“Đặc điểm hình ảnh Siêu âm đầu dò âm đạo ở bệnh nhân
chửa ngoài tử cung trước và sau điều trị bằng Methotrexate”
Đỗ Đình Hải – Trung Tâm Đào Tạo Bệnh Viện Bạch Mai

Tóm tắt
Nghiên cứu tiến hành trên 46 bệnh nhân được chẩn đoán chửa ngoài tử
cung và được điều trị bằng Methotrexate năm 2014 tại Bệnh viện Phụ sản Hà
Nội. Kết quả cho thấy: Hình ảnh của chửa ngoài tử cung bằng siêu âm đầu dò
âm đạo phát hiện 86,96% có khối chửa; trong đó tại vị trí vòi tử cung là 100%;
30,43% kích thước khối chửa dưới 1,5cm; 50% kích thước khối chửa từ 1,5cm2,5cm; 6,52% kích thước khối chửa từ 2,5cm-3,5cm. Hình ảnh khối chửa hình
nhẫn và khối chửa hỗn hợp có cùng tỷ lệ là 28,26%. Khối dạng nang chiếm
10,87%; khối đậm âm chiếm 19,57%. Hình ảnh tử cung trống là 100%; có dịch
cùng đồ là 28,26%; có dịch buồng tử cung 8,69%; độ dầy niêm mạc tử cung
8,04±3,65mm. Hình ảnh khối chửa sau điều trị bằng Methotrexate: tỷ lệ mất
khối chửa 39,13%; kích thước khối chửa giảm là 26,09%. Sự thay đổi kích
thước khối chửa trước và sau điều trị trên 1 tuần sự khác biệt có ý nghĩa thống
kê (p
triệu chứng lâm sàng, đặc điểm hình ảnh siêu âm, xét nghiệm , kết quả chẩn
đoán lâm sàng, kết quả sau ra viện.
Phân tích và xử lý số liệu thu được bằng phương pháp thống kê y học thông qua
chương trình SPSS 16.0. Các thuật toán thống kê sử dụng trong nghiên cứu gồm: So
sánh các tỷ lệ, các trung bình bằng kiểm định. Độ tin cậy α: 0,05; 0,01; 0,001.

2

2


KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 1: Triệu chứng cơ năng và thực thể
Triệu chứng

n
37
41
38
2
6
11

Đau bụng
Chậm kinh
Ra máu
Tử cung to hơn bình thường
Phần phụ có khối nề
Cùng đồ khám đau


13,04
100,00

Nhận xét: 40 trường hợp phát hiện có khối chửa trên siêu âm thì cả 40 trường
hợp khối chửa nằm ở vòi tử cung, không có trường hợp nào gặp ở cổ tử cung,
góc tử cung hay ổ bụng.
Bảng 3: Kích thước khối chửa
Kích thước khối chửa(cm)

n

%

< 1,5 cm

14

30,43

1,5cm – 2,5cm
2,51cm - 3,5cm
Không thấy khối chửa
Tổng

23
3
6
46

50,00

p

n
2
14
9
6
7

%
5,26
36,84
23,69
15,79
18,42
38

n
1
6
6
6
13

%
3,12
18,75
18,75
18,75
40,63

Sau điều trị
1-7 ngày
n
%
7 18,42
22 57,89
2
5,26
7 18,42
38

Sau điều trị
8-14 ngày
n
%
10 31,25
5 15,63
2
6,25
15 46,88
32

Sau điều trị
>14 ngày
n
4
4
0
20
28

n
%
n
%
n
%

Thành công

Thất bại

28
96,55
12
92,31
3
75,00
43
93,48

1
3,45
1
7,69
1
25,00
3
6,52

Nhận xét: Có 6,52 % thất bại trong điều trị nội khoa và phải chuyển sang phẫu

Trước điều trị ta thấy khối chửa chủ yếu có hình nhẫn và hỗn hợp.
Sau điều trị khối hình nhẫn chỉ còn lại một tỷ lệ nhỏ dưới 6%, khối hỗn hợp
chiếm tỷ lệ cao là 36,87% ở tuần đầu điều trị và 18,75% ở tuần thứ 2 sau điều
trị. Hình ảnh khối chửa giảm dần tỷ lệ nghịch với khoảng cách thời gian sau
điều trị, thay vào đó là tỷ lệ khối chửa mất đi tăng dần theo thời gian. Sự khác
biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0,001.
* Kích thước khối chửa sau điều trị bằng Methotrexate: Kích thước khối
chửa trước điều trị trong nghiên cứu của chúng tôi cũng tương tự như nghiên
cứu của Nguyễn Việt Hùng [3] và lớn hơn nghiên cứu của Vũ Thanh Vân [6] là
≤ 3cm. Trong quá trình theo dõi chúng tôi thấy kích thước khối chửa ít có giá trị
để chỉ định điều trị cũng như tiên lượng sau tiêm thuốc. Ngoài ra sai số lớn do
việc xác định chính xác kích thước lớn của khối chửa còn phụ thuộc vào cách
đặt đầu dò và kỹ thuật đo của các bác sỹ khác nhau.
* Liên quan giữa nồng độ βhCG và kết quả điều trị: Kết quả thành công ở
nhóm có nồng độ βhCG dưới 1000mIU/ml chiếm tỷ lệ cao nhất (96,55%), tỷ lệ
thành công giảm dần tỷ lệ nghịch với nồng độ βhCG, nhóm trên 3000mIU/ml
chiếm 75% tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê với p>0,05.
Kết quả này cũng phù hợp với kết quả của Nguyễn Thị Bích Thủy [4]. Chúng tôi
cũng nhất trí với tác giả Nguyễn Văn Học [2] và Hà Minh Tuấn [5] nồng độ
βhCG thích hợp để điều trị bằng Methotrexate là ≤ 5000mIU/ml, còn cao hơn thì
nên phẫu thuật.
6

6


KẾT LUẬN
Nghiên cứu đặc điểm hình ảnh siêu âm đầu dò âm đạo ở 46 bệnh nhân
CNTC trước và sau điều trị bằng Methotrexate cho kết luận sau:
1. Đặc điểm hình ảnh của chửa ngoài tử cung bằng siêu âm đầu dò âm đạo.


sớm chửa ngoài tử cung, Luận án tiến sỹ y học, Đại học y Hà nội, tr 69-112.
Nguyễn Văn Học (2008), Kết quả 160 ca điều trị CNTC chưa vỡ bằng

2.

MTX tại bệnh viện phụ sản Hải phòng, Tạp chí Y học Việt Nam (381) tháng 5 số
2/2011. tr. 30-34.
Nguyễn Việt Hùng (2010), Điều trị CNTC chưa vỡ bằng MTX tại khoa

3.

Phụ Sản Bệnh viện Bạch Mai, Tạp chí Y học thực hành (722), số 6/2010, tr 4951.
Nguyễn Thị Bích Thủy (2001), Nghiên cứu điều trị chửa ngoài tử cung

4.

chưa vỡ bằng methotrexate đơn liều và đa liều tại bệnh viện phụ sản Hà nội, Luận
văn tốt nghiệp bác sĩ chuyên khoa II, Đại học y Hà Nội.
Hà Minh Tuấn (2010), Nghiên cứu điều trị chửa ngoài tử cung chưa vỡ

5.

bằng methotrexate tại Bệnh viện Phụ sản trung ương năm 2009, Luận văn tốt
nghiệp bác sĩ chuyên khoa II, Đại học Y Hà Nội.
Vũ Thanh Vân (2006), Điều trị chửa ngoài tử cung bằng Methotrexate

6.

tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương từ 3/2005 – 7/2006, Luận văn tốt nghiệp bác


8

Ectopic

pregnancy:Imaging,