LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu khóa luận này được sự
giúp đỡ chỉ bảo tận tình của thầy Vũ Long Giang, em đã từng bước tiến
hành khóa luận này với đề tài: “ Vận dụng đồ chơi và trò chơi dân gian
vào giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non”.
Qua đây em xin gửi lời cảm ơn đến thầy Vũ Long Giang, các thầy
cô giáo trong khoa Giáo dục Tiểu học cùng các thầy cô trong trường Đại
học sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận này.
Với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như về kiến thức của bản
thân nên khoá luận này không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong
được sự chỉ bảo của các thầy cô
Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2012


Sinh viên

Ngô Thị Minh Phượng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các vấn đề
trình bày trong khoá luận không có ở bất kì công trình nghiên cứu nào.
Nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm


Hà Nội, Tháng 5 năm 2012
Tác giả khoá luận



11
1.4. Vai trò của giáo dục thẩm mỹ trong trường mầm non...............

12
2. ĐỒ CHƠI, TRÒ CHƠI DÂN GIAN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CỦA
TRẺ MẦM NON

14

2.1. Đồ chơi mẫu giáo
2.1.1. Khái niệm đồ chơi..................................................................
14
2.1.2. Ý nghĩa của đồ chơi............................................................... 14
2.1.3. Lịch sử phát triển của đồ chơi và tính chất của
nó………………..14


2.1.4. Phân loại đồ chơi.................................................................. 15
2.2. Trò chơi mẫu giáo.........................................................................
17
2.2.1. Ý nghĩa của trò chơi...............................................................
17
2.2.2. Phân loại trò chơi...................................................................
17
2.3. Đồ chơi, trò chơi dân gian............................................................. 19
2.3.1. Khái niệm đồ chơi dân gian, trò chơi dân gian.......................
19
2.3.2. Đồ chơi, trò chơi dân gian (sự hình thành và đặc điểm)..........
21


2. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI DÂN GIAN ĐỂ GIÁO
DỤC

THẨM

MỸ

CHO

TRẺ

MẦM

NON................................................................................................ 34

2.1. Tổ chức các ngày lễ, ngày hội ở trường mầm non..........................
34
2.2. Tổ chức các hoạt động vui chơi trò chơi dân gian ở trường mầm
non..39
2.3. Tổ chức cho trẻ các hoạt động tự làm các đồ chơi dân gian...........
45
2.4. Tổ chức các tiết học có sử dụng trò chơi, đồ chơi dân gian .........
50
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC THẨM


MỸ CHO TRẺ THÔNG QUA VIỆC VẬN DỤNG TRÒ CHƠI VÀ ĐỒ
CHƠI


trường

mầm

non

............................................................ 59
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM..............................
61
TÀILIỆU

THAM

KHẢO……………………………………………………63
PHỤ

LỤC

…………………………………………………………….

ẢNH


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài


Như chúng ta đã biết cái đẹp trong cuộc sống mang một ý nghĩa vô
cùng quan trọng. Hãy thử nghĩ xem nếu một buổi sáng khi bạn thức giấc
với một bầu không khí trong lành, thoáng đãng, cỏ cây, hoa lá tươi đẹp

càng làm cho nó trở nên xa vời với xã hội. Đối với trẻ em đặc biệt là trẻ
mầm non nếu như không được thường xuyên chơi và tiếp xúc với các loại
đồ chơi dân gian sẽ khiến cho việc giáo dục thẩm mĩ trở nên khiếm
khuyết, không được đầy đủ.
Xuất phát từ những lí do trên nên tôi đã chọn đề tài: “Vận dụng đồ
chơi và trò chơi dân gian vào giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mầm non”
2. Lịch sử nghiên cứu của đề tài:
Đồ chơi, trò chơi dân gian Việt nam rất phong phú và đa dạng.
Trên khắp các vùng miền ở đâu ta cũng có thể bắt gặp những đồ chơi, trò
chơi đặc trưng cho vùng miền đó. Nhận thấy được tầm quan trọng của trò
chơi, đồ chơi dân gian đối với trẻ mầm non, bộ môn đồ chơi trẻ em đã
được đưa vào hệ Sư phạm giáo dục mầm non từ bậc Trung cấp - Cao
đẳng-Đại học. Cũng có nhiều nghiên cứu, đề tài nghiên cứu, sách nghiên
cứu của các tác giả nói về lĩnh vực đồ chơi, trò chơi dân gian trẻ em cũng
như lĩnh vực giáo dục thẩm mỹ cho trẻ có thể kể đến:
Tác giả Đặng Nhật Hồng “ Tạo hình và phương pháp hướng dẫn
hoạt động tạo hình cho trẻ em – Làm đồ chơi – Quyển 1,2” NXB
ĐHQGHN 2006


Lê Thanh Thủy “ Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ
mầm non” NXB ĐHSP – ĐH 2008
Đào Thanh Âm – Trịnh Dân – Nguyễn Thị Hoài Đinh Văn Vang “
Giáo dục học mầm non ( Tập 3). NXB Đại học Sư phạm
Vũ Ngọc Khánh “ Trò chơi dân gian Việt Nam ( Dành cho trẻ em).
NXB Giáo dục Việt Nam
Tuy nhiên chưa có một đề tài cụ thể nào đi sâu nghiên cứu về vận
dụng đồ chơi, trò chơi dân gian mà cụ thể là đồ chơi và trò chơi dân gian
vào phát triển thẩm mỹ cho trẻ.
Như vậy với đề tài này tôi hy vọng sẽ đưa ra thêm một ý kiến mới

