-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
LỜI NÓI ĐẦU
Toàn cầu hoá kinh tế là xu thế tất yếu biểu hiện sự phát triển nhảy vọt của
lực lượng sản suất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng
trên phạm vi toàn cầu dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và
tích tụ tập trung tư bản dẫn tới hình thành nền kinh tế thống nhất. Sự hợp nhất
về kinh tế giữa các quốc gia tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến nền kinh tế chính
trị của các nước nói riêng và của thế giới nói chung. Đó là sự phát triển vượt bậc
của nền kinh tế thế giới với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế có
nhiều sự thay đổi. Sự ra đời của các tổ chức kinh tế thế giới như WTO, EU,
AFTA...và nhiều tam giác phát triển khác cũng là do toàn cầu hoá đem lại.
Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng
chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụ
nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam
hiện nay cũng như sau này. Bởi một nứoc mà đi ngược với xu hướng chung của
thời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm hay muộn nước đó sẽ bị loại bỏ trên
đấu trường quốc tế. Hơn thế nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải qua
chiến tranh tàn khốc, ác liệt...thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và
thế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết. Trong quá trình hội nhập, với nội
lực dồi dào sẵn có cùng với ngoại lực sẽ tạo ra thời cơ phát triển kinh tế. Việt
Nam sẽ mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước
ngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, những kinh nghiệm quý báu
của các nước kinh tế phát triển và tạo được môi trường thuận lợi để phát triển
kinh tế. Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập. Hội nhập kinh
tế quốc tế mang đến cho Việt Nam rất nhiều thời cơ thuận lợi nhưng cũng đem
lại không ít khó khăn thử thách. Nhưng theo chủ trương của Đảng: “ Việt Nam
muốn làm bạn với tất cả các nước “, chúng ta sẽ khắc phục những khó khăn để
hoàn thành sứ mệnh. Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách quan đối với Việt
Nam. Đây là đề tài rất sâu rộng, mang tính thời sự. Đã có rất nhiều nhà kinh tế
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
đề cập đến vấn đề này. Bản thân em, một sinh viên năm thứ hai, khi được giao

qua liên doanh, hiện diện
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
- Về thị trường đầu tư: không áp dụng đối với đầu tư nước ngoài yêu cầu về tỉ
lệ nội địa hoá, cân bằng xuất nhập khẩu và hạn chế tiếp cận nguồn ngoại tệ,
khuyến khích tự do hoá đầu tư...
3. Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam:
Trong thời đại ngày nay, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã và đang là 1
trong những vẫn đề thời sự đối với hầu hết các nước. Nước nào đóng cửa với
thế giới là đi ngược xu thế chung của thời đại, khó tránh khỏi rơi vào lạc hậu.
Trái lại, mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế tuy có phải trả giá nhất định song đó là
yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi nước. Bởi với những tiến bộ trên
lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ truyền thông và tin học, thì
giữa các quốc gia ngày càng có mối liên kết chặt chẽ, nhất là trên lĩnh vực kinh
tế. Xu hướng toàn cầu hoá được thể hiện rõ ở sự phát triển vượt bậc của nền
kinh tế thế giới. Về thương mại: trao đổi buôn bán trên thị trường thế giới ngày
càng gia tăng. Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, giá trị trao đổi buôn bán
trên thị trường toàn cầu đã tăng 12 lần. Cơ cấu kinh tế có sự thay đổi đáng kể.
Công nghiệp nhường chỗ cho dịch vụ.
Về tài chính, số lượng vốn trên thị trường chứng khoán thế giới đã tăng
gấp 3 lần trong 10 năm qua. Sự ra đời và ngày càng lớn mạnh của các tổ chức
kinh tế quốc tế là một phần của quốc tế hoá. Nó góp phần thúc đẩy nền kinh tế
của các nước phát triển mạnh hơn nữa.
Tuy nhiên trong xu thế toàn cầu hoá các nước giàu luôn có những lợi thế
về lực lượng vật chất và kinh nghiệm quản lý. Còn các nước nghèo có nền kinh
tế yếu kém dễ bị thua thiệt, thường phải trả giá đắt trong quá trình hội nhập.
Là một nước nghèo trên thế giới, sau mấy chục năm bị chiến tranh tàn
phá, Việt Nam bắt đầu thực hiện chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung
sang cơ chế thị trường, từ một nền kinh tế tự túc nghèo nàn bắt đầu mở cửa tiếp
xúc với nền kinh tế thị trường rộng lớn đầy rẫy những sức ép, khó khăn. Nhưng
không vì thế mà chúng ta bỏ cuộc. Trái lại, đứng trước xu thế phát triển tất yếu,

Do vậy, hàng của ta sẽ xuất khẩu vào các nước đó dễ dàng hơn. Đối với các
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
nước EU cũng vậy, tiềm năng mở rộng thị trường hàng hoá Việt Nam tại các
nước đó là rất lớn. Dĩ nhiên nước ta có bán được hàng ra bên ngoài hay không
còn phụ thuộc vào chất lượng, giá cả, mẫu mã...hay nói cách khác là sức cạnh
tranh của hàng hoá Việt Nam ra sao? Nếu hàng hoá Việt Nam có mẫu mã đẹp,
chất lượng tốt, giá thành rẻ...thì việc chiếm lĩnh thị trường thế giới là tất yếu.
Nhưng do hiện nay nước ta còn thiếu vốn, khoa học kĩ thuật chưa được cải tiến
đồng bộ, do đó chất lượng hàng hoá chưa cao, giá thành chưa rẻ, mặc dù có
được hưởng những ưu đãi về thuế.
3.2.2 Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần tăng thu hút đầu tư nước ngoài,
viện trợ phát triển chính thức và giải quyết vấn đề nợ quốc tế:
- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài: Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế là cơ
hội để thị trường nước ta được mở rộng, điều này sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư.
Họ sẽ mang vốn và công nghệ vào nước ta sử dụng lao động và tài nguyên
sẵn có của nước ta làm ra sản phẩm tiêu thụ trên thị trường khu vực và thế
giới với các ưu đãi mà nước ta có cơ hội mở rộng thị trường, kéo theo cơ hội
thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong
nước huy động và sử dụng vốn có hiệu quả hơn.
Hiện nay đã có trên 70 nước và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư vào Việt
Nam, trong đó có nhều công ty và tập đoàn lớn, có công nghệ tiên tiến. Điều
này góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước theo hướng công
nghiệp, phát triển lực lượng sản xuất và tạo nên công ăn việc làm. Tuy nhiên
kể từ giữa năm 1997 đến nay, do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính
tiền tệ, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nước ta có hướng suy giảm. Tuy vậy,
kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn
tăng nhanh. Nếu như năm 1991 đạt 52 triệu USD thì năm 1997 là 1790 triệu
USD.
- Viện trợ phát triển ODA: Tiến hành bình thường hoá quan hệ tài chính của
Việt Nam, các nước tài trợ và các thể chế tài chính tiền tệ quốc tế đã tháo gỡ

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
TP Hồ Chí Minh, Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng...và những
xí nghiệp liên doanh trong ngành công nghệ dầu khí đã chứng minh điều đó.
Dĩ nhiên ngoài việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài để tạo cơ hội
tiếp nhận tiến bộ kĩ thuật và công nghệ, nước ta vẫn có thể sử dụng ngoại tệ
có được nhờ xuất khẩu để nhập công nghệ mới về phục vụ các nhu cầu sản
xuất kinh doanh. Song vì nước ta còn nghèo, dự trữ ngoại tệ rất hạn hẹp,
kinh nghiệm tiếp cận thị trường bên ngoài chưa nhiều, trình độ thẩm định
công nghệ lại kém và khả năng quản lý sản xuất kinh doanh với công nghệ
cao còn yếu cho nên còn đường thích hợp hơn với nước ta hiện nay là tiếp
tục đổi mới cơ chế và chính sách, tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn để lấy lại
nhịp độ gia tăng thu hút đầu tư trực tiếp như những năm trước, qua đó tiếp
nhân và chuyển giao công nghệ có hiệu quả hơn.
- Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần không nhỏ vào công tác đào tạo và
bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong nhiều lĩnh vực. Phần lớn cán bộ khoa học kĩ
thuật, cán bộ quản lý, các nhà kinh doanh đã được đào tạo ở trong và ngoài
nước. Bởi mỗi khi liên doanh hay liên kết hay được đầu tư từ nước ngoài thì
từ người lao động đến các nhà quản ký đều được đào tạo tay nghề, trình độ
chuyên môn được nâng cao. Chỉ tính riêng trong các công trình đầu tư nước
ngoài đã có khoảng 30 vạn lao động trực tiếp, 600 cán bộ quản lý và 25000
cán bộ khoa học kĩ thuật đã được đào tạo. Trong lĩnh vực xuất khẩu lao động
tính đến năm 1999 Việt Nam đã đưa 7 vạn người đi lao động ở nước ngoài.
3.2.4. Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần duy trì hoà bình ổn định, tạo dựng môi
trường thuận lợi để phát triển kinh tế, nâng cao vị trí Việt Nam trên trường quốc
tế. Đây là thành tựu lớn nhất sau hơn một thập niên triển khai các hoạt động hội
nhập.
Trước đây, Việt Nam chỉ có quan hệ chủ yếu với Liên Xô và các nước
Đông Âu, nay đã thiết lập được quan hệ ngoại giao với 166 quốc gia trên thế
giới. Với chủ trương coi trọng các mối quan hệ với các nước láng giềng và trong
khu vực Châu á Thái Bình Dương. Chúng ta đã bình thường hoá hoàn toàn quan

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.1.1. Tình trạng phổ biến hiện nay là sản xuất còn mang tính tự phát, chưa bám
sát nhu cầu thị trường. Nhiều sản phẩm làm ra chất lượng thấp, giá thành cao
nên giá trị gia tăng thấp, khả năng tiêu thụ sản phẩm khó khăn, thậm chí có
nhiều sản phẩm cung vượt quá cầu, hàng tồn kho lớn. Năng lực cạnh tranh hàng
hoá, dịch vụ của nước ta nói chung còn thấp do trang thiết bị công nghệ của
nhiều doanh nghiệp còn yếu kém, lạc hậu so với thế giới từ 10 đến 30 năm,
cộng thêm những yếu kém về quản lý, môi trường đầu tư kinh doanh (thủ tục
hành chính chưa thông thoáng, chính phủ đầu tư quá cao so với các nước trong
khu vực), hạn chế về cung cấp thông tin xúc tiến thương mại.
4.1.2. Hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước chưa cao, tỉ lệ số
doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ liên tục còn nhiều thực trạng tài chính của
nhiều doanh nghiệp thực sự đáng lo ngại: nhìn chung thiếu vốn, nợ nần kéo dài,
tổng số nợ phải thu của các doanh nghiệp chiếm 24% doanh thu, nợ phải trả
chiếm 133% tổng số vốn nhà nước các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp
không xác định tự lực phấn đấu vươn lên mà còn dựa vào sự hỗ trợ, bảo hộ của
nhà nước, chưa tích cực chuẩn bị theo yêu cầu tiến trình hội nhập khu vực và
thế giới.
Tuy nhiên không thể đổ lỗi hoàn toàn cho các doanh nghiệp mà nó còn
phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác. Chi phí sản xuất của các doanh nghiệp còn
lớn đang làm giảm sức cạnh tranh của các sản phẩm của doanh nghiệp. Các
doanh nghiệp chỉ có thể giảm chi phí đầu vào bằng cách đầu tư công nghệ mới,
thay đổi phương thức quản lý triệt để tiết kiệm. Song họ không thể ngăn chặn
được sự gia tăng của chi phí đầu vào do sự leo thang giá cả của không ít loại vật
tư, nguyên liệu, điện nước, cước phí giao thông, viễn thông. Nhất là cước phí
của các ngành có tính độc quyền. Chẳng hạn như giá truy cập internet trực tiếp
có mức cước cao hơn các nước trong khu vực là 139%...Thêm vào đó hầu hết
các sản phẩm của ta dù để xuất khẩu hay tiêu dùng đều phải nhập ngoại nguyên,
phụ liệu nên chi phí đầu vào cao. Đã vậy hàng nhập khẩu ngoài việc phải chịu
thuế nhập khẩu còn phải chịu thuế VAT dù chưa có giá trị tăng thêm. Trong khi

thoáng. Các thể chế thị trường như thị trường vốn, sức lao động, thị trường công
nghệ, thị trường bất động sản...còn sơ khai, chưa hình thành đồng bộ.
4.1.4. Nguồn nhân lực Việt Nam dồi dao nhưng tay nghề kém, lợi thế về lao
động rẻ có xu hướng đang mất dần:
Trước mắt, do giá nhân công còn rẻ và đang có thị trường rộng lớn nên
ngành may mặc và giầy da là hai ngành có lợi thế cạnh tranh cao nhất trong
nhóm năm sản phẩm công nghiệp có khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên lợi thế về
nhân công rẻ đang mất dần và giá nhân công các ngành này hiện đang cao hơn
một số nước trong khu vực. Hơn thế nữa, để đào tạo nghề, nâng cao kĩ năng,
trình độ tay nghề cần phải chi phí đầu tư lớn, điều này sẽ làm cho giá thành sản
phẩm tăng lên, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng hoá.
Như vậy nền kinh tế nước ta còn tồn tại nhiều yếu kém, sức cạnh tranh
thấp.
4.2. Những nguy cơ của Việt Nam khi tham gia kinh tế quốc tế và khu vực:
4.2.1. Nếu như những ưu đãi về hàng rào thuế quan và xoá bỏ phí thuế quan tạo
điều kiện để nước ta mở rộng thị trường xuất khẩu ra các nước thì nó cũng gây
ra những thách thức khá nghiêm trọng đối với các doanh nghiệp Việt Nam:
Tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực, nước ta phải giảm
dần thuế quan và gỡ bỏ hàng rào phi thuế quan, thì hàng hoá nước ngoài sẽ ào ạt
đổ vào nước ta, chèn ép nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh trong nước, kéo thoe
hệ quả xấu về việc làm, thu nhập và đời sống của người lao động. Bởi hàng hoá
Việt Nam do kĩ thuật và công nghệ và quản lý còn kém nên chất lượng thấp, giá
thành lại cao. Trong khi đó, nước ngoài với dây chuyền công nghệ hiện đại, tay
nghề lao động vững vàng, trình độ quản lý cao, vốn lớn nên sản phẩm làm ra
mẫu mã đẹp, chất lượng tốt lại không phải nộp thuế khi xuất khẩu sang thị
trường Việt Nam nên giá thành phù hợp. Sức cạnh tranh bấp bênh của các
doanh nghiệp trong nước được thể hiện rõ. Ví dụ đường của ta xuất xưởng năm
1999 là 340 – 400 USD/tấn nhưng giá nhập khẩu chỉ có 260 – 300 USD/tấn (giá
nhập khẩu rẻ hơn giá xuất xưởng 20 – 30%), giá săt thép trong nước sản xuất
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

quốc gia:
Không it ý kiến cho rằng: nước ta hiện nay với xuất phát điểm kinh tế quá
thấp, nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi, thị trường phát triển chưa
đồng bộ, một bộ phận đáng kể của nền kinh tế chưa thoát khỏi lối sản xuất hàng
hoá nhỏ, công nghệ lạc hậu, năng suất lao động thấp, sức cạnh tranh kém. Trong
khi đó các nước đi trước, nhất là các cường quốc tư bản phát triển có lợi thế hơn
hẳn về nhiều mặt. Do đó nếu chúng ta mở rộng quan hệ với các nước đó thì
nước ta khó tránh khỏi sẽ bị lệ thuộc về kinh tế, và từ chỗ lệ thuộc về mặt kinh
tế có thể đi đến không giữ vững được quyền độc lập tự chủ.
Độc lập tự chủ về thực chất là mỗi nước cần có sự tự lựa chọn còn đường
và mô hình phát triển của mình, tự quyết định các chủ trương, chính sách kinh
tế – xã hội, tự đề ra mục tiêu chiến lược và kế hoạch trong từng thời kì và các
biện pháp thực hiện mục tiêu đó. Nhưng độc lập tự chủ không có nghĩa là đóng
cửa với thế giới. Nếu đóng cửa với thế giới là đi ngược xu thế chung của thời
đại, đẩy đất nước vào tình trạng chậm phát triển. Khi tình trạng chậm phát triển
về kinh tế không được sớm khắc phục thì sẽ làm xói mòn lòng tin của nhân dân,
làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội nan giải, tạo ra nguy cơ tư bên trong đối với
trật tự an toàn xã hội. Trái lại, mở rộng hợp tác kinh tế hai bên cùng có lợi, nước
ta với các nước, các tổ chức quốc tế đan xen lợi ích với nhau, chúng ta sẽ có
thêm thế lực để củng cố độc lập tự chủ của đất nước. “ Quốc gia nào muốn độc
lập và giàu mạnh thì phải buôn bán với nhiều nước, còn quốc gia nào chỉ buôn
bán với một nước thôi thì khó tránh khỏi bị phụ thuộc vào nước duy nhất ấy “
(Jose Marti)
4.2.3 Hội nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng tới bản sắc văn hoá dân tộc:
Xu thế toàn cầu hoá và tiến trình hội nhập với quốc tế thông qua “ siêu lộ
“ thông tin với mạng internet, một mặt tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có để
các dân tộc, cộng đồng ở mọi nơi có thể nhanh chóng trao đổi với nhau về hàng
hoá, dịch vụ, kiến thức...Qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát