Pa ge |1

Bản đồ học

1. Bản đồ là gì, đối tượng và nhiệm vụ của bản đồ?
Bản đồ là sự biểu thị khái quát, thu nhỏ bề mặt trái đất hoặc bề mặt của thiên thể
khác trên mặt phẳng trong một phép chiếu xác định, nội dung của bản đồ được
biểu thị bằng hệ thống ký hiệu quy ước. Đó chính là định nghĩa chung về bản đồ
đối tượng và nhiệm vụ của bản đồ.
• Đối tượng của bản đồ: là không gian cụ thể của các vật thể, các hiện tượng,
đối
tượng thực tế và những biến đổi của chúng theo thời gian.
• Nhiệm vụ của bản đồ:
Phát hiện và phản ánh các cấu trúc không gian, các quy luật phức tạp của
hệ thống không gian.
-

Nghiên cứu PP biểu thị nội dung bản đồ.

-

PP thành lập và sử dụng bản đồ.

2. Anh chị hãy trình bày mối quan hệ giữa bản đồ học
với các ngành khoa học khác?
Quan hệ với các ngành trắc địa: thiên văn, trọng lực, địa hình.
Thiên văn, trọng lực cung cấp tài liệu về hình dạng và kích thước trái đất,
vị trí các điểm khống chế tọa độ gốc trên mặt đất.
- Địa hình học với những kết quả đo vẽ khác nhau đã cung cấp các nguồn tài
liệu bản đồ
gốc để xây dựng các loại bản đồ khác.

-

Phân loại theo tỷ lệ
Bản đồ tỷ lệ lớn: 1/500 – 1/200.000

-

Bản đồ tỷ lệ trung bình: 1/250.0000 – 1/1.000.000

-

Bản đồ tỷ lệ nhỏ: < 1/1.000.000

•

•

Phân loại theo nội dung

Chia 2 loại: Bản đồ địa hình chung và bản đồ chuyên đề (bản đồ chuyên
môn).
• Bản đồ địa lí chung: thể hiện đặc điểm của lãnh thổ về các mặt địa lí tự
nhiên và KTXH.
* Nội dung: Thủy hệ, điểm dân cư, đường giao thông, các đối tượng công
nghiệp, nông nghiệp và văn hóa xã hội, dáng đất (địa hình bề mặt), ranh giới
hành chính – chính trị, lớp phủ thực vật – thổ nhưỡng – đất đá.


Pa ge |3



Phân loại theo mục đích sử dụng:

Bản đồ tra cứu, BĐ giáo khoa, qn sự, hàng khơng, hàng hải…

7. Phép chiếu bản đồ là gì?. Phân loại
Là sự biểu diễn bề mặt ellipsoid hay mặt cầu của Trái đất lên
mặt phẳng bản đồ bằng các quy tắc toán học xác đònh. Các
quy tắc này được xác đònh thông qua các phương trình phép
chiếu bản đồ (gọi tắt là phương trình chiếu).
Phương trình chiếu tổng quát: x = f1(ϕ,λ)
y = f2(ϕ,λ)

Phân loại:


Pa ge |4

Bản đồ học


Dựa vào vò trí tiếp xúc giữa bề mặt hỗ trợ và ellipsoid phân
ra:








phép chiếu giữ diện tích



phép chiếu tự do.

8. Tỉ lệ bản đồ là gì?. Cho biết có mấy dạng tỉ lệ, cho ví
dụ:
Là tỷ số giữa khồng cách trên bản đồ với khồng cách ngồi thực địa.
Tỷ lệ bản đồ là 1 yếu tố tốn học quan trọng được thề hiện trong phạm vi tờ bản
đồ, xác định mức độ thu nhỏ của các đại lượng tuyến tính khi chuyển từ bề mặt
ellipsoid lên mặt phằng bản đồ.
Có 3 dạng tỷ lệ bản đồ:
1.
2.

Tỷ lệ số: thể hiện bằng phân số mà tử dố ln bằng 1, còn mẫu số là số
cho thấy mức độ thu nhỏ của mặt đất. VD:1/5000000, 1/250000
Tỷ lệ chữ: là tỷ lệ nêu rõ đơn vị chiều dài trên bản đồ tương ứng với độ
dài ngồi thực địa là bao nhiêu. VD: 1/100000 có thề nói rằng 1 cm
trên bản đồ ứng với 1000m hay 1km ngồi thưc địa


Pa ge |5

Bản đồ học
3.

Thước tỷ lệ: là hình vẽ có thể dung nó đo trên bản đồ. Thước tỷ lệ có
thể là thước thẳng hoặc thước xiên.

 m‘ : mẫu số tỷ lệ BĐ đã biết
 m : mẫu số tỷ lệ BĐ chưa biết
 d : chiều dài một đoạn trên bản đồ có ghi tỷ lệ
 D : chiều dài đoạn đó trên bản đồ khơng có tỷ lệ

11.

Xác định khoảng cao đều trên bản đồ

Muốn xác định khoảng cao đều phải chọn 2 điểm (trên 2 đường đồng cao hay
trên 2 vị trí nào đó) độ cao trên cùng một sườn dốc, sau đó lấy số lớn trừ số bé (ta


Pa ge |6

Bản đồ học

có chênh cao), cuối cùng lấy hiệu số đó chia cho số khoảng (nằm giữa 2 đường
đồng cao hay giữa 2 độ cao đã chọn).

12.

Xác định độ cao của bản đồ

KK’/MM’ = NK/NM
KK’ = (MM’ x NK)/NM
13.

Xác định tọa độ điểm trên bản đồ



Bài tập vận dụng các thím tự thân vận động nha  :-P
Trình tự vẽ lát cắt như sau:


Xác định đường cắt trên bản đồ: theo một hướng nào đó để có thể nêu
được đặc điểm của địa hình khu vực. Trên đường cắt xác định các mốc cao
nhất và thấp nhất cũng như trị số các đường đồng cao mà đường cắt đi
qua, để sau đó dựa vào điểm này xác định biên độ độ cao của toàn bộ lát
cắt.



Chọn tỷ lệ lát cắt: chọn tỷ lệ chiều ngang lẫn chiều cao, có thể chọn tỷ lệ
đồng nhất hoặc cho tỷ lệ chiều ngang gấp 2, 3,…10, 100 lần

Tiến hành vẽ: nếu tỷ lệ ngang của bản vẽ (lát cắt) bằng tỷ lệ bản đồ, ta dùng một
băng giấy trắng đặt sát vào mép đường cắt trên bản đồ, đánh dấu các điểm cao và
giao điểm giữa đường cắt với các đường đồng cao. Ghi độ cao tương ứng vào các
điểm chấm trên băng giấy.


Pa ge |9

Bản đồ học

17.
Xác định vị trí quan sát thực địa trên bản đồ:
Dựa vào địa hình địa vật
Câu này em bó tay rồi có thím nào vào làm giúp đi

núi là 3500

Vậy góc ngược lại từ đỉnh núi về vị trí ta đứng là 350 + 1800 = 2150.


Nếu góc phương vị ta lấy lớn hơn 1800 thì ta lấy góc đó trừ đi 1800 sẽ được
góc ngược lại. Vd: góc phương vị từ vị trí ta đứng đến 1 đỉnh núi là 3350.

Vậy góc ngược lại từ đỉnh núi về vị trí ta đứng là 3350 - 1800 = 1550.
•

Giao điểm giữa các đường thẳng được tạo bởi các góc phương vị chính là vị
trí ta đang đứng trên bản đồ.
•

Không dùng địa bàn


P a g e | 10

Bản đồ học
Dựa vào địa hình, địa vật chung quanh
Dựa vào mặt trời, trăng, sao,…

19.

Bản đồ chuyên đề là gì? Cho ví dụ:

Bản đề chuyên đề là bản đồ được thiết kế nhằm trình bày các thực thể hay các
khái niệm cụ thể, bản đồ chuyên đề dùng để phản ánh 1 hiện tượng nào đó

Bản đồ học