Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Mục lục

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

1


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong những năm gần đây bậc học mầm non đang tiến hành đổi mới
chương trình giáo dục trẻ mầm non, trong đó đặc biệt coi trong việc tổ chức các
hoạt động phù hợp với sự phát triển của từng cá nhân trẻ kích thích trẻ hoạt
động một cách chủ động, tích cực, hồn nhiên, vui tươi đồng thời tạo cơ hội cho
giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt
động chăm sóc giáo dục trẻ một cách linh hoạt, mềm dẻo, thực hiện phương
châm “học bằng chơi, chơi mà học”, đáp ứng mục tiêu phát triển trẻ một các
toàn diện về mọi mặt.
Một con người từ khi sinh ra cất tiếng khóc chào đời đầu tiên đến giai
đoạn trưởng thành và rồi trở thành một con người hoàn thiện phải trải qua rất
nhiều giai đoạn thay đổi về tâm sinh lý, phương pháp giáo dục… Giống như
một ngôi nhà để hoàn thiện và sử dụng được phải trải qua rất nhiều công đoạn,
bắt đầu từ đặt móng, xây tường, lợp mái rồi đến khâu trang trí, chỉnh sửa… Trẻ
mầm non cũng vậy, đây là giai đoạn trẻ tiếp thu nền giáo dục đầu tiên giống
như việc đặt viên gạch nền móng cho một công trình, những viên gạch đầu tiên
có vững vàng, chắc chắn thì công trình đó mói bền vững, đảm bảo lâu dài. Như
vậy việc giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non ở các trường mầm non đóng một vai

Phương A.
Với tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhất là việc cho
trẻ làm quen với chữ cái tôi nhận thấy cần phải sử dụng rất nhiều phương pháp
nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu lý luận, phương pháp nghiên cứu thực
tiễn bao gồm các phương pháp: phương pháp quan sát, phương pháp điều tra
giáo dục, phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động giáo dục, phương pháp
toán thống kê, sử dụng các phương pháp để quan sát hoạt động của trẻ trong
quá trình thực hiện các nội dung hàng ngày, kết hợp với trò chuyện với trẻ.
Nghiên cứu sản phẩm của cô như: chủ đề, kế hoạch qua đó biết được việc thực
hiện nội dung, phương pháp như thế nào, có phù hợp với trẻ hay không. Tạo
môi trường cho trẻ phát triển ngôn ngữ có tốt hay không. Nghiên cứu sản phẩm
hoạt động của trẻ, mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ đến đâu, trẻ phát âm có
chuẩn tiếng Việt hay không. Nghiên cứu kế hoạch chỉ đạo của nhà quản lý. Sử
dụng bảng biểu để đánh giá khả năng nghe, nói, đọc, viết của trẻ.
Từ những nguyên nhân trên tôi nhận thấy được tầm quan trọng của hoạt
động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm
quen với chữ cái, nên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu “ Một số biện pháp giúp trẻ
5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A”.

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

3


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận

phát âm và dùng ngữ điệu đúng, thích hợp khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, phát triển
vốn từ và nói đúng ngữ pháp.
Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc
phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi, do đó
làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

4


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện cho trẻ khả năng nghe , khả
năng phát âm, đọc, viết khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt .
Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới
xung quanh. Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ
giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ở
trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí
khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định
Cho trẻ làm quen với chữ cái còn góp phần kích thích phát triển tư duy
và hình thành tính tích cực của trẻ, nó giúp trẻ định hướng trong không gian,
giúp trẻ điều khiển những hoạt động của các giác quan. Làm quen với chữ cái
còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào
trường tiểu học. Như vậy làm quen với chữ cái là không thể thiếu được trong
nội dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 - 6 tuổi.
2. Thực trạng của vấn đề
Nhằm đáp ứng được những yêu cầu phát triển ngôn ngữ cho trẻ đặc biệt là
giúp trẻ làm quen với chữ cái, tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:

viết. Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học của
con em mình.
+ Phụ huynh hay cho con nghỉ học ở nhà.
Trước những khó khăn và thuận lợi trên, ngay từ đầu năm học khi được
phân công dạy lớp 5- 6 tuổi, tôi đã xây dựng những kế hoạch, khảo sát khả năng
của trẻ về các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết để tìm ra những biện pháp thiết thực
làm sao có thể tổ chức cho trẻ học mà trẻ cứ nghĩ mình đang chơi, và tuy chơi
nhưng lại mang hiệu quả tích cực.
Kết quả khảo sát trên 54 trẻ như sau: ( 100% trẻ được khảo sát)
ST
Nội dung
Tốt
Khá
Đạt
Chưa đạt
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
T
1
Nghe
10
23,3
12
27,9 15

