Tiểu luận môn: Sức khỏe cộng đồng

PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

Hiện nay, tỷ lệ người cao tuổi( NCT) tại Việt Nam đang có xu hướng tăng nhanh.
Số NCT tăng lên do thành quả của công tác DS-KHHGĐ, số trẻ em giảm đi cùng với
những cải thiện đáng kể về y tế, dinh dưỡng và phát triển kinh tế - xã hội. Số NCT tăng là
thành tựu của sự phát triển nhưng cũng đang đặt ra khó khăn, thách thức. Với xã hội già
hóa, thành phần cơ cấu kinh tế, dịch vụ chăm sóc... sẽ phải thay đổi cho thích ứng. Tuy
nhiên, Việt Nam là nước vừa thoát "nghèo", lại chưa kịp chuẩn bị cho một xã hội già hóa
là một thách thức rất lớn với chúng ta trong giai đoạn tới. Do đó, nhu cầu chăm sóc sức
khỏe NCT sắp tới là vấn đề rất lớn.
Riêng tại tỉnh Phú Yên thì dân số Phú Yên đang bước vào thời kỳ già hóa. Tính đến
cuối năm 2014, trên địa bàn tỉnh Phú Yên có 82.258 NCT, chiếm khoảng 10% dân số, do
đó mà việc bảo vệ và chăm sóc người cao tuổi không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, chính trị,
xã hội mà còn mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc thể hiện truyền trống "uống nước nhớ
nguồn", "thương người như thể thương thân". Không những thế, người cao tuổi tại đây là
tầng lớp đã có nhiều cống hiến lớn lao trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc của
nước ta vì vậy cần được tôn trọng, chăm sóc để tạo mọi điều kiện cho họ tiếp tục phát
huy những kinh nghiệm sống mà họ tích luỹ được góp phần xây dựng xã hội mới . Đồng
thời, cần phải có những chính sách phù hợp nhằm bảo vệ và chăm sóc người cao tuổi. Và
một trong những khó khăn mà người cao tuổi tại Phú Yên gặp phải đó là sự giảm sút
nghiêm trọng về sức khoẻ. Vì vậy, tôi chọn đề tài: " Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi
tại Trung tâm Nuôi dưỡng Người có công và Bảo trợ xã hội Phú Yên" làm đề tài nghiên
cứu của mình
2. Kết cấu đề tài
Chuyên đề được kết cấu thành 3 chương ( không kể phần mở đầu và kết luận) như
sau:
Chương I. Khái quát về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi
Chương II. Thực trạng về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại Trung tâm Nuôi


Tiểu luận môn: Sức khỏe cộng đồng

này không giống các loại hàng hóa khác, đó là đối với các loại hàng hóa
không phải là sức khỏe, người mua có thể có nhiều giải pháp để lựa chọn,
thậm chí tạm thời không mua nếu chưa có khả năng tài chính.

2.

Đặc trưng về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi
Già là quy luật tự nhiên không thể tránh khỏi ở tất cả mọi người, nhưng quá trình
già rất khác nhau, có người già sớm, có người già muộn, có người ốm yếu, có người khỏe
mạnh,…Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi không chỉ kéo dài tuổi thọ mà còn nâng
cao chất lượng sống, giúp người cao tuổi tiếp tục sống khỏe, sống vui và sống có ích cho
xã hội. Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi vừa là trách nhiệm, vừa là nghĩa vụ, vừa là thể
hiện sự văn minh tiến bộ của chế độ xã hội. Vì thế, người cao tuổi là đối tượng cần được
chăm sóc đặc biệt về dinh dưỡng vì cơ thể người cao tuổi thường đã bị lão hóa. Chức
năng của các cơ quan, bộ phận đều bị suy giảm và thường hay mắc các bệnh mạn tính.
Do đó, chế độ ăn và cách ăn uống sao cho phù hợp với người cao tuổi là hết sức quan
trọng.
2.1. Xây dựng thực đơn trong bữa ăn cho hợp lý
Bữa ăn của người cao tuổi cũng như bữa ăn gia đình, nên có đầy đủ các món như
sau:
- Món ăn cung cấp năng lượng: Chủ yếu là chất bột, món chính là cơm. Cơm
trắng hoặc cơm trộn ngô, trộn đậu xanh, đậu đen, trộn khoai có vùng còn
trộn cám. Cơm cám rất bổ, rất ngon và rất béo. Ngoài cơm, có thể ăn bánh
mì (ở thành phố), ăn ngô, mèn mén ở các vùng đồng bào thiểu số chuyên
trồng ngô hoặc ăn khoai, đặc biệt là khoai sọ chấm muối vừng, rất phù hợp
với người nhiều tuổi.
- Món ăn chủ lực hỗn hợp giàu đạm béo chủ yếu cung cấp chất đạm và chất

