Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

Đề tài:

GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT QUA
MỘT SỐ TRUYỆN NGẮN LỚP 12
A. Đặt vấn đề
I. Lý do chọn đề tài:
Trong cuộc sống có những người rất thành công trong công việc nhưng ho
không có được mối quan hệ tốt đẹp với những người xung quanh. Ho sống cô đơn,
gặp khó khăn trong việc trao đổi tâm tư, tình cảm với những người thân và bạn bè,
thậm chí, có những người bị người thân, bạn bè xa lánh. Có điều đó bởi ho không
hoc được kĩ năng sống, không biết cách ứng xử, cách thể hiện mình.
Và những năm gần đây, tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội có xu hướng gia
tăng. Đặc biệt, xuất hiện những vụ án giết người, cố ý gây thương tích mà đối
tượng gây án là hoc sinh và nạn nhân chính là bạn hoc và thầy cô giáo của ho. Bên
cạnh đó, sự bùng phát hiện tượng hoc sinh phổ thông hút thuốc lá, uống rượu, tiêm
chích ma túy, quan hệ tình dục sớm, thậm chí là tự sát khi bị vướng mắc trong cuộc
sống. Nhiều em hoc giỏi, nhưng ngoài điểm số cao, khả năng tự chủ và kĩ năng
giao tiếp lại rất kém. Các em sẵn sàng đánh nhau, sa đà vào các tệ nạn xã hội, thậm
chí liều lĩnh từ bỏ cả mạng sống.
Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng trên, nhưng theo các
chuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống. Các em
chưa bao giờ được dạy cách đương đầu với những khó khăn của cuộc sống như cha
mẹ ly hôn, gia đình phá sản, kết quả hoc tập kém. Các em không được dạy để hiểu
về giá trị của cuộc sống.
Thực tế, việc giáo dục toàn diện cho hoc sinh, trong đó có kĩ năng sống ở nước
ta còn rất hạn chế. Nhà trường vẫn còn quan niệm dạy hoc là dạy kiến thức chứ
chưa dạy các em thái độ, kĩ năng ứng xử trong các mối quan hệ (với con người, với
môi trường thiên nhiên…).
Trong khi đó, giáo viên đến lớp phần lớn là cung cấp kiến thức quá nhiều nên

IV. Phương pháp nghiên cứu:
- Đoc nghiên cứu tài liệu, tổng hợp để hoàn thành đơn vị kiến thức.
+ Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng Ngữ văn 12 tập II.
+ Tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp kiểm tra.
- So sánh đối chiếu kết quả.

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 2


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

B. Nội dung đề tài
I. Cơ sở pháp lí, cơ sở lí luận và cơ sở thực tế của đề tài:
1. Cơ sở pháp lí:
- Đảng ta đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát
triển xã hội. Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, ta cần phải có những người lao động mới phát triển toàn diện, do vậy cần
phải đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng. Nhiệm
vụ đổi mới giáo dục đã được thể hiện rõ trong các Nghị quyết của Đảng và Quốc
hội, trong Luật Giáo dục năm 2005.
- Nghị quyết 40/2000/QH10 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã
khẳng định mục tiêu là xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục,
sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế
hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ
thông ở các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới.
- Luật giáo dục năm 2005, Điều 2 đã xác định: Mục tiêu của giáo dục phổ

năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục, đó là: Hoc để biết (Learning to know)
gồm các kĩ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết định,
giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả,…
Hoc làm người (Learning to be) gồm các kĩ năng cá nhân như ứng phó với căng
thẳng, kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức tự tin,… Hoc để sống với người khác
(Learning to live together) gồm các kĩ năng xã hội như giao tiếp, thương lượng,
tự khẳng định, hop tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông.
Hoc để làm (Learning to do) gồm các kĩ năng thực hiện công việc và các nhiệm
vụ như kĩ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm.
- Từ những quan niệm trên, có thể cho thấy kĩ năng sống bao gồm một loạt các
kĩ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người. Bản chất của
kĩ năng sống là kĩ năng tự quản lí bản thân và kĩ năng xã hội cần thiết để cá
nhân tự hoc trong cuộc sống hoc tập và làm việc có hiệu quả. Nói cách khác, kĩ
năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù
hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các
tình huống của cuộc sống. Như vậy, kĩ năng sống không phải tự nhiên có được
mà phải hình thành dần trong quá trình hoc tập, lĩnh hội và rèn luyện trong cuộc
sống. Quá trình này diễn ra cả trong và ngoài hệ thống giáo dục.

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 4


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

2.b. Phân loại kĩ năng sống:
- Theo UNESCO, WHO và UNICEF, có thể xem kĩ năng sống gồm các kĩ năng
cốt lõi sau:
+ Kĩ năng giải quyết vấn đề ( problem solving)



Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

năng nhận thức, kĩ năng thương lượng, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng cảm
thông chia sẻ…. hoặc để đạt được những mục tiêu cần phối hợp các kĩ năng
sau: kĩ năng nhận thức, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng
tìm kiếm sự hỗ trợ.
2.c.Ý nghĩa của kĩ năng sống:
- Xã hội hiện đại có thay đổi toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội và lối sống
với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đây con người chưa
gặp, chưa trải nghiệm, chưa phải ứng phó, đương đầu. Hoặc những vấn đề xuất
hiện trước đây, nhưng nó chưa phức tạp khó khăn và đầy thách thức như xã hội
hiện đại, nên con người dễ dàng hành động theo cảm tính và không tránh khỏi rủi
ro.
- Nói cách khác, để đến bến thành công và hạnh phúc trong cuộc đời, con
người sống trong xã hội trước đây ít gặp những rủi ro và thách thức như con
người sống trong xã hội hiện đại. Chính vì vậy, con người sống trong xã hội hiện
đại cần có kĩ năng sống để sống thành công và nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Người ta thường dùng hình ảnh cây cầu và dòng sông để diễn tả sự cần thiết
của kĩ năng sống đối với mỗi người. Con người sống trong xã hội hiện đại muốn
sang được bến bờ của thành công và hạnh phúc thì phải vượt qua một con sông
chứa đựng đầy rủi ro, nguy cơ, thách thức như chết do AIDS, mang thai ngoài ý
muốn, nghiện rượu và ma túy, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, chêt vì bạo
lực, vi phạm pháp luật, những thất bại trong hoc đường… khi có những kĩ năng
sống như những nhịp cầu tạo thành cây cầu giúp cho con người chuyển tải những
điều đã biết đến để thay đổi được những hành vi, nhờ đó mà sang được bến bờ
bên kia của lối sống lành mạnh đảm bảo chất lượng cuộc sống.
- Để phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống, chúng ta mong
muốn mỗi người có một cuộc sống tích cực, lành mạnh, hạnh phúc. Chính vì vậy,

có nhận thức đúng chưa chắc đã có hành vi đúng. Ví dụ: nhiều người biết hút
thuốc lá là có hại cho sức khỏe, có thể dẫn đến ung thư vòm hong, ung thư phổi,
…nhưng ho vẫn hút thuốc; Có những người là luật sư, công an, thẩm phán…có
những hiểu biết rất rõ về pháp luật nhưng vẫn vi phạm về pháp luật. Đó chính là
ho đã thiếu kĩ năng sống.
- Có thể nói kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến
thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. Người có kĩ năng
sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách; biết ứng xử,
giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp. Ho thường thành công hơn trong
cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình. Ngược lại người
thiếu kĩ năng sống thường bị vấp váp, dễ thất bại trong cuộc sống. Ví dụ: Người
không có kĩ năng ra quyết định sẽ mắc phải những sai lầm hoặc chậm trễ trong
công việc đưa ra quyết định và phải trả giá cho quyết định những sai lầm của
mình; người không có kĩ năng ứng phó với căng thẳng sẽ hay bị căng thẳng hơn

