Phòng gd & đt tP hà tĩnh
Trờng thcs Quang trung
----------- ----------

Bài viết:

Hiến kế xây dựng
văn hoá trờng học

Ngời viết: KIềU ĐìNH TRUYềN
ĐƠN Vị: TRờng THCS quang trung
Hà Tĩnh ngày 10 tháng 5 năm 2011

A/ T VN :
Bờn cnh nhng cỏi "c" d thy ca ngi Vit tr nh kin thc rng, tip thu
nhanh cỏc tin b khoa hc k thut, t duy nhy bộn... thỡ cng cú nhng iu trỏi
khoỏy: cỏc bn "thiu vn húa" mt cỏch trm trng trong ng x. Chỳng ta vn thng
nghe "Thanh niờn l rng ct ca nc nh", l "hy vng ca quc gia" v nhiu na.
Vy thỡ Vit Nam ta ri s v õu, vi mt th h tr tha-kin-thc nhng li thiu-vnhúa nh th nh?


Cứ thế, những minh chứng cho lối ứng xử thiếu văn hóa của người Việt trẻ vẫn đầy
dẫy, mà nếu tôi liệt kê chắc cũng được vài trăm hay vài nghìn trang giấy. Điều đó thể
hiện gì?
Tôi thầm nghĩ, những học sinh ngoài việc học chữ còn phải học cách cư xử, ứng xử
ra sao để trở thành là người có văn hóa, có đạo đức tốt, điều này quan trọng biết nhường
nào.
Thường có câu tục ngữ: “Tiên học lễ, hậu học văn”, qua nhiều câu chuyện tôi ước
mong các bạn học sinh chúng mình không còn ai cư xử thiếu văn hóa nữa nhé.
Thực trạng giao tiếp ứng xử của học sinh hiện nay như thế nào? nguyên nhân do
đâu? Giải pháp giáo dục nào hữu hiệu giúp nâng cao kiến thức giao tiếp ứng xử có văn

giáo dục kỹ năng sống có vai trò vô cùng quan trọng giúp các em học sinh có được cách
ứng xử đúng đắn.
Trong những năm qua, trường THCS Quang Trung đã triển khai thực hiện tương đối
tốt kỷ cương nền nếp trường học. Tích cực triển khai các văn bản của Nhà nước, của Bộ
GD&ĐT của UBND tỉnh về xây dựng trường học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa.
Và tính nhân văn trong ứng xử văn hóa của giáo viên, h/s được nâng cao đã góp phần rất
quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống của cán bộ, giáo viên.
Nội dung ứng xử văn hóa của nhà trường trong thời gian qua đã được mở rộng và
đa dạng, phong phú hơn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống; phạm vi được mở rộng,
không chỉ ứng xử trong nhà trường mà còn giáo dục học sinh, ứng xử trong gia đình,
ngoài xã hội, đặc biệt là ứng xử nơi công cộng. Trường THCS Quang Trung đã xác định
đúng vị trí ứng xử văn hóa trong nhà trường dẫn dến cán bộ, giáo viên chủ động thực
hiện quy tắc ứng xử. Việc chấp hành các quy tắc ứng xử có nhiều tiến bộ; các vi phạm
giảm hẳn. Trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ chấp hành tuyệt đối ý kiến của lãnh đạo
giao. Sự phối kết hợp trong công việc giữa các bộ phận đã thông thoáng hơn thể hiện sự
thống nhất cao trong triển khai thực hiện. Giải quyết các công việc có tình, có lý. Kỷ luật
lao động được thực hiện một cách nghiêm túc. Trang phục của cán bộ, giáo viên, học
sinh, đúng quy định. Khi giao tiếp với lãnh đạo, đồng nghiệp hoặc với công dân, với cán
bộ, công chức, viên chức của các cơ quan, tổ chức khác trong xã hội có thái độ đúng
mực; có tinh thần tôn trọng, cầu thị, cởi mở, lịch sự, hòa nhã, văn minh; tinh thần trách
nhiệm trong giảng dạy, trong công tác, tinh thần trách nhiệm tất cả vì học sinh đã và đang
trở thành nét đẹp trong tập thể Hội đồng sư phạm nhà trường.
Trong gia đình, học sinh xưng hô, nói năng thể hiện sự kính trọng, lễ phép. Ứng xử
khi tham gia sinh hoạt chung đảm bảo đúng giờ giấc, tác phong nhanh nhẹn; ăn mặc đúng
quy định. Khi làm phiền lòng người khác biết xin lỗi, cảm ơn... đối với các em nhỏ tỏ thái
độ ân cần, chỉ bảo, nhường nhịn...
Trong lớp học, ứng xử trong thời gian ngồi nghe giảng trong lớp học đảm bảo
đúng tư thế, tác phong. Kết quả học tập, rèn luyện, ngày càng cao. Tất cả những điều đó
đã làm cho học sinh mạnh dạn, tự tin hơn, góp phần nâng cao nhận thức, hành vi, lối sống
có văn hóa trong nhà trường, ở gia đình và ngoài xã hội.

