ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
VŨ THỊ THU LƢƠNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN TAM DƢƠNG
TỈNH VĨNH PHÚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN, NĂM 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
/>
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
VŨ THỊ THU LƢƠNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN TAM DƢƠNG
TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TSKH. NGUYỄN VĂN HỘ
đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc, Hiệu trƣởng, giáo
viên các trƣờng THPT trên địa bàn huyện Tam Dƣơng đã tạo điều kiện, giúp đỡ
tôi hoàn thành luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhƣng luận văn không tránh khỏi những thiếu
sót. Rất mong nhận đƣợc sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo để
luận văn đƣợc hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, ngày 19 tháng 8 năm 2014
Tác giả
Vũ Thị Thu Lƣơng
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 4
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ................................................................. 4
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
................................................................................. 5
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài .......................................................... 5
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
1.4.7. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trƣởng ........... 38
1.5. Những yếu tố ảnh hƣởng tới quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu
trƣởng trƣờng THPT ........................................................................................... 41
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG THPT HUYỆN TAM
DƢƠNG TỈNH VĨNH PHÚC ......................................................................... 44
...................................... 44
........................................................... 44
.................................................................................. 45
...................................................................... 46
2.1.4. Khái quát t
nói chung và giáo dục trung học nói
riêng của huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh Phúc ................................................ 46
PT
.............................................................................. 49
2.2.1. Hoạt động dự giờ thăm lớp .................................................................. 49
2.2.2. Hoạt động đổi mới phƣơng pháp dạy học ............................................ 50
2.2.3. Hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi ...................................................... 51
2.2.4. Hoạt động sinh hoạt chuyên đề ............................................................ 52
2.2.5. Hoạt động viết sáng kiến kinh nghiệm, sử dụng thiết bị, làm đồ
dùng dạy học .................................................................................................. 53
iv
PT
...................................... 55
2.3.1. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trƣờng THPT huyện
................................................................. 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 98
PHỤ LỤC
v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH
:
Ban giám hiệu
CM
:
Chuyên môn
CNH, HĐH
:
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
CNTT
:
Khoa học - Kỹ thuật
KHGD
:
Khoa học giáo dục
KTĐG
:
Kiểm tra đánh giá
NVQL
:
Nghiệp vụ quản lý
PHT
:
Phó hiệu trƣởng
PPDH
:
Trung học cơ sở
THPT
:
Trung học phổ thông
UBND
:
Ủy ban nhân dân
iv
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1:
Thực trạng nhận thức về mức độ cần thiết của các biện pháp
quản lý hoạt động tổ chuyên môn ................................................. 58
Bảng 2.2:
Thực trạng nhận thức về mức độ thực hiện các biện pháp
quản lý hoạt động tổ chuyên môn ................................................. 60
Bảng 2.3:
đáp ứng mục tiêu đào tạo con ngƣời phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay vấn đề hoạt động tổ chuyên môn ở các
trƣờng THPT huyện Tam Dƣơng đã có những đổi mới nhất định về công tác
quản lý cũng nhƣ nội dung, hình thức sinh hoạt, giúp các nhà trƣờng từng bƣớc
khẳng định mình song vẫn chƣa đáp ứng đƣợc tình hình thực tế hiện nay của xã
hội. Các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các nhà trƣờng
trƣờng trên địa bàn huyện Tam Dƣơng đang áp dụng theo lối truyền thống, còn
hình thức, chiếu lệ nên chƣa phát huy hết sức mạnh nội lực của nhà trƣờng. Do
đó để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nhƣ hiện nay đòi hỏi việc quản lý hoạt
động tổ chuyên ở các nhà trƣờng phải có những cải tiến nhằm phát huy những
nội lực sẵn có của nhà trƣờng và khắc phục những hạn chế nhằm đƣa nhà
trƣờng ngày một phát triển.
3
Vì những lý do trên tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động của tổ chuyên
môn ở trường THPT huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc” để nghiên cứu với
hy vọng đƣợc góp một phần nhỏ bé của mình vào việc xác định các biện pháp
quản lý đƣa hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THPT hiện nay vào nền nếp
và có hiệu quả hơn.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về hoạt động quản lý nhà trƣờng phổ
thông và thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn, tiến hành đề xuất một số
biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trƣờng THPT
.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
Quản lý h
chuyên môn của Hiệu trƣởng trƣờng THPT.
hiệu trƣởng
6.2.
khảo nghiệm: Nhằm kiểm chứng tính khả thi của các
biện pháp.
6.3.2
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
+ Tập trung vào việc xây dựng các biện pháp quản lý có hiệu quả hoạt
động của tổ chuyên môn.
+ Số liệu khảo sát tại 03 trƣờng THPT huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh
Phúc từ cuối năm 2012- 2013 đến hết năm học 2013 - 2014.
8. Cấu trúc luận văn
Mở đầu
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các
trƣờng THPT
Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở
các trƣờng THPT huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh Phúc.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trƣờng
THPT huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh Phúc.
Kết luận và Khuyến nghị.
5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA
TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG THPT
1.1.
dục” (Trƣờng cán bộ QLGD- ĐTTW1-1989)...
Những công trình nghiên cứu trên đã góp phần phát triển khoa học quản
lý giáo dục ở nƣớc ta.
Vài năm trở lại đây, ngành giáo dục tỉnh Vĩnh Phúc nói chung, các
trƣờng THPT huyện Tam Dƣơng nói riêng đã có sự chú ý đến công tác quản lý
chuyên môn nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học của giáo viên. Qua nhiều năm
cho thấy tỉ lệ giáo viên giỏi cấp cơ sở ngày càng tăng, chất lƣợng giờ dạy tốt
ngày càng nhiều. Đó là điều đáng mừng song nó mới chỉ phản ánh một phần
chất lƣợng dạy học của một số giáo viên chứ chƣa đánh giá chung chất lƣợng
của đại đa số giáo viên. Mặt khác trƣớc mỗi kỳ thi các nhà trƣờng đều có sự
chọn lựa, các đồng chí tham gia thi đều cố gắng và có trình độ chuyên môn
vững vàng. Điều đó cho thấy rất cần có các biện pháp quản lý nhằm nâng cao
chất lƣợng dạy học cho giáo viên THPT huyện Tam Dƣơng.
Trong các nhà trƣờng phổ thông thì tổ chuyên môn trực tiếp quản lý các
hoạt động của giáo viên, hiệu trƣởng quản lý và chỉ đạo hoạt động chuyên
môn thông qua các tổ. Hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THPT là nội
dung rất nhỏ đƣợc đề cập rất sơ lƣợc trong các chuyên đề bồi dƣỡng cho hiệu
trƣởng. Vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trƣởng các trƣờng
THPT huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm học qua đã đƣợc
hiệu trƣởng các trƣờng đặc biệt quan tâm và là một trong những nhiệm vụ
hàng đầu trong nhiệm vụ quản lý của hiệu trƣởng nhà trƣờng trong giai đoạn
toàn ngành giáo dục thực hiện đổi mới giáo dục toàn diện.
7
Ở huyện Tam Dƣơng tỉnh Vĩnh Phúc đến nay chƣa có ai nghiên cứu,
tổng kết rút kinh nghiệm đi sâu đến việc quản lý hoạt động tổ của chuyên môn
ở các trƣờng THPT. Chính từ thực tế trên, tác giả luận văn mong muốn rằng
qua nghiên cứu đề tài: “Q
8
Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: Quản lý là “hoạt động có sƣ tác động
qua lại giữa hệ thống và môi trƣờng, do đó, quản lý đƣợc hiểu là đảm bảo hoạt
động của một hệ thống trong điều kiện có sự biến đổi liên tục của một hệ thống
trong điều kiện có sự biến đổi liên tục của hệ thống và môi trƣờng là chuyển hệ
thống tới trạng thái mới thích ứng với những hoàn cảnh mới”[29].
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế
hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể
quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến ”[30].
Theo Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác
động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) trong tổ
chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích đề ra”[12].