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 7


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

những người khác và thường có cách ứng phó tiêu cực khi bị căng thẳng, làm ảnh
hưởng không tốt đến sức khỏe, hoc tập, công việc…của bản thân. Hoặc người
không có kĩ năng giao tiếp sẽ rất khó khăn trong việc tạo các mối quan hệ tốt đẹp
với người xung quanh, sẽ khó khăn hơn trong hợp tác cùng làm việc, giải quyết
những vấn đề chung.,…
- Không những thúc đẩy sự phát triển cá nhân, kĩ năng sống còn góp phần
thức đẩy sự phát triển của xã hội, giúp ngăn ngừa các vấn đề xã hội và bảo vệ
quyền con người. Việc thiếu kĩ năng sống của cá nhân là một nguyên nhân làm

trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng
thương lượng, kĩ năng giao tiếp…
- Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ là giúp các em rèn luyện
hành vi có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các
em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng
mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và moi người, sống tích cực, chủ động,
an toàn, hài hòa và lành mạnh.
- Giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh với bản chất là hình thành và phát triển
cho các em khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những
người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của
cuộc sống rõ ràng là phù hợp, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông.
Phương pháp giáo dục kĩ năng sống, với các phương pháp và kĩ thuật tích cực
như hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề, tranh luận động não, viết tích cực…cũng
là phù hợp với định hướng về đổi mới phương pháp dạy hoc ở trường phổ thông.
- Tóm lại, việc giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh trong nhà trường phổ
thông là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
Trước tình hình đó, việc sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy hoc để giáo
dục kĩ năng sống rất đa dạng, tùy thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện dạy hoc cụ thể.
Vì vậy, giáo viên cần vận dụng một cách linh hoạt vào đặc điểm, hoàn cảnh cụ
thể của trường, lớp.
+ Và trong nhà trường phổ thông, môn Ngữ văn có vị trí, vai trò rất quan
trong trong việc hình thành phát triển nhân cách, phẩm chất con người.
+ Cho nên, tôi đã chon đề tài: “Giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh THPT
qua một số truyện ngắn lớp 12 để phần nào góp phần nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện thế hệ trẻ.
3.Cơ sở thực tế:
- Giáo viên: Trong quá trình soạn giáo án đầu tư cho tiết dạy trên lớp, sách
giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng chỉ trình bày kiến thức cần đạt một số thao tác,
phương pháp giúp hoc sinh lĩnh hội kiến thức, không đưa ra nội dung, phương
pháp cụ thể để giáo dục kĩ năng sống. Vấn đề này được giáo viên xem xét rối

44
44
33

12A2

33
33

THỜI
GIAN

NỘI DUNG
KHẢO SÁT
Khả năng làm chủ bản thân
Khả năng ứng xử phù hợp người
02-01-2011 khác
Khả năng ứng phó tích cực trước
các tình huống của cuộc sống
Khả năng làm chủ bản thân
Khả năng ứng xử phù hợp người
02-01-2011 khác
Khả năng ứng phó tích cực trước
các tình huống của cuộc sống

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

VÒNG I
(HS có KNS)



- Thực hiện đổi mới trong giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
thế hệ trẻ, trong đề thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD-ĐT đã đưa giáo dục kĩ năng
sống vào phần chung, đề Nghị luận xã hội. Ví dụ đề thi tốt nghiệp năm
2009-2010 “ Hãy viết một bài văn ngắn ( khoảng 400 từ) trình bày suy nghĩ
của anh / chị về lòng yêu thương con người của tuổi trẻ trong xã hội hiện
nay”. Cho nên, tôi nhận thấy việc giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh THPT
qua một số truyện ngắn lớp 12 là vô cùng cần thiết.
II. Biện pháp thực hiện:
1.Trước hết là về quan điểm, nguyên tắc:
Trong hoc tập hoc sinh là đối tượng và là chủ thể của nhận thức. Việc lĩnh
hội kiến thức đòi hỏi bản thân của mỗi hoc sinh phải tích cực, vận động tư duy,
phải tham gia vào quá trình nhận thức thì kiến thức mới bền vững, trí tuệ mới
phát triển. Thầy cô giáo là người tổ chức, hướng dẫn nêu vấn đề để hoc sinh tự
nhận thức, tự lựa chon cách ứng xử đúng, phù hợp.
2. Công tác chuẩn bị.
- Đối với giáo viên: Soạn giáo án kĩ, chuẩn bị chu đáo.
- Xác định các nội dung sẽ giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh.
- Chuẩn bị các câu hỏi cho hoc sinh thảo luận nhóm hoặc các phương án hoc
tập.
- Đối với hoc sinh: Đoc văn bản, tập trung nghe giảng và tích cực giải quyết
tình huống, câu hỏi khi giáo viên yêu cầu.

3.Thực hiện giáo dục kĩ năng sống qua một số truyện ngắn lớp 12:
3.1.Truyện ngắn “ Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài:
- Giáo viên dùng phương pháp dạy hoc nêu vấn đề, giúp hoc sinh động não
Mị là một cô gái Hmông xinh đẹp đầy sức sống trở thành con dâu gạt nợ - Vợ A
Sử trong nhà thống lí Pá tra. Giáo viên đặt câu hỏi: Em hiểu nghĩa khái niệm “ con
dâu gạt nợ” như thế nào? Từ đó có thể hiểu dễ dàng cuộc sống của Mị trong vai trò


+ Hoc sinh sẽ tìm ra được các đơn vị kiến thức sau:
Sau đêm tình mùa xuân, Mị trở lại cách sống lầm lũi, hình như không chú ý gì đến
A Phủ bị trói đứng gần đó, nhưng đó chỉ là cái bên ngoài.
Hành động vô tình lé mắt trông sang, nhìn thấy “ dòng nước mắt lấp lánh bò xuống
hai hõm má đã xám đen lại của A Phủ” đã bừng thức tâm hồn Mị.
Mị thương thân, thương người trai chết oan ức. Mị chợt thấy căm ghét bố con A
Sử. Chúng nó thật độc ác. Mị nghĩ đơn giản như vậy. Tình thương người cùng
cảnh ngộ và lòng căm ghét kẻ ác đã khiến Mị có thêm sức mạnh, Mị không còn

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 12


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

nghĩ đến sự sống còn của bản thân để quyết cứu A Phủ. Tình thương mạnh hơn nỗi
sợ. Lòng căm thù giúp Mị thêm sức mạnh để có hành động nhanh nhẹn, khéo léo
dùng dao cắt dây trói, giục A Phủ đi ngay!
Nhưng khi “đứng lặng trong bóng tối” nhìn A Phủ chạy đi nỗi sợ và lòng ham
sống bùng dậy. Đó cũng là tâm lí tự nhiên của con người. Vì Mị đã nghĩ đến bản
thân. Và ngay lập tức, Mị quyết định chạy theo A Phủ, cùng anh chạy trốn khỏi
địa ngục nhà Pá Tra. Đó là hành động bộc phát ngẫu nhiên của nhân vật nhưng xét
tới cùng không hoàn toàn như vậy mà nó thể hiện logic tâm lí tất yếu. Vì tình
thương đồng loại như thể thương thân vốn có trong cô gái Hmông xinh đẹp và khổ
nhục đã khiến Mị cứu A Phủ. Vì khát vong sống Mị đã tự cứu mình, giải phóng
đời mình gắn bó với A phủ.
Con đường tự giải phóng của Mị và A phủ cũng là con đường vùng lên tự cứu
mình của bao người dân lao động thiểu số không muốn và không thể sống mãi kiếp
nô lệ ngựa trâu dưới ách áp bức bóc lột của bon thống lí.

Thông qua việc tìm hiểu giá trị nhân đạo của tác phẩm, tác giả cảm thông cho số
phận của người dân xóm ngụ cư phải chịu thảm cảnh nạn đói. Trong cuộc sống
chúng ta nên đồng cảm, cảm thông hay sẻ chia với những người có hoàn cảnh bất
hạnh, không may.
- Tiếp theo giáo viên đặt câu hỏi: Điều gì khiến cho những người dân ở xóm ngụ
cư vượt qua nạn đói?
+ Hoc sinh tìm ra đơn vị kiến thức: Tình yêu thương , sự đùm boc, cưu mang của
anh Tràng và bà cụ Tứ đối với người vợ nhặt sẽ giúp cho cả gia đình ho vượt qua
nạn đói.
- Giáo viên giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh: Như vậy tình yêu thương, nó sẽ là
sức mạnh giúp ta vượt qua những khó khăn, thử thách của cuộc sống. Mặt khác,
giáo viên có thể giáo dục cho hoc sinh tình yêu thương có thể cảm hóa con người
chẳng hạn như người vợ nhặt. Cái đói đã xô đẩy chị có lúc thành ra kẻ cong cớn,
trơ trẽn, trâng tráo. Nhưng hạnh phúc, tình thương của bà cụ Tứ, Tràng đã đem đến
một sự đổi thay thật sự trong tính cách của người đàn bà, đến nỗi làm cho Tràng
phải ngạc nhiên: “Tràng nom thị hôm nay khác lắm, rõ ràng là người đàn bà hiền
hậu đúng mực không còn vẻ gì chao chát chỏng lỏn như mấy lần Tràng gặp ở
ngoài tỉnh”.
- Tiếp theo, giáo viên cho hoc sinh trình bày 2 phút với câu hỏi: Cảm nhận của em
sau khi hoc xong truyện ngắn vợ nhặt?
Hoc sinh sẽ tìm ra được các đơn vị kiến thức sau:
+ Em hiểu được tình cảnh thê thảm của người nông dân miền Bắc nước ta trong
nạn đói khủng khiếp năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra.

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 14


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

và sự bất lực của Tnú trước sự tra tấn dã man tàn bạo của bon thằng Dục, cụ Mết

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 15


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

càng thấm hiểu là đối với kẻ thù chỉ có 2 bàn tay trắng, chỉ có 2 bàn tay không thì
không thể nào đối đầu với chúng được, phải cầm vũ khí đứng lên!
-Từ đó, giáo viên giáo dục cho hoc sinh: Trong cuộc sống, khi kẻ thù gây rối,
chống phá, xâm lược, chúng ta phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực
phản cách mạng.
3.4. Truyện ngắn “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi.
- Giáo viên đặt câu hỏi để hoc sinh thảo luận nhóm 2.
+ Trình bày cảm nhận của em về nhân vật Việt?
Hoc sinh sẽ tìm ra các đơn vị kiến thức:
+ Việt biểu hiện mình một cách tự nhiên, chân thành qua cách trần thuật của tác
giả.
+ Đó là một cậu con trai mới lớn lộc ngộc, vô tư, trẻ con trở thành một chiến sĩ
giải phóng quân dũng cảm kiên cường, một dũng sĩ diệt Mĩ, diệt xe boc thép.
+ Giành nhau đi bộ đội với chị.
+ Không lo không nghĩ, giao hết cho chị thu xếp việc nhà.
+ Nghe theo chị tính toán đồng ý hết, lăn kềnh ra ván, cười khì khì, chụp bắt
đom đóm úp trong lòng bàn tay.
+ Bị thương nặng, lạc đồng đội giữa rừng, không sợ chết nhưng sợ ma cụt đầu.
+ Chiến đấu dũng cảm, lập chiến công, không màng sống chết quyết tấn công
giặc đến cùng.
+ Kế tục và phát huy truyền thống cách mạng của gia đình, chắc chắn Việt còn

- Thiếu lí tưởng sống
- Tham gia các hoạt động xã hội, từ
- Thích làm giàu
thiện như hiến máu nhân đạo…
Như vậy, các em đã nhận thức được những hạn chế của thanh niên hiện nay là
ăn chơi, sa vào các tệ nạn xã hội, ích kỉ, không quan tâm đến người khác, thích
làm giàu…mà tương lai của đất nước đang trông chờ vào sự đóng góp công sức
của thanh niên. Từ đó, các em sẽ phấn đấu hoc tập hơn nữa, rèn luyện phẩm
chất đạo đức cho xứng đáng với thế hệ cha anh ngày trước và tùy theo sức của
mình đóng góp để xây dựng đất nước.
3.5. Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu:
- Trong quá trình đoc hiểu văn bản , sau khi cho hoc sinh tìm hiểu hai phát hiện
của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:
+ Cảnh đẹp chiếc thuyền ngoài xa trong biển sớm mờ sương “ Trước mặt tôi là
một bức tranh mực tàu của một danh hoa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ
lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do
ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như
tượng trên chiếc mui khum khum , đang hướng mặt vào bờ”.
+ Cảnh người đàn ông đánh đập vợ một cách dã man “ dùng chiếc thắt lưng
quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm
răng nghiến ken két”.
- Tiếp theo, giáo viên cho hoc sinh tìm hiểu: Câu chuyện của người đàn bà ở tòa
án huyện như thế nào? Qua đó, tác giả muốn thể hiện điều gi?
+Hoc sinh sẽ tìm ra các đơn vị kiến thức:
Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện là câu chuyện về sự thật
cuộc đời. Nó giúp những người như Phùng và Đẩu hiểu được nguyên do của
những điều tưởng như vô lí. Bề ngoài, đó là một người đàn bà quá nhẫn nhục,
cam chịu bị chồng thường xuyên hành hạ,đánh đập thật khốn khổ “ Ba ngày
một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, vậy mà vẫn nhất quyết gắn bó với lão


xuất hiện với “ khuôn mặt mệt mỏi”, người đàn bà ấy gợi ấn tượng về một cuộc
đởi nhoc nhằn lam lũ. Bà thầm lặng chịu đựng moi đớn đau, khi bị chồng đánh
“ không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn”, bà
coi đó là lẽ đương nhiên, chỉ đơn giản bởi trong cuộc mưu sinh đầy cam go, trên
chiếc thuyền kiếm sống ngoài biển xa cần có một người đàn ông khỏe mạnh và
biết nghề, chỉ vì những đứa con của bà cần được sống và lớn lên. “ tình thương
con cũng như nỗi đau, cũng như cái sự thâm trầm trong việc hiểu thấu các lẽ
đời hình như mụ chẳng bao giờ để lộ rõ rệt ra bên ngoài” – một sự cam chịu

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 18


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

nhẫn nhục như thế thật đáng để chia sẻ, cảm thông. Thấp thoáng trong người
đàn bà ấy là bóng dáng của biết bao người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao
dung, giàu lòng vị tha, đức hi sinh.
- Tiếp theo, sau khi đặt câu hỏi tìm ra đặc điểm của nhân vật:
+ Có số phận bất hạnh
+Vẻ đẹp tâm hồn
- Giáo viên cho hoc sinh sử dụng phiếu hoc tập.
*Nỗi khổ của người đàn bà hàng chài.
Nguyên nhân:
- Đông con
- Cuộc sống vất vả.
- Thuyền lại chật
- Thường xuyên bị chồng
đánh đập