4 - Ứng xử giữa học sinh với học sinh:
- Luôn tôn trọng, hòa nhã với bạn bè.
- Giúp đỡ bạn trong lúc khó khăn hoạn nạn.
- Giúp bạn học tập tiến bộ, tích cực.
- Biết thông cảm, chia sẽ những buồn vui với bạn,cùng chung chí hướng, lí tưởng.
- Khiêm tốn khi đánh giá về mình.
- Thật thà, trung thực khi đối xử với bạn.
5 - Ứng xử với bạn bè:
- Vui vẽ, hòa nhã, biết gọi “bạn” xưng “tôi” trong giao tiếp.
- Biết tôn trọng, yêu quý lẫn nhau.
- Biết cảm thông và chia sẽ với những bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn.
- Biết nhận lỗi và sửa lỗi khi mình làm điều sai với bạn.
- Biết tha lỗi khi bạn làm sai với mình.
- Trong học tập biết giúp đỡ, hướng dẫn tận tình các bạn học yếu. Chịu khó học tập
bạn tốt để cùng nhau tiến bộ.
6- Ứng xử với trường lớp và nơi công cộng:
- Có trang phục giản dị, hợp lý. Thái độ khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.
- Giữ gìn và bảo vệ cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
- Biết làm trường lớp luôn luôn sạch sẽ, an toàn.
- Chăm sóc, bảo vệ các loài cây trồng luôn làm môi trường sống xanh, sạch, đẹp.
- Chấp hành đầy đủ yêu cầu của nội quy trường lớp và nơi công cộng.
7- Ứng xử giữa học sinh với người lớn tuổi:
- Lễ phép kính trọng người lớn tuổi.
- Biết kính trên nhường dưới.
- Giúp đỡ người lớn tuổi khi gặp khó khăn.


QUY TẮC ỨNG XỬ VĂN HÓA TRƯỜNG HỌC
ĐỐI VỚI CÁN BỘ VIÊN CHỨC
1 - Ứng xử với bản thân - gia đình:

- Chia sẽ niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống.
- Sống hòa đồng, chan hòa, thân thiện.
- Ứng xử văn minh, lịch sự trước đồng nghiệp.
- Sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp khi gặp khó khăn hoạn nạn,“một miếng khi đói bằng
một gói khi no”.
- Biết tự phê bình và phê bình cao trong mỗi cá nhân trước tập thể.
- Góp ý chân thành khi đồng nghiệp làm việc sai.
- Lắng nghe sự góp ý của người khác.


- Nhìn nhận và đánh giá vấn đề một cách khách quan và trung thực.
- Hy sinh quyền lợi cá nhân, đặt cái “ta” trước cái “tôi”.Một người hãy vì mọi người.
5 - Ứng xử với PHHS và nhân dân:
- Hòa đồng, vui vẽ, cởi mở khi tiếp xúc với mọi người.
- Lắng nghe, tôn trọng những ý kiến của cha mẹ học sinh hoặc của nhân dân.
- Tận tình hướng dẫn, giải thích cụ thể, rõ ràng những vấn đề còn vướng mắc của mọi
người trong thẩm quyền được giao.
- Xác định mối quan hệ mật thiết thường xuyên, qua lại.
- Cùng quan tâm chia sẽ những điều trong cuộc sống thường nhật.
- Thông tin hai chiều luôn được giữ vững.
- Luôn giữ vững uy tín phẩm chất đạo đức nhà giáo.
- Giữ vững mối quan hệ mật thiết nhưng phải giữ khoảng cách, tránh lạm dụng tình
cảm.
- Thường xuyên trao đổi vấn đề vướng mắc của con em, cùng nhẹ nhàng tháo gở.
II-/ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG VÀ XÂY DỰNG ỨNG XỬ VĂN HÓA TRONG
TRƯỜNG HỌC:
1-/ Văn hóa giao tiếp không thể tách rời với giáo dục
Giao tiếp có quan hệ chặt chẽ với giáo dục. “ Giao tiếp phải là sợi chỉ đỏ xuyên
suốt hoạt động giáo dục, xuyên suốt cuộc sống. Chính nhờ đó mà mọi người xích lại gần
nhau hơn, ứng xử có văn hóa hơn”. Hay nói một cách cụ thể hơn thì ở phương diện nào

hướng vào đổi mới toàn diện và đi vào thực chất việc giáo dục văn hóa giao tiếp cho học
sinh. Chúng tôi nghiên cứu các mô hình tổ chức lớp, giáo viên chủ nhiệm, mạng lưới tư
vấn học đường, cũng như tập trung cao cho giáo dục văn hóa học đường, nhằm tăng
cường sự phối hợp giữa nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh. Nghiên cứu xây
dựng chương trình dành riêng nhằm gia tăng vị thế giáo viên trong quá trình rèn luyện,
giáo dục văn hóa giao tiếp cho học sinh.
Để nâng cao văn hóa giao tiếp trong học đường hiện nay thì văn hóa giao tiếp trong
gia đình phải cần được chú ý trong chương trình đào tạo giáo viên nhiều hơn. Môi trường
lớp học phải được xây dựng gần gũi nhờ môi trường gia đình. Vì trong môi trường thân
thiện như vậy học sinh sẽ đón nhận những tình cảm yêu thương của thầy cô giáo như
người thân trong gia đình. Đồng thời, qua việc giao tiếp một cách thoải mái tự nhiên,
không bị tâm lý gò bó, không dám nói áp đặt các em học sinh sẽ hợp tác , trao đổi với
giáo viên một cách thoải mái hơn.
a) Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp - Bảo đảm trường , sạch sẽ, có cây xanh,
thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, thoáng đãng, bàn ghế hợp lứa
tuổi học sinh. - Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường
xuyên. - Có đủ nhà vệ sinh và giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, không ảnh hưởng xấu đến lớp học
và cảnh quan môi trường. - Học sinh tích cực tham gia giữ vệ sinh các công trình công
cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân.
Hiện nay, tại trường THCS Quang Trung đang tiến hành một cuộc vận động lớn trong
học sinh nhằm xây dựng hành vi văn hóa ứng xử với môi trường đó là xây dựng hành vi
bỏ rác đúng nơi qui định và tiết kiệm điện nước, xây dựng trường học xanh, xây dựng
lớp học thân thiện với môi trường. Đoàn viên thanh niên, đội viên học sinh là lực lượng
tiên phong để hoàn thành nhiệm vụ này.
b) Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa
phương, giúp các em tự tin trong học tập. - Thầy, cô giáo có phương pháp dạy, giáo dục
và hướng dẫn học sinh học tập nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động,
sáng tạo và ý thức vươn lên; góp phần hình thành khả năng tự học của học sinh. - Học
sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải
pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.

thanh lịch, hiện đại.
Ở Trường THCS Quang Trung đã và đang tiến hành những hoạt động nhằm xây
dựng phong cách, hình ảnh đẹp, thanh lịch, văn minh về giáo viên và học sinh nhà
trường. Đối với cán bộ, giáo viên nhà trường thường xuyên tuyên truyền, trao đổi thông
qua các buổi hội họp, hội thảo về những nguyên tắc chung trong ứng xử giao tiếp nơi
công sở cho đến những nguyên tắc ứng xử cụ thể với cấp trên, cấp dưới, đồng nghiệp, các
đối tượng khách riêng biệt, ứng xử với môi trường làm việc xung quanh. Bên cạnh đó,
một số biểu hiện của văn hóa trong trường học như ăn mặc, ngôn ngữ, cử chỉ, lời nói...
cũng được chú trọng và tuân theo những chuẩn mực riêng. Trong thời gian vừa qua Đoàn
trường đã tổ chức các lớp bồi dưỡng nội dung này cho cán bộ Đoàn - cán bộ Lớp, chi
đoàn cán bộ như 'Tổ chức lớp tập huấn các kĩ năng làm việc nhóm' Chúng tôi cũng nhận
thấy rằng văn hóa ứng xử là hành vi của mỗi cá nhân, nên để xây dựng văn hóa ứng xử
đúng trong môi trường chung không phải là điều dễ vì thế cần có nhiều thời gian để mưa
dầm thấm lâu cũng như cần đồng hành với các tổ chức khác trong nhà trường như Công
đoàn, chi đoàn cán bộ để thực hiện hiệu quả hoạt động này.
Trong học sinh nhà
trường, phong trào thi đua trở thành 'Học sinh văn minh, thanh lịch' đã được các em học
sinh nhiệt tình hưởng ứng.


d) Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh - Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các
tình huống trong cuộc sống, sinh hoạt. - Rèn luyện kỹ năng phòng, chống tai nạn giao
thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác. - Xây dựng kỹ năng ứng xử văn hóa,
loại bỏ bạo lực và tệ nạn xã hội trong học đường. - Hình thành thói quen làm việc theo
nhóm.
Kinh nghiệm cho thấy rằng, lứa tuổi học sinh THCS bao gồm những em từ 11 đến
15, đang theo học từ lớp 6 đến lớp 9. Đây là lứa tuổi thiếu niên có những thay đổi phức
tạp về cả tâm lý và sinh lý. Các em thường được coi là khó bảo, vì có những biểu hiện
nữa trẻ con, nữa người lớn. Các em muốn tự khẳng định mình, nhưng lại thiếu kinh
nghiệm sống. Do vậy, trong quan hệ qua lại với người lớn rất dễ nảy sinh xung đột nếu

Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động là việc sử dụng nhiều hình thức tổ
chức hoạt động khác nhau một cách linh hoạt và phù hợp với nội dung hoạt động, với
điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, tài liệu, phương tiện, tránh lặp lại nhiều lần, gây
nhàm chán, tẻ nhạt đối với học sinh.


đ) Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn
hóa, cách mạng ở địa phương - Mỗi trường đều nhận chăm sóc một di tích lịch sử, văn
hóa hoặc di tích cách mạng ở địa phương, góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp
hơn, hấp dẫn hơn, giới thiệu các công trình, di tích của địa phương với bạn bè. - Mỗi
trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống dân tộc, văn hóa và tinh thần cách
mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh; phối hợp với chính quyền, đoàn thể và nhân
dân địa phương phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng cho cuộc
sống của cộng đồng ở địa phương .
e). Trang phục hoc sinh: phải sạch sẽ, gọn gàng, giản dị thích hợp với lứa tuổi,
thuận tiện cho việc học tập sinh hoạt ở nhà trường, đi học phải mặc đúng trang phục đúng
quy định; áo trắng, quần tây sẩm màu, bỏ áo vào quần trước khi vào cổng trường, nghiêm
cấm học sinh đến trường đeo dép tông, khuyến khích đeo dép quai hậu hoặc dày. Đầu tốc
phải gọn gàng, không để quá dài, không cắt tốc đầu đinh, Tuân thủ đồng phục áo thể thao
trong buổi học thể dục. Mỗi học sinh phải đeo bảng tên đúng quy cách, khi đi học học
sinh không được bôi son, đánh phấn, sơn móng tay, móng chân, nhuộm, uốn tóc để trang
điểm, đồ trang sức.
Nhà trường xây dựng bản nội qui học sinh chi tiết, cụ thể trong đó nhấn mạnh về
thực hiện nghiêm túc trang phục học sinh (bao gồm qui định đồng phục, giày dép, đầu
tóc,... ) với phương châm 'đồng phục là biểu hiện của sự thống nhất trong nhà trường
và là trách nhiệm của của học sinh trong việc xây dựng hình ảnh nhà trường'. Những
giờ sinh hoạt lớp, những buổi hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những cơ hội để
tuyên truyền giáo dục học sinh về lĩnh vực này.

C-/ KẾT LUẬN:

quan tâm đến công việc của nhau; Cùng hợp tác với lãnh đạo nhà trường để thực hiện
mục tiêu giáo dục đề ra .
Hai là, tạo bầu không khí tin cậy thúc đẩy giáo viên quan tâm đến chất lượng
và hiệu qủa giảng dạy, học tập: bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau tạo
động lực để giáo viên cải tiến nâng cao chất lượng dạy và học; cải thiện thành tích giảng
dạy và học tập của nhà trường.
Ảnh hưởng của văn hóa nhà trường đến học sinh :
Một là, tạo ra một môi trường học tập có lợi nhất cho học sinh: học sinh cảm thấy
thoải mái, vui vẻ, ham học. Học sinh được tôn trọng, được thừa nhận và cảm thấy mình
có giá trị; thấy rõ trách nhiệm của mình. Học sinh tích cực khám phá, liên tục trải nghiệm
và tích cực tương tác với giáo viên, nhóm bạn. Nỗ lực đạt thành tích học tập tốt nhất.
Hai là, tạo ra môi trường thân thiện cho học sinh : học sinh cảm thấy an toàn ,cởi
mở và chấp nhận các nhu cầu, hoàn cảnh khác nhau. Khuyến khích học sinh phát biểu và
bày tỏ quan điểm cá nhân. Xây dựng mối quan hệ ứng xử, tôn trọng, hiểu biết lẫn nhau,
học hỏi lẫn nhau giữa thầy và trò.
Những ảnh hưởng của Ban giám hiệu đến VHNT :
Ban giám Hiệu là người lãnh đạo gương mẫu; hình thành VHNT thông qua nhiều
họat động đa dạng tương tác hàng ngày với cán bộ, giáo viên, học sinh, phụ huynh và
cộng đồng. Ban giám Hiệu chú ý đến nhu cầu của giáo viên và học sinh; cách phản ứng
của BGH đối với những biến động trong nhà trường; BGH xác lập cơ chế đánh giá, thi
đua khen thưởng (đúng người, đúng việc); Phong cách lãnh đạo dân chủ, tăng cường đối
thọai, cùng tham gia, phân công trách nhiệm rõ ràng; Biết lắng nghe và chọn lọc thông tin
để nuôi dưỡng bầu không khí tâm lí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau ở nơi làm việc.


Mỗi nhà trường đều có lịch sử tồn tại và phát triển. Sự tồn tại và phát triển qua thời gian
đã tạo ra những giá trị văn hóa nhất định. Do đó, cần có những khảo sát, đánh giá các giá
trị văn hóa đang tồn tại trong nhà trường, đâu là các giá trị tích cực, tiêu cực, đâu là các
giá trị văn hóa được nhiều cán bộ, giáo viên trong nhà trường mong muốn nhất.
Ban Giám Hiệu cần phải nhận ra đâu là những giá trị văn hóa đích thực, cốt lõi có tính