Theo Phan Văn Kha, khái niệm quản lý trong hoạt động giáo dục đƣợc
hiểu là: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo, và kiểm tra công
việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn
lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định ”[19].
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người
sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu xã hội” [20].
Theo FW. Taylor: “Quản lý là biết chính xác điều muốn ngƣời khác làm
và sau đó thấy họ đã làm hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.
Theo Harlđ - Koontz “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo
phối hợp những lỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Mục tiêu
của nhà quản lý là hình thành một môi trường mà con người có thể đạt được
các mục đích của nó với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít
nhất. Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì
quản lý là một khoa học” [15].
Theo quan điểm điều khiển học: Quản lý là chức năng của những hệ có
tổ chức, với bản chất khác nhau: Xã hội học, kỹ thuật, sinh học…. nó bảo toàn
Quản lý là một hoạt động đặc biệt, có tính sáng tạo. Hoạt động quản lý
phát triển không ngừng từ thấp đến cao, gắn với quá trình phát triển đó là sự
phân công, chuyên môn hoá lao động quản lý. Đó là cơ sở để hình thành chức
năng quản lý.
10
Chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tất yếu của
chủ thể quản lý nảy sinh từ sự phân công, chuyên môn hoá trong hoạt động
quản lý nhằm thực hiện mục tiêu chung của quản lý. Hiện nay có thể nhận thấy
chức năng chung của quản lý gồm các vấn đề sau:
- Chức năng lập kế hoạch
Đây là chức năng hạt nhân, quan trọng nhất của quá trình quản lý. Lập
kế hoạch tức là phải đặt ra mục tiêu, bƣớc đi và biện pháp cụ thể để đạt tới mục
tiêu xác định. Kế hoạch đƣợc thành lập xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể
của tổ chức mà căn cứ vào đó việc lập kế hoạch sẽ đặt ra các mục tiêu mà tổ
chức có thể hƣớng tới và đạt đƣợc.
- Chức năng tổ chức
Đây là chức năng quan trọng. Vì quá trình sắp xếp, phân bổ công việc,
quyền hành, nguồn lực cho các thành viên một cách khoa học sẽ phát huy thế
mạnh tối ƣu của mỗi bộ phận để đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức một cách cao
nhất. Lênin đã nói: “Tổ chức là nhân tố ra hệ toàn vẹn, biến một tập hợp các
thành tố rời rạc thành một thể thống nhất, ngƣời ta gọi là hiệu ứng tổ chức”.
- Chức năng chỉ đạo (điều hành):
Chức năng này có tính chất tác nghiệp, đồng nghĩa với việc chủ thể
quản lý tiến hành việc điều hành, điều khiển, điều chỉnh và hƣớng dẫn, động
viên khích lệ các thành viên, bộ phận trong hệ thống để họ tự nguyện, nhiệt
tình, tin tƣởng phấn khởi thực hiện từng mục tiêu của kế hoạch đề ra từ đó
đạt mục tiêu chung.
Điều khiển bộ máy thực chất là điều khiển con ngƣời, điều khiển phải
khác nhau. Ở nƣớc ta các nhà quản lý thƣờng vận dụng những nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng: Tính chiến đấu, tính tiên phong của
Đảng và bản chất của Đảng cộng sản Việt Nam phải đƣợc thực hiện vào hoạt
động quản lý, đều phải hƣớng vào mục tiêu chung của Đảng “vì mục đích dân
giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Trong suốt chu trình
12
quản lý phải lấy đƣờng lối, chính sách của Đảng làm kim chỉ nam cho mọi hoạt
động của hệ thống, luôn tranh thủ sự lãnh đạo của Đảng mọi lúc, mọi nơi và
mọi công việc.
- Nguyên tắc tập trung dân chủ: Đây là một nguyên tắc quan trọng đảm
bảo sự kết hợp chặt chẽ, ăn ý giữa khả năng quản lý của nhà quản lý với sức
mạnh sáng tạo của quần chúng trong việc thực hiện mục tiêu quản lý.
Tập trung tức là quyền lực tập trung trong tay một ngƣời hoặc một nhóm
ngƣời để đảm bảo sự thống nhất trong quản lý, đảm bảo chế độ một thủ trƣởng.
Dân chủ là phát huy và lắng nghe quyền làm chủ của quần chúng, tranh
thủ trí tuệ của quần chúng, mọi việc phải đƣợc quần chúng bàn bạc, tham gia
vào lãnh đạo, tham gia vào quản lý (dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra).
Nhà quản lý cần chú ý kết hợp hài hoà tập trung với dân chủ.
- Nguyên tắc thiết thực, cụ thể (thực tiễn, hiệu quả): Thiết thực là phải
bám vào thực tiến và kết quả phải đạt yêu cầu của thực tiễn, không lãng phí,
không chạy theo hình thức. Cụ thể là phải tuỳ thuộc theo cấp quản lý, phải có
mục tiêu cụ thể và lƣợng hoá đƣợc chỉ tiêu cụ thể của mục tiêu. Hiệu quả bao
gồm hiệu quả có thể đo đƣợc (hiệu quả kinh tế), hiệu quả không thể đo đƣợc
(hiệu quả xã hội).
- Nguyên tắc khoa học và thực tiễn: Quản lý phải có cơ sở khoa học
không chỉ dựa vào kinh nghiệm, phải căn cứ vào các qui luật khách quan chi
phối bộ máy, không đƣợc đi ngƣợc qui luật khách quan. Hiểu các đặc điểm của
thực tiễn liên quan đến hoạt động của bộ máy, bám sát yêu cầu của thực tiễn bộ
khách thể quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Nói một cách rõ ràng hơn, đầy đủ
hơn, QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui
luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống
giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài. QLGD là hoạt động điều hành,
phối hợp các lực lƣợng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu
cầu phát triển xã hội.
14
1.2.2.2. Các nguyên tắc trong quản lý giáo dục
Trong phạm vi trƣờng học, QLGD đồng nghĩa với việc điều hành sự vận
động, phát triển của một tổ chức giáo dục - đơn vị cấu trúc cơ sở của hệ thống
giáo dục quốc dân. Trƣờng học có các tính chất của nhà nƣớc, xã hội và sƣ
phạm nó mang bản chất của giai cấp và phục vụ lợi ích của giai cấp đó. Quản lý
giáo dục có đầy đủ các nguyên tắc chung của khoa học quản lý đó là:
- Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng “Vì mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh”;
- Nguyên tắc tập trung dân chủ;
- Nguyên tắc thiết thực, cụ thể (thực tiễn, hiệu quả);
- Nguyên tắc khoa học và thực tiễn;
- Nguyên tắc kết hợp hài hoà ba lợi ích (cá nhân, tập thể, xã hội).
Sản phẩm của giáo dục là nhân cách con ngƣời. Qúa trình tác động của
chủ thể quản lý đến đối tƣợng là tình cảm, tâm lý, ý thức con ngƣời. Vì vậy,
QLGD còn chứa đựng những nguyên tắc đặc thù riêng:
- Thứ nhất, đó là tính kế thừa;
- Thứ hai, đó là nguyên tắc nhà nƣớc và nhân dân cùng chăm lo cho sự
nghiệp giáo dục. Nguyên tắc xuất phát từ tính chất giáo dục là sự nghiệp của
toàn xã hội.
- Thứ ba, đó là nguyên tắc kết hợp thuyết phục với công tác tổ chức,
giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với
ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và đối với từng học sinh” [14].
Nhƣ vậy, quản lý nhà trƣờng cần phải thực hiện theo quan điểm của
Đảng. Bản chất của quản lý trƣờng học là quản lý con ngƣời. Trong nhà trƣờng,
hệ bị quản lý là tập thể giáo viên, nhân viên và tập thể học sinh, hệ quản lý là
lãnh đạo nhà trƣờng (hiệu trƣởng). Quản lý nhà trƣờng chủ yếu là tác động đến
tập thể giáo viên để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình giáo
dục học sinh để đạt đƣợc mục tiêu của giáo dục đào tạo.
16
Copyright: Tài liệu đại học ©