44
44
12B4
44
33
33
12A2
33

THỜI
GIAN

NỘI DUNG
KHẢO SÁT

Khả năng làm chủ
bản thân
Khả năng ứng xử phù
22-03- hợp người khác
2011 Khả năng ứng phó
tích cực trước các
tình huống của cuộc
sống
Khả năng làm chủ
bản thân
Khả năng ứng xử phù
22-03- hợp người khác
2011 Khả năng ứng phó
tích cực trước các

29

65,90

20

45,45

32

72,72

18

54,54

30

90,90

16

48,48

27

81,81

19


thời gian, chuẩn bị một số câu hỏi để tìm hiểu kiến thức, một số câu dạng cảm thụ,
một số câu hỏi để kiểm tra kĩ năng ứng xử của hoc sinh, câu hỏi thảo luận cho hoc
sinh trình bày một phút. Tất cả nhằm tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn để hoc sinh dễ tiếp
thu.
- Giáo viên bộ môn Ngữ văn có vai trò rất quan trong. Tuy nhiên giáo viên nên có
sự phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, đoàn thể và các giáo viên khác để giáo dục kĩ
năng sống đạt hiệu quả.
- Trên đây là một số giải pháp, cách làm mà bản thân thấy đạt hiệu quả. Giáo viên
cần khắc phục tình trạng giờ dạy Ngữ văn trở thành giờ dạy kiến thức đơn thuần.
- Giáo viên nên kiên trì và đôi khi nên linh hoạt cho phù hợp với đối tượng hoc
sinh để đảm bảo kiến thức, thời gian hợp lí. Giáo viên cần phải chuẩn bị soạn giảng
kĩ, chu đáo . Moi biện pháp, moi hình thức hoạt động của thầy nhằm làm sao thúc
đẩy được sự hoạt động của từng hoc sinh, giúp các em ứng xử đúng đắn, tích cực
trước moi thử thách của cuộc sống. Có như thế, giáo viên mới thực sự đem lại hiệu
quả nhất định.

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 21


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

C. Kết luận
Qua lí luận và thực tiễn kiểm chứng muốn hình thành nhân cách con người hiện
đại, giáo dục kĩ năng sống cho hoc sinh qua môn Ngữ văn ở trường THPT là việc
làm cần thiết. Tôi nghĩ rằng tất cả giáo viên nên tiến hành đồng bộ lên lớp không
những cung cấp kiến thức mà còn dạy các em thái độ kĩ năng ứng xử trong các mối
quan hệ ( với con người, với môi trường thiên nhiên,…) để góp phần đào tạo thế hệ
trẻ - Những chủ nhân tương lai của đất nước - năng động, sáng tạo.

III.Kết quả.................................................................................Trang 20
IV. Một số khó khăn ................................................................Trang 20
V. Đề xuất..................................................................................Trang 21
VI. Bài học kinh nghiệm..........................................................Trang 21
C. KẾT LUẬN ...........................................................................Trang 22

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 23


Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT qua một số truyện ngắn lớp12

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12 tập hai ( Chương trình chuẩn)
2. Sách giáo viên Ngữ văn lớp 12 tập hai ( Chương trình chuẩn)
3. Thiết kế bài giảng Ngữ văn 12
Tác giả Nguyễn Văn Đường – Nhà xuất bản Hà Nội
4. Giáo dục kĩ năng sống trong môn Ngữ văn ở trường trung hoc phổ thông.
Tác giả: Lê Minh Châu- Nguyễn Thúy Hồng – Trần Thị Tố Oanh – Phạm Thị
Thu Phương – Lưu Thu Thủy – Nguyễn Thị Hồng Vân – Đào Vân Vi – Nguyễn
Huệ Yên – Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.
5. Giáo trình chuyên đề Giáo dục kĩ năng sống
Tác giả: Nguyễn Thanh Bình – Nhà xuất bản Đại hoc sư phạm

Người thực hiện: Nguyễn Mộng Duyên

Trang 24