SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NAM
PHÒNG GD&ĐT DUY TIÊN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY VÀ HỌC Ở TRƯỜNG THCS

Họ và tên: LÊ HỒNG TÙNG
Chức vụ: HIỆU TRƯỞNG
Đơn vị công tác: TRƯỜNG THCS CHUYÊN NGOẠI

PHẦN I

PHẦN MỞ ĐẦU
Chuyên Ngoại, tháng 05 năm 2010


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

I.1 - Cơ sở lí luận
Xuất phát từ yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước và yêu cầu bức thiết của việc đổi mới nội dung SGK
bậc THCS nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên và
học sinh đang đặt ra với ngành Giáo dục - Đào tạo nói chung và của
các trường THCS nói riêng.
Sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, sự bùng nổ
của thông tin, điện tử, tin học những năm cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ
XXI đã làm tiền đề cho sự ra đời của nền kinh tế tri thức và xã hội
thông tin - là một bước ngoặt lịch sử có ý nghĩa trọng đại. ở nước

nghiệp để tiếp tục học THPT, THCN , học nghề hoặc đi vào cuộc
sống. Chính vì mục tiêu đào tạo nói trên việc nâng cao chất lượng
dạy và họccủa giáo viên ở các trường THCS là một việc làm rất
quan trọng và cần thiết.
Xuất phát từ mục đích giảng dạy của trường THCS là: Học sinh
học xong THCS sẽ phát triển toàn diện về đạo đức trí tuệ, thẩm mĩ,
có những kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt
Nam XHCN , xây dựng tư cách và trách nhiệm của công dân chuẩn
bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động sản
xuất tham gia xây dựng bảo vệ tổ quốc. Từ những yêu cầu trên đặt
ra cho Giáo dục - Đào tạo là cần đào tạo đội ngũ những người lao
động có trí thức văn hoá, có kỹ năng nghề nghiệp làm chủ tri thức
khoa học và công nghệ hiện đại.
Xuất phát từ những yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học,
yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng
Giáo dục - Đào tạo, trong đó có giáo dục THCS. Đó là yêu cầu của
ngành Giáo dục - Đào tạo về công tác giảng dạy của giáo viên.
Xuất phát từ chức năng nhiệm vụ chỉ đạo công tác giảng dạy và
học trong trường THCS là một nhiệm vụ quan trọng, cơ bản cốt lõi

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

3


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
không thể thiếu được của người hiệu trưởng hoặc hiệu phó phụ trách
chuyên môn. Công tác chỉ đạo cũng như công tác quản lí có ảnh
hưởng rất lớn đến chất lượng của nhà trường, cho nên người hiệu
trưởng cũng như phó hiệu trưởng phải luôn quan tâm sâu sắc đến

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
sở để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, nâng
cao chất lượng bồi dưỡng các đội tuyển học sinh giỏi.
Do yêu cầu của đổi mới nội dung thay sách giáo khoa THCS
nên đồ dùng thiết bị dạy học đã được sở giáo dục và phòng giáo dục
trang bị đầy đủ ở các khối lớp. Về phía nhà trường các phòng học
kiên cố đã được xây dựng đủ; có đủ các phòng học chức năng và
phòng làm việc cho giáo viên, có thư viện đạt chuẩn. Trường đã
được công nhận là trường chuẩn quốc gia. Có giáo viên chuyên
trách về thư viện, thiết bị dạy học nên việc chuẩn bị các thí nghiệm
cho giáo viên lên lớp được đầy đủ và chuẩn bị chu đáo đảm bảo tốt
chất lượng dạy và học. Đây là thuận lợi nhưng đồng thời cũng đặt ra
những khó khăn cho người cán bộ quản lí. Người hiệu trưởng phải
có biện pháp quản lí tốt cơ sở vật chất, tăng cường tác dụng của cơ
sở vật chất hiện đại trong việc nâng cao chất lượng dạy và học theo
phương pháp mới.
Do quan niệm của một số phụ huynh học sinh ngay từ bậc
THCS đã hướng và ép con mình chỉ học tốt một số môn để sau này
thi vào Đại học, dẫn đến những môn còn lại học sinh không tập
trung vào học hoặc học chểnh mảng. Nên theo tôi việc nâng cao chất
lượng dạy và học ở tất cả các bộ môn ở tất cả đội ngũ giáo viên
trong nhà trường sẽ có tác dụng thu hút học sinh yêu thích khi học
các bộ môn.
Hoạt động dạy học thực tiễn đang diễn ra trong trường của một
số giáo viên còn giữ lại phương pháp dạy học cũ: Phương pháp
thuyết trình có đàm thoại là chủ yếu, về thực chất vẫn là kiểu dạy:
thày truyền đạt trò tiếp nhận ghi nhớ thụ động đó là cách dạy truyền
thụ một chiều kiểu dạy thầy đọc, trò chép; thầy đọc, thầy chép và

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

dạy học của giáo viên, đổi mới phương pháp chỉ đạo hoạt động dạy
học của người Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên
môn đối với giáo viên. Để thực hiện phương hướng ấy tôi mạnh dạn
đề xuất một số biện pháp sau:
1 - Quản lí về mặt nhân lực, nhận thức:
Muốn nâng cao chất lượng dạy và họccủa mỗi giáo viên cần
phải nâng cao nhận thức tư tưởng của đội ngũ giáo viên, bản thân
mỗi giáo viên trong trường phải nhận thức được vị trí, vai trò giảng
dạy của mình trong việc nâng cao chất lượng nói chung, chất lượng
mỗi giờ giảng nói riêng. Giúp học sinh nắm bắt kiến thức chủ động,
sáng tạo, học sinh phấn khởi học tập sẽ nâng dần chất lượng dạy và
họccủa giáo viên.
- Thường xuyên chú ý đến việc tổ chức, bồi dưỡng chuyên
môn, nghiệp vụ cho giáo viên bằng nhiều con đường: Tổ chức sinh
hoạt chuyên môn, chuyên đề, hội thảo, hội giảng, chuyên tu từ xa,
đặc biệt cử giáo viên đi học để nâng cao trình độ.
- Đầu năm tổ chức cho giáo viên toàn trường xây dựng kế
hoạch cá nhân, kế hoạch giảng dạy chuyên môn và có ký duyệt của
lãnh đạo trường.
2 - Có kế hoạch phân công công việc hợp lí cho đội ngũ (cán
bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường)

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

7


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
- Hàng năm, khi kết thúc năm học cũ, hiệu trưởng cần căn cứ
vào kế hoạch phát triển , nêu những yêu cầu cụ thể cho giáo viên

Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
- Quy định cứ thứ hai đầu tuần , hàng tuần giáo viên nộp giáo
án để lãnh đạo kí duyệt khi ký duyệt chú ý các mặt sau:
+ Soạn bài có đảm bảo tính khoa học, tính lôgíc của bài dạy
không?
+ Soạn bài có chi tiết tỉ mỉ không?
+ Soạn bài có thể hiện việc đổi mới phương pháp dạy học
không?
4- Kiểm tra việc học và kết quả học của học sinh để biết được
việc thực hiện nền nếp chuyên môn, chương trình giảng dạy của
giáo viên.
Theo tôi, đây là một biện pháp cần thiết và quan trọng với
người làm công tác quản lí vì kết quả học của học sinh sẽ là hình
ảnh phản ánh phần chính kết quả dạy của giáo viên, ý thức trách
nhiệm của giáo viên. Thực tế việc kiểm tra này cho thấy ở bộ môn
nào kết quả học tập của học sinh tốt thì giáo viên đó rất có ý thức
trách nhiệm, chấp hành rất tốt nền nếp chuyên môn. Việc kiểm tra
của người quản lí về kết quả học của học sinh sẽ biết được giáo viên
nào tâm huyết với nghề, say chuyên môn, giáo viên nào chưa thực
sự tâm huyết để có biện pháp nhắc nhở hoặc xử lí kịp thời. Tôi xin
đưa ra một số biện pháp kiểm tra việc học của học sinh để đánh giá
ngược lại với giáo viên:
+ Kiểm tra vở ghi của học sinh học ở bộ môn đó.
+ Kiểm tra các bài kiểm tra viết của học sinh.
+ Qua thanh tra dự dự giờ giáo viên của tiết dạy, kiểm tra khảo
sát học sinh (khoảng 10 - 25 phút).
+ Cho học sinh viết phiếu kín (không ghi tên học sinh) phán
ánh về thầy cô dạy các bộ môn ở lớp đó.

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

tra để xét thi đua cuối học kì hoặc cuối năm học.

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

10


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
7 - Tổ chức một đến hai đợt hội giảng trong một năm, thực
hiện đổi mới phương pháp dạy học toàn diện ở tất cả các bộ môn
hoặc tổ chức các buổi hội thảo khoa học chuyên đề (báo cáo khoa
học về đổi mới phương pháp và những tiết giảng thể nghiệm) . Cuối
đợt hội giảng, hội thảo đánh giá tổng kết những gì làm tốt, làm
được, những gì làm chưa tốt, chưa được để đợt hội thảo , hội giảng
sau làm tốt hơn.
8 - Khi đánh giá những giờ dạy thanh tra, kiểm tra, khi hội
giảng hoặc giảng thể nghiệm, phải đưa việc sử dụng thiết bị dạy học
vào giờ dạy là một nội dung của đổi mới phương pháp dạy học, hỗ
trợ việc nâng cao chất lượng giáo dục.
9 - Đổi mới cách kiểm tra đánh giá học sinh theo quy chế
40/2006 và quy định 51/2008 của Bộ giáo dục - Đào tạo. Ban thanh
tra nhà trường thường xuyên kiểm tra chuyên đề chấm trả bài của
các giáo viên để kịp thời phát hiện những giáo viên chấm trả bài
chưa đúng quy định theo phân phối chương trình hoặc cho điểm
đánh giá bài kiểm tra còn chưa đúng.
10 - Tổ chức các kì thi nghiêm túc để đánh giá đúng trình độ
của học sinh đồng thời để học sinh nhận thấy rõ những thiếu sót về
kĩ năng làm bài và kiến thức để khắc phục kịp thời.
11 - Quản lí việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học ở tất cả
các bộ môn qua sổ đăng kí của từng giáo viên và kết quả thực hiện.

Khoa học kĩ thuật ngày càng tiến nhanh mạnh như vũ bão, người
thầy phải có lượng kiến thức mang tính thời đại phù hợp với sự phát
triển của thời đại. Do đó hiệu trưởng phải có kế hoạch cụ thể về
việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ giáo viên. Hiệu
trưởng cần phải rèn luyện cho đội ngũ trường mình có những hiểu
biết sâu sắc về nghệ thuật và khoa học dạy học, hiểu biết về tâm
sinh lí lứa tuổi mà mình đang dạy. Trên cơ sở khoa học giáo dục rèn
luyện cho họ có nghệ thuật dạy học, thông qua các đợt sinh hoạt
chuyên môn, hội giảng, hội thảo, dự giờ, thăm lớp, qua trò chuyện

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

12


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
rút kinh nghiệm hiệu trưởng phải động viên cán bộ giáo viên tham
gia học các lớp đại học tại chức và động viên anh, em hỗ trợ họ về
kinh tế. Hiệu trưởng phải có kế hoạch và tổ chức cho cán bộ, giáo
viên dự học đầy đủ các lớp học thay sách để giáo viên vận dụng
giảng dạy cho đúng với phương pháp dạy học mới. Hiệu trưởng phải
xây dựng được một tủ sách dùng chung có số lượng sách báo phong
phú động viên cán bộ giáo viên tự học qua sách báo qua cuộc sống,
qua đồng nghiệp, qua nhân dân, qua cả học trò mà mình giảng dạy
hàng ngày.
13 - Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần giáo viên:
Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của đội ngũ là
chăm lo đến chất lượng. Vì vậy hiệu trưởng muốn có đội ngũ chất
lượng phải nắm được hoàn cảnh của từng cán bộ , giáo viên về cả
tinh thần và vật chất. Một trong những sai lầm của người quản lí là

Thông tin làm cho hiệu trưởng có cơ sở khoa học, tăng cường tính
hiệu qủa là những yếu tố không thể thiếu được trong xã hội ngày
nay.
Người hiệu trưởng phải chủ động nắm bắt các luồng thông tin,
thông tin từ cấp trên: Bộ, Sở, Phòng, Trung ương, Tỉnh , Huyện, qua
các văn bản thông tin từ cấp dưới lên: cá nhân học sinh, giáo viên,
nhóm chuyên môn, Công đoàn, Đoàn TNCS, Đội TNTP. Hiệu trưởng
phải biết xử lí thông tin: đánh giá yêu cầu, biện pháp, kết qủa mà
thông tin đó đặt ra cho hiệu trưởng có gì khó khăn, có gì thuận lợi,
cần giải quyết ra sao, bao giờ hoàn thành, có như vậy mới tạo ra
được các quyết định đúng đắn, khả thi và đạt hiệu quả phù hợp với
mục tiêu mong muốn.
16 - Làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục để tuyên truyền về
công tác đổi mới chương trình giáo dục phổ thông làm thấu suốt tới
các cấp uỷ đảng, các cấp chính quyền và tầng lớp nhân dân, nhiệt
tình ủng hộ với công tác đổi mới này. Để từ đó hội cha mẹ học sinh

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

14


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
cũng như các cấp lãnh đạo quan tâm xây dựng cơ sở vật chất cho
nhà trường phục vụ giảng dạy theo phương pháp mới.

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

15



Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

16


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
Học sinh giỏi cấp huyện:
STT

Môn

Số giải
Nhì Ba KK
2
1
1
1
1

1
N.Văn 6
2
N.Văn 7
3
Toán 6
4
Toán 7
5
Toán 8

1
1

1
2
1
1
2
1
1
1

XT

GV phụ trách

trong
1
6
2
6
7
5
6
9
1
11
7
9
3

+ Chất lượng dạy đại trà ở các môn văn hoá: Qua kiểm tra chất
lượng ở học kì I và học kì II, đều được xếp thứ nhất huyện. Tỉ lệ
học sinh xếp loại học lực Khá, Giỏi cao hơn so với năm học trước
đạt tỉ lệ 95% Khá, giỏi; 5% trung bình; không có học sinh xếp loại
văn hoá yếu.
+ Chất lượng dạy và học của giáo viên trong từng tiết học:
thông qua việc dự giờ, hội giảng của nhà trường tỉ lệ xếp loại giờ
giỏi tăng so với năm học trước.

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

17


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
+ Trong các giờ dạy có liên quan đến thiết bị đồ dùng dạy học,
các đồng chí giáo viên đã có ý thức chuẩn bị đầy đủ, chu đáo và thể
hiện ở trong bài dạy của mình có chất lượng và kết quả tốt.
+ Do làm tốt công tác tham mưu với các cấp lãnh đạo: Phòng
GD-ĐT, UBND xã Chuyên Ngoại trường đã được xây dựng các
phòng học bộ môn, các phòng chức năng, khu nhà hiệu bộ khang
trang, hiện đại và được trang bị các thiết bị dạy học theo đúng yêu
cầu của trường chuẩn quốc gia nên trường đã được công nhận
trường chuẩn quốc gia vào tháng 11 năm 2008 .
+ Kết quả cuối năm học: có 15/30 cán bộ giáo viên được đề
nghị công nhận là chiến sĩ thi đua các cấp. Về phía học sinh có
182/496 học sinh xếp loại học lực giỏi chiếm 36,7%; 307/496 học
sinh xếp loại khá chiếm 61,9%; có 1,4% học sinh xếp loại trung
bình , không có học sinh xếp loại yếu, kém. Cả hai tổ: Khoa học Tự
nhiên, tổ Khoa học Xã hội và nhân văn được đề nghị công nhận là

cần phải biết huy động tối đa cộng đồng tham gia vào sự nghiệp
giáo dục. Cần làm cho các cấp lãnh đạo chính quyền địa phương và
mỗi phụ huynh ý thức được vai trò trách nhiệm của cộng đồng tham
gia đóng góp vào sự nghiệp giáo dục của địa phương nói chung , của
chất lượng dạy và học trong nhà trường nói riêng.
- Đây là một đề tài mới đi sâu vào một số biện pháp nâng cao
chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh trong trường THCS

Lê Hồng Tùng - Hiệu trưởng trường THCS Chuyên Ngoại

19


Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS
. Đó là những lí luận đã được kiểm nghiệm bằng thực tế qua công
tác giảng dạy của đội ngũ giáo viên trường THCS Chuyên Ngoại .
II. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT
1. Đối với Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nam
- Hàng năm Sở giáo dục - Đào tạo cần mở các lớp bồi dưỡng
chuyên môn hoặc mở các chuyên đề đi sâu vào việc nâng cao chất
lượng dạy và học của giáo viên và học sinh.
2. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo
Cần có chế độ đãi ngộ đội ngũ giáo viên cho nhà trường đặc
biệt là giáo viên có năng lực.
Cần tổ chức nhiều các buổi hội thảo cho tất cả các bộ môn để
giáo viên trong toàn huyện đến dự qua đó để học hỏi kinh nghiệm
lẫn nhau.
Tổ chức cho tất cả giáo viên trong toàn huyện dự giờ các đồng
chí giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy để mọi giáo viên được học
tập.

21