L I CAM OANỜ Đ
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi,ứ ủ
Các s li u và k t qu nêu trong lu n án là trung th c.ố ệ ế ả ậ ự
ii
M C L CỤ Ụ
Trang
L I CAM OANỜ Đ
M C L CỤ Ụ
DANH M C CÁC CH VI T T TỤ Ữ Ế Ắ
DANH M C CÁC B NGỤ Ả
DANH M C CÁC BI U Ụ Ể ĐỒ
M UỞ ĐẦ …………………………………………………………………………… .
01
Ch ng 1. C S LÝ LU N V PHÁT TRI N XU T KH U LAO ươ Ơ Ở Ậ Ề Ể Ấ Ẩ
NGĐỘ
TRONG H I NH P KINH T QU C TỘ Ậ Ế Ố Ế......................................... 08
1.1. XU T KH U LAO Ấ Ẩ
NGĐỘ …………………………………………………... 08
1.1.1. Khái
ni m……………………………………………………………………... 08ệ
1.1.2. M t s quan ni m khác v xu t kh u lao đ ng……...ộ ố ệ ề ấ ẩ ộ
………………………... 10
1.1.3. Các hình th c xu t kh u lao đ ng ứ ấ ẩ ộ
……………………………………………….. 12
1.1.4. Vai trò và tác đ ng c a xu t kh u lao đ ng trong n n kinh t ộ ủ ấ ẩ ộ ề ế
th tr ng….…. 13ị ườ
1.1.4.1. Các tác đ ng tích c c đ i v i n c xu t kh u lao ộ ự ố ớ ướ ấ ẩ
đ ng……………………… ộ 14
1.1.4.2. Các tác đ ng tiêu c c đ i v i n c xu t kh u lao ộ ự ố ớ ướ ấ ẩ
đ ng…………………………. ộ 17
1.1.4.3. Các tác đ ng tích c c đ i v i n c nh p kh u lao ộ ự ố ớ ướ ậ ẩ

1.2.4.4. Nhóm các y u t v c ch t ch c và qu n lý xu t kh u lao ế ố ề ơ ế ổ ứ ả ấ ẩ
đ ng………….. ộ 44
1.2.5. M t s mô hình có liên quan đ n phát tri n xu t kh u lao đ ng ộ ố ế ể ấ ẩ ộ
………………46
1.2.5.1. Mô hình “ l c đ y – l c hút ” ự ẩ ự
Ravenstien………………………………………..46
1.2.5.2. Mô hình chi phí Stouffer và
Lowsy………………………………………………. 47
1.2.5.3. Mô hình chi phí - l i ích kinh t ợ ế
Sjaastad……………………………………….. 48
1.2.6. Mô hình nghiên c u m c đ tác đ ng c a các y u t đ n s ứ ứ ộ ộ ủ ế ố ế ự
phát tri nể
xu t kh u lao đ ng Vi t Nam………………………………………………… ấ ẩ ộ ệ
49
1.3. KINH NGHI M XU T KH U LAO NG C A M T S Ệ Ấ Ẩ ĐỘ Ủ Ộ Ố
N CƯỚ .......... 52
1.3.1. Kinh nghi m c a ệ ủ
Philipin................................................................................... 52
1.3.2. Kinh nghi m c a Thái ệ ủ
Lan................................................................................. 54
1.3.3. Kinh nghi m c a ệ ủ
Indonesia................................................................................ 56
1.3.4. Kinh nghi m c a Trung ệ ủ
Qu c............................................................................ 58ố
1.3.5. Bài h c kinh nghi m t xu t kh u lao đ ng c a các ọ ệ ừ ấ ẩ ộ ủ
n c................................. 59ướ
Tóm t t ch ng ắ ươ
1.............................................................................................................
......... 62
iv

2.1.3.4. Th tr ng Nh t ị ườ ậ
B n……………………………………………………………..…….. ả 82
2.1.3.5. Th tr ng Trung ị ườ
ông………………………………………………………..……Đ 83
2.3.4. Hình th c xu t kh u lao ứ ấ ẩ
đ ng……………………………………………….…84ộ
2.3.5. C c u lao đ ng xu t ơ ấ ộ ấ
kh u……………………………………………….….... 86ẩ
2.3.6. Tình hình doanh nghi p xu t kh u lao đ ng ệ ấ ẩ ộ
………………………………….. 89
2.3.7. Tình hình t o ngu n lao đ ng xu t kh u………………………….ạ ồ ộ ấ ẩ
………………. 90
2.4. HI U QU KINH T - XÃ H I C A XU T KH U LAO Ệ Ả Ế Ộ Ủ Ấ Ẩ
NGĐỘ ……………91
2.4.1. Hi u qu kinh t c a xu t kh u lao ệ ả ế ủ ấ ẩ
đ ng……………………………………….. 91ộ
v
2.4.1.1. i v i ng i lao Đố ớ ườ
đ ng……………………………………………………………… ộ 92
2.4.1.2. i v i doanh nghi p xu t kh u lao Đố ớ ệ ấ ẩ
đ ng………………………………………ộ . 95
2.4.1.3. i v i Nhà n c và xã Đố ớ ướ
h i…………………………………………………………… ộ 95
2.4.2. Hi u qu xã h i c a xu t kh u lao đ ng…………………...ệ ả ộ ủ ấ ẩ ộ
…………………… 97
2.5. ÁNH GIÁ M C TÁC NG C A CÁC Y U T N SĐ Ứ ĐỘ ĐỘ Ủ Ế Ố ĐẾ Ự
PHÁT TRI N XU T KH U LAO NG VI T NAM QUA MÔỂ Ấ Ẩ ĐỘ Ệ
HÌNH LÝ THUY T TH C NGHI MẾ Ự Ệ …………………………….…...……. 98
2.5.1. Mô t đ c tr ng m u đi u tra……………………………………….ả ặ ư ẫ ề
………… 98