53,5
Nhìn vào bảng khảo sát học sinh:
+ Tôi thấy trẻ còn yếu. Tuy trẻ đã biết cách sử dụng ngôn ngữ song trẻ diễn
đạt, phát âm còn kém, khả năng đọc được từ và cầm bút viết của trẻ còn nhiều
trẻ chưa đạt yêu cầu nên cần phải củng cố nhiều.
3. Các biện pháp giải quyết vấn đề
a. Trong giờ hoạt động chung
Thực hiện theo phương pháp bộ môn xong hoạt động làm quen chữ cái
là hoạt động tương đối khô khan so với các hoạt động khác, vì thế để giúp trẻ
hứng thú tham gia vào các hoạt động do cô tổ chức một cách tích cực và để
khắc sâu những kiến thức vừa học, tôi đã lồng ghép phương pháp “Học bằng
chơi, chơi mà học” vào bài dạy.
Áp dụng cụm từ “bí mật” đồ chơi đẹp, hấp dẫn như một thủ thuật để kích
thích sự tập trung chú ý của trẻ:
Trẻ ở lứa tuổi mầm non vốn rất hiếu động, thích tìm hiểu, muốn biết hết
mọi thứ xung quanh mình, trẻ thích được tự mình khám phá ra những điều mới
lạ. Vì vậy, mọi vấn đề trẻ đều mang tính “bí mật”.
VD: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Chiếc túi kỳ lạ”. Cô có một chiếc túi,
bên trong có nhiều loại đồ chơi có gắn các chữ cái đã học. Cô yêu cầu trẻ lên
khám phá “chiếc túi kỳ lạ” xem bên trong có những gì? trẻ lần lượt lên lấy đồ
chơi trong túi ra và đọc tên đồ vật đó và tên chữ cái gắn trên đồ vật.

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

6


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

phong phú, nên trẻ rất yêu thích các nhân vật trong các câu chuyện, bài thơ, bài
hát, vở kịch ....
Trẻ rất thích được chơi với các nhân vật đó và được cách điệu như: “Thỏ
anh, “Thỏ em”, “Nhím con”, “Sóc nâu”, “Mèo con”, “Dê đen”.... Bằng những
vai diễn đơn giản, nhẹ nhàng, cũng lôi kéo sự tập trung chú ý, lòng ham học hỏi
của trẻ.
VD: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi; “Gọi tên các chú thỏ đáng yêu”.
Cô chuẩn bị một số mũ thỏ có gắn các chữ cái ôn luyện, cô gọi một số trẻ
lên đóng vai thỏ “đội mũ thỏ” (Có gắn các thẻ chữ cái đã học) lên đầu. Những
chú thỏ lần lượt ra giới thiệu tên bằng chữ cái đã mang trên đầu. Sau đó cô gọi
từng trẻ ở dưới lớp nhắc lại tên các bạn mèo như là: “ tôi là chú thỏ chữ e, ê, ô,
ơ ..”. Qua đó sẽ kết hợp tích hợp được toán (trẻ đếm) ....

Học một cách say sưa với các nhân vật kịch tí hon với những hành
động ngộ nghĩnh đã giúp trẻ học tốt một cách nhẹ nhàng và thoải mái, không
căng thẳng, không ép buộc, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của từng
lứa tuổi.
Song song với việc làm quen với mặt chữ còn phải hướng dẫn trẻ cách
cầm sách đúng chiều, cách mở sách, lật trang, xem tranh nhận biết phần mở
đầu, phần kết thúc của cuốn sách.

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

8


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A



Hình ảnh minh họa
- Ở góc chơi “ Gia đình” tôi ghi chú các đồ dùng dụng cụ để trẻ dễ dàng lấy
cất đồ dùng và giúp trẻ làm quen với các chữ cái đã học và sắp học và tạo ấn
tượng để phục vụ cho tiết học làm quen chữ cái.
Dưới mỗi đồ vật, vật dụng trong lớp tôi đều làm các thẻ chữ, những từ,
những câu có liên quan đến nội dung để mở rộng tầm hiểu biết và làm quen với
mặt chữ.

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

10


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Hình ảnh minh họa
Ở góc chơi như góc phân vai, trẻ chơi trò chơi bán hàng, bác sĩ… cho trẻ
dùng viết ghi tên mặt hàng, hay tên bệnh nhân, tên thuốc .. . nét chữ của trẻ còn
nguyệch ngoạc nhưng qua đó giúp trẻ ghi nhớ, tưởng tượng lại kí hiệu của chữ.
Từ đó giúp trẻ nhận dạng được 1 cách chính xác chữ cái, nhận được chữ cái
trong tập hợp các chữ cái tạo ra trong từ, câu. Cho trẻ phát âm chữ cái đó, hoặc
điền chữ cái còn thiếu trong tên của mình

Hình ảnh minh họa
Tôi còn có một thư viện sách nho nhỏ trong góc lớp, có rất nhiều chuyện
tranh hấp dẫn, cháu lựa chọn theo ký tự cô đã làm sẵn.



MN Xuân Phương A

13


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Và tôi luôn chú ý đến các đồ chơi tại các góc, luôn gắn tên của các đồ
chơi, trước khi chơi tôi giới thiệu đồ chơi mói và tên có gắn ở dưới giúp trẻ
nhận tạo ấn tượng sâu sắc.

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

14


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

* Hoạt động ngoài trời
Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian có đọc đồng dao như trò chơi
“Rồng rắn lên mây” trong lúc đọc các từ “Rồng rắn, lúc lắc …” các cháu được
luyện tập phát âm chữ r, l. Hoặc chơi trò chơi: bật qua rãnh, nhảy lò cò, bật
chụm tách chân vào các ô có chứa chữ cái rồi và trẻ được luyện phát âm thong
qua các trò chơi, vì thế trẻ sẽ hứng thú và nhớ lâu hơn.

Hình ảnh minh hoa
Trong sân trường ở mỗi cây đều có bảng chữ tên của cây đó, khi đi dạo

VD: Hôm nay tôi cho trẻ học chũ cái “ i, t, c”, tôi trao đổi với phụ huynh về
bài học của trẻ, hay dặn trẻ về tìm các hình ảnh, dụng cụ trong gia đình mình có
chứa chữ cái đó cho bố mẹ xem.
c. Tạo môi trường chữ viết
Để củng cố chữ cái đã học tại các góc trong lớp tôi gắn các hình và kèm
chữ cái.
VD: Ở chủ điểm “Thực vật”, hình ảnh hoa hồng, có từ “hoa hồng” kèm
theo, hoặc mỗi bài thơ trong chủ điểm, cho trẻ tô màu, gạch chân các chữ cái đã
và đang học… Mỗi chủ điểm tôi lại thay vào nhiều hình ảnh khác nhau để tránh
sự nhàm chán và kích thích sự khám phá ham muốn học hỏi nơi trẻ.
SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

16


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Hình ảnh minh họa
Trong chủ điểm “Tết và mùa xuân”, tôi làm thêm các cây hoa đào, hoa mai,
dưới hình ảnh có từ “hoa mai” vừa cho trẻ đánh vần, làm quen được từ, chữ cái
dưới hình ảnh vừa để trẻ khám phá và biết về các loại hoa trong ngày tết cổ
truyền

Hình ảnh minh họa
Ngoài ra, chúng ta cũng có thể tổ chức cho trẻ cắt những chữ cái trong
tạp chí và phân loại các chữ cái giống nhau theo đề tài đã học.

SKKN 2012 – 2013

Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Tôi còn thiết kế một số trò chơi với chữ cái trên máy tính giúp trẻ say sưa học
và tìm hiểu, một phần giúp trẻ tiết cận với công nghệ thông tin.