3-4 bát cơm thì nay cao tuổi ăn bớt xuống 2 bát rồi 1 bát. Cần theo dõi cân nặng để điều
chỉnh thể trọng cho hợp lý, phương pháp tính đơn giản và đừng để vượt quá mức số cân
nặng thể trọng tối đa, cách tính số căn nặng tối đa bằng cách lấy chiều cao cơ thể (tính
bằng cm) trừ đi 100, rồi nhân cho 9 và chia lại cho 10 là kết quả số cân nặng tối đa về cơ
thể cần duy trì.
Ví dụ: người có chiều cao là 1,65m thì thể trọng cần duy trì là 58,5kg. (165 - 100 =
65 x 9 = 585 : 10 = 58,5).
2.2.2. Cần đảm bảo chất lượng bữa ăn
Cần đảm bảo tốt về chất đạm, chủ yếu chất đạm từ nguồn thực vật như: đậu phụ,
sữa đậu nành, sữa chua, tương, các loại cá. Giảm ăn chất thịt-mỡ, vì thịt trong quá trình
tiêu hóa dễ sinh các độc chất, nếu táo bón, các độc chất này không được thoát ra ngoài
mà hấp thu vào cơ thể gây một nhiễm độc trường diễn có hại cho sức khỏe. Ăn dầu hoặc
lạc, vừng, giảm ăn mỡ.
Hạn chế ăn mặn, giảm ăn đường, giảm nước giải khát ngọt, bánh kẹo ngọt. Tăng
cường ăn nhiều rau đặc biệt là rau lá xanh, ăn nhiều rau gia vị, mỗi tuần nên có món ăn
sử dụng các loại củ gia vị như: tỏi, giềng, nghệ, chú trọng đến giá đỗ.
2.2.3. Cách ăn uống
Tránh ăn quá no, đặc biệt ở người có bệnh tim, vì ăn quá no sẽ gây chèn ép tim.
Làm thức ăn mềm, đặc biệt chú trọng đến tình trạng răng miệng, sức nhai. Món canh thật
sự cần thiết vì tuyến nước bọt, phản xạ nuốt và răng hàm người cao tuổi hoạt động kém.
Phải theo dõi và kiểm tra vấn đề ăn uống của người cao tuổi vì nhiều cụ ăn rồi lại quên,
nói là chưa ăn.
2.2.4. Cần chú trọng bổ sung nước, chất khoáng và vitamin
Vì người cao tuổi thường giảm nhạy cảm đối với cảm giác khát nước nên cần đề
phòng thiếu nước. Buổi sáng ngủ dậy không uống nước sẽ không có lợi cho sức khỏe,
thậm chí có thể dẫn đến một số bệnh tật. Sáng ngủ dậy bổ sung lượng nước nhất định vừa
đáp ứng nhu cầu trao đổi chất của cơ thể, vừa là một biện pháp hữu hiệu để ngăn ngừa
bệnh tật, vì qua một đêm ngủ cơ thể bị mất đi một lượng nước chủ yếu qua đường hô hấp
và qua da, cho nên lượng máu bị thiếu nước nên bị cô đặc, lưu lượng máu đến tế bào tổ
chức sẽ bị giảm. Sáng dậy uống nước vừa là bổ sung lượng nước cần thiết cho cơ thể và

hội hóa mà còn qua Quyết định 1781 của Thủ tướng Chính phủ về “Phê duyệt Chương
trình hành động quốc gia về người cao tuổi Việt Nam giai đoạn 2012 – 2020” với mục
tiêu là phát huy vai trò của người cao tuổi; nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi;
đẩy mạnh xã hội hoá các hoạt động chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi phù hợp
với tiềm năng và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Song song với các Đề án, Chương trình liên quan đến chăm sóc sức khỏe cho người
cao tuổi còn có các Thông tư về việc: “Hướng dẫn thực hiện chăm sóc sức khỏe người
cao tuổi” trong đó đề cập đến vấn đề tổ chức khám sức khỏe để lập hồ sơ theo dõi sức
khỏe cho người cao tuổi. Khuyến khích tổ chức mạng lưới bác sĩ gia đình và dịch vụ
chăm sóc sức khỏe tại nhà cho người cao tuổi.
Chương 2: Thực trạng về chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại Trung tâm
Nuôi dưỡng Người có công và Bảo trợ xã hội Phú Yên
1. Thực trạng người cao tuổi nước ta
Bảng 1.1: Tỷ trọng dân số 60 tuổi trở lên, 65 tuổi trở lên và chỉ số già hóa, thời
kỳ 1989-2013 ( đơn vị: %)
1998