qua……….…………110
2.6.1.1. H n ch t th tr ng xu t kh u lao ạ ế ừ ị ườ ấ ẩ
đ ngộ …………………………………….. 111
2.6.1.2. H n ch t qu n lý nhà n c v xu t kh u lao ạ ế ừ ả ướ ề ấ ẩ
đ ng………………………………ộ .112
2.6.1.3. H n ch t qu n lý lao đ ng làm vi c n c ạ ế ừ ả ộ ệ ở ướ
ngoài……………………………… 113
2.6.1.4. H n ch t ngu n lao đ ng xu t kh u……….ạ ế ừ ồ ộ ấ ẩ
…………………………………… 114
2.6.1.5. H n ch t doanh nghi p xu t kh u lao ạ ế ừ ệ ấ ẩ
đ ng……………………………………… ộ 115
2.6.1.6. H n ch t hi u qu kinh t - xã h i c a xu t kh u lao ạ ế ừ ệ ả ế ộ ủ ấ ẩ
đ ngộ ...……………………117
2.6.2. Nguyên nhân c a y u kém và h n ch trong th i gian ủ ế ạ ế ờ
qua…………………...118
Tóm t t ch ng ắ ươ
2…………………………………………………………………….122
Ch ng 3. NH H NG VÀ CÁC GI I PHÁP PHÁT TRI Nươ ĐỊ ƯỚ Ả Ể
XU T KH U LAO NG VI T NAM TRONG H IẤ Ẩ ĐỘ Ệ Ộ
NH P KINH T QU C TẬ Ế Ố Ế…………………………………………… 123
3.1. C I M TÌNH HÌNH TH TR NG LAO NG QU C T VÀĐẶ Đ Ể Ị ƯỜ ĐỘ Ố Ế
TH TR NG LAO NG VI T NAM TRONG TH I GIAN Ị ƯỜ ĐỘ Ệ Ờ
T IỚ ………...123
3.1.1. Th tr ng lao đ ng qu c t trong th i gian ị ườ ộ ố ế ờ
t i…………………………………...123ớ
3.1.2. Th tr ng lao đ ng Vi t Nam trong th i gian ị ườ ộ ệ ờ
t i………………………………...125ớ
3.2. NH NG C H I VÀ THÁCH TH C I V I PHÁT TRI NỮ Ơ Ộ Ứ ĐỐ Ớ Ể
XU T KH U LAO NG VI T NAM TRONG TH I GIAN T IẤ Ẩ ĐỘ Ệ Ờ Ớ …...
…..... 127

kh u……………………………………..….. 152ẩ
3.4.3. Gi i pháp qu n lý và h tr c a nhà n c v xu t kh u lao ả ả ỗ ợ ủ ướ ề ấ ẩ
đ ng……………..156ộ
3.4.3.1. Qu n lý nhà n c v xu t kh u lao ả ướ ề ấ ẩ
đ ng…………………………………ộ .…….156
3.4.3.2. T ng c ng vai trò c a Hi p h i Xu t kh u lao đ ng Vi t ă ườ ủ ệ ộ ấ ẩ ộ ệ
Nam……………….158
3.4.4. Gi i pháp v qu n lý ng i lao đ ng làm vi c n c ả ề ả ườ ộ ệ ở ướ
ngoài…………………159
3.4.5. Gi i pháp v doanh nghi p xu t kh u lao đ ng…………………….ả ề ệ ấ ẩ ộ
………… 161
3.4.6. Gi i pháp v công tác thông tin, tuyên truy n v xu t kh u lao ả ề ề ề ấ ẩ
đ ng…….…..…..163ộ
3.4.7. Gi i pháp v tài chính cho xu t kh u lao ả ề ấ ẩ
đ ng……………………….…………164ộ
3.4.7.1. Ti n d ch về ị ụ……………………………………………………….
………....164
3.4.7.2.Ti n môi gi iề ớ …………………………………………………….
………….. 164
3.4.7.3. Ti n ký ề
q y………………………………………………………………………………ũ 165
3.4.7.4. Chính sách h tr và cho ng i lao đ ng vay ỗ ợ ườ ộ
v n………………………ố ….…166
3.4.7.5. Thành l p Qu r i ro xu t kh u lao ậ ỹ ủ ấ ẩ
đ ng……………………………………….ộ 168
viii
3.4.7.6. Phát huy hi u qu ho t đ ng Qu h tr vi c làm ngoài ệ ả ạ ộ ỹ ỗ ợ ệ
n c…ướ ...…………168
3.4.8. Gi i pháp v hình th c xu t kh u lao ả ề ứ ấ ẩ
đ ng…………………………….……. 169ộ

- DN Doanh nghi pệ
- FDI u t tr c ti p t n c ngoàiĐầ ư ự ế ừ ướ
- KT N Kinh t đ i ngo iĐ ế ố ạ
- KT-XH Kinh t - xã h iế ộ
- L Lao đ ngĐ ộ
- L ,TB và XH Lao đ ng, Th ng binh và Xã h iĐ ộ ươ ộ
- ILO T ch c Lao đ ng Qu c tổ ứ ộ ố ế
- IOM T ch c Di c Qu c tổ ứ ư ố ế
- QLNN Qu n lý nhà n cả ướ
- TNS Tu nghi p sinhệ
- TTS Th c t p sinhự ậ
- XHCN Xã h i ch ngh aộ ủ ĩ
- XK Xu t kh uấ ẩ
- XKL Xu t kh u lao đ ngĐ ấ ẩ ộ
- UAE Ti u V ng qu c r p Th ng nh tề ươ ố Ả ậ ố ấ
- WTO T ch c Th ng m i Th gi iổ ứ ươ ạ ế ớ
- 3 D (difficult, dirty, dangerous) N ng nh c, b n, nguy hi mặ ọ ẩ ể
x
DANH M C CÁC B NGỤ Ả
Trang
B ng 2.1: Quy mô dân s và l c l ng lao đ ng Vi t ả ố ự ượ ộ ệ
Nam........................................ 64
B ng 2.2: Quy mô và c c u lao đ ng có vi c làm Vi t ả ơ ấ ộ ệ ệ
Nam .................................... 66
B ng 2.3: S l ng lao đ ng Vi t Nam đi làm vi c n c ả ố ượ ộ ệ ệ ở ướ
ngoài............................... 72
B ng 2.4: C c u ngành ngh c a lao đ ng xu t ả ơ ấ ề ủ ộ ấ
kh u............................................................ 87ẩ
B ng 2.5: Thu nh p bình quân hàng tháng c a ng i lao đ ng t i m tả ậ ủ ườ ộ ạ ộ
s th tr ng…………….……………………………………….………. 92ố ị ườ

S đ 1.5: Các y u t tác đ ng đ n s phát tri n xu t kh u lao đ ng ơ ồ ế ố ộ ế ự ể ấ ẩ ộ
Vi t Nam....….50ệ
Hình 2.1: S l ng lao đ ng Vi t Nam đi làm vi c m t s th tr ng ố ượ ộ ệ ệ ở ộ ố ị ườ
tr ng đi m….….75ọ ể
Hình 2.2: Hình th c xu t kh u lao đ ng …………………………………….ứ ấ ẩ ộ
……….. 85
Hình 2.3: C c u lao đ ng xu t kh u theo chuyên môn k ơ ấ ộ ấ ẩ ỹ
thu t…………….…………. 86ậ
Hình 2.4: Gi i tính………………………………………………………….ớ
………….. 99
Hình 2.5: Trình đ h c ộ ọ
v n………………………………………………………...….... 99ấ
Hình 2.6: Ngh nghi p và n i làm vi c…………...…………………………..ề ệ ơ ệ
…… 100
Hình 2.7: Thành ph n kinh t và hình th c s h u………...ầ ế ứ ở ữ
…………………….….100
Hình 2.8: S l ng CB-CNV làm vi c trong l nh v c xu t kh u lao ố ượ ệ ĩ ự ấ ẩ
đ ng……….....101ộ
Hình 3.1: D báo dân s th gi i trong đ tu i lao đ ng………………..ự ố ế ớ ộ ổ ộ
……….….___________125
S đ 3.2: Mô hình qu n lý lao đ ng Vi t Nam làm vi c n c ngoài ơ ồ ả ộ ệ ệ ở ướ
…………….… 160
.
1
M UỞ ĐẦ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Vi t Nam là n c đang phát tri n, có dân s h n 86 tri u ng i, ệ ướ ể ố ơ ệ ườ
đ ng th 14 trênứ ứ
th gi i và th 7 t i Châu Á, hàng n m v i m c t ng dân s trungế ớ ứ ạ ă ớ ứ ă ố
bình kho ng 1 tri uả ệ

th c đ a L sangứ ư Đ
các n c XHCN làm vi c theo Hi p đ nh h p tác qu c t v lao ướ ệ ệ ị ợ ố ế ề
đ ng. T n m 1991 đ nộ ừ ă ế
nay, XKL đã đ c chuy n d n theo c ch th tr ng có s qu n Đ ượ ể ầ ơ ế ị ườ ự ả
lý c a nhà n c theoủ ướ
đ nh h ng XHCN. G n 30 n m đ a lao đ ng ra n c ngoài làm ị ướ ầ ă ư ộ ướ
vi c, XKL c a n cệ Đ ủ ướ
ta đã có nh ng b c phát tri n rõ r t, s L đ a đi hàng n m và ữ ướ ể ệ ố Đ ư ă
hi u qu n m sau đ u đ tệ ả ă ề ạ
cao h n n m tr c, Hi n nay có kho ng 500 ngàn L làm vi c ơ ă ướ ệ ả Đ ệ ở
41 n c và vùng lãnhướ
th . Tuy nhiên ph i kh ng đ nh r ng nh ng k t qu đ t đ c cho ổ ả ẳ ị ằ ữ ế ả ạ ượ
đ n nay ch a t ngế ư ươ
x ng v i ti m n ng c a đ t n c. XKL tuy đã có nh ng quan ứ ớ ề ă ủ ấ ướ Đ ữ
đi m ch tr ng ch đ oể ủ ươ ỉ ạ
đúng đ n nh ng cách làm còn mang n ng tính s n xu t nh , ắ ư ặ ả ấ ỏ
manh mún, n s n mà thi uă ẵ ế
2
đi tính khoa h c, cách t ch c bài b n, cách làm có chi u sâu và ọ ổ ứ ả ề
dài h n, thi u s đ nhạ ế ự ị
h ng mang tính chi n l c và lâu dài. Vi c duy trì và phát tri n ướ ế ượ ệ ể
XKL c a n c ta đangĐ ủ ướ
đ ng tr c nh ng thách th c to l n b i th tr ng h n h p và ứ ướ ữ ứ ớ ở ị ườ ạ ẹ
luôn bi n đ ng khó l ng,ế ộ ườ
ch t l ng L th p, kh n ng c nh tranh y u, tình hình lao đ ng ấ ượ Đ ấ ả ă ạ ế ộ
n c ngoài ph c t p,ở ướ ứ ạ
h th ng DN XKL còn non tr . Phát tri n XKL c a n c ta đã ệ ố Đ ẻ ể Đ ủ ướ
khó l i càng khó kh nạ ă
h n khi th tr ng lao đ ng qu c t ngày càng c nh tranh gay ơ ị ườ ộ ố ế ạ
g t, các n c XKL trongắ ướ Đ

“Các gi i pháp nh m đ i m i qu n lý nhà n c v xu t kh u lao ả ằ ổ ớ ả ướ ề ấ ẩ
đ ng Vi tộ ở ệ
Nam trong giai đo n 1995-2010”. Lu n án thu c chuyên ngành ạ ậ ộ
kinh t , qu n lýế ả
và k ho ch hóa qu c dân nh m làm rõ v n đ liên quan đ n ế ạ ố ằ ấ ề ế
qu n lý nhà n cả ướ
(QLNN) v XKL theo c ch th tr ng, phân tích th c tr ng ề Đ ơ ế ị ườ ự ạ
QLNN v XKLề Đ
và nh ng bài h c kinh nghi m t th c ti n c a XKL Vi t Nam ữ ọ ệ ừ ự ễ ủ Đ ệ
đ ng th i đồ ờ ề
xu t quan đi m, gi i pháp đ i m i QLNN v XKL .ấ ể ả ồ ớ ề Đ
3
(2) Lu n án ti n s c a NCS Nguy n th Ph ng Linh n m 2004 ậ ế ĩ ủ ễ ị ươ ă
“M t s gi iộ ố ả
pháp đ i m i qu n lý tài chính v XKL Vi t Nam theo c ch th ổ ớ ả ề Đ ệ ơ ế ị
tr ng”.ườ
Lu n án thu c chuyên ngành tài chính-l u thông ti n t và tín ậ ộ ư ề ệ
d ng v iụ ớ
m c đích t p trung làm rõ v n đ qu n lý tài chính trong XKL , ụ ậ ấ ề ả Đ
phân tích hi nệ
tr ng qu n lý tài chính XKL c a n c ta t m v mô, nêu ra ạ ả Đ ủ ướ ở ầ ĩ
nh ng t n t i vàữ ồ ạ
h n ch cùng v i nguyên nhân c a nó và đ xu t m t s gi i ạ ế ớ ủ ề ấ ộ ố ả
pháp đ i m i côngổ ớ
tác qu n lý tài chính v XKL Vi t Nam theo c ch th tr ng.ả ề Đ ệ ơ ế ị ườ
(3) Công trình nghiên c u c a TS.Tr n Th Thu n m 2006 “Nâng ứ ủ ầ ị ă
cao hi uệ
qu qu n lý xu t kh u lao đ ng c a các doanh nghi p trong đi u ả ả ấ ẩ ộ ủ ệ ề
ki n hi n nay”.ệ ệ
Công trình nghiên c u đ c TS. Tr n Th Thu ti n hành trên c s ứ ượ ầ ị ế ơ ở

H Chí Minh nh ngồ ữ
n m qua và k t qu đi u tra ng i lao đ ng xu t kh u c a Công ă ế ả ề ườ ộ ấ ẩ ủ
ty SULECO, đ tài đãề
đ a ra đ c m t s gi i pháp nâng cao s l ng và ch t l ng laoư ượ ộ ố ả ố ượ ấ ượ
đ ng xu t kh u TP. Hộ ấ ẩ ồ
4
Chí Minh , góp ph n vào vi c th c hi n thành công chi n l c ầ ệ ự ệ ế ượ
phát tri n kinh t -xã h iể ế ộ
2001-2010 c a thành ph . Tuy v y h n ch c a đ tài là m i ủ ố ậ ạ ế ủ ề ớ
d ng l i trong vi c nghiênừ ạ ệ
c u đ i v i lao đ ng xu t kh u c a TP. H Chí Minh nh là m t ứ ố ớ ộ ấ ẩ ủ ồ ư ộ
trung tâm kinh t - v nế ă
hóa l n, nh ng không mang tính đ c tr ng cho xu t kh u lao ớ ư ặ ư ấ ẩ
đ ng c n c, do đây khôngộ ả ướ
ph i là n i cung c p ngu n lao đ ng xu t kh u l n trong nh ng ả ơ ấ ồ ộ ấ ẩ ớ ư
n m qua, và b n thână ả
công ty SULECO v i c c u lao đ ng xu t kh u hi n có không đ cớ ơ ấ ộ ấ ẩ ệ ặ
tr ng cho c c u vàư ơ ấ
th c tr ng xu t kh u lao đ ng Vi t Nam trong giai đo n hi n nay.ự ạ ấ ẩ ộ ệ ạ ệ
Tóm l i, các công trình nghiên c u và đ án trên có nh ng v n đạ ứ ề ữ ấ ề
liên
quan đ n đ tài c a lu n án mà tác gi l a ch n. Th nh ng, v n ế ề ủ ậ ả ự ọ ế ư ẫ
ch a có côngư
trình nào nghiên c u m t cách h th ng và toàn di n c v m t lýứ ộ ệ ố ệ ả ề ặ
lu n và th cậ ự
ti n v phát tri n xu t kh u lao đ ng Vi t Nam trong h i nh p ễ ề ể ấ ẩ ộ ệ ộ ậ
kinh t qu c t . ây là m tế ố ế Đ ộ
v n đ còn khá m i m và ch a có m t nghiên c u khoa h c nào ấ ề ớ ẻ ư ộ ứ ọ
công b trùng v i tên vàố ớ
n i dung c a đ tài lu n án l a ch n.ộ ủ ề ậ ự ọ

xu t kh u lao đ ng Vi tấ ẩ ộ ệ
Nam đ t đó làm c s đ xu t các gi i pháp c b n có tính ể ừ ơ ở ề ấ ả ơ ả
đ ng b nh m phát tri n b nồ ộ ằ ể ề
v ng xu t kh u lao đ ng trong th i gian t i.ữ ấ ẩ ộ ờ ớ
3.3. Nhi m v c a lu n ánệ ụ ủ ậ
Lu n án làm sáng t c s lý lu n v XKL , phân tích nh ng tác ậ ỏ ơ ở ậ ề Đ ữ
đ ng c aộ ủ
XKL đ n phát tri n kinh t - xã h i c a n c xu t kh u c ng nhĐ ế ể ế ộ ủ ướ ấ ẩ ũ ư
nh p kh u lao đ ng,ậ ẩ ộ
đ ng th i phân tích các y u t tác đ ng đ n phát tri n XKL Vi t ồ ờ ế ố ộ ế ể Đ ệ
Nam trong đi u ki nề ệ
h i nh p kinh t qu c t .ộ ậ ế ố ế
Trên c s s li u s c p và th c p, k t qu đi u tra xã h i h c, ơ ở ố ệ ơ ấ ứ ấ ế ả ề ộ ọ
minh ch ng vàứ
trao đ i th c t , lu n án phân tích và đánh giá th c tr ng XKL ổ ự ế ậ ự ạ Đ
c a n c ta trong th iủ ướ ờ
gian v a qua, hi u qu kinh t -xã h i mà XKL mang l i đ ng ừ ệ ả ế ộ Đ ạ ồ
th i ch ra t n t i, h n chờ ỉ ồ ạ ạ ế
và nguyên nhân c a chúng làm c s cho vi c đ nh h ng sau ủ ơ ở ệ ị ướ
này.
Trên c s b i c nh kinh t th gi i, tình hình th tr ng lao đ ng ơ ở ố ả ế ế ớ ị ườ ộ
trong và ngoài
n c, quan đi m, ph ng h ng và m c tiêu XKL Vi t Nam ướ ể ươ ướ ụ Đ ệ
trong th i gian t i lu n ánờ ớ ậ
đ a ra các gi i pháp đ ng b cùng h th ng ki n ngh có tính ư ả ồ ộ ệ ố ế ị
th c ti n cao nh m phátự ễ ằ
tri n XKL Vi t Nam trong h i nh p kinh t qu c t .ể Đ ệ ộ ậ ế ố ế
3.4. Ph m vi nghiên c uạ ứ
Ph m vi v n đ nghiên c u: ạ ấ ề ứ Các v n đ đ c nghiên c u có liên ấ ề ượ ứ
quan đ n phátế

v y, lu n án ch đi sâu nghiên c u giai đo n t n m 1991 đ n ậ ậ ỉ ứ ạ ừ ă ế
nay, khi mà XKL chuy nĐ ể
sang ho t đ ng theo c ch th tr ng có s qu n lý c a nhà ạ ộ ơ ế ị ườ ự ả ủ
n c.ướ
4. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Lu n án s d ng nhi u ph ng pháp nghiên c u đ th c hi n ậ ử ụ ề ươ ứ ể ự ệ
m c đích đ ra:ụ ề
- Ph ng pháp phân tích, t ng h p, th ng kê, đ nh tính, đ nh ươ ổ ợ ố ị ị
l ng k t h p v i tượ ế ợ ớ ư
duy khoa h c và duy v t bi n ch ng đ h th ng hoá các c s lýọ ậ ệ ứ ể ệ ố ơ ở
lu n v XKL , vai tròậ ề Đ
và hi u qu c a XKL trong n n kinh t th tr ng, th c tr ng ệ ả ủ Đ ề ế ị ườ ự ạ
XKL Vi t Nam và cácĐ ệ
gi i pháp phát tri n b n v ng XKL trong h i nh p kinh t qu c ả ể ề ữ Đ ộ ậ ế ố
t th i gian t i.ế ờ ớ
- Ph ng pháp đ nh tính và ph ng pháp đ nh l ng nh m xác ươ ị ươ ị ượ ằ
đ nh các y u t tácị ế ố
đ ng v m t lý thuy t, xây d ng mô hình nghiên c u m c đ tác ộ ề ặ ế ự ứ ứ ộ
đ ng c a các y u t nàyộ ủ ế ố
đ n phát tri n xu t kh u lao đ ng Vi t Nam theo hàm h i quy ế ể ấ ẩ ộ ệ ồ
tuy n tính b i, k t h p v iế ộ ế ợ ớ
ph ng pháp chuyên gia đ ti n hành kh o sát và ph ng v n tr cươ ể ế ả ỏ ấ ự
ti p các chuyên gia vàế
nhà qu n lý v xu t kh u lao đ ng và đánh giá k t qu thu đ c ả ề ấ ẩ ộ ế ả ượ
b ng ch ng trình SPSSằ ươ
nh m xác đ nh h s h i quy c a t ng y u t c ng nh s d ng ằ ị ệ ố ồ ủ ừ ế ố ũ ư ử ụ
Excell đ đánh giá t mể ầ
quan tr ng c a các y u t này đ n s phát tri n xu t kh u lao ọ ủ ế ố ế ự ể ấ ẩ
đ ng Vi t Nam. Trên c sộ ệ ơ ở
đó k t h p v i các ph ng pháp phân tích, t ng h p,… đ đánh ế ợ ớ ươ ổ ợ ể

các t n t i và h n ch cùng v i nh ng nguyên nhân c a nó.ồ ạ ạ ế ớ ư ủ
- a ra các đ nh h ng chi n l c, các m c tiêu phát tri n xu t Đư ị ướ ế ượ ụ ể ấ
kh u lao đ ng,ẩ ộ
đánh giá kh n ng hoàn thành các m c tiêu đó, t đó đ xu t h ả ă ụ ừ ề ấ ệ
th ng các gi i pháp cố ả ơ
b n, đ ng b , có tính kh thi k t h p v i các ki n ngh đ i v i c ả ồ ộ ả ế ợ ớ ế ị ố ớ ơ
quan qu n lý nhà n c,ả ướ
doanh nghi p xu t kh u lao đ ng và ng i lao đ ng nh m đ y ệ ấ ẩ ộ ườ ộ ằ ẩ
m nh và nâng cao hi uạ ệ
qu ho t đ ng xu t kh u lao đ ng trong đi u ki n h i nh p kinh ả ạ ộ ấ ẩ ộ ề ệ ộ ậ
t qu c t .ế ố ế
6. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ
Ngoài ph n m đ u, k t lu n, b ng bi u, m c l c, danh m c tài ầ ở ầ ế ậ ả ể ụ ụ ụ
li u tham kh o,ệ ả
ph l c, n i dung lu n án bao g m 3 ch ng:ụ ụ ộ ậ ồ ươ
Ch ng 1: C s lý lu n v phát tri n xu t kh u lao đ ng trong ươ ơ ở ậ ề ể ấ ẩ ộ
h i nh p kinh tộ ậ ế
qu c tố ế
Ch ng 2: Tình hình phát tri n xu t kh u lao đ ng Vi t Nam ươ ể ấ ẩ ộ ệ
trong th i k h iờ ỳ ộ
nh p kinh t qu c t v a quaậ ế ố ế ừ
Ch ng 3: nh h ng và các gi i pháp phát tri n xu t kh u lao ươ Đị ướ ả ể ấ ẩ
đ ng Vi t Namộ ệ
trong h i nh p kinh t qu c tộ ậ ế ố ế
8
Ch ng 1ươ
C S LÝ LU N V PHÁT TRI N XU T KH U LAO NGƠ Ở Ậ Ề Ể Ấ Ẩ ĐỘ
TRONG H I NH P KINH T QU C TỘ Ậ Ế Ố Ế
Xu t kh u lao đ ng, m t lo i hình ho t đ ng kinh t đ i ngo i, ấ ẩ ộ ộ ạ ạ ộ ế ố ạ
ngày càng trở

ra n c ngoài,ướ
h p đ ng nâng cao tay ngh , ho c theo h p đ ng cá nhân gi a ợ ồ ề ặ ợ ồ ữ
ng i lao đ ngườ ộ
và ch s d ng lao đ ng”ủ ử ụ ộ [16]. Ng i L khi ra n c ngoài làm ườ Đ ướ
vi c thì g i làệ ọ
ng i L xu t cườ Đ ấ ư, N c mà h ra đi đ c g i là ướ ọ ượ ọ n c xu t cướ ấ ư.
Ng i L khi đ nườ Đ ế
n c khác g i là ướ ọ ng i L nh p c ườ Đ ậ ư và n c ti p nh n g i là ướ ế ậ ọ n c ướ
nh p cậ ư.
Xu t kh u lao đ ng là m t lo i hình d ch v đ c bi t, tính ch t ấ ẩ ộ ộ ạ ị ụ ặ ệ ấ
đ c bi tặ ệ
th hi n ch đây là ho t đ ng xu t kh u “S c lao đ ng”. S c lao ể ệ ỗ ạ ộ ấ ẩ ứ ộ ứ
đ ng c a conộ ủ
9
ng i là m t hàng hoá đ c bi t, do con ng i là ch s h u và ườ ộ ặ ệ ườ ủ ở ữ
đ c con ng iượ ườ
toàn quy n s d ng và đ nh đo t trong mua bán trên th tr ng ề ử ụ ị ạ ị ườ
trong n c vàướ
quố___________c t . M t khác, cùng v i ng i lao đ ng, các t ch c ế ặ ớ ườ ộ ổ ứ
XKL v a là đ i t ngĐ ừ ố ượ
b qu n lý c a Nhà n c, l i v a là ch th c a ho t đ ng XKL , ị ả ủ ướ ạ ừ ủ ể ủ ạ ộ Đ
đ a ng i laoư ườ
đ ng đi làm vi c n c ngoài và qu n lý ng i lao đ ng, ch u s ộ ệ ở ướ ả ườ ộ ị ự
đi u ch nh đanề ỉ
xen c a nhi u l nh v c pháp lu t. Do đó, XKL là ho t đ ng liên ủ ề ĩ ự ậ Đ ạ ộ
quan đ n conế
ng i, đ n các DN, ch u tác đ ng c a nhi u y u t ch quan, ườ ế ị ộ ủ ề ế ố ủ
khách quan ph cứ
t p. Nói m t cách khác, XKL là ho t đ ng KT-XH ph c t p và ạ ộ Đ ạ ộ ứ ạ
nh y c m.ạ ả

đ ng lao đ ng đãồ ộ
ký k t. Nên quan h mua - bán s c lao đ ng trong XKL là quan ế ệ ứ ộ Đ
h lao đ ng cóệ ộ
y u t n c ngoài, đ c bi t ph c t p, đ c th hi n 3 đ c đi m ế ố ướ ặ ệ ứ ạ ượ ể ệ ở ặ ể
sau:
V kinh tề ế: S c lao đ ng nói đây ph i là s c lao đ ng có giá trứ ộ ở ả ứ ộ ị
và giá trị
s d ng, và ph i đ c xem là hàng hóa. Bên có s c lao đ ng c n ử ụ ả ượ ứ ộ ầ
đ c tr ngangượ ả
giá, phù h p v i giá c th tr ng và không trái v i pháp lu t. Cònợ ớ ả ị ườ ớ ậ
bên mua s cứ
lao đ ng ph i tính toán làm sao đ sau khi mua s c lao đ ng và ộ ả ể ứ ộ
s d ng nó ph iử ụ ả
có hi u qu .ệ ả
V xã h iề ộ : S c lao đ ng nói đây có n i hàm r ng, bao g m các ứ ộ ở ộ ộ ồ
nhân tố
th l c, trí l c và tâm l c c a ng i lao đ ng. ng th i nó c ng ể ự ự ự ủ ườ ộ Đồ ờ ũ
là v n c a conố ủ
ng i, ph n ánh trình đ dân trí, ch t l ng và tính n ng đ ng xã ườ ả ộ ấ ượ ă ộ
h i c a ngu nộ ủ ồ
nhân l c đ t n c.ự ấ ướ
V quan h lao đ ng có y u t n c ngoàiề ệ ộ ế ố ướ : Th hi n sau khi ể ệ
ng i laoườ
đ ng xu t c nh, s ng và làm vi c n c ngoài, thì ngoài vi c ộ ấ ả ố ệ ở ướ ệ
ch u s đi u ch nhị ự ề ỉ
c a pháp lu t n c xu t kh u, ng i lao đ ng còn ch u s chi ủ ậ ướ ấ ẩ ườ ộ ị ự
ph i b i pháp lu t,ố ở ậ
các quan h kinh t , v n hoá, xã h i và phong t p quán c a n c ệ ế ă ộ ậ ủ ướ
s t i và cácở ạ
đi u c qu c t mà n c xu t kh u và n c nh p kh u cùng ề ướ ố ế ướ ấ ẩ ướ ậ ẩ

v lao đ ng” nh mề ộ ằ
ch vi c trao đ i s c lao đ ng không ngang giá và không ph n ỉ ệ ổ ứ ộ ả
ánh đúng quan h cungệ
c u v s c lao đ ng và các quy lu t c a th tr ng lao đ ng qu c ầ ề ứ ộ ậ ủ ị ườ ộ ố
t , nó ch đ c sế ỉ ượ ử
d ng trong m t kho ng th i gian nh t đ nh đ ch s trao đ i lao ụ ộ ả ờ ấ ị ể ỉ ự ổ
đ ng gi a m t sộ ữ ộ ố
n c xã h i ch ngh a tr c đây trên tinh th n giúp đ và t ng ướ ộ ủ ĩ ướ ầ ỡ ươ
tr l n nhau.ợ ẫ
- T o vi c làm ngoài n c: ạ ệ ướ Hi n nay m t s n c nh ệ ở ộ ố ướ ư
Philippin,
Malaysia, Singapore... đang s d ng thu t ng này. đây ta có ử ụ ậ ữ Ở
th th y dùngể ấ
“T o vi c làm ngoài n c” đ phân bi t v i “T o vi c làm trong ạ ệ ướ ể ệ ớ ạ ệ
n c”, nh ngướ ư
không nói lên đ c ng i L ra n c ngoài làm vi c có th i h n ượ ườ Đ ướ ệ ờ ạ
hay không. Do
v y thu t ng này không có tính khái quát cao v di chuy n lao ậ ậ ữ ề ể
đ ng qu c t vàộ ố ế
không ph n ánh đ y đ b n ch t và n i dung c a XKL theo c ả ầ ủ ả ấ ộ ủ Đ ơ
ch th tr ng.ế ị ườ
- a ng i đi làm vi c n c ngoài theo h p đ ng: Đư ườ ệ ở ướ ợ ồ Vi t Ở ệ
Nam t n mừ ă
1991 đ n nay, khái ni m này đ c s d ng trong các ngh đ nh ế ệ ượ ử ụ ị ị
c a Chính ph , Bủ ủ ộ
Lu t lao đ ng ho c nhi u v n b n pháp lu t khác. T i Lu t s a ậ ộ ặ ề ă ả ậ ạ ậ ử
đ i B Lu t lao đ ngổ ộ ậ ộ
(hi u l c t 1/1/2003), Khái ni m “ệ ự ừ ệ a ng i đi làm vi c n c Đư ườ ệ ở ướ
ngoài” và “Xu tấ
kh u lao đ ng” ẩ ộ đ c s d ng đ ng th i. Tháng 11 N m 2006 B ượ ử ụ ồ ờ ă ộ

sau:
C n c vào h p đ ng đ a lao đ ng ra n c ngoài: ă ứ ợ ồ ư ộ ướ XKL Đ
đ c th c hi nượ ự ệ
thông qua hi p đ nh ệ ị gi a các Chính ph ; ữ ủ Theo h p đ ng ợ ồ gi a các ữ
doanh nghi pệ
XKL ; Đ Hình th c th u bao công trìnhứ ầ , đ u t n c ngoài; ầ ư ướ H p ợ
đ ng nâng cao tayồ
ngh ề và theo h p đ ng đ n l ợ ồ ơ ẻ c a ng i lao đ ng v i ch s d ngủ ườ ộ ớ ủ ử ụ
lao đ ng.ộ
C n c vào không gian di chuy n c a ng i lao đ ng: ă ứ ể ủ ườ ộ XKLĐ
tr c ti p ự ế là
vi c di chuy n lao đ ng có t ch c, có th i h n, t n c này đ n ệ ể ộ ổ ứ ờ ạ ừ ướ ế
n c khác đ làmướ ể
vi c kèm theo thay đ i ch , là hình th c ch y u trong trao đ i ệ ổ ỗ ở ứ ủ ế ổ
qu c t s c lao đ ngố ế ứ ộ
hi n nay; ệ XLK giáp ranh Đ là hi n t ng ng i lao đ ng c a các ệ ượ ườ ộ ủ
n c có chung biênướ
gi i qua l i đ ki m vi c làm, nh ng không kèm thay đ i ch ớ ạ ể ế ệ ư ổ ỗ ở
t m th i hay v nhạ ờ ĩ
vi n; ễ XKL t i ch Đ ạ ỗ là ng i lao đ ng làm vi c ngay trên n c ườ ộ ệ ướ
mình trong các khu
ch xu t, khu công nghi p có v n đ u t n c ngoài…; ế ấ ệ ố ầ ư ướ XKL phi Đ
chính th c ứ là ng iườ
lao đ ng ra n c ngoài tìm vi c làm b t h p pháp, hình th c này ộ ướ ệ ấ ợ ứ
chi m t l nh ,ế ỷ ệ ỏ
nh ng r i ro cho ng i lao đ ng r t cao.ư ủ ườ ộ ấ
13
C n c vào ch t l ng lao đ ng xu t kh u: ă ứ ấ ượ ộ ấ ẩ XKL có tay Đ
ngh ề hay còn g i làọ
xu t kh u chuyên gia, k thu t viên, lao đ ng lành ngh ; Xu t ấ ẩ ỹ ậ ộ ề ấ

có t ch c, h pổ ứ ợ
pháp thông qua các hi p đ nh chính ph , các t ch c chính ph , ệ ị ủ ổ ứ ủ
phi chính ph ,ủ
các h p đ ng c a t ch c d ch v đ c c p gi y phép xu t kh u ợ ồ ủ ổ ứ ị ụ ượ ấ ấ ấ ẩ
lao đ ng, ho cộ ặ
theo các h p đ ng nh n th u khoán công trình, các d án đ u t ợ ồ ậ ầ ự ầ ư
ra n c ngoài,ướ
các h p đ ng nâng cao tay ngh ho c theo các h p đ ng cá ợ ồ ề ặ ợ ồ
nhân.
1.2.4. Vai trò và tác đ ng c a xu t kh u lao đ ngộ ủ ấ ẩ ộ
Xu t kh u lao đ ng đóng m t vai trò quan tr ng trong quá trình ấ ẩ ộ ộ ọ
phát tri nể
kinh t -xã h i và m r ng quan h kinh t đ i ngo i, nó có tác ế ộ ở ộ ệ ế ố ạ
đ ng không chộ ỉ
tích c c mà c tiêu c c không ch đ i v i n c xu t c mà c ự ả ự ỉ ố ớ ướ ấ ư ả
n c nh p c .ướ ậ ư
14
1.1.4.1. Các tác đ ng tích c c đ i v i n c xu t kh u lao ộ ự ố ớ ướ ấ ẩ
đ ngộ
Xu t kh u lao đ ng có nhi u tác đ ng tích c c đ i v i s phát ấ ẩ ộ ề ộ ự ố ớ ự
tri n c aể ủ
n c xu t kh u lao đ ng nh : óng góp vào t ng tr ng và ướ ấ ẩ ộ ư Đ ă ưở
chuy n d ch c c uể ị ơ ấ
kinh t ; T o công n vi c làm; Phát tri n ngu n nhân l c; Góp ế ạ ă ệ ể ồ ự
ph n vào n đ nhầ ổ ị
xã h i, an ninh qu c phòng; Th c hi n chính sách xã h i; M r ngộ ố ự ệ ộ ở ộ
quan h kinhệ
t đ i ngo i; T ng c ng giao l u v n hóa và hi u bi t l n nhau ế ố ạ ă ườ ư ă ể ế ẫ
gi a các dân t c.ữ ộ
- óng góp vào t ng tr ng và phát tri n kinh t - xã h iĐ ă ưở ể ế ộ