Trò chơi nối chữ với từ

Trò chơi sắp xếp anh em nhà A hoa

SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

19


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

Để làm tốt công việc này, sự cộng tác của phụ huynh là việc rất cần thiết,
vì thế tôi đã gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh vấn đề đọc và viết chữ của các cháu
trong chương trình Mẫu giáo, nhất là những phụ huynh nóng lòng cho con học
chữ sớm, những phụ huynh còn có quan niệm chưa đúng là trẻ phải biết đọc và
viết được ngay độ tuổi Mẫu giáo. Thêm vào đó, tôi vận dụng phụ huynh ủng hộ
những nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi cho các cháu, chủ ý
cho phụ huynh biết từ những vật liệu đơn giản vẫn có thể trở thành đồ dùng đồ
chơi cho trẻ. Phụ huynh rất vui và ngạc nhiên khi bắt gặp những tờ lịch cũ, trở
thành những tấm tranh có chủ đề, có chữ cái cho trẻ học, hoặc thấy những
chiếc xe được kèm với từ (ô tô, xe buýt … ) trên những chiếc xe bằng vỏ hộp
sữa, hộp bánh mà phụ huynh góp nhặt.
4. Hiệu quả của SKKN


Đọc

10

4

Viết

4

%
23,
3
18,
6
23,
3
9,3

SL
12
6
15
7

%
27,
9
8,6


%
14

SL
15

16

37,
2
14

13

53,
5

14

6
23

Lần 2
Khá
Đạt

19

%


SL
3

%
7

9

21

4

9

6

14

3

7

10

23,
3

00



MN Xuân Phương A

21


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

III. KẾT LUẬN
Bộ môn làm quen với chữ cái là một trong những môn học rất cần thiết và
quan trọng đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi. Qua việc giáo viên nghiên cứu một
số biện pháp giúp trẻ làm quen với chữ cái có tác dụng rất lớn đối với trẻ.
* Trẻ nhận biết và phát âm chính xác 29 chữ cái tiếng việt theo kiểu mẫu in
thường và viết thường.
* Rèn khả năng chú ý, ghi nhớ có chủ định cho trẻ.
* Hình thành năng lực hoạt động tư duy, trí tưởng tượng cho trẻ.
* Thông qua các giờ học làm quen với chữ cái gây hứng thú phát huy tính
tích cực cho trẻ, tạo giờ học sôi nổi, nhẹ nhàng
* Trẻ được cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh.
* Trẻ làm quen một số kỹ năng thực hành trên máy vi tính.
* Cho trẻ làm quen một số kỹ năng đọc, viết tạo tiền đề cho trẻ chuẩn bị vào
lớp 1.
Muốn cho trẻ làm quen với việc nghe, nói, đọc và viết cách tích cực, giáo viên
mầm non cần phải:
- Tạo môi trường chữ viết trong và ngoài lớp một cách phong phú, với nhiều
hình thức hấp dẫn và được thay đổi thường xuyên theo chủ đề.
- Tạo tình cảm gần gũi giữa cô và cháu, nắm bắt tâm lý, trình độ và cá tính
của từng trẻ, kiên nhẫn và nhẹ nhàng giúp trẻ theo phương pháp “Chơi bằng
học, học mà chơi”.
- Tận dụng mọi nguyên vật liệu đơn giản để làm nhiều học cụ, đồ dùng đồ

* Về phía phụ huynh:
- Các bậc phụ huynh nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của ngành
học.
- Hiểu và nắm được tầm quan trọng của môn học làm quen với chữ cái.
- Có sự ủng hộ, đóng góp kinh phí mua sắm trang thiết bị đồ dùng học tập.
Trong quá trình thực hiện đề tài này chắc chắn không thể tránh khỏi
những thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng khoa học các
cấp, BGH nhà trường, các bạn đồng nghiệp đóng góp ý kiến cho tôi để sáng
kiến này của tôi được hoàn thiện hơn và được áp dụng rộng rãi trong trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 26 tháng 03 năm 2013
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Ký tên

Nguyễn Thu Trang

Tài liệu tham khảo
SKKN 2012 – 2013

MN Xuân Phương A

23


Đề tài: Một số biện pháp giúp trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái ở trường MN Xuân Phương A

1. Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ - Trần Thị Hoàng Yến