Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Đối với bất cứ quốc gia nào, mục tiêu cao nhất là phát triển mạnh nền kinh
tế, tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội. Qua đó nâng cao đợc vị
thế của mình trên trờng quốc tế. Để thực hiện đợc mục tiêu này, trớc hết phải
nâng cao trình độ củ lực lợng sản xuất, thực hiện tái sản xuất mở rộng. Mà
muốn thực hiện tái sản xuất mở rộng thì phải thực hiện tích luỹ. Tích luỹ là
nguồn gốc của tái sản xuất mở rộng của mọi xã hội là quy luật kinh tế chung,
vốn có của tất cả các hình thái xã hội. NHng trong mỗi hình thái xã hội khác
nhau, quy luật đó biểu hiện ra khác nhau và chịu sự tác động của các quy luật
kinh tế cơ bản của xã hội đó. có thể thấy, trong xã hội t bản chủ nghĩa, tích luỹ
diễn ra dới hình thức tích luỹ t bản. Đó là sự t bản hoá giá trị thặng d. sự tích
luỹ này chịu sự tác động của quy luật tỷ suất lợi nhuận bình quân, quy luật giá
trị thặng d ... Trong xã hội xã hội chủ nghĩa chúng ta có quy luật tích luỹ xã
hội chủ nghĩa. Sự tích luỹ đó là quy định việc sử dụng có hệ thống một phần thu
nhập quốc dân để không ngừng mở rộng sản xuất tăng thêm tài sản quốc dân
nhằm đạt đợc mục đích là không ngừng nâng cao phúc lợi của nhân dân.
Nghiên cứu vấn đề tích luỹ giúp em không những hiểu sâu sắc hơn bản chất
của tích luỹ, mà qua đó em còn hiểu nhiều hơn về quan hệ sản xuất t bản chủ
nghĩa cũng nh quy luật quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa. Những kiến thức cơ
bản đó giúp em nhận ra một phần nào xu hớng tích luỹ t bản cũng nh xu hớng
phát triển kinh tế xã hội. Qua nghiên cứu vấn đề này em cũng có một cái nhìn
tổng thể về tình hình tích luỹ vốn của đất nớc ta cho sự công nghiệp hoá hiện
đại hoá phát triển kinh tế xã hội nớc nhà. Từ đó em muốn đa ra một vài kiến
nghị nhỏ, hy vọng sẽ giúp tháo gỡ phần nào những khó khăn trong quá trình
tích luỹ cũng nh sử dụng vốn có hiệu quả mà chúng ta đang gặp phải.
ý nghĩa to lớn đó là nguyên nhân khiến em lựa chọn đề tài này. Tiểu luận
này đợc hoàn thành là nhờ có sự giảng dậy và hớng dẫn tận tình của thầy giáo:
Qua đây em xin cảm ơn thầy đã giúp em hoàn thành tiểu luận này.
Lý luận về vấn đề tích luỹ t bản Marx đã chỉ ra động cơ thúc đẩy quá
trình này là quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa t bản.
Mục đích cao nhất của chủ nghĩa t bản là sản xuất ra khối lợng giá trị
thặng d lớn nhất. Muốn vậy t bản phải không ngừng đợc tích luỹ với quy mô
ngày càng lớn và thực hiện tái sản xuất mở rộng.Mặt khác nền kinh tế hàng hoá
tồn tại quy luật cạnh tranh. Điều đó bắt buộc các nhà t bản phải tìm mọi cánh
có thể để không ngừng tăng t bản của mình lên đồng thời tăng nhanh t bản tích
luỹ. Cụ thể là trong sự phát triển triển của phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa
thì quy mô tối thiểu của các t bản cá biệt phải không ngừng tăng lên thì mới có
thể sản xuất kinh doanh đợc. Các t bản cá biệt sẽ đổ xô vào những lĩnh vực sản
xuất mà nền công nghiệp lớn mới chỉ nắm một cách lẻ tẻ hoặc cha nắm hoàn
tòan điều đó tạo ra sự cạnh tranh quyết liệt giữa các t bản cá biệt. Sự cạnh tranh
sôi sục này tỷ lệ thuận với những t bản kình địch nhau và theo tỷ lệ nghịch với
khối lợng của các t bản đó. Marx đã khẳng định: Sự cạnh tranh bắt buộc nhà t
bản nếu muốn duy trì t bản của mình thì phải làm cho t bản càng tăng lên mãi
và hắn không thể nào làm tiếp tục cho t bản đó ngày một tăng lên đợc nếu
không có một sự tích luỹ ngày càng nhiều thêm. (C.Marx, t bản, quyển I, tập
III, nxb Sự thật, Hà nội, 1964, Trang 43).
Paulsamuelson khi lý luận về vấn đề tích luỹ cũng đã chỉ ra hai lực lợng
thúc đẩy tích luỹ t bản; thực chất đó là mức cầu về vốn có cơ sở trong việc quy
định sản xuất gián tiếp hoặc đi đờng vòng là có hiệu quả và việc bằng cách nhịn
tiêu dùng ngày hôm nay xã hội có thể tăng tiêu dùng cho tơng lai. Thứ hai là
ngời ta sẵn sàng nhịn tiêu dùng và sẵn sàng tích luỹ tài sản cho doanh nghiệp
vay vốn để tiến hành đầu t.
Qua việc nghiên cứu bản chất và động cơ của tích luỹ t bản ta có thể hiểu
sâu sắc hơn về bản chất quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa. Đó là sự bóc lột đến
tận cùng của giai cấp t sản với ngời công nhân làm thuê. Giai cấp bóc lột ngày
càng có nhiều phơng tiện tinh vi hơn để bóc lột. Trong nền sản xuất này, sự trao
đổi giữa ngời lao động và nhà t bản dẫn đến kết quả là nhà t bản chẳng những
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

trớc... điếu đó tức là với một khối lợng t bản nhất định ứng ra ban đầu với một
tỷ lệ phân chia khối lợng giá trị thặng d thành quỹ tích luỹ và quỹ tiêu dùng và
một trình độ bóc lột ngày càng nâng cao tạo ra khối lợng giá trị thặng d ngày
càng lớn dẫn đến quỹ tích luỹ không ngừng gia tăng, điều đó tạo điều kiện
thuận lợi cho việc tái sản xuất mở rộng với quy mô ngày càng lớn. Và kết quả
của tái sản xuất mở rộng này lại là động lực thúc đẩy tích luỹ nhanh hơn. Tóm
lại giữa tái sản xuất mở rộng và tích luỹ có quan hệ , chúng vừa là nguyên nhân
vừa là kết quả của nhau.
Và trong một điều kiện khác là trình độ bóc lột không thì quy mô của
tích luỹ phụ thuộc vào khối lợng giá trị thặng d ( M) mà nhà t bản bóc lột đợc
trên ssố lợng công nhân xác định.
Do đó có thể khẳng định quy mô của t bản ứng trớc, nhất là bộ phận t bản
khả biến càng lớn càng thu đợc khối lợng giá trị thặng d lớn và vì vậy mà quy
mô t bản tích luỹ càng đợc ra tăng. Trong khi đó M phụ thuộc vào rất nhiều
nhân tố khác trong quá trình sản xuất .
Nhân tố đầu tiên tác động đến M là trình độ bóc lột sức lao động của các
nhà t bản, trong quá trình trao đổi các nhà t bản đã cắt xén một phần tiền công
của công nhân lao động. Việc cắt xén tiền công giữ một vai trò quan trọng trong
tích luỹ t bản. Trình độ bóc lột đợc nâng cao khi nhà t bản quyết định kéo dài
ngày lao động và do đó làm tăng thêm giá trị thặng d. Bởi vậy mà phần giá trị
thặng d đợc t bản hoá cũng tâng theo. Mức độ bóc lột càng tinh vi hơn khi nhà
t bản đáp lại những phản ứng của ngời công nhân khi công nhân bị tăng cờng độ
lao động bằng cách làm tăng t bản bất biến trên một lợng t bản khả biến không
đổi.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Nh vậy việc tăng cờng độ lao động cũng nh việc áp dụng nhiều hình thức
trả tiền công, Việc không ngừng nâng cao cấu tạo hữu cơ t bản các nhà t bản đã
bơm vào dòng sông tích luỹ khối lợng t bản ngày càng gia tăng.
Một yếu tố tự nhiên của sản xuất, đó là sự chênh lệch ngày càng tăng giã t

khi sự phát triển đã ở một trình độ nhất định, lợng của cải, vật chất của các nhà
t bản và xã hội t bản nói chung đã đạt đợc mức tơng đối dồi dào thì các nhà t
bản giành ngày càng nhiều hơn cho tiêu dùng, bên cạnh việc tích luỹ không
ngừng. Trong quá trình tiêu dùng vẫn có một phần giá trị của quỹ tiêu dùng đ-
ợc chuyển vào tích luỹ từ việc tiết kiệm tiêu dùng cá nhân. Bởi vậy mà tỷ lệ và
do đó quy mô của tích luỹ luôn luôn đợc nâng cao.
3- Các nhân tố khác:
Ngoài ba nhân tố trên, còn có nhiều nhân tố khác cũng ảnh hởng lớn đến
quy mô tích luỹ.
Chẳng hạn nh sự phát triển của hoạt động ngoại thơng cũng góp phần làm
tăng thêm tích luỹ. Ngoại thơng có tác dụng làm cho tỷ suất lợi nhuận tăng lên,
vì nó nâng cao tỷ suất giá trị thặng d và hạ thấp giá trị của t bản bất biến. Theo
hớng đó nó thúc đẩy tích luỹ tăng nhanh, quy mô sản xuất mở rộng thên ra ;
Mặt khác nó làm cho t bản khả biến giảm đi so với t bản bất biến.
Ngoài ra , ta còn thấy rằng: trình độ phát triển của lực lợng sản xuất càng
cao với công nghệ kĩ thuật ngày càng hiện đại đã đẩy nhanh tốc độ chu chuyển
của t bản. Thời gian của một vòng chu chuyển của t bản đợc rút ngắn theo thời
gian. Nói cách khác là với một khoảng thời gian tơng ứng sẽ có nhiều hơn t bản
đợc đa vào vận động từ khối lợng t bản nhất định cho trớc.Và nh vậy khối lợng
giá trị thặng d cũng đợc tăng theo dẫn đến phần tích luỹ đợc mở rộng.
Trong quá trình sản xuất t bản chủ nghĩa ta còn thấy có sự tồn tại của nạn
nhân khẩu thừa tơng đối, mà nếu quan sát kỹ ta có thấy rằng vấn đề này vừa là
nguyên nhân, vừa là kết quả của quá trình tích luỹ t bản. Nguyên nhân là do tiến
bộ kĩ thuật đã làm cho cấu tạo hữu cơ của t bản tăng lên , mà lợng công nhân đ-
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ợc thu hút vào sản xuất ít hơn ,điều đó sinh ra nạn nhân khẩu thừa tơng đối. Nh
vậy cầu về sức lao động giảm đi, trong khi đó dân số tăng lên làm cho cung lao
động tăng nhanh. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc giá tri của sức lao động
trong thị trờng lao động t bản giảm đi nhanh chóng.Và điều đó tạo điều kiện tốt