1999

2009

2010

2011

2012

2013

Tỷ


6.8

7.0

7.1

7.2

18.2

24.3

35.5

37.9

41.1

42.7

43.5

Chỉ số
già hóa

( Nguồn: Điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình,2013)
Từ bảng số liệu trên ta thấy rằng: Năm 1999 tỷ trọng dân số 65 tuổi trở lên là 5.8%
mười năm sau vào năm 2009 là 6.4%, con số này vào năm 2013 đạt 7.2%. Một trong
những chỉ tiêu quan trọng biểu thị xu hướng già hóa của dân số là chỉ số già hóa. Chỉ số

người cao tuổi. Ngoài việc quan tâm chăm sóc về y tế, đơn vị thường xuyên hướng dẫn
đề phòng việc té ngã, đây là một nguyên nhân quan trọng gây nên bệnh tật cho người cao
tuổi dẫn đến các chấn thương trực tiếp như: bong gân, gãy xương, chấn thương sọ não...,
để lại hậu quả các biến chứng tiếp theo do nằm lâu như: loét, thoái hóa cơ ... té ngã làm
người cao tuổi có cảm giác sợ, từ đó ngại đi lại, làm giảm khả năng vận động cơ bắp và
làm yếu thêm tình trạng sức khỏe chung. Nguyên nhân gây té ngã do sự suy yếu khả năng
vận động, phản ứng chậm. Có thể do bệnh tật như: di chứng liệt nửa người, bệnh rối loạn
tiền đình gây chóng mặt, mất thăng bằng. Người cao tuổi khi mắc những bệnh này cần có
sự trợ giúp bằng gậy, nạng, xe đẩy hoặc có người dìu. Ngoài những nguyên nhân trên,
người cao tuổi khi đi lại cần quan sát kỹ, tránh chỗ trơn, chỗ tối, thận trọng khi lên xuống
cầu thang.
- Chăm sóc dinh dưỡng: Tình trạng dinh dưỡng của người già phụ thuộc vào trạng
thái thể lực, tâm lý và xã hội, người cao tuổi thường gặp vấn đề về răng miệng, sức nhai
kém nên khó nghiền nát thức ăn, đồng thời các men tiêu hóa giảm nên người cao tuổi
thường hay bị rối loạn tiêu hóa. Do vậy nếu không có chế độ ăn uống tốt, hợp lý sẽ xảy ra
nhiều bệnh. Trung tâm quan tâm xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp cho đối tượng cao
tuổi. Ăn đầy đủ các chất nhưng không ăn quá no và ăn nhiều thức ăn có nguồn gốc thực
vật như rau, đậu v.v... Thức ăn nêm vừa phải, không quá mặn cũng không quá lạt. Cần
hạn chế đồ xào, tăng cường thức ăn tươi hoặc luộc. Ăn chậm, nhai kỹ làm cho thức ăn dễ
tiêu hóa, giờ ăn trong ngày nên ổn định. Ngoài ra cần phải uống nước để tránh sỏi đường
niệu và táo bón. Tuy nhiên không nên uống quá nhiều dẫn đến tình trạng tiểu nhiều lần,
nhất là ban đêm sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ. Chỉ cần 1 - 1,5 lít nước/ngày là đủ cung cấp
cho các hoạt động của cơ thể.
- Giấc ngủ với người cao tuổi: NCT thường ít ngủ và có rối loạn về giấc ngủ với các
rối loạn thường gặp như: Ngủ gà gật ban ngày, ít ngủ về đêm. Ngủ không ngon giấc, dễ
có ác mộng, dễ tỉnh giấc vì một tiếng động nhỏ. Tuy nhiên, chỉ cần ngủ 5 - 6 tiếng mỗi
SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Nga

6


Tính đến cuối năm 2014, trên địa bàn tỉnh Phú Yên có 82.258 NCT, chiếm khoảng
10% dân số. Trong đó, nhóm NCT sống ở thành thị đang có xu hướng sống độc thân do
con cháu lo tập trung vào các hoạt động kinh tế, học tập. Vì thế, NCT và gia đình trong
nhóm này đều có nhu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng ở tại các cơ sở dịch vụ công tác xã hội.
Do đó mà thành lập Trung tâm công tác xã hội chăm sóc NCT theo mô hình xã hội hóa là
cần thiết và phù hợp với cơ sở chính sách hiện có.
Toàn tỉnh hiện có 27 câu lạc bộ (CLB) Người cao tuổi giúp người cao tuổi. Mỗi
CLB có từ 50 đến 70 thành viên hoạt động thường xuyên dưới sự quản lý của Chi cục
DS-KHHGĐ tỉnh. Duy trì sinh hoạt của các CLB này đang là giải pháp thiết thực của
ngành Dân số trong việc chủ động giải quyết vấn đề già hóa dân số tỉnh Phú Yên.
Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh đã phối hợp với Ban đại diện Hội Người cao tuổi tỉnh tập
huấn thể dục dưỡng sinh; kỹ năng tư vấn và phương pháp chăm sóc người cao tuổi tại
cộng đồng cho tình nguyện viên các CLB. Mỗi CLB còn được trang bị một số trang thiết
bị y tế như: máy massage cầm thay, đèn hồng ngoại; trang thiết bị thể dục, thể thao các
môn: cầu lông, bóng bàn… để phục vụ việc chăm sóc sức khỏe tại chỗ cho các cụ.
Việc Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh, UBND tỉnh phê duyệt đề án Tư vấn và chăm sóc
sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng đã tạo điều kiện thuận lợi bước đầu chăm lo
SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Nga

7


Tiểu luận môn: Sức khỏe cộng đồng

cho người cao tuổi. Theo đó, 27 CLB có gần 2.000 người cao tuổi chiếm khoảng 2% tổng
số người cao tuổi Phú Yên được tiếp cận với các hoạt động chăm sóc thể chất và tinh
thần. Tuy nhiên, phần lớn người cao tuổi còn lại và người già đang gia tăng nhanh lại là
một thách thức, trong công tác điều trị chăm sóc sức khỏe, nhất là được chăm sóc chữa
bệnh tại nhà nhưng chưa được đáp ứng.
Để kịp thời đáp ứng nhu cầu chăm sóc, hỗ trợ NCT, Phú Yên đang triển khai Đề án

thế hệ trẻ.
2.2. Nhóm giải pháp chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi trên lĩnh vực đời sống
vật chất chung.
- Đảm bảo mức sống tối thiểu cho người cao tuổi và gia đình họ để người cao tuổi
có thể tiếp tục sống và sống có ích.
- Khuyến khích các tổ chức, cá nhân có những chương trình hoạt động nhằm chăm
sóc người cao tuổi đặc biệt là người cao tuổi cô đơn.
- Xây dựng và tạo sự thích nghi của hệ thống bảo hiểm với mọi thành phần của
người cao tuổi nhằm đảm bảo sự bình đẳng giữa những người cao tuổi. Tạo mối quan hệ
tương hỗ giữa các thế hệ, xoá bỏ mọi sự ngăn cách, hạn chế sự lệ thuộc của người cao
tuổi vào thế hệ trẻ. - Xây dựng các hình thức tổ chức nhằm khuyến khích người cao tuổi
dành dụm, tiết kiệm tiền cho tuổi già.
2.3. Nhóm giải pháp bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi.
- Phát triển hệ thống dịch vụ về y tế, chăm sóc sức khoẻ và chữa trị một cách hiệu
quả các bệnh lý của người cao tuổi.
- Khuyến khích các biện pháp chữa bệnh sớm và các biện pháp phòng ngừa để tránh
bệnh tật khi về già và tránh già trước tuổi.
- Khuyến khích sự kết hợp giữa các dịch vụ y tế và dịch vụ xã hội.
- Xúc tiến các hoạt động hướng dẫn người cao tuổi tự chăm sóc bản thân ở những
nơi cân thiết.
- Phát triển các tiềm năng và công nghệ cần thiết cho những người câng giáo dục,
chăm sóc về sức khoẻ.
- Nghiên cứu các bệnh lý liên quan đến tuổi già và có các biện pháp phòng chống
thích hợp. - Phát triển mở rộng các dịch vụ y tế thuận lợi để người cao tuổi có điều kiện
được chăm sóc sức khoẻ, chữa trị bệnh tật.
2.4. Nhóm giải pháp chăm sóc sức khoẻ trên lĩnh vực văn hoá, thể dục thể thao.
- Phát triển và tăng cường vệc học tập của người cao tuổi, có những hình thức đào
tạo cho người cao tuổi, xoá bỏ mọi hình thức phân biệt, tạo điều kiện để người cao tuổi
tiếp cận với hệ thống giáo dục.


Nhằm giải quyết vấn đề sức khoẻ của người cao tuổi hiện nay, Phú Yên cần phải có
những giải pháp đúng đắn khoa học và có tính khả thi để chăm sóc sức khoẻ cho người
cao tuổi được tốt hơn nhằm tạo ổn định cuộc sống của người cao tuổi và giúp họ hưởng
trọn niềm vui tuổi già.

SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Nga

10


Tiểu luận môn: Sức khỏe cộng đồng

1.
2.
3.
4.
5.

6.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Điều tra biến động dân số và kế hoạch hóa gia đình,2013
/> />SK_va_Thi_truong_Y_te.pdf
/> />ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3g3Z0tnT8tgYzM3D0t
XA0cjfyMjZxN3Y383c_2CbEdFAC8AkeA!/?
WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/soldtbxh/2014_sitear
ea_soldxhpy/sitearea_tintucsukien/sitearea_tinhoatdongcuaso/fd289700
45a5b5b8892ac9f1fb3f194b: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội
Phú Yên
/>