- Phương pháp phân tích


- Phương pháp tổng hợp
7. Cấu trúc của khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và
phụ lục.
Nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng đồ chơi
dân gian để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non
Chương 2: Các hình thức tổ chức hoạt động chơi thông qua việc
vận dụng đồ chơi, trò chơi dân gian vào giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm
non
Chương 3: Đề xuất một số biện pháp giáo dục thẩm mỹ cho trẻ
thông qua vận dụng đồ chơi dân gian ở trường mầm non


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1. GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẦM NON
1.1. Khái niệm thẩm mỹ
Dưới góc độ với con người nói chung trong mĩ học Mác xít, khái
niệm thẩm mỹ được hiểu theo hai nghĩa: Nghĩa hẹp là giáo dục có tính
trường quy về cái đẹp, giáo dục cho con người biết cảm thụ, đánh giá và
sáng tạo ra cái đẹp. Nghĩa rộng là sự giáo dục và tự giáo dục, phát huy
mọi năng lực bản chất con người theo quy luật của cái đẹp. Như vậy, giáo
dục thẩm mỹ tồn tại khắp nơi trong cuộc sống. Giáo dục thẩm mỹ đồng
nghĩa với sự hình thành thẩm mĩ. Giáo dục thẩm mỹ là nâng cao năng lực
thẩm mỹ ở mỗi người, trong đó việc bồi dưỡng các cảm xúc thẩm mỹ, thị
hiếu thẩm mỹ và lí tưởng thẩm mỹ. Không có những cảm xúc này thì con


nhiên, lao động đời sống xã hội, sinh hoạt và nghệ thuật. Bởi vì, thẩm mỹ
thuộc phạm trù quan hệ, đánh giá. Khi có quan hệ đến đối tượng thẩm
mỹ, cá nhân bộc lộ thái độ của mình qua sự đánh giá. Thái độ trong tâm lí
học được lí giải như là mối quan hệ giữa con người với hiện thực. Tất
nhiên thái độ phản ánh cả tập hợp động cơ, tình cảm ý thức. Thái độ thẩm
mỹ của trẻ với thế giới xung quanh là một hệ thống hoàn chỉnh của
những mối liên hệ cá nhân, có chọn lọc của trẻ với những phẩm chất mỹ
học của xung quanh. Thái độ thẩm mỹ của trẻ bao gồm phản ừng xúc
cảm của trẻ với cái tuyệt vời, cái đẹp, những xúc cảm lành mạnh; hoạt
động sáng tạo của trẻ, nguyện vọng biến đổi xung quanh vừa sức mình,
cũng nhu đánh giá những sự kết hợp đẹp đẽ hài hòa về màu sắc âm
thanh…
Cùng với các công trình nghiên cứu khác, trong công trình nghiên
cứu của Savin N.V về bản chất của giáo dục thẩm mỹ và vai trò của nó
trong sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ em. Theo ông, giáo dục thẩm
mỹ là giáo dục năng lực tri giác và hiểu đúng cái đẹp trong hiện thực
(thiên nhiên, lao động, các quan hệ xã hội, hành vi của con người….)
trong nghệ thuật; là phát triển các quan điểm thị hiếu tình cảm, nhu cầu
và năng lực tham gia xây dựng cái đẹp trong nghệ thuật và trong cuộc
sống.
Các nhà giáo dục học mẫu giáo ở Việt Nam cũng nhấn mạnh:
“Giáo dục thẩm mỹ là một quá trình tác động có mục đích và có hệ thống
vào nhân cách của trẻ nhằm phát triển năng lực cảm thụ và nhận biết cái
đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên và trong đời sống xã hội, giáo dục
lòng yêu cái đẹp và đưa cái đẹp vào trong đời sống một cách sáng tạo”.


1.4. Vai trò của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ trong trường mầm non.
Tuổi mẫu giáo là thời kì nhạy cảm với những “cái đẹp”xung

- Giáo dục thẩm mỹ có mối liên hệ mật thiết với giáo dục đạo đức
và giáo dục trí tuệ. Cảm xúc thẩm mỹ không những được xây dựng trên
cơ sở cảm thụ cái đẹp mà cón trên cơ sở hiểu biết sâu sắc nội dung tư
tưởng của tác phẩm nghệ thuật. Những cảm xúc thẩm mỹ có ảnh hưởng
lớn đến bộ mặt đạo đức của con người và làm cho tính cách của con
người thêm cao thượng. Cảm xúc thẩm mỹ làm phong phú thêm cuộc
sống của trẻ, góp phần giáo dục tính lạc quan yêu đời của các em. Khêu
gợi ở các em tính tích cực sáng tạo và ảnh hưởng đến việc hình thành mối
quan hệ của các em với cuộc sống và những người xung quanh. Giáo dục
thẩm mỹ lam cho sự tự giác được sắc bén hơn, giúp cho việc hiểu cái đã
tự giác được sâu sắc hơn và góp phần phát triển năng lực nhận thức của
con người.
- Giáo dục thẩm mỹ có liên hệ trực tiếp với giáo dục lao động và thể
dục.

Bản thân lao động được tổ chức tốt là một phương tiện giáo

dục thẩm mỹ. Toàn bộ vẻ đẹp của hoàn cảnh và tổ chức quá trình lao
động có tác dụng năng suất lao động. Sức khỏe và phát triển thể lực tốt,
tư thế đẹp bao giờ cũng gây ra cảm giác đẹp mặt và các tác dụng thẩm
mỹ đến sự phát triển chung về mặt tinh thần của con người. Vẻ đẹp của
các thao tác, các vận động, của nhịp điệu kích thích hứng thú của trẻ đối


với việc tập thