Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
LỜI MỞ ĐẦU
Từ nhiều năm nay, hoạt động Đầu Tư Tín Dụng đã đóng vai trò quan trọng
trong việc tái tạo duy trì năng lực sản xuất, phát triển cơ sở hạ tầng của xã hội nói
chung và của doanh nghiệp nói riêng. Thực tế cho thấy có nhiều phương pháp để huy
động vốn cho đầu tư phát triển cũng như cho hoạt động sản xuất kinh doanh như: vốn
cấp phát từ ngân sách, vốn cổ phần bán công trái, và một số công cụ nợ khác. Tuy
nhiên, với ưu thế là nguồn vốn lớn, thời gian giải ngân chắc chắn, có sự quản lý giám
sát chặt chẽ ... thì vốn Đầu Tư Tín Dụng đã đóng góp tới hơn 10% trong tổng nguồn
vốn đấu tư toàn xã hội (giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2000).
Hiện nay, các ngân hàng rất quan tâm tới tín dụng trung dài hạn mà biểu hiện
cụ thể là đầu tư tín dụng theo dự án bởi hai lý do: một là đầu tư tín dụng theo dự án
góp phần quan trọng trong thực hiện các mục tiêu chiến lược kinh tế của quốc gia,
thực hiện các chương trình kinh tế trọng điểm; hai là đầu tư tín dụng theo dự án góp
phần hạn chế rủi ro cho bản thân ngân hàng cũng như cho chủ đầu tư. Nhưng để quản
lý hoạt động đầu tư tín dụng hiệu quả thì không phải đơn giản, bởi cho đến nay vấn đề
xác định hiệu quả, đánh giá hiệu, quản lý việc sử dụng vốn đang còn rất nhiều vướng
mắc. Như Richard Hely trong cuốn “Farming agribusiness thì : “Phương pháp đánh
giá các dự án dường như chưa được áp dụng đúng ở tất cả các cấp của hệ thống quản
lý kinh tế của Việt Nam. Cũng như nhiều nước đang phát triển khác, những số tiền lớn
của xã hội chi cho việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và đầu tư trực tiếp sản xuất
nhưng bị lãng phí do chưa điều tra kỹ lưỡng về tính khả thi của các phương án , nhu
cầu thị trường và hiệu quả kinh tế. Mặc dù sự lầm lẫn trong một số quyết định đầu tư
là không tránh khỏi những nhưng cần có một kỹ thuật tốt để thẩm định các dự án một
cách hệ thống. Những kỹ thuật này có thể làm tăng vọt tỷ lệ các dự án thành công và
các quan chức cũng như các nhà quản lý kinh tế nên học tập và áp dụng chúng.”
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
Hơn thế, qua thực tế ta cũng thấy rằng trong số rất nhiều các nhân tố ảnh hưởng
đến hiệu quả của đầu tư nói chung và đầu tư tín dụng theo dự án nói riêng thì thẩm
định dự án có vai trò quan trọng nhất. Để góp phần một lần nữa làm sáng tỏ điều này

I. Hoạt động thẩm định của các ngân hàng
1. Cơ chế thẩm định
2. Qui trình thẩm định đối với dự án đầu tư tín dụng
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
II. Những vướng mắc khó khăn trong quá trình thẩm định của ngân hàng
1. Năng lực thẩm định của ngân hàng
2. Hệ thống thông tin tài chính và phi tài chính
3. Một số yếu tố khác
CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP
I.Về phía nhà nước
II.Về phía ngân hàng
III. Đối với cán bộ ngân hàng làm công tác thẩm định
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG
I. Thẩm định dự án
1. Khái niệm và sự cần thiết thẩm định dự án
- Thẩm định theo từ điển tiếng việt là sự xem xét và quyết định thực hiện. Theo
giáo trình Kinh tế đầu tư thì Thẩm định dự án là việc tổ chức xem xét một cách khách
quan, có khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới tính khả
thi của một dự án, từ đó ra quyết định và cho phép đầu tư.
Có thể hiểu một cách cụ thể hơn: Thẩm định dự án là các bước công việc thực
hiện xen kẽ của cấp có thẩm quyền trong tiến trình đầu tư, trên cơ sở tài liệu có tính
chất pháp lý, các giải trình kinh tế kỹ thuật đã được thiết lập, “thẩm tra lại”, “đánh giá
lại” về các mặt như: tính pháp lý, tính phù hợp, tính thống nhất, tính hiệu quả, tính
hiện thực... đứng trên giác độ một doanh nghiệp, một tổ chức và trên giác độ toàn bộ
nền kinh tế nhằm hợp pháp hoá dự án và điều chỉnh tiến trình triển khai thực hiện dự
đầu tư .
Như vậy, Thẩm định dự án là một quá trình xem xét, đánh giá từ nhiều góc độ,

khác nhau và để hướng các hoạt động kinh tế nói chung, hoạt động đầu tư nói riêng
theo đúng đường lối chiến lược thì phải giám sát, quản lý - rõ ràng Thẩm định dự án là
một biện pháp rất hiệu quả.
Thông thường có rất nhiều cách để sử dụng vốn, một sự đầu tư bao giờ cũng
phải chịu mất một khoản chi phí cơ hội nhiều khi giá trị của nó khá lớn do đó phải cân
nhắc kỹ trước khi quyết định đầu tư. Để có thể thấy được tính khả thi của dự án, để
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
khẳng định rằng các chi phí mà dự án yêu cầu là phù hợp với khả năng thực tế, các chi
phí thực hiện là hợp lý và tương xứng với những lợi ích sẽ thu được, các yếu tố khác
như: công nghệ, kỹ thuật, trình độ khả năng của lao động, các tác động môi trường là
phù hợp với thực tế đòi hỏi, không vi phạm pháp luật thì chủ đầu tư thực hiện Thẩm
định dự án. Ngoài ra, để kiểm tra độ chính xác của các công thức tính toán và các
thông tin có trong dự án là đúng sự thật, đánh giá sự khách quan của dự án về các mặt
khác tất nhiên chủ đầu tư sẽ tiến hành Thẩm định dự án.
Cũng với mục đích kiểm tra mức độ sinh lời, tính khả thi và các rủi ro có thể có,
các tổ chức tài chính cụ thể là các ngân hàng cũng thực hiện Thẩm định dự án. Với tư
cách là tổ chức tài trợ vốn cho các dự án, ngân hàng sẽ thu được lợi nếu các dự án
thực hiện đạt hiệu quả - ít ra là như dự tính. Do bản chất của hoạt động ngân hàng là
kinh doanh qua tay người khác cho nên rủi ro của ngân hàng sẽ nhiều gấp đôi chủ đầu
tư bởi ngoài rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ chuyên môn ngân hàng còn phải gánh
chịu một phần rủi ro trong hoạt động kinh doanh của chủ đầu tư. Vì vậy mà Thẩm
định dự án là một việc làm hết sức cần thiết đối với sự an toàn của ngân hàng.
Như vậy, Thẩm định dự án là cần thiết đối với các cơ quan quản lý nhà nước,
các ngân hàng, chủ đầu tư nhưng Thẩm định dự án chỉ thực sự góp phần nâng cao
hiệu quả đầu tư nếu chúng ta áp dụng một phương pháp khoa học, phù hợp và các chủ
thể thực hiện thẩm định thực sự khách quan.
2. Nội dung Thẩm định dự án
Theo qui chế quản lý đầu tư và xây dựng, Qui chế đấu thầu, luật khuyến khích
đầu tư trong nước, Luật đầu tư nước ngoài, Thông tư số 06/1999/TT_BKH &ĐT,

động đến dự án trong suốt qua trình hoạt động sau này. Cần phải xem xét đặc điểm
của sản phẩm mà dự án sẽ cung cấp: đó là sản phẩm mới hay sản phẩm đã có trên thị
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
trường, sản phẩm này có luân chuyển được hay không, các tính năng của nó là gì (đối
với các dự án sản xuất phải cạnh tranh với sản phẩm đã có trên thị trường thì phải đặc
biệt quan tâm tới các tính năng mới hoặc mẫu mã chất lượng). Thị trường của sản
phẩm là vấn đề hết sức quan trọng, để có thể kết luận được về thị trường mà sản phẩm
sẽ được tiêu thụ cần phải xem xét các vấn đề sau: nhu cầu về sản phẩm ở hiện tại, nhu
cầu về sản phẩm trong tương lai, các nguồn cung cấp ở hiện tại và trong tương lai, khả
năng nhập khẩu... Đồng thời với việc xem xét cung cầu cần quan tâm tới các yếu tố
tác động đến chúng như giá, thu nhập, thị hiếu. Chủ thể đầu tư cũng quan tâm tới các
vấn đề tiếp thị khuyến thị, khả năng cạnh tranh của sản phẩm từ đó có thể thấy được
mức độ tham gia của dự án vào thị trường - nếu dự án có khả năng thâm nhập và mở
rộng thị trường thì việc đầu tư cho các dự án là nên làm nếu thấy khó khăn thì phải hết
sức thận trọng trước các quyết định đầu tư.
Khi xem xét khía cạnh sản phẩm, thị trường quan trọng nhất là độ trung thực,
chính xác của thông tin được cung cấp. Để kiểm tra điều này người thẩm định dự án
cần có các thông tin khác để so sánh, kiểm tra.
2.3. Kỹ thuật công nghệ:
Đây là yếu tố rất quan trọng quyết định đến hiệu quả và kết quả đầu tư nhưng
để phân tích đánh giá được nó thì không phải ai cũng làm được. Nếu là dự án phức tạp
về công nghệ, khó đánh giá về mặt kỹ thuật thì nên thuê chuyên gia có trình độ về lĩnh
vực này tư vấn thẩm định. Nội dung xem xét trên ba khía cạnh:
Một là địa điểm thực hiện dự án: Các yếu tố như môi trường văn hoá xã hội, địa
hình địa chất, mặt bằng qui hoạch, hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, khoảng
cách đến nơi cung cấp nguyên liệu, đến thị trường mục tiêu, các cơ sở hạ tầng như
điện nước... ở đây rất cần quan tâm đến chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí đền bù
thiệt hại do dự án tác động đến môi trường xung quanh.
Website: Email : Tel : 0918.775.368

doanh, thương mại, ngoại thương...(đặc lưu ý các dự án thuộc loại yểm trợ sản xuất
kinh doanh như: dự án cung ứng dịch vụ tin học, điện toán, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và
các dịch vụ tương ứng, xử lý thông tin. Đặc biệt cần quan tâm những ảnh hưởng của
dự án đến nhóm dân cư có vị thế yếu, cần giúp đỡ .
2.4. Thẩm định về tổ chức thực hiện :
Có thể nói một dự án dù được chuẩn bị tốt đến đâu mà người thực hiện không
có năng lực hoặc quản lý không tốt dẫn đến mất mát, chất lượng không đảm bảo thực
hiện thì cuối cùng hiệu quả của dự án cũng là thua lỗ hoặc lãi không đáng với công bỏ
ra. Do đó, phải xem xét tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, năng lực kỹ thuật của
các cá nhân và đơn vị tham gia dự án, phải xem xét tiến độ thi công cũng như chương
trình sản xuất của dự án - tiến hành so sánh với yêu cầu của yêu cầu về thời gian khi
dự án đạt được hiệu quả cao nhất. Đối với các đơn vị xây dựng cần có giấy phép hành
nghề do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp - nhưng không nên chỉ căn cứ vào giấy
tờ mà cần đánh giá năng lực thực tế qua các công trình họ đã thực hiện; đối với các
đơn vị cung ứng công nghệ máy móc thiết bị cần đánh giá tư cách pháp nhân thẩm
quyền và nguồn gốc máy móc thiết bị mà họ ung ứng. Ngoài ra, nên để ý tới bộ máy
quản trị điều hành, đội ngũ lao động cũng như các nguyên tắc hoặc hợp đồng ký kết
giữa các bên sao cho hợp lý và hữu hiệu nhất.
2.5. Thẩm định về mặt tài chính :
Việc làm này nhằm chuẩn xác hoá các số liệu về thu và chi trong dự án, lượng
định được tính vững chắc về tài chính của dự án, sức sống về tài chính ( financial
viability) của dự án trong thời gian thực hiện cũng như vận hành kết quả đầu tư, đồng
thời đánh giá được khả năng sinh lợi của dự án. Để có thể đưa ra các kết luận về vấn
đề trên cần thực hiện các công việc sau:
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
Rà soát lại các bảng tính toán vốn đầu tư ( không thiếu, không trùng, không có
những khoản quá cao hay quá thấp...), chi phí hay giá thành sản phẩm dịch vụ mà dự
án sử dụng hoặc tạo ra, doanh thu mà dự án dự định thu được trong từng thời kỳ. Xem
lại tính khả dụng, tính hiện thực của các nguồn thu chi. Xác định mức độ chắc chắn

đất nước, của vùng, của ngành. Các kế hoạch, qui hoạch ảnh hưởng như thế nào tới dự
án và dự án sẽ nhận được những ưu đãi gì trong từng điều kiện cụ thể, thời gian xác
định.
+ Dự án có tính hệ thống và hợp lý không, nếu có thì ở mức độ nào.
+ Các tài sản tài chính hình thành nên vốn đầu tư có hợp pháp hay không, các
biện pháp xử lý trong trường hợp xảy ra rủi ro có tuân theo các qui định của nhà nước
hay không và lợi ích của các đối tượng liên quan sẽ ảnh hưởng như thế nào.
+ Hiệu quả tài chính và kinh tế xã hội có đáng để bỏ ra các chi phí hay không,
các lợi ích của chủ đầu tư, xã hội và các đơn vị tài trợ có đáng để họ tham gia vào dự
án hay không.
+ Dự án có tính khả thi, tính hiện thực không, dự án đã tính đến các rủi ro chưa
và các biện pháp phòng ngừa cũng như khắc phục hậu quả có thể thực hiện được
không.
Tuy nhiên, đối với một dự án đầu tư phát triển thì mục đích thẩm định khác
nhau đối với các chủ thể thực hiện thẩm định .
Đối với các cơ quan quản lý nhà nước - cơ quan cấp phép đầu tư, cấp phép xây
dựng cho dự án như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ xây dựng và các bộ chuyên ngành có
liên quan, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, Uỷ ban nhân dân cấp huyện, xã nơi dự án thực
hiện thì sẽ quan tâm nhiều đến tính phù hợp với luật pháp, với qui hoạch, chiến lược
phát triển và các ảnh hưởng của dự án đối với các vùng, ngành đó. Vì vậy, các chủ thể
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
này thường tập trung vào đánh giá điều kiện pháp lý, các chỉ tiêu kinh tế xã hội của dự
án .
Các cấp tài trợ dự án - các tổ chức tài chính mà cụ thể là các ngân hàng thì mục
đích của họ là làm sao đảm bảo an toàn và sinh lời cho lượng vốn mà họ bỏ ra. Nếu
xét ở góc độ tài trợ thì ngân hàng chỉ có trách nhiệm giải ngân đúng và đủ theo tiến độ
và khối lượng đã ghi trong hợp đồng tín dụng. Tuy nhiên, để có thể thu hồi đủ vốn và
lãi - tức là đạt được hiệu quả kinh doanh như mong muốn thì ngân hàng không thể chỉ
dựa vào kết quả thẩm định của các cơ quan quản lý nhà nước mà phải tự đánh giá

Thi công
xây lắp công
trình
Hoàn tất thủ
tục để triên
khai đầu tư
Chạy thử và
thi công xây
dựng
Nghiêncứu
tiền khả thi
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
Khi thực hiện thẩm định ở giai đoạn này ngân hàng phải tăng cường kiểm tra
giám sát tiến độ thực hiện dự án, quá trình nhận vốn và sử dụng vốn cho các hoạt
động có đúng như kế hoạch và các khoản chi có đúng mục đích hay không và nếu
trong giai đoạn này mà phát sinh các vi phạm hợp đồng, vi phạm luật pháp thì ngân
hàng sẽ yêu cầu chủ đầu tư sửa chữa thậm chí có thể ngừng cấp vốn.
Giai đoạn đưa công trình vào hoạt động thì nhiệm vụ chủ yếu của ngân hàng là
đôn đốc khách hàng thực hiện nghĩa vụ trả nợ, thu hồi vốn đầu tư.
Tuy nhiên, trong thực tế ngân hàng thường chỉ tập trung vào thẩm định ở giai
đoạn chuẩn bị đầu tư để tránh những quyết định sai lầm ngay từ đầu.
Với cấp thực hiện dự án (chủ đầu tư ) - do mục đích cao nhất của nhà đầu tư là
lợi nhuận nên chủ đầu tư cũng quan tâm hơn cả đến các lợi ích kinh tế và sự an toàn
của vốn đầu tư. Tuy nhiên, do dự án phải xin cấp phép đầu tư, xây dựng, xin tài trợ
vốn nên các chủ đầu tư cũng chú ý làm sao cho các chỉ tiêu kinh tế xã hội cũng hấp
dẫn và khả năng thu hồi vốn cũng như khả năng trả nợ của dự án là rất cao.
II. Đầu tư tín dụng theo dự án
1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư tín dụng theo dự án
1.1.Đầu tư tín dụng theo dự án
Đầu tư (đầu tư phát triển) là sự hy sinh nguồn lực(tài lực,vật lực, nhân lực) ở

Đối với hầu hết các quốc gia, vai trò chủ yếu của đầu tư tín dụng trung dài hạn
là góp phần tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế, thúc đẩy và đảm bảo
sự tăng trưởng lâu dài vững chắc, độc lập tự chủ của quốc gia. Đầu tư tín dụng theo dự
án là trợ thủ đắc lực của các doanh nghiệp trong việc thoả mãn các nhu cầu mua sắm
máy móc thiết bị, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và một phần vốn lưu động tối thiểu
để thực hiện các cơ hội kinh doanh. Ngân hàng là một tổ chức có kinh nghiệm trong
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
việc nắm bắt thị trường, có khả năng thẩm định các dự án, các chương trình đầu tư
nhờ đó mà rủi ro được hạn chế đáng kể đối ngân hàng cũng như chủ đầu tư. Do vậy,
việc ngân hàng tài trợ vốn trung dài hạn cho các doanh nghiệp, cá nhân vừa đảm bảo
tính chất hiệu quả về mặt tốc độ cơ cấu sản xuất vừa đảm bảo lợi ích của doanh
nghiệp và ngân hàng.
Sự cung cấp tín dụng trung dài hạn luôn kéo theo sự huy động tài nguyên rất
lớn vào một mục tiêu nào đó. Chính sự huy động đó nếu đạt hiệu quả sẽ đem lại cho
nền kinh tế, xã hội và ngân hàng cũng như chủ đầu tư những lợi ích to lớn, và ngược
lại nếu không đạt hiệu quả sẽ gây tổn hại to lớn cho xã hội, chủ đầu tư và cả ngân
hàng ... Do đó đầu tư tín dụng theo dự án phải đảm bảo phương châm lấy hiệu quả
chung của nền kinh tế và hiệu quả riêng của khách hàng là mục đích đồng thời phải
đảm bảo cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng trong nền kinh tế thị trường.
Trong các hoạt động đầu tư hiện nay ở Việt Nam, đầu tư tín dụng nói chung và
đầu tư tín dụng theo dự án nói riêng là hoạt động phức tạp chứa đựng nhiều rủi ro và
cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng. Đầu tư tín dụng trung dài hạn là hoạt động gắn
liền với những rủi ro rất lớn bởi rủi ro trong kinh doanh là điều không thể tránh khỏi -
đó là đối với doanh nghiệp - còn đối với kinh doanh của ngân hàng là kinh doanh qua
tay người khác, rủi ro của ngân hàng không chỉ phụ thuộc vào hoạt động của bản thân
ngân hàng, mà còn phụ thuộc vào các dự án hoặc tình hình sản xuất kinh doanh của
các doanh nghiệp vay vốn. Sự cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng hiện nay rất gay
gắt bởi các ngân hàng thường xuyên bị ứ đọng vốn, rất các dự án tốt để tài trợ vì thế
các ngân hàng cũng phải tự tìm các dự án mà đầu tư.

Ba là nguyên tắc về tính chính xác và khoa học. Để đánh giá hiệu quả kinh tế
của các dự án đầu tư phải dựa trên một hệ thống chỉ tiêu có thể lượng hoá được, kết
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Thẩm định - nhân tố quyết định đến hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án
hợp phân tích định tính và phân tích định lượng. Theo nguyên tắc này cần phải đảm
bảo tính trung thực của thông tin, tính đúng đắn của các công thức và mức độ chính
xác của các tính toán. Ngoài ra, trong số rất nhiều phương pháp khác nhau cần lựa
chọn một phương pháp khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế.
Dưới đây sẽ đề cập đến hiệu quả đầu tư tín dụng trên hai góc độ: hiệu quả đầu
tư tín dụng của ngân hàng và hiệu quả đầu tư tín dụng theo dự án.
2.2. Hiệu quả đầu tư tín dụng của ngân hàng
Hoạt động tín dụng ngân hàng góp phần quan trọng thúc đẩy điều kiện kinh tế
xã hội tiến bộ, tăng việc làm, tăng thu nhập của người lao động, thúc đẩy dân giàu
nước mạnh. Hiệu quả tín dụng thể hiện bằng lợi ích của nguồn thu nhập lợi nhuận bao
gồm cả lợi ích hữu hình và lợi ích vô hình, lợi ích kinh tế xã hội được xác định qua
công thức sau:
Pi = Cu –( Rc + Lic +Bd + Pr ) * Ir *T
Trong đó :
Pi : Thu nhập lợi nhuận (Profit income)
Cu: Nguồn vốn tiền tệ khả dụng ( Usable Capital) bao gồm vốn tự có,
vốn chủ sở hữu, vốn huy động
Rc: Dự trữ bắt buộc(Compulsory reserve) - do ngân hàng nhà nước qui
định một tỷ lệ / tổng số vốn huy động, và phải gửi tại ngân hàng
nhà nước.
Lic: Vốn thanh khoản hiện hành (current liquidity) : là số vốn để đáp
ứng nhu cầu thanh toán trước mắt cho người gửi tiền trích từ vốn
tiền tệ khả dụng.
Bd : Nợ khó đòi không có khả năng thu hồi (Bad debt)
Pr : Quĩ dự phòng rủi ro (Provision rate)
Ir : Lãi suất cho vay( Interest rate)