, chú ý có chủ đích được phát triển thông qua quá
trình giáo dục. Nó được hình thành và phát triển mạnh với những loại kích thích
mới mẻ trong số đó là kích thích với ngôn ngữ nói. Ngoài ra trẻ còn chú ý rất nhiều
đến các sự vật hiện tượng mới lạ ở xung quanh sự chú ý rất nhiều đến các sự vật
hiện tượng mới lạ ở xung quanh sự chú ý của trẻ bắt đầu tập trung vào các thuộc
tính mới như thời gian, không gian, tính chất vật lý, hóa học, cơ học ...của các sự
vật hiện tượng hàng ngày.
Đến cuối tuổi mẫu giáo, trẻ bắt đầu có khả năng quan sát có hệ thống những
hiện tượng tự nhiên – xã hội xung quanh nếu được giáo dục tốt ở các lớp dưới. Óc
quan sát giúp trẻ tìm hiểu sự vật, hiẹn tượng một cách có ý thức, có mục đích, giảm
bớt sự nhầm lẫn, giúp trẻ tri giác chính xác hơn.
Ở trẻ 5-6 tuổi, năng lực ghi nhớ và nhớ lại phát triển rất mạnh, nhưng chủ
yếu vẫn là ghi nhớ không chủ định. Trẻ ghi nhớ những gì gây hứng thú hoặc những
gì gây ấn tượng mạnh cho trẻ. Cuối tuổi mẫu giáo bắt đầu hình thành tri nhớ logic.
Trẻ ghi nhớ cái gì có nghĩa tốt hơn những cái không có nghĩa khi đó chất lượng ghi
nhớ sẽ tốt hơn.
Trẻ 5-6 tuổi đã biết tư duy trực quan hành động vẫn chiếm ưu thé. Tuy nhiên
tùy thuộc nhiệm vụ hoạt động mà ở trẻ vẫn phát triển các loại trẻ tư duy bằng hình
ảnh trực quan, tư duy, trừu tượng do ngôn ngữ của trẻ phát triển. Những nhận xét,

3


“Một số kinh nghiệm
sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
suy luận đánh giá của trẻ không hoàn toàn theo ý nghĩa chủ quan, giúp trẻ đến gần
với hiện thực khách quan hơn.
2. Tầm quan trọng của đồ chơi với giáo dục Mầm non

đưa trẻ đến trường mầm non.
Lớp 5-6 tuổi nên rất được nhà trường quan tâm trong việc mua sắm đồ dùng
phục vụ cho bộ môn toán. Đặc biệt toán là môn học mà ngành giáo dục đã nhiều
năm chỉ đạo chuyên đề nên đánh giá sự học tập của trẻ có kết quả cao.
2. Khó khăn:
Trong năm học 2013 – 2014 tôi đã nghiên cứu và tìm hiểu thấy được đa số
các cháu con em nông thôn nên ít được sự quan tâm, chăm sóc, bồi dưỡng từ ông,
bà, bố mẹ, anh chị về khả năng hiểu biết của trẻ còn hạn chế một số cháu chưa
được học lớp 4-5 tuổi hay các cháu chuyển từ trong Nam về với ông bà nên còn
nhút nhát chưa biết cách cầm bút, cách ngồi và nhận biết về toán còn kém chưa xác
định được dạng, hình khối, kích thước, mấu sắc, số lượng…
Đồ dùng trực quan còn quá ít, đôi lúc chưa đủ lưu loát không phát huy được
tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động.
Một số trẻ được bố mẹ, người thân dạy trước chương trình nên trẻ đếm nhận
biết số, tính toán nhanh nhưng khi thực hành trên đồ vật xếp tương ứng 1- 1 trẻ bị
lúng túng trong giờ học không tập trung có biểu hiện phân tán không muốn học
3. Điều kiện phục vụ của lớp.
Về cơ sở vật chất đã được nhà trường quan tâm đáp ứng nhu cầu đồ dùng, đồ
chơi đảm bảo 2 cháu 1 bàn, mỗi cháu 1 ghế. Tuy vậy một số đồ dùng phục vụ môn
toán cũng như môn học khác còn nhiều hạn chế nên việc học tập của các cháu chưa
được đảm bảo.
4. Kết quả thực trạng :
- Đầu năm học 2013 – 2014 qua khảo sát trên trẻ 30 cháu 5-6 tuổi ở ngay tại
lớp tôi phụ trách tôi đã rút ra một số vấn đề sau:
5


“Một số kinh nghiệm
sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
- Số trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán hào hứng và

sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
trong hoạt động làm quen với toán ra sao? phải phan nhóm số trẻ có khả năng nhận
biết nhanh, chậm, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoạch cụ thể để bồi dưỡng
đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng giáo dục trẻ. Trong quá trình
giảng dạy thực nghiệm tôi đã tìm ra một số phương pháp đơn giản nhưng hợp lý và
phù hợp như sau:
Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán mang nặng cảm
tính nên tôi đã sử dụng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết học đầu tiên,
nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ, phấn khởi khơi gợi tính tò mò ham hiểu biết
của trẻ.
1- Sử dụng mô hình, sa bàn, bài thơ câu chuyện .
- Tôi đã sử dụng mô hình, sa bàn hoặc câu chuyện, bài thơ một trò chơi để
dẫn dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán.
Ví dụ: “ Nhận biết phân biệt khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật ”tôi chọn
chủ điểm Quê hương - Thủ Đô – Bác Hồ tôi đã dùng mô hình lăng Bác được xếp
theo hình thức sau:
- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật
- Hàng rào xung quanh lăng Bác xếp bằng khối vuông
- Cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ
- Bóng đèn trên cột trụ được xếp bằng khối cầu.
Khi gợi mở cho trẻ vào chủ điẻm vào bài giáo viên nói: Hôm nay cô cùng
các con sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thủ đô Hà Nội, khi đi đến trước mô hình cô
hỏi trẻ : Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ ? Mô hình lăng Bác có gì
đặc biẹt không ? Trẻ nêu được là “ Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật, hàng
rào xếp bằng khối vuông ..... đó là những khối đã được học rồi ạ.”Cô nhắc lại và
nhấn mạnh yêu cầu, để hiểu kỹ hơn về đặc điểm riêng của từng khối đó hôm nay cô
7


“Một số kinh nghiệm

sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
Các đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ phác tạp dần. Khi trẻ
sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ. Nếu trẻ còn lúng túng chưa
thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếu sai sót.
Đối với trực quan có nhược điểm riêng biệt, đặc biệt sử dụng câu đố để đưa
trực quan ra hỏi trẻ.
Để liên kết các nội dung trong một tiết học được liêm hoàn và chuyển sang
nội dung mới một cách linh hoạt, đưa trực quan ra một cách hợp lý không có động
tác thừa hay các câu hỏi lặp đi lặp lại nhàm chán, tôi thường sử dụng các câu
chuyện sáng tạo.
Ví dụ: Có một bạn Sóc rất ngoan, hôm nay trên đường đi học bạn Sóc gặp
cô, và bnạ Sóc đã nói thầm vào tai cô đấy.!Chúng mình có muốn biết bạn Sóc đã
nói gì không ? ( Trẻ hào hứng nghe và rất muốn được biết điều mà Sóc nói với cô
giáo ) Tôi lại nói tiếp : Bạn Sóc nhờ cô hỏi các bạn lớp mình xem có biết ngày 19/5
là ngày gì không nào? ( Trẻ trả lơif đúng ). Tôi nói tiếp: Bạn Sóc cảm ơn các bạn
lớp mình đã giúp cho bạn ấy biết bí mật của ngày 19/5 nên đã tặng lớp mình một
món quà ( Món quà đó là một trò chơi ôn luyện được chuẩn bị trước ).
Khi đưa trực quan là nội dung tích hợp cảu các môn học khác, vào hoạt động
làm quen với biểu tượng tóab bằng câu hỏi nhje ngành, hợp lý điều đó đã phát huy
được tình tích cực một cách cao nhát ở trẻ, khi tham gia các hoạt động.
Ví dụ: Để khắc sâu kiến thức về khối cầ, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật
tôi đặt câu hỏi?
Bạn nào thích chơi khối cầu và khối trụ?
Bạn nào thích chơi khối vuong và khối chữ nhật?
Trẻ tự trả lời, tôi sẽ phân thành các nhóm.
+ Nhóm thích chơi khối cầu, khối trụ về nhóm nặn khối cầu, khối trụ.
9


“Một số kinh nghiệm

sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
Ví dụ: : Hình dạng chữ số tôi thường sử dụng cho tiết học ôn luyện và nhận
biết chữ số.
Qua việc sử dụng trò chơi trong các giờ làm quen với biểu tượng toán, tiết
học trở nên sôi nổi, trẻ được tham gia hoạt động một cách toàn diện, tinh thần thoải
mái nên có thể không bị mệt mỏi và căng thẳng. Điều này đã tạo cho trẻ hứng thú
hăng say trong quá trình tham gia hoạt động học tập.
4- Xây dựng môi trường học tập trong và ngoài lớp.
Môi trường cũng là một yếu tố trực quan trực tiếp, tác động hàng ngày đến
trẻ. Chính vì vậy, việc xây dựng cảnh quan môi trường xung quanh được tôi đặc
biệt quan tâm.
Trang trí, sắp xếp lớp học, phòng học hài hòa hợp lý sẽ tạo được sự chú ý, sẽ
hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào giờ học theo giai đoạn, theo chủ điểm, theo nội dung từng
bài.
Tùy vào nội dung của từng bài để bố trí trực quan xung quanh lớp giỏ đồ
chơi, tranh treo tường chô hợp lý để trẻ luyện tập cũng như liên hệ thực tế.
Ví dụ: Chủ điểm gia đình.
+ Treo tranh về gia đình ít con để trẻ đếm số lượng người và giáo dục trẻ
+ Đồ dùng gia đình xếp ở giỏ đồ chơi để trẻ có thể luyện đếm.
IV - KIỂM NGHIỆM .
Trong quá trình nghiên cứu tìm tòi, triển khai áp dụng các thủ thuật sử dụng
trực quan, các yếu tố nêu trên vào hoạt động cho trẻ làm quen với biểu tượng toán
sơ đẳng. Tôi đã thu được kết quả rất khả quan như sau:
1- Kết quả trên trẻ
Thái độ : Trẻ hứng thú hoạt động chung của lớp.
Trẻ hăng hái giơ tay phát biểu ý kiến
11


“Một số kinh nghiệm

toán ở phổ thông.
Việc làm này không chỉ có ý nghĩa lớn lao đối với các nhà nghiên cứu mà
đối với các trường Mầm non và đặc biệt là các giáo viên Mầm non cần nắm vững
những nội dung chương trình và thường xuyên mở rộng nội dung chương trình.
Ngoài việc cung cấp cho trẻ những kiến thức, kỹ năng mới mà còn phải
thường tổ chức cho trẻ luyện tập bằng các biện pháp phù hợp nhằm ôn luyện, cũng
cố và nâng cao chất lượng các biểu tượng về hình khối cho trẻ.
Tôi xây dựng hệ thống tổ chức trò chơi học tập nhằm ôn luyện, cũng cố làm
quen những kiến thức, kỹ năng về hình khối như phân biệt nhận biết các dạng từ
đơn giản đến phác tạp, kết quả thu được phù hợp với giả thuyết khoa học mà tôi đã
đưa ra.
Trong quá trình nghiên cứu thực trạng, tôi nhận thấy biểu tượng hình khối
của trẻ còn nghèo nàn, hạn chế.
Nguyên nhân hoàn toàn không phụ thuộc vào phía trẻ. Không phải là do trẻ
không có khả năng lĩnh hội những kiến thức, kỷ năng cơ bản và mở rộng về nội
dung toán học sơ đẳng nói chung mà do chúng ta chưa giúp trẻ ghi nhớ sâu sắc và
mở rộng những biểu tượng toán học sơ đẳng đó.
Chính vì vậy, công việc nghiên cứu tìm tòi những biện pháp dạy học có hiệu
quả để hỗ trợ phương pháp hình thành biểu tượng về hình khối nói riêng và biểu

13


“Một số kinh nghiệm
sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
tượng về toán học nói chung là rất cần thiết và luôn luôn đổi mới những người tâm
huyết với trẻ.
II-BÀI HỌC KINH NGHIỆM.

Qua qua trình học tập và giảng dạy, nghiên cứu của đề tài tôi nhận thấy ngay

đưa con em mình ngày càng tiến bộ và có một luồng khao khát thích học, không
những muốn “ Làm quen với toán” mà còn có ích cho các bộ môn học khác nữa.
Tôi luôn luôn không ngừng ở đây mà còn luôn luôn quan tâm, tìm tòi, học hỏi và
sáng kiến ra nhiều kinh nghiệm mới cho mình hơn nữa.
III – MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT.

1- Đối với nhà trường
Tạo điều kiện cho giáo viên tham quan, học hỏi dự giờ những tiết mẫu, dạy
giỏi để nâng cao trình độ.
Khuyến khích giáo viên đăng ký thi đua dạy tốt học tốt, viết sáng kiến kinh
nghệm để gióa viên trong trường học hỏi lẫn nhau.
Khuyến khích và tạo điều kiện cho giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin
vào giờ học toán nói riêng và các giờ học khác nói chung.
2- Đối với giáo viên .
Tích cực học tập, học hỏi để nâng cao trình độ tay nghề
Chịu khó sưu tầm, nghiên cứu để tìm những hình thức tổ chức cũng như cách
dạy học biện pháp phù hợp nhất với mỗi tiết dạy.
Kết hợp với phụ huynh để có biện pháp giáo dục trẻ một cách tót nhất ở gia
đình và nhà trường.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi đưa ra khi sử dụng đồ dùng, đồ chơi
hấp dẫn cho trẻ làm quen với toán, song vẫn còn nhiều hạn chế mong các cấp lãnh
đạo bổ sung và công nhận kinh nghiệm bộ môn làm quen với toán.
15


“Một số kinh nghiệm
sử dụng đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn cho trẻ 5-6 tuổi làm quen với toán ”
Tôi xin chân thành cảm ơn./.
Yên Lâm, ngày 18 tháng 3 năm 2014
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị