Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Lời cảm ơn
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo: Vũ Long Giang – giảng
viên môn Mĩ thuật trường ĐHSP Hà Nội 2 – người đã tận tình hướng dẫn, chỉ
bảo giúp tôi thực hiện tốt đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn BGH trường, các thầy cô giáo của trường Tiểu
học Đống Đa – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi
trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài.
Với điều kiện thời gian nghiên cứu và vốn kiến thức còn hạn chế, chắc
chắn đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được
sự đóng góp của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để đề tài này thực sự có
chất lượng và hữu ích.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2013
Sinh viên

Dương Thị Thu Hồng

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Lời cam đoan

1.1.1. Ánh sáng và màu sắc .................................................................................... 13
1.2. Màu sắc trong cuộc sống ................................................................................. 14
1.3. Phân loại màu sắc trong hội hoạ ..................................................................... 15
1.3.1. Màu gốc – màu bổ túc .................................................................................. 15
1.3.2. Màu tương phản, màu nóng, màu lạnh ........................................................ 17
1.4. Độ đậm nhạt của màu sắc................................................................................ 18
1.4.1. Đậm nhạt cùng màu ..................................................................................... 19
1.4.2. Đậm nhạt sắc độ .......................................................................................... 20
1.4.3. Đậm nhạt khác màu ...................................................................................... 20
1.5. Chương trình Mĩ thuật Tiểu học hiện nay....................................................... 22
1.5.1. Khái lược về Mĩ thuật .................................................................................. 22
1.5.2 Màu sắc trong môn Mĩ thuật trường Tiểu học ............................................ 24
CHƯƠNG 2: SỰ ĐA DẠNG TRONG SỬ DỤNG MÀU SẮC CỦA HỌC
SINH LỚP 2A7 TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ VĨNH
YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC ................................................................................... 29
2.1. Tác động tâm lý của màu sắc trong độ tuổi học sinh tiểu học ........................ 29

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

2.2. Phân tích màu sắc của học sinh lớp 2A7 ở trường Tiểu học Đống Đa qua các
bài Mĩ thuật ............................................................................................................ 35
2.2.1. Màu sắc bài vẽ tranh theo đề tài .................................................................. 35
2.2.2. Màu sắc bài vẽ trang trí cơ bản ................................................................... 41

1. Lí do chọn đề tài
Màu sắc luôn gắn liền với cuộc sống của con người. Dù mầu da, quốc tịch
khác nhau thì từ khi sinh ra đến lúc lớn lên ít nhiều mỗi chúng ta đều hiểu theo
cách riêng về màu sắc. Quan niệm của người phương Đông và phương Tây về
màu sắc tuy rất khác nhau nhưng họ đều đồng ý rằng màu sắc có vai trò rất quan
trọng. Ngày nay, màu sắc được biết đến không chỉ trong ngành hội họa mà còn
ứng dụng trong nhiều ngành khác như: quảng cáo, thời trang, kiến trúc…Bởi
ngành quảng cáo nhờ vận dụng những quy luật của màu sắc mà tạo ra những bao
bì đẹp, bắt mắt dễ lấy lòng người tiêu dùng. Hay ngành thời trang, nó góp phần
tạo ra những xu hướng thịnh hành, đặc biệt hơn là thổi hồn cho những bộ trang
phục mang đầy sức sống…
Thử tưởng tượng xem, nếu thế giới này không có màu sắc, mọi thứ đều
một sắc độ như nhau thì sẽ thế nào? Con người sẽ không còn hứng thú làm việc
nữa. Đơn giản hơn, nếu bạn xem một bức tranh chỉ có một màu với sắc độ là như
nhau với xem bức tranh có nhiều sắc độ hài hòa thì bạn thích bức tranh nào hơn?
Nói như vậy để chúng ta thấy rằng màu sắc là vô cùng quan trọng, nó rất
cần thiết với cuộc sống của con người. Đặc biệt là trong ngành hội họa, Tiến sĩ
Mĩ học Đỗ Văn Khang đã cho rằng: “Hội hoạ là bà chúa của màu sắc” và khi nói
hẹp hơn trong môn Mĩ thuật. Bởi mĩ thuật là môn nghệ thuật thị giác và màu sắc
như là cái hồn không thể tách rời được của mĩ thuật. Giáo dục Tiểu học là bậc
học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu của giáo dục tiểu học
được xác định: “Giáo dục tiểu học nhằm gúp học sinh hình thành những cơ sở
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”. Như vậy,

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH



5. Phương pháp nghiên cứu

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

5.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận
Tìm hiểu khái niệm màu sắc trong hội hoạ
5.2 Phương pháp quan sát
Quan sát giờ học, các bài vẽ của học sinh nhằm tìm hiểu thái độ, tính tích
cực tham gia trong giờ học của các em.
5.3 Phương pháp thực nghiệm
Thực nghiệm phát hiện: Thiết kế các phiếu điều tra về màu sắc để đo khả
năng sử dụng màu sắc của học sinh lớp 2A7 trường Tiểu học Đống Đa, thành
phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.
Thực nghiệm hình thành: hoàn thiện giáo án và dạy một số tiết môn Mĩ
thuật để phát triển khả năng cảm nhận và sử dụng màu sắc cho học sinh.
5.4 Phương pháp tra cứu tài liệu
Tra cứu các tài liệu có liên quan để tìm hiểu các vấn đề về màu sắc.
6. Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài
Đề tài góp phần tìm hiểu khả năng vận dụng màu sắc của học sinh lớp 2
trường Tiểu học Đống Đa, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc và đưa ra một số
biện pháp giúp học sinh yêu thích, vận dụng màu sắc vào trong vẽ tranh tốt hơn,
giúp các em cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp thông qua màu sắc.
7. Cấu trúc khóa luận

khác nhau mà bề mặt của nó phản chiếu.
Mắt con người nhìn thấy được bức xạ điện từ có bước sóng từ khoảng 390 – 750
nm. Về mặt tần số, điều này ứng với một giải tần số trong khoảng 400-790 THz.
Tương ứng với các màu mà con người thấy được là: đỏ, da cam, vàng, lục, lam,
chàm, tím.
Đỏ

Cam

D­¬ng ThÞ Thu Hång

Vàng

Lục

Lam

Chàm

Tím

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Theo “Từ điển thuật ngữ Mĩ thuật phổ thông” của Đặng Thị Bích Ngân
(chủ biên) thì:


Trường ĐHSP Hà Nội 2

u th k 20, Anh-xtanh (ẫintein) tng hp lớ thuyt v ỏnh sỏng ca
nhiu nh khoa hc v rỳt ra kt lun. Bc súng ca cỏc quang ph ch nh
mu sc ca ỏnh sỏng m mt thng nhỡn thy c. Bc súng ngn tng ng
vi mu tớm, lam. Thc t, ỏnh sỏng mt tri cũn bao gm nhiu loi súng in t
khỏc (cỏc tia hng ngoi v tia cc tớm), nhng do cỏc t bo th giỏc trong
mt ta ch cú kh nng cm ng vi nhng mu trong quang ph, do ú ch nhn
bit c by mu ỏnh sỏng m thụi.
1.2. Mu sc trong cuc sng
Mu sc luụn hin hu quanh ta, chỳng mang li cho cuc sng s vui ti
v a dng. Mi mu sc mang nhng hm ý khỏc nhau th hin mt phn ca
cuc sng qua nhng cm nhn riờng bit ca mi ngi. Cú th k n trong t
nhiờn, mu sc to ra v p cho vn vt, phõn bit cỏc loi vt, mu sc cũn l
tớn hiu khụng li gi mi hay cnh bỏo s nguy him (nm c, rn
c,thng cú mu rt sc s). V bn sc vn hoỏ, mi quc gia, mi vựng
min thỡ mu sc th hin mt bn sc vn húa riờng (vi ngi phng Tõy mu
trng th hin s trong trng tinh khit, cũn phng ụng mu trng li tng
trng cho s tang túc,). Cú th núi, con ngi l mt trong nhng sinh vt may
mn c nhỡn v cm nhn mu sc. Cuc sng ca chỳng ta tt p bit bao
nhiờu khi th gii muụn hỡnh muụn v, khi con ngi sng trong khụng gian ton
mu sc tớnh cỏch cng ụn ho v cm thy yờu i, nhit huyt hn vi cuc
sng. Nhip nh, thit k ni tht, thi trang, thit k ho, u l nhng
ngnh ỏp dng quy lut ca mu sc v c bit l trong ngh thut to hỡnh thỡ
mu sc l ngụn ng chớnh.
Núi chung, mu sc to ra v p cho th gii, cho cuc sng. L mt phn
quan trng khụng th thiu ca con ngi. Cng bi s quan trng ca nú m

Dương Thị Thu Hồng

1.3.1.2. Màu bổ túc
Những cặp màu bổ túc là những cặp màu có tính tương phản mạnh, các
màu bổ sung cho nhau theo từng cặp: vàng với tím, xanh lá cây với đỏ, da cam và
xanh lam ( hình 2)

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

H.2
Hay dễ phân biệt hơn thì trong vòng tròn mầu cơ bản, các màu bổ túc nằm
ở vị trí đối nhau 180°. Cũng bởi khám phá ra những cặp màu bổ túc này mà các
hoạ sĩ theo trường phái Ấn tượng, trường phái Dã thú đã triệt để khai thác để diễn
đạt trong các tác phẩm của mình nhằm gây ấn tượng mạnh mẽ về màu đối với
người xem.
Trong thực tế, do đặc tính của màu bổ túc là giúp cho mỗi cặp màu trở nên
sáng đẹp và hấp dẫn hơn nên người ta ứng dụng nhiều không chỉ trong hội hoạ
mà còn trong một số ngành. Ví dụ như: quần áo của những người công nhân
ngành dầu khí là mầu da cam nổi bật trên nền nước xanh thẫm của biển.

H.3

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH

cạnh nó. Muốn biết màu lạnh hay nóng phải có từ hai màu trở nên để so sánh.

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Trong những màu nóng cũng có màu nóng hơn hay lạnh hơn. Màu nào có nhiều
sắc đỏ thì càng nóng. Khi ánh sáng chiếu vào, độ nóng lạnh của màu sắc cũng
theo cường độ của ánh sáng.
Theo sơ đồ bản vẽ cứ hai màu liền nhau tạo nên màu thứ ba. Vì vậy, với
bảy màu cơ bản, chúng ta có thể phân ra vô số màu khác nhau, phụ thuộc vào
nhận thức và cảm giác về màu của mỗi người khi vẽ. Màu gây cảm giác nóng
hoặc lạnh: Người ta chia thành hai cung màu nóng va lạnh (hình 4)

H.4

Màu đen, trắng, gơ - ri là màu trung gian hoặc trung tính vì nó có khả năng
hoà giải các màu tươi, rực, đối kháng. Khi có nhiều màu đối trọi gây cảm giác
nhức mắt, ta đặt một số màu trung gian bên cạnh chúng sẽ trở nên ăn ý với nhau
tạo cho màu đẹp lên và sang trọng hơn. Vậy, màu là sự hoà hợp của hai sắc độ:
sắc độ nóng và sắc độ lạnh mà mọi lý thuyết đều nằm trong sự đối kháng của
chúng. Sự đối kháng đó lại tạo ra sự cân đối và hoàn chỉnh.
1.4. Độ đậm nhạt của màu sắc
Mỗi màu có thể pha trộn ra nhiều độ đậm nhạt khác nhau từ đậm nhất đến
nhạt nhất tùy theo cách sử dụng. Màu còn do ánh sáng chiếu vào nhiều hay ít

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Hình 6: Đậm nhạt của màu sắc (gam màu nóng và gam màu lạnh)
1.4.2. Đậm nhạt sắc độ
Trong các độ đậm nhạt của màu còn có thể pha trộn thêm các màu khác
làm cho sắc thái của chúng biến chuyển theo các cung bậc khác nhau của màu.
Ví dụ: Hồng + 1 ít vàng = hồng ngả sang vàng
Đỏ + 1 ít xanh = đỏ ngả sang xanh
Ở đây, hồng và đỏ chính là sắc độ của màu nhưng chúng có thể ngả sang
màu này hoặc màu khác tuỳ theo cảm nhận của người vẽ. Khi cần thiết, ta có thể
sử dụng nhiều quan hệ của màu trên một bề mặt làm tăng hoặc giảm nhẹ sự chú ý
của thị giác.
1.4.3. Đậm nhạt khác màu
Sử dụng các màu để biểu đạt ý tưởng cũng như mọi cách sử dụng màu
khác là cách dùng nhiều độ đậm nhạt màu khác nhau để diễn tả.
Van Gốc (V. Van Gohd) nói: “Màu sắc tự nó biểu thị một cái gì đó mà
người ta không hề bỏ qua và phải lợi dụng nó, cái gì đẹp, thật sự đẹp, thì cũng
thật”.

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Dương Thị Thu Hồng

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

Tất cả ngày một tinh xảo và hấp dẫn để phụ vụ người vẽ. Ngay thể loại bột
màu ngày nay được điều chế rất phong phú về chủng loại, như màu đỏ có rất
nhiều sắc đỏ khác nhau, xanh có rất nhiều sắc xanh biến đổi khác nhau. Từ bột
màu, người ta chế ra các loại sơn dầu, màu nước, sơn nước, sáp, phấn màu và để
sử dụng trong các ngành công nghiệp, ngành quảng cáo, sách, báo, v.v…
Màu mà chúng ta sử dụng để vẽ hiện nay rất phong phú do nền công nghiệp
hóa học ngày càng phát triển. Tuy nhiên, tất cả các màu đó đều được lấy từ thiên
nhiên mà tự bản thân nó đã chứa sẵn những tố chất về màu.
1.5. Chương trình Mĩ thuật Tiểu học hiện nay
1.5.1. Khái lược về Mĩ thuật
Mĩ thuật là môn nghệ thuật có ngôn ngữ riêng, muốn học hay hiểu đúng về
môn này cần phải hiểu ngôn ngữ của nó.
Mĩ thuật hiểu đơn giản là "Nghệ thuật của cái đẹp" ("mĩ" dịch theo tiếng
Hán-Việt, nghĩa là "đẹp").
Theo cách nhìn khác, từ "mĩ thuật" (đẹp + nghệ thuật) chỉ cái đẹp do con
người hoặc thiên nhiên tạo ra mà mắt người nhìn thấy được. Vì lý do này người
ta còn dùng từ "nghệ thuật thị giác" để nói về mĩ thuật. Ví dụ: vẻ đẹp của một
bức tranh, giá trị mĩ thuật của một công trình kiến trúc.
Theo từ điển từ vựng mỹ học của Étienne Souriau - 1990, tiêu chuẩn mĩ
thuật mang tính kinh viện gồm có: nhạy cảm, mang tới cho người thưởng thức
nhiều cảm xúc; diễn đạt tốt không gian trong tranh, thời gian; mức độ diễn tả đạt

ng ụng Sn t ti nh cao v ch tỏc, cỏch to dỏng v ngh thut trang trớ
chm khcTrong thi kỡ ny, m thut nc ta ó to c nn múng vng
chc tn ti ngm qua s xõm lc v ng hoỏ dõn tc ca thc dõn Phng
Bc, v t ú khụi phc, phỏt trin n nh cao qua cỏc cụng trỡnh kin trỳc,
iờu khc, gm, hi ho trong thi kỡ xõy dng - bo v quc gia phong kin
c lp (t u th k XI n u th k XX) cú th k tờn mt s cụng trỡnh tiờu
biu v kin trỳc nh: thnh Thng Long thi Lý( th k XI XII), Kinh ụ Hu
(th k XIX), chựa Mt Ct (th k XI XII), ỡnh ỡnh Bng (th k
XVIII),V iờu khc cú: tng pht A- di- (th k XVII), Thiu n mỳa

Dương Thị Thu Hồng

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

(chùa Hang, Yên Bái),…Hội hoạ có: Gà mái (tranh dân gian Đông Hồ), Chân
dung Nguyễn Trãi (chùa Bộc, Hà Nội),…
Nói như vậy để thấy rằng, mĩ thuật có từ rất sớm và nó gắn liền với đời
sống tinh thần của con người. Ngày nay khi xã hội càng phát triển, vật chất được
nâng cao thì nhu cầu về cái đẹp hay nói rộng hơn là nhu cầu về thẩm mĩ khiến
con người ta quan tâm, chú trọng nhiều hơn. Trong hệ thống giáo dục quốc dân,
môn Mĩ thuật được đưa vào chương trình học từ bậc mầm non với tên gọi là , ở
bậc Tiểu học từ lớp 1, 2, 3, 4, 5 môn Mĩ thuật học sinh có vở tập vẽ, lớp 4, 5 học
sinh có thêm sách giáo khoa. Mĩ thuật, học sinh còn tiếp tục học ở bậc phổ thông
trung học cơ sở. Và điều này góp phần hoàn thiện nhân cách con người, đạt mục
tiêu giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện về mọi mặt “đức – trí - thể

Chương trình có các phân môn:
- Vẽ theo mẫu
- Vẽ trang trí
- Vẽ tranh
- Tập nặn và tạo dáng
- Thưởng thức mĩ thuật
Dạy học Mĩ thuật ở Tiểu học, cần phải chú trọng đến giáo dục thẩm mỹ,
giáo dục cái đẹp và cảm xúc trước cái đẹp. Qua môn Mĩ thuật học sinh yêu thích
cái đẹp, tạo ra cái đẹp theo ý mình và áp dụng cái đẹp vào sinh hoạt, học tập hàng
ngày. Cái đẹp rất cần cho cuộc sống con người, nhưng để hiểu biết cái đẹp phải
được giáo dục từ tuổi còn thơ. Dạy mĩ thuật là góp phần tạo dựng môi trường
thẩm mỹ cho xã hội.
Theo đăc điểm tâm lý của học sinh Tiểu học, mà chương trình môn Mĩ
thuật cũng chia làm hai giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Ở lớp 1, 2, 3 Mỹ thuật cùng Âm nhạc, Thủ công gọi là Nghệ
thuật.
Thời lượng cho mĩ thuật: 35 tiết/năm (1 tuần học 1 tiết: mỗi tiết từ 35 đến
40 phút).
Học sinh có vở thực hành, không có sách giáo khoa.
Giáo viên có sách hướng dẫn.
- Giai đoạn 2: Ở lớp 4, 5 Mĩ thuật là môn học độc lập.
Thời lượng: 35 tiết/năm (1 tuần học 1 tiết; mỗi tiết từ 35 đến 40 phút)

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp



D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH


Khãa luËn tèt nghiÖp

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

- Mẫu vẽ là những hình, khối đơn giản hoặc các đồ vật, con vật quen thuộc.
- Vẽ được hình bằng nét; phân biệt được hình dáng, đặc điểm của mẫu.
Vẽ trang trí
- Tập vẽ các hoạ tiết trang trí; biết sắp xếp hoạ tiết trang trí; làm quên với ba
độ đậm nhạt chính: đậm, đậm vừa, nhạt.
- Vẽ màu vào các hình có sẵn.
- Trang trí được đường diềm, hình vuông đơm giản và vẽ màu theo ý
thíchéôc thể dùng thước, com-pa để vẽ nét thẳng hoặc nét cong).
Vẽ tranh
- Bước đầu biết nhận xét và chọn nội dung đề tài.
- Vẽ tranh về đề tài quen thuộc (sinh hoạt, học tập,…); vẽ hình, vẽ màu theo
ý thích.
Tập nặn và tạo dáng tự do
- Nhận xét về hình dáng, đặc điểm đối tượng sẽ nặn.
- Tập nặn và tạo dáng tự do theo yêu cầu của bài.
Thưởng thức mĩ thuật
- Xem tranh, tượng.
- Tập nhận xét theo gợi ý của giáo viên.
Thời lượng
- Mỗi tuần một tiết. Năm học có 35 tiết (trong đó có một tiết tổng kết).

Tr­êng §HSP Hµ Néi 2

+ Thưởng thức mĩ thuật

:

4 tiết

+ Tổng kết năm học

:

1 tiết

Tổng cộng

:

35 tiết/năm

Nhìn chung môn Mĩ thuật ở trường Tiểu học mang tính sơ khai, bước đầu
giúp các em có những kiến thức cơ bản về thẩm mỹ, qua môn Mĩ thuật học sinh
hiểu được cái đẹp, biết yêu cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào trong cuộc sống hàng
ngày. Từ đó góp phần hoàn thành mục tiêu chung của giáo dục Tiểu học.

D­¬ng ThÞ Thu Hång

K35A - GDTH