HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH

V TH HềA

BảO ĐảM QUYềN Và LợI íCH HợP PHáP
CủA Cá NHÂN, Tổ CHứC TRONG XéT Xử
CáC Vụ áN HàNH CHíNH ở VIệT NAM

TểM TT LUN N TIN S
CHUYấN NGNH: Lí LUN V LCH S NH NC V PHP LUT

Mó s : 62 38 01 01

H NI - 2015


Công trình ñ c hoàn thành tại
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1. GS.TS. Phạm Hồng Thái
2. TS. Nguyễn Thanh Bình

Phản biện 1:.........................................................
.........................................................

Phản biện 2:.........................................................
.........................................................

Phản biện 3:.........................................................
.........................................................


dân chủ, bảo ñảm quyền con người, quyền công dân và bảo ñảm quyền lực
của nhân dân, Điều 2 Hiến pháp năm 2013 khẳng ñịnh: “Nhà nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ. Tất cả quyền Nhà nước thuộc về nhân
dân….”. Hiến pháp năm 2013 ñã giành Chương II ghi nhận về “Quyền con
người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân”. Như vậy, quan ñiểm nhất
quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam xác ñịnh con người ở vị trí trung tâm
của các chính sách kinh tế - xã hội, là nhân tố quan trọng ñể phát triển bền
vững, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện ñại hóa ñất nước.
Một trong các nội dung về củng cố và hoàn thiện nhà nước Pháp
quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ñó là coi trọng việc tổ chức thực thi quyền


2

lực nhà nước tập trung, thống nhất có sự phân công khoa học giữa các quyền
lập pháp, hành pháp và tư pháp. Trong ñó việc thực thi quyền tư pháp là một
nội dung có ý nghĩa ñặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện, tăng cường
hiệu lực của bộ máy nhà nước, thúc ñẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo
ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Khi thực thi hoạt ñộng
hành pháp, các cơ quan nhà nước (hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan
nhà nước) với những lý do khác nhau có thể ban hành những quyết ñịnh hành
chính, hành vi hành chính gây thiệt hại ñến quyền, lợi ích hợp pháp của cá
nhân, tổ chức. Những thiệt hại này là cơ sở tạo nên những mâu thuẫn giữa cơ
quan công quyền với cá nhân, công dân, tổ chức. Từ ñó, sẽ dẫn ñến việc công
dân, tổ chức khiếu nại ñến cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc Tòa án
nhân dân ñể khiếu nại, khiếu kiện. Để giải quyết các khiếu kiện hành chính,
cá nhân, tổ chức bị các quyết ñịnh hành chính, hành vi hành chính làm xâm
hại trực tiếp ñến quyền và lợi ích của mình có thể lựa chọn nhiều phương

bảo ñảm quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức một cách có hiệu quả khi họ ñặt
niềm tin pháp lý vào việc khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án.
Tuy vậy, nhìn chung vẫn còn không ít những tồn tại. Tình trạng án
hành chính bị cải, sửa vẫn thường xuyên xảy ra dẫn ñến việc bảo ñảm quyền
và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính còn nhiều
hạn chế, ñồng thời gây bức xúc xã hội. Có rất nhiều các nhân tố chủ quan và
khách quan ảnh hưởng ñến việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá
nhân, tổ chức trong xét xử hành chính hành chính, nhưng tập trung chủ yếu
vào một số vấn ñề như: hệ thống tổ chức Tòa hành chính chưa ñược hoàn
thiện; trình ñộ chuyên môn của ñội ngũ cán bộ, Thẩm phán trực tiếp làm công
tác giải quyết án hành chính chưa cao, bản lĩnh và ñạo ñức nghề nghiệp còn
hạn chế. Đặc biệt là hệ thống pháp luật hành chính và tố tụng hành chính của
nước ta còn khá nhiều những vướng mắc, bất cập, không rõ ràng. Bên cạnh
ñó, việc tổ chức hệ thống Toà hành chính nằm trong hệ thống Tòa án nhân
dân với thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ như hiện nay thì việc xét xử án
hành chính chưa thể ñạt ñược kỳ vọng trong việc bảo vệ quyền con người,
quyền công dân và bảo vệ pháp chế.
Trên bình diện quốc tế, hiện nay Việt Nam là thành viên tích cực của
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và ñang nỗ lực cùng tất cả các


4

thành viên khác ñể xây dựng cộng ñồng này với mục tiêu lấy con người làm
trung tâm, có trách nhiệm xã hội nhằm xây dựng tình ñoàn kết, thống nhất bền
lâu giữa các quốc gia và dân tộc ASEAN. Việt Nam còn tham gia còn tham gia
một số các ñiều ước quốc tế có liên quan ñến quyền con người. Do ñó yêu cầu
sự minh bạch, bảo ñảm quyền, lợi ích của công dân trong tố tụng nói chung và
xét xử vụ án hành chính nói chung lại càng trở thành vấn ñề cấp thiết.
Những vấn ñề trong nước và quốc tế, những yếu tố chủ quan và khách

ta về giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân nhằm hoàn thiện pháp
luật, nâng cao chất lượng xét xử, bảo ñảm công bằng xã hội thông qua hoạt
ñộng tài phán, bảo vệ quyền lợi chính ñáng cho các bên khi tham gia tố tụng.
Thực hiện mục tiêu trên luận án có nhiệm vụ:
- Làm rõ một số vấn ñề lý luận cơ bản, ý nghĩa phương pháp luận của
vấn ñề bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức theo quy ñịnh
của pháp luật.
- Nghiên cứu những qui ñịnh của pháp luật Việt Nam liên quan ñến
vấn ñề ñể làm rõ và có nhận thức ñúng ñắn về vấn ñề bảo ñảm quyền, lợi ích
của cá nhân, tổ chức trong trong xét xử vụ án hành chính vụ án hành chính.
- Phân tích thực trạng và những thách thức ñối với việc thực thi sự bảo
ñảm quyền và lợi ích của công dân tổ chức. Xác ñịnh rõ quan ñiểm, nhận
thức và ñề xuất các giải pháp tăng cường sự bảo ñảm trong thực tế.
Như vậy, song song với việc phân tích, ñánh giá và tìm ra phương
hướng ñể hoàn thiện pháp luật, luận án cũng hướng tới mục tiêu làm thế nào
ñể bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức trong xét xử vụ án
hành chính hành chính.
3. Đối tượng

phạm vi nghi n ứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là vấn ñề bảo vệ quyền lợi ích hợp
pháp của cá nhân, tổ chức thông qua quá trình tiến hành và tham gia tố tụng
ñể giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân theo quy ñịnh của pháp
luật hiện hành và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính tại Tòa án.
Phạm vi nghiên cứu của luận án là những vấn ñề khác nhau liên quan
tới quá trình giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân. Đồng thời,


6


7

- Luận án khái quát ñược nội dung, bản chất của vấn ñề bảo ñảm quyền,
lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức dưới góc ñộ pháp lý nhằm tạo ra khuôn
khổ cho hoạt ñộng của tố tụng của những người tiến hành tố tụng cũng như
tham gia tố tụng hành chính.
- Phân tích ñánh giá một cách chính xác, toàn diện và ñầy ñủ về thực
trạng cũng như những hạn chế và thách thức ñối với việc bảo ñảm quyền, lợi
ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính trên cả
phương diện pháp luật và thực tiễn, ñề xuất phương hướng và giải pháp cụ
thể nhằm thể hiện rõ quan ñiểm, ñường lối của Nhà nước về vấn ñề này, góp
phần hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính.
Những kết quả nghiên cứu của luận án có giá trị tham khảo cho việc
nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam về bảo ñảm quyền,
lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính. Luận án
cũng có thể làm tài liệu tham khảo trong quá trình giảng dạy và học tập ở các
trường ñại học, các học viện có chuyên ngành về luật học, quyền con người.
Luận án cũng là một nguồn tư liệu ñể cán bộ làm công tác thực tiễn hiểu ñầy
ñủ và sâu sắc nhằm vận dụng ñúng ñắn các quan ñiểm cũng như qui ñịnh của
pháp luật liên quan ñến bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức
trong xét xử vụ án hành chính. Tác giả mong muốn ñóng góp một phần công
sức vào việc hoàn thiện các quy ñịnh của pháp luật về giải quyết vụ án hành
chính và nâng cao chất lượng xét xử hành chính của Tòa án, từ ñó góp phần
giải quyết nhanh chóng, dứt ñiểm mọi khiếu kiện hành chính phát sinh trong
thực tế, ñảm bảo quyền và lợi ích của công dân, tổ chức trong xã hội ñặc biệt
trong bối cảnh chúng ta ñang hội nhập cùng cộng ñồng quốc tế và ñang nỗ
lực cùng các nước trong khu vực Đông Nam Á xây dựng thành công Cộng
ñồng ASEAN.
6. Kết cấu của luận án

Nhóm ba, những công trình bài viết nghiên cứu liên quan ñến việc thực
hiện bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong các vụ án
hành chính.
Từ các công trình, tài liệu trên tác giả nhận thấy tình hình nghiên cứu
các vấn ñề liên quan ñến hoạt ñộng xét xử hành chính của Tòa án, liên quan
ñến bảo ñảm quyền lợi, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ. thông qua xét xử
hành chính của Tòa án… ñã và ñang là một lĩnh vực quan tâm ngày càng cao


9

và bức thiết của Nhà nước, của nhân dân nhất là các nhà khoa học, chuyên
gia pháp lý.
Một số công trình quan trọng ñã hệ thống một cách cơ bản và chuyên
sâu về mặt lý luận về tài phán hành chính như "Thiết lập tài phán hành chính
ở nước ta" (Học viện Hành chính Quốc gia), "Tài phán hành chính ở Việt
Nam" (TS. Phạm Hồng Thái và TS. Đinh Văn Mậu)… Bước ñầu góp phần
ñặt nền móng cho việc nghiên cứu và soạn thảo các văn bản Pháp luật trong
lĩnh vực này.
Một số công trình tài liệu lại tập trung nghiên cứu chuyên sâu về các
nội dung, một chế ñịnh cụ thể như các ấn phẩm của TS. Nguyễn Thanh Bình
chỉ tập trung vào chế ñịnh thẩm quyền xét xử hành chính.
Một số công trình khác lại trình bày những vấn ñề thực hiện về tài phán
hành chính hoặc kinh nghiệm hay so sánh nhằm rút ra bài học vận dụng, áp
dụng…Trong khi ñó yêu cầu bảo ñảm quyền lợi, lợi ích hợp pháp của cá
nhân thông qua xét xử hành chính của Tòa án ñặt ra là rất cấp thiết. Vì nếu
vấn ñề này ñược nghiện cứu và xác ñịnh ñầy ñủ về giải quyết hành chính
những khó khăn vướng mắc thường gặp phải trong các giai ñoạn của quá
trình tố tụng Hành chính.
Nhìn chung nội dung các công trình nghiên cứu ñó, trực tiếp hoặc gián

nhận. Các bảo ñảm ñó trước hết là bảo ñảm pháp lý, kinh tế, xã hội và tổ chức.
Khái niệm bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong
xét xử các vụ án hành chính tại Tòa án là một phạm trù khoa học pháp lý có
vai trò vô cùng quan trọng, có ý nghĩa là cơ sở lý luận cho việc xem xét
nghiên cứu các vấn ñề, các nội dung liên quan ñến xét xử hành chính, ñối
tượng xét xử hành chính tại Tòa án.
Việc nghiên cứu và ñưa ra khái niệm khoa học và ñúng ñắn về bảo ñảm
quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính có vai
trò quan trọng trong việc xác ñịnh hình thức và nội dung của việc bảo ñảm
quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức thông qua xét xử hành chính.
Đồng thời là cơ sở ñể xác ñịnh ranh giới giữa biện pháp bảo ñảm trong xét xử
hành chính với các loại bảo ñảm pháp lý khác.
Với ý nghĩa như vậy, xét về tổng thể khái niệm biện pháp bảo ñảm này
bao hàm những vấn ñề sau:


11

Th nhất, về cơ sở lý luận của khái niệm. Khái niệm này phải ñược xác
ñịnh trên cơ sở tập hợp những tri thức có giá trị ñược thừa nhận chung và
phải ñược ñánh giá, lựa chọn, hệ thống có phân tích, phê phán từ các quan
niệm, quan ñiểm kết luận có ý nghĩa lý luận, thực tiễn cho việc xác ñịnh hình
thức và nội hàm của khái niệm.
Thứ hai, về cơ sở thực tiễn. Khái niệm này ñược xác ñịnh như là tấm
gương phản ánh thực tiễn thông qua so sánh, ñối chiếu tình hình hoạt ñộng
bảo ñảm quyền lợi ích trong xét xử hành chính của Tòa án qua từng thời kỳ
khác nhau cũng như của các nước trên Thế giới và ở Việt Nam.
Thứ ba, về mặt nội dung. Khái niệm phải làm rõ ñặc ñiểm của biện
pháp bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp thông qua xét xử hành chính tại
Tòa án.

c hết, bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong

xét xử hành chính tại Tòa án là trên cơ sở thẩm quyền xét xử hành chính, Tòa
án có quyền giải quyết khiếu kiện của cá nhân, tổ chức mà người bị kiện luôn
luôn là cơ quan nhà nước hoặc cán bộ, công chức có thẩm quyền trong các cơ
quan nhà nước.
Thứ hai, bảo ñảm quyền, lợi ích hợp thông qua xét xử hành chính tại
Tòa án có ñối tượng xét xử hành chính là các hành vi công quyền.
Thứ ba, trong xét xử hành chính, người bị kiện không ñược quyền
phản tố.
Thứ tư, một ñiểm khá nổi bật là thông qua xét xử hành chính tại Tòa án
ñể bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, Tòa án ñã thiết lập ñịa vị
bình ñẳng trong quan hệ tố tụng hành chính mà trước ñó trong quan hệ quản
lý hành chính, công dân bao giờ cũng là ñối tượng bị quản lý. Quan hệ này
ñược xác lập trên mối quan hệ "quyền lực - phục tùng" tức là mối quan hệ
không bình ñẳng giữa người quản lý và người bị quản lý.
. . Vai trò của Tòa án nhân dân trong bảo ñảm quyền và lợi ích
hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính
Phương thức bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức
bằng con ñường xét xử của Tòa án là một nội dung chính trị pháp lý có vai
trò vô cùng quan trọng. Vai trò ñó thể hiện ở các ñiểm sau:
Trước hết, Toà án là công cụ có hiệu lực và kết quả cao trong bảo ñảm
quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính
và trong ñấu tranh chống và ngăn chặn các hành vi vi phạm của các cơ quan
nhà nước và cán bộ, nhân viên nhà nước trong khi thi hành công vụ.
Thứ hai, Toà án là công cụ ñấu tranh có hiệu quả trong việc nâng cao
trình ñộ và năng lực quản lý xã hội của các cơ quan và cán bộ, nhân viên
nhà nước.



tổ chức trong xét xử hành chính của Tòa án:


14

i. Căn cứ vào chức năng bảo vệ thông qua xét xử của Tòa án. Với căn
cứ này, biện pháp bảo ñảm ñược thực hiện ở các loại sau:
1. Bảo ñảm quyền khởi kiện vụ án hành chính của cá nhân, tổ chức.
2. Bảo ñảm quyền bình ñẳng trước pháp luật giữa người khởi kiện và
người bị kiện trong vụ án hành chính.
3. Bảo ñảm quyền tham gia tố tụng của các ñương sự trong vụ án
hành chính.
4. Bảo ñảm quyền của ñương sự tự mình hoặc nhờ người khác ñại diện
hay bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết vụ án.
5. Bảo ñảm quyền yêu cầu xem xét và giải quyết vụ án một cách chính
xác, khách quan, ñúng pháp luật…
ii. Căn cứ vào chức năng ñộc lập và tuân theo pháp luật
Với căn cứ ngày chúng ta thấy có một số biện pháp bảo ñảm quyền, lợi
ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức như bảo ñảm, loại bỏ sự can thiệp trái pháp
luật, biện pháp chủ ñộng tuân theo và áp dụng pháp luật.
iii. Căn cứ vào chức năng áp dụng pháp luật
Trên cơ sở căn cứ này, một số biện pháp bảo ñảm ñược xác ñịnh như
biện pháp bảo ñảm thông qua việc áp dụng pháp luật nội dung ñể bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức thông qua việc xem xét quyền,
nghĩa vụ pháp lý của cá nhân, tổ chức và các lợi ích hợp pháp của họ.
Một loại bảo ñảm khác của căn cứ này là bảo ñảm bằng việc áp dụng
pháp luật hình thức: pháp luật tố tụng ñể bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
cá nhân, tổ chức trong xét xử hành chính của Tòa án.
. . ả ñảm quyền
lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong

TÒA ÁN NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Trong chương này, luận án xâu chuỗi lại quá trình hình thành và phát
triển của hệ thống pháp luật tố tụng hành chính qua các giai ñoạn phát triển,
chỉ ra những vướng mắc, bất cập trong áp dụng pháp luật nội dung và tố tụng,
làm cho quá trình bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp cho các ñương sự trong
vụ án hành chính giảm tính hiệu quả. Thể hiện ở những nội dung cơ bản sau:
3.1. Sự hình thành và phát triển hệ thống pháp luật tố tụng hành
chính - cơ s pháp lý của việc bảo ñảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá
nhân, tổ chức thông qua hoạt ñộng xét xử hành chính của Tòa án
Nhìn lại thực trạng pháp luật về bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
công dân, tổ chức thông qua hoạt ñộng của Nhà nước, ñặc biệt là thông qua


16

xét xử hành chính của Tòa án, chúng ta có thể thấy có các giai ñoạn phát triển
sau ñây.
- Giai ñoạn trước tháng 7/1996
- Giai ñoạn từ tháng 7/1996 ñến tháng 7/2011
- Giai ñoạn từ 01/07/2011 trở ñi
Qua việc nghiên cứu các giai ñoạn hình thành và phát triển của hệ
thống pháp luật tố tụng hành chính, luận án ñã hệ thống hóa quá trình phát
triển trên cơ sở kế thừa của pháp luật trong lĩnh vực này. Các quyền, nghĩa vụ
của cá nhân tổ chức, hay vấn ñề thẩm quyền xét xử, phạm vi xét xử… trong
xét xử vụ án hành chính có sự phát triển từ thấp ñến cao, từ ít tới nhiều, thể
hiện sự tiến bộ trong nhận thức cũng như thực tiễn xây dựng pháp luật.
Ngoài ra, những vấn ñề pháp luật khác tạo nên một khung pháp lý
tương ñối hoàn chỉnh cho một hệ pháp luật tố tụng như thẩm quyền của
những người tiến hành tố tụng, quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố
tụng, các quy ñịnh pháp luật bắt buộc ñể tiến hành vận hành một quy trình xét

quyết tốt các vụ án hành chính, chưa thực sự trở thành một phương thức hữu
hiệu ñể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, công dân, cơ quan,
tổ chức bị xâm hại bởi các quyết ñịnh hành chính, hành vi hành chính. Đồng
thời, luận án cũng nêu ra những sai sót thường gặp trong quá trình giải quyết
các vụ án hành chính thông qua việc ñưa ra các vụ án cụ thể ñể làm tài liệu
chứng minh.
3.3. Thực trạng áp dụng hệ thống các v n bản pháp luật hành
chính và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính tại tòa án
Thực tiễn cho thấy bên cạnh hệ thống văn bản pháp luật tố tụng hành
chính còn nhiều khiếm khuyết là một hệ thống văn bản pháp luật nội dung
chồng chéo và phức tạp, có thể hiểu một nội dung ñiều luật dưới nhiều cách
khác nhau hoặc chưa có những quy ñịnh cụ thể ñủ ñể giải quyết kín kẽ các vụ
án hành chính làm cho các Thẩm phán gặp nhiều lúng túng khi áp dụng pháp
luật, làm hạn chế tính thuyết phục ñối với các phán quyết của Tòa án.
Trong thời gian qua, từ thực tiễn xét xử các vụ án hành chính tại Tòa
án, có những sai sót thường gặp sau ñây:
Th nhấ Nhiều quan ñiểm khác nhau về áp dụng pháp luật
Thứ ha Đánh giá chứng cứ và áp dụng pháp luật ñể giải quyết vụ án
không ñúng
Thứ ba Đánh giá tính hợp pháp của quyết ñịnh hành chính bị khiếu kiện.
Thứ tư Áp dụng pháp luật ñể giải quyết không ñúng
Việc nghiên cứu, phân tích và ñánh giá thực trạng và nguyên nhân của
thực trạng việc giải quyết các vụ án hành chính tại tòa án như một phương


18

thức hữu hiệu nhất ñể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các cá nhân, cơ
quan tổ chức là một ñòi hỏi có tính cấp bách, qua ñó có thể mạnh dạn ñưa ra
các giải pháp ñể ñổi mới và hoàn thiện các chế ñịnh này nhằm nâng cao năng

Chương 4
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG CỦA VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN, LỢI ÍCH
HỢP PHÁP CỦA CÁ NHÂN, TỔ CHỨC TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT
XỬ HÀNH CHÍNH CỦA TÒA ÁN
4.1. Hoàn thiện pháp luật nội dung hành chính và pháp luật tố tụng
hành chính
.1.1.

oàn thiện pháp luật nội dung hành chính

Pháp luật hành chính liên quan ñến thiết chế công quyền là tổng thể các
quy phạm pháp luật ñiều chỉnh từ các quan hệ xã hội liên quan ñến quá trình
xây dựng, tổ chức và hoạt ñộng của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước
ñến ñội ngũ cán bộ, công chức.
Việc hoàn thiện các quy ñịnh pháp luật hành chính trong lĩnh vực này
có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Một mặt, loại văn bản pháp luật này là cơ sở
pháp lý cho việc hình thành các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở xác ñịnh
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chúng, mặt khác chúng có ý nghĩa quan
trọng trong việc xác ñịnh và ñánh giá mới quan hệ giữa các thiết chế công
quyền hành chính và cá nhân, tổ chức trong hoạt ñộng quản lý hành chính.
Do lĩnh vực hành chính là bao trùm trên mọi mặt của ñời sống xã hội
nên số lượng, quy mô của hệ thống văn bản pháp luật, loại này một khối
lượng ñồ sộ, phức tạp về tính chất và ña dạng về thể loại. Trong khuôn khổ
giới hạn luận án chỉ nghiên cứu, ñề nghị hoàn thiện pháp luật hành chính hai
trong số rất nhiều những lĩnh vực quan trọng, chiếm tỉ lệ án nhiều, ñó là pháp
luật ñất ñai và pháp luật xử lý vi phạm hành chính.
.1.2.

oàn thiện pháp luật t tụng hành chính

có khả năng hình thức hóa, vô hiệu hóa thẩm quyền xét xử khiếu nại hành
chính của Tòa án. Một trong những phương thức hữu hiệu và cơ bản ñể hạn
chế các khuyết tật trên là phải có sự ñổi mới một cách mạnh mẽ về tổ chức,
sắp xếp lại hệ thống Tòa hành chính tạo ñiều kiện cho việc phân ñịnh hợp lý
thẩm quyền của Tòa án các cấp.
Phương án thứ nhấ thiết lập hệ thống Tòa án hành chính theo phương
thức trực tuyến bao gồm: Tòa án hành chính trung ương thuộc Tòa án nhân
dân tối cao, Tòa án hành chính vùng và Tòa án hành chính khu vực.
Phương án thứ ha thiết lập tổ chức xét xử hành chính thành hai cấp:
cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm.
Phương án thứ ba Xác ñịnh thẩm quyền xét xử của Tòa án là trên
nguyên tắc xét xử trên một cấp.


21

Trong các phương án nêu trên, phương án thứ nhất là có ý nghĩa tích
cực và khả thi nhất cho việc bảo ñảm sử dụng và thực hiện có hiệu quả thẩm
quyền của Tòa án trong việc xét xử các khiếu kiện hành chính. Đây là
phương án ñúng ñắn và tối ưu.
.3. Hoàn thiện nhân tố con người trong xét xử hành chính
.3.1. V n ñề ñạo ñức và trách nhiệm Thẩm phán trong hoạt ñộng xét
xử các khi u kiện hành chính
Đạo ñức Thẩm phán trong hoạt ñộng xét xử vụ án hành chính là các giá
trị về chân, thiện, mỹ trong quá trình tiến hành tố tụng mà người Thẩm phán
cần hướng tới ñể ra một phán quyết công minh, khách quan, ñúng pháp luật.
Việc quan tâm ñến ñạo ñức Thẩm phán nói chung, ñạo ñức của Thẩm phán
trong quá trình xét xử, giải quyết vụ án hành chính nói riêng có ý nghĩa vô
cùng quan trọng trong cải cách kinh tế - xã hội, nhất là cải cách tư pháp.
Chính vì vậy, ñể ñảm bảo sao cho hoạt ñộng xét xử của Tòa án nói chung và

. .1. C n hoàn thiện cơ ch bảo ñảm thi hành các phán quy t của
Tòa án hành chính
Luật Tố tụng hành chính ñược QH XII thông qua tại kỳ họp thứ 8, sẽ có
hiệu lực từ ngày 1.7.2011 ñược ñánh giá là một bước tiến lớn trong xây dựng
Nhà nước pháp quyền, tăng cường quyền dân chủ của công dân và trách
nhiệm của Nhà nước. Tuy nhiên, ñể Luật Tố tụng hành chính ñi vào cuộc
sống cần có cơ chế bảo ñảm thi hành các phán quyết của Tòa án hành chính.
T

4.4.2. T n tại v nh n
án hành chính

i pháp b o

m thi hành phán quy t của

Để bảo ñảm thi hành phán quyết của Tòa án hành chính cần nhiều yếu
tố khác nhau như tổ chức, nhân sự, tài chính, kiểm tra, thanh tra giải quyết
khiếu nại, tố cáo, việc thi hành các pháp quyết của Tòa án hành chính, xử lý
các hành vi vi phạm pháp luật...
Bên cạnh những bảo ñảm về mặt pháp lý với những quy ñịnh mang tinh
thần cải cách tư pháp thì cần nâng cao hơn nữa chất lượng xét xử ñối với các
vụ án hành chính, xét xử công tâm, vô tư, khách quan, thể hiện tính thuyết
phục cao nhằm bảo ñảm cho bản án quyết ñịnh ñược thực thi trên thực tế.
Trường hợp bản án, quyết ñịnh hành chính của Tòa án tuyên hủy quy ñịnh
hành chính của cơ quan hành chính thì cần tuyên rõ ràng khi bản án có hiệu
lực pháp luật thì quyết ñịnh hành chính ñương nhiên bị hủy. Tòa hành chính
phải tống ñạt các bản án, quyết ñịnh do mình xét xử kịp thời, bảo ñảm thời
gian cho các bên thực hiện quyền kháng cáo, kháng nghị của mình.
Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm sát thi hành án ñối với ñối

chính, hành vi hành chính liên quan ñến công dân, từ ñó, nâng cao chất
lượng, hiệu quả của hoạt ñộng hành pháp, xây dựng nền hành chính trong
sạch ñể phục vụ nhân dân.
Trong các quy ñịnh của pháp luật tố tụng hiện hành, bước ñầu nhà nước
ta ñã xác lập tương ñối ñầy ñủ các ñịnh chế cần thiết cho quá trình giải quyết
vụ án hành chính. Hầu hết các chế ñịnh ñó hoặc liên quan mật thiết hoặc là
một bộ phận hữu cơ của nhiệm vụ bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá
nhân, tổ chức. Như vậy, trong nền tài phán hành chính quốc gia nói riêng, nền
tư pháp nói chung ở nước ta, việc bảo ñảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá
nhân, tổ chức trong xét xử vụ án hành chính, giải quyết vụ án hành chính tại