B
TR
GIÁO D C VÀ ÀO T O
NG
I H C KINH T TP. HCM
NGUY N TH DUNG
ÁNH GIÁ HI U QU HO T
NG C A NGÂN
HÀNG TMCP SÀI GÒN SAU H P NH T.
LU N V N TH C S KINH T
Tp. H Chí Minh – N m 2015
B
TR
GIÁO D C VÀ ÀO T O
NG
I H C KINH T TP. HCM
Danh m c các ký hi u, ch vi t t t.
Danh m c các b ng bi u, bi u đ .
Danh m c các ph l c.
M
U
1. Tính c p thi t c a đ tài
2. M c tiêu nghiên c u.
it
3.
4. Ph
ng và ph m vi nghiên c u.
ng pháp nghiên c u.
5. Ý ngh a c a đ tài.
6. H n ch c a đ tài.
Ch ng 1: C S LÝ THUY T V M&A VÀ HI U QU HO T
NG C A
NGÂN HÀNG TH
NG M I .................................................................................. 1
1.1 Khái ni m h p nh t, sáp nh p, mua l i (M&A) ................................................... 1
1.2 Phân lo i. .............................................................................................................. 2
1.2.1
C n c vào ch th tham gia:....................................................................... 2
1.2.2
1.5.3
Chào mua công khai .................................................................................... 9
1.5.4
Lôi kéo c đông b t mãn. ........................................................................... 10
1.5.5
Mua tài s n. ............................................................................................... 10
1.5.6
B t bu c do tái c u trúc . ........................................................................... 10
ng ch ng khoán .......................................................... 9
1.6 M&A các ngân hàng trên th gi i và bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam. ....... 11
1.6.1
M&A các ngân hàng trên th gi i. ............................................................. 11
1.6.2
Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam. ............................................................ 13
1.7 Hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng th
ng m i. ............................................... 14
Ch ng 2: TH C TR NG HO T
NG H P NH T C A NGÂN HÀNG
TMCP SÀI GÒN. ..................................................................................................... 30
2.1 Gi i thi u M&A c a h th ng ngân hàng Vi t Nam trong th i gian qua. ............. 30
2.2 Th c tr ng ho t đ ng h p nh t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn. ........................... 33
2.2.1 Th c tr ng ho t đ ng c a ba ngân hàng TMCP Sài Gòn,
Nh t, Tín
Ngh a tr c h p nh t (t n m 2008 đ n 2011)...................................................... 33
2.2.2
Th c tr ng c a SCB sau h p nh t (t n m 2012 đ n 2014). ................... 44
2.2.2.2 V thanh kho n và h s an toàn v n ..................................................... 50
2.2.2.3 Kh n ng sinh l i (ROA, ROE)............................................................... 51
2.2.2.4 N ng l c ngu n nhân l c và N ng l c qu n tr . ................................... 52
2.2.2.5 N ng l c công ngh ............................................................................... 53
2.2.2.6 N ng l c th ph n và n ng l c c nh tranh kênh phân ph i và m c đ đa
d ng hóa d ch v cung c p................................................................................... 54
Ch
ng 3: MÔ HÌNH NGHIÊN C U ..................................................................... 62
3.1 Các nghiên c u tr
c đây . .................................................................................. 62
3.1.1
K t lu n chung.
Danh m c các tài li u tham kh o.
Ph l c
DANH M C CÁC KÝ HI U CH
VI T T T
SCB: Ngân hàng TMCP Sài Gòn
TNB: Ngân hàng TMCP Tín Ngh a
FCB: Ngân hàng TMCP
NHTM: Ngân hàng th
Nh t
ng m i
TCTD: t ch c tín d ng.
VCSH: V n ch s h u
SFA: phân tích biên ng u nhiên – Stochastic Frontier Approach
DEA: phân tích bao d li u – Data Envelopment Analysis
AE: hi u qu phân b - Allocative Efficiency
CE: hi u qu chi phí – Cost Efficiency
TE: hi u qu k thu t – Technical Efficiency.
DANH M C CÁC B NG BI U, BI U
B ng 2.1 Quá trình t ng v n đi u l c a ba ngân hàng SCB, TNB, FCB t 1992 đ n
2011
c h p nh t.
Ph l c 5: Báo cáo tài chính c a SCB sau h p nh t t 2012 đ n 2014.
Ph l c 6: Gi i thi u v ph
hi u qu .
ng pháp phân tích màng bao d li u (DEA) và các đ đo
M
U
1. Tính c p thi t c a đ tài.
N n kinh t th gi i đang tr i qua th i k kh ng ho ng b t ngu n t cho vay
d
i chu n c a các ngân hàng t i M . Kinh t khó kh n, ngân hàng đ
m ch máu c a n n kinh t c ng nh h
c xem nh
ng nghiêm tr ng, đi u này đã làm cho m t s
ngân hàng l n trên th gi i b phá s n . M t gi i pháp c n thi t và quan tr ng đ khôi
ph c kinh t là b t đ u t l nh v c ngân hàng. B i v i kinh nghi m phát tri n c a các
n
ngày 22/11/2006 c a Chính ph v v n pháp đ nh c a các ngân hàng Th
ng m i t i
Vi t Nam đ n ngày 31/12/2010 là 3.000 t đ ng cùng v i ngày 1/3/2012,
án c c u
l i h th ng các TCTD đã đ
c Th t
ng Chính ph phê duy t theo Quy t đ nh s
254/Q -TTg - Quy t đ nh này t o hành lang pháp lý quan tr ng đ x lý các ngân
hàng y u kém và đ ra m t l trình đ n n m 2015. Vì th , các ngân hàng y u kém s
đ
c c c u l i v i xu h
ng h p nh t, sáp nh p và mua l i (vi t t t là M&A). Tr i qua
m t th i gian khá dài k t khi v h p nh t ngân hàng di n ra đ u tiên vào tháng
12/2011, và ti p theo đó đã có thêm r t nhi u v M&A, tình hình c a các ngân hàng
sau M&A v n là v n đ đ
c khá nhi u ng
3.
it
ng và ph m vi nghiên c u
ng nghiên c u là hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng TMCP Sài Gòn tr
c
và sau khi h p nh t. V i d li u phân tích so sánh là báo cáo tài chính b n n m tr
c
khi h p nh t (t 2008 đ n 2011), và ba n m sau khi h p nh t (t 2012 đ n 2014).
4. Ph
ng pháp nghiên c u
tài s d ng k t h p hai ph
ng pháp đ nh tính và đ nh l
ng. V i ph
ng pháp
đ nh tính, d a trên báo cáo tài chính c a ngân hàng TMCP Sài Gòn th i gian t 2008
đ n 2014 tác gi t ng h p và tính toán nh ng ch s tài chính c n thi t nh m đo l
ng
Do ki n th c h n ch , cùng v i h th ng ngân hàng th
M&A. Vì v y, đ tài ch đo l
ng m i có khá nhi u v
ng hi u qu h p nh t c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn.
Do đó, không th ph n ánh toàn b hi u qu c a ho t đ ng này đ i v i toàn h th ng
ngân hàng.
Ngoài các n i dung trên, n i dung chính c a đ tài g m 4 ch
ng nh sau:
Ch
ng 1: C s lý thuy t v M&A và hi u qu ho t đ ng c a Ngân hàng th
ng m i
Ch
ng 2: Th c tr ng h p nh t c a ngân hàng TMCP Sài Gòn.
Ch
ng 3: Mô hình nghiên c u đánh giá hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng TMCP Sài
Gòn sau h p nh t
Ch
Thu t ng sáp nh p và mua l i đ
c d ch t thu t ng ti ng anh Mergers and
acquisitions, vi t t t là M&A, th hi n ho t đ ng hai hay nhi u doanh nghi p k t
h p l i v i nhau nh m đ t đ
l
c nh ng m c tiêu đã đ
c xác đ nh tr
c trong chi n
c kinh doanh c a mình. Ngân hàng là lo i hình doanh nghi p đ c bi t nên M&A
ngân hàng c ng có nh ng b n ch t t
ng t nh M&A doanh nghi p nói chung.
Khái ni m M&A theo pháp lu t Vi t Nam
Theo tinh th n c a lu t Doanh nghi p 2015, M&A
d ng d
Vi t Nam t n t i d
i nh ng
i đây:
Sáp nh p t ch c tín d ng là hình th c m t ho c m t s t ch c tín d ng (sau đây
g i là t ch c tín d ng b sáp nh p) sáp nh p vào m t t ch c tín d ng khác (sau
đây g i là t ch c tín d ng nh n sáp nh p) b ng cách chuy n toàn b tài s n,
quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang t ch c tín d ng nh n sáp nh p, đ ng
th i ch m d t s t n t i c a t ch c tín d ng b sáp nh p.
H p nh t t ch c tín d ng là hình th c hai ho c m t s t ch c tín d ng (sau đây
g i là t ch c tín d ng b h p nh t) h p nh t thành m t t ch c tín d ng m i (sau
đây g i là t ch c tín d ng h p nh t) b ng cách chuy n toàn b tài s n, quy n,
ngh a v và l i ích h p pháp sang t ch c tín d ng h p nh t, đ ng th i ch m d t
s t n t i c a các t ch c tín d ng b h p nh t.
Mua l i t ch c tín d ng là hình th c m t t ch c tín d ng (sau đây g i là t ch c
tín d ng mua l i) mua toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp c a t
ch c tín d ng khác (t ch c tín d ng b mua l i). Sau khi mua l i, t ch c tín
d ng b mua l i tr thành công ty tr c thu c c a t ch c tín d ng mua l i.
Nh v y sáp nh p ho c h p nh t (Mergers) có th đ
c hi u là s k t h p c a hai ho c
nhi u ngân hàng đ t o ra m t ngân hàng m i ho c m t t p đoàn tài chính. Mua l i ngân
hàng là khái ni m có ph m vi bao trùm r ng h n.
1.2 Phân lo i.
1.2.1 C n c vào ch th tham gia:
Các hình th c sáp nh p.
Ngân hàng, công ty tài chính, t ch c tín d ng h p tác sáp nh p vào m t ngân
hàng.
Công ty tài chính sáp nh p vào m t công ty tài chính.
Công ty cho thuê tài chính sáp nh p vào m t công ty cho thuê tài chính.
Các hình th c h p nh t.
là
lo i hình M&A theo chi u ngang.
M&A theo chi u d c là s k t h p gi a các ngân hàng cung c p các s n ph m
d ch, d ch v ngân hàng khác nhau. M c đích chính c a lo i hình M&A này nh m
đ đ m b o ngu n l c cung c p không b gián đo n ho c b nh h
đ ng c a th tr
ng b i s bi n
ng.
M&A t h p x y ra gi a các ngân hàng ho t đ ng trong l nh v c khác nhau hoàn
toàn nh m t o ra m t ngân hàng m i đa d ng v s n ph m và d ch v .
1.2.3 C n c vào quy mô c a ngân hàng bán hay b M&A.
M&A t ng ph n: là hình th c mua bán, h p nh t, sáp nh p mà m t t ch c tín
d ng mua l i m t ph n c a t ch c tín d ng khác.
M&A toàn ph n: là hình th c h p nh t, sáp nh p và mua l i toàn b t ch c tín
d ng c a m t t ch c tín d ng khác.
1.2.4 C n c vào ph m vi lãnh th
M&A trong n
c: đ
M&A xuyên biên: đ
c ti n hành gi a các ngân hàng trên cùng lãnh th .
c ti n hành gi a các ngân hàng gi a các qu c gia khác
nhau (m t trong nh ng hình th c đ u t tr c ti p ph bi n nh t hi n nay). Tuy
c nh tranh, giá tr cho c đông sau M&A s l n h n t ng giá tr hi n t i c a hai bên khi
còn đ ng riêng r , nâng cao hi u qu ho t đ ng, c i thi n tình hình tài chính , t ng quy
mô v ngu n v n và m ng l
i, c i thi n tình hình thanh kho n…
ng th i, ho t
đ ng M&A c ng giúp ti t ki m ph n l n chi phí và th i gian h n so v i vi c thành l p
m t ngân hàng m i. C th nh ng l i ích M&A mang l i nh sau:
V ngu n v n và tài s n.
Sau khi M&A hai ngân hàng v i nhau, ngu n v n và tài s n c a ngân hàng m i s
là t ng ngu n v n, tài s n c a hai ngân hàng c , làm cho ngu n v n và tài s n c a ngân
hàng sau M&A t ng lên giúp các ngân hàng m r ng quy mô th ph n huy đ ng v n và
tín d ng, qua đó gia t ng quy n l c nh h
th tr
ng đ n lãi su t huy đ ng và cho vay trên
ng.
Bên c nh đó M&A có th giúp các ngân hàng nâng cao t l an toàn v n theo tiêu
chu n c a Basel II.
5
Gi m nhân viên, tinh g n b máy.
Sau M&A nhu c u tinh gi n nhân viên t ng lên, đ c bi t là nhân viên
i phân ph i, ti t ki m chi phí ho t đ ng và chi phí qu n lý và hành chính...
Thêm vào đó, quy mô l n s giúp các ngân hàng khai thác tri t đ ngu n khách hàng
kh p m i n i, m i đ i t
hàng có th
ng. Ho c khi m t ngân hàng th c hi n M&A v i m t ngân
ng hi u v ng m nh c ng làm t ng uy tín c a ngân hàng đó.
Trang b công ngh m i.
Thông qua vi c mua bán ho c sáp nh p, Ngân hàng m i có th t n d ng công ngh
hay k thu t c a nhau đ t o l i th c nh tranh. Ngoài ra, ngu n v n d i dào c ng là
m t trong nh ng đi u ki n thu n l i đ h trang b nh ng công ngh hi n đ i ph c v
cho vi c kinh doanh c a mình. V i n n kinh t th tr
ng, công ngh càng hi n đ i góp
ph n l n trong thành công c a các doanh nghi p đ c bi t doanh nghi p trong l nh v c
d ch v nh ngân hàng.
T ng kh n ng c nh tranh, c ng c v th trên th tr
ng.
6
Sau khi th c hi n M&A, hai bên có th khai thác đ
c nh ng l i th l n nhau, t ng
Nhà n
c và chính ph s yên tâm h n và không m t nhi u ngu n l c đ kh c
ph c nh ng h u qu t vi c phá s n doanh nghi p, nh t là các doanh nghi p
thu c ngành tài chính - ngân hàng.
1.4 Nh ng h n ch t M&A.
S c ng h
ng th
ng không d đ t đ
c nh nh ng gì mà hai bên k v ng, nó
không t đ n khi hai bên mua-bán th c hi n M&A. Vì ho t đ ng này gi ng nh vi c
k t hôn: ban đ u c hai bên luôn mong đ i v m t cu c s ng h nh phúc trong t
ng
lai; tuy nhiên, n u không có s chu n b k v các ki n th c c ng nh k n ng s ng
và b o v h nh phúc gia đình thì cu c hôn nhân c a h có th s th t b i. Và khi hai
bên M&A d nhìn th y kh n ng đ t đ
ng ng
c nhi u l i ích nh ng đôi khi nó l i có hi u
c l i.
khác nhau.
R i ro t vi c mua l i ngân hàng v i giá cao
Ho t đ ng sau sáp nh p có th không hi u qu do m t ph n chi phí b đ y lên quá cao
đ mua đ
c ngân hàng m c tiêu. K t h p v i hi u qu ban đ u sau sáp nh p ch a cao
s d n đ n nh ng khó kh n nh t đ nh. Thách th c s l n d n lên khi mà ho t đ ng c a
các ngân hàng g p khó kh n, kh n ng trích l p d phòng th p, k t qu tính thanh
kho n c a ngân hàng s b nh h
ng.
Gánh n ng t nh ng kho n n x u kh ng l
M c dù l trình th c hi n trích l p d phòng và xóa n x u sau M&A c a các ngân
hàng th hi n k v ng r t l n đ gi m t l n x u
m c cho phép, nh ng nh ng khó
kh n trong ho t đ ng kinh doanh trong nh ng n m g n đây là y u t b t l i cho k
ho ch này.
8
ó là nh ng h u qu c a M&A đ i v i ngân hàng thành viên tham gia, còn đ i v i
n n kinh t , M&A có th mang l i nh ng k t qu tiêu c c nh :
N u nh không có s qu n lý ch t ch t phía c quan qu n lý thì th tr
ng v i h i đ ng qu n tr và ban đi u hành
Khi c hai bên mua bán đ u nh n th y l i ích chung t th
đi m t
ng đ ng gi a hai bên (v v n hóa, th ph n...), ng
ban qu n tr hai bên th
Ngoài các ph
ng v M&A và nh ng
i đi u hành s xúc ti n đ
ng th o cho giao d ch M&A này.
ng án chuy n nh
ng c phi u, tài s n, ti n m t hay k t h p ti n m t
và n , hai bên th c hi n M&A còn có th ch n ph
ng th c hoán đ i c phi u (stock
swap) đ bi n c đông c a ngân hàng này tr thành c đông c a ngân hàng kia và
ng
c l i. M t hình th c khá ph bi n trong th i gian g n đây là trao đ i c ph n đ
n m gi chéo s h u ngân hàng c a nhau.
c m c đích cu i cùng c a mình m t cách êm th m v i
m c giá r h n nhi u so v i ph
ng th c chào th u.
1.5.3 Chào mua công khai
Chào th u là ph
ng th c M&A mà
đó ngân hàng có ý đ nh mua đ t toàn b ngân
hàng khác và đ ngh c đông hi n h u c a ngân hàng đó bán l i c ph n c a h v i
m c giá cao h n th tr
ng r t nhi u . Và giá chào th u đó ph i đ h p d n đ đa s c
đông ch p nh n t b quy n s h u c ng nh quy n qu n lý ngân hàng c a mình. Hình
th c M&A này th
hàng b mua th
ng đ
c áp d ng trong các v thôn tính đ i th c nh tranh. Ngân
ng là ngân hàng y u h n. Tuy nhiên, v n có m t s tr
ngân hàng nh “nu t” đ
ngân hàng m c tiêu đang lâm vào tình tr ng kinh doanh y u kém và thua l thì luôn có
m t b ph n không nh c đông b t mãn, mu n thay đ i ban qu n tr và đi u hành c a
ngân hàng mình. Bên mua có th l i d ng tình hình này đ lôi kéo b ph n c đông đó.
Tr
c tiên, h s mua m t s l
ng c ph n t
ng đ i l n trên th tr
ng (nh ng ch a
đ s c đ chi ph i) đ tr thành c đông c a ngân hàng. Sau khi nh n đ
h và các c đông b t mãn s tri u t p h p
i h i c đông, h i đ s l
cs
ng h ,
ng c ph n
chi ph i đ lo i ban qu n tr c và b u đ i di n c a h vào H i đ ng qu n tr m i.
1.5.5 Mua tài s n.
Bên mua có th đ n ph
bán (h th
ng thuê m t doanh nghi p chuyên đ nh giá tài s n đ c l p). Sau đó các bên
ng th c, hay nói đúng h n là m t nguyên nhân d n đ n M&A
nh hi n nay. Theo đ án tái c u trúc h th ng ngân hàng c a Ngân Hàng Nhà N
Vi t nam và m t s các n
c
c khác. Các ngân hàng y u kém s t nguy n ti n hành
M&A ho c s bu c h p nh t sáp nh t v i các ngân hàng khác đ tái c c u ngân hàng,
11
các ngân hàng l n c ng có th t tái c u trúc mà không c n s can thi p c a ngân hàng
nhà n
1.6
c.
M&A các ngân hàng trên th gi i và bài h c kinh nghi m cho Vi t
Nam.
1.6.1 M&A các ngân hàng trên th gi i.
Trên th gi i trong nh ng n m tr
c đây đã di n ra khá nhi u th
gi i, tín d ng, đ u t ngân hàng, vay th ch p, các ho t đ ng qu n lý tài s n và các
kho n n ..., Bank of America đã quy t đ nh mua l i Merrill Lynch v i giá 50 t USD
vào tháng 09 n m 2008. Bên c nh Bank of America, th
ng v mua l i n i ti ng trong
gi i ngân hàng M c ng ph i k đ n v Wells-Fargo mua ngân hàng Wachovia v i giá
tr 15,1 t USD. Sau khi v
t qua đ
c đ i th Citigroup trong th
ng v c nh tranh
mua l i Wachovia, Wells Fargo đã nâng t m c a mình lên ngang hàng v i các đ i th
ngân hàng l n khác t i M nh JP Morgan Chase và Bank of America. Theo đó, ngân
hàng này có tài s n lúc đó là 1.420 t đô la và tr thành ngân hàng l n th ba c a M .
12
T i kh i ngân hàng
c, vào tháng 9/2008, T p đoàn b o hi m Allianz SE l n nh t th
gi i c ng thông báo nh t trí bán ngân hàng Dresdner Bank l n th ba c a
9,8 t euro (14,4 t USD) cho ngân hàng l n th hai
Barclays và 9 thành viên t ABN Amro. Lãnh đ o ngân hàng cho bi t, v sáp nh p đã
giúp Barclays PLC t ng tr
ng l i nhu n
m c cao g p đôi GDP hi n t i c a th gi i,
qua đó t o l i th c nh tranh m nh, ph c v khách hàng t t h n và mang l i l i nhu n
cao h n cho các c đông c a m i bên.
Theo đánh giá c a t p chí Forbes, n m 2010, t p đoàn này đ ng v trí th 10 trong
danh sách nh ng t p đoàn v d ch v tài chính ngân hàng l n nh t th gi i và là t p
đoàn l n th 21 trên th gi i. Hi n nay ho t đ ng c a Barclays tr i dài t i h n 50 qu c
gia và vùng lãnh th trên toàn th gi i, t châu Phi, châu Á, châu Âu, B c M và Nam
M ,v il
ng khách hàng lên đ n con s h n 48 tri u ng
i.
Vào tháng 8/2006, c ng di n ra v sáp nh p ngân hàng l n nh t Italia, g m hai thành
viên ngân hàng Banca Intesa và Sanpaolo IMI. i u này đã làm thay đ i hoàn toàn môi
13
tr
ng kinh doanh
Italia, đ a ngân hàng m i này tr thành ngân hàng hàng đ u trong
mô ho t đ ng
n
c ngoài, ngân hàng này v n nh h n so v i đ i th UniCredit - v n
là ngân hàng con c a m t ngân hàng l n nh t n
c
c.
T i châu Á, ngày 3/10/2005, ngân hàng l n nh t th gi i đã chính th c đ
và đi vào ho t đ ng.
c thành l p
ó là t p đoàn ngân hàng Mitsubishi UFJ, k t qu c a v sáp
nh p 2 ngân hàng Nh t B n là Mitsubishi Tokyo và UFJ Holdings.
Mitsubishi UFJ đã tr thành m t trong nh ng t p đoàn tài chính m nh nh t th gi i có
s v n lên t i 1,6 ngàn t USD v i 40 tri u khách hàng, v
t qua ngân hàng Citigroup
c a M có kho ng 1,3 ngàn t USD v giá tr tài s n. Các nhà phân tích cho r ng, vi c
sáp nh p này th hi n s h i ph c c a ngành ngân hàng Nh t B n sau th i gian n n n
ch ng ch t. Mitsubishi UFJ ki m l i b ng vi c k t h p m ng l
i chi nhánh
c quan tâm ngay sau khi s th a thu n v
c nh m t o ni m tin n đ nh cho ng i lao đ ng, c đông và khách
hàng. i u này s gi m thi u r i ro t h l y gi bí m t thông tin do nh ng tin đ n và tr ng
thái tâm lý b t n gây ra.
Cu i cùng, t th c tr ng M&A c a n n kinh t th gi i trong th i gian qua, ta th y đ
c
hi u qu c a ho t đ ng này mang l i là không nh . Chính vì v y nh m lành m nh hóa các
ngân hàng Vi t Nam, chính sách tái c u trúc ngân hàng thông qua M&A là đúng đ n.
1.7 Hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng th
ng m i.
1.7.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng.
Theo ngân hàng trung
ng Châu Âu –ECB, hi u qu ho t đ ng là kh n ng t o ra l i
nhu n b n v ng. L i nhu n thu đ
ng và t ng c
c đ u tiên dùng d phòng cho nh ng kho n l b t
ng v th v v n, r i c i thi n l i nhu n thu đ
ánh trình đ s d ng các ngu n l c đã có đ đ t m c tiêu, nó th hi n m i t
ng quan
Copyright: Tài liệu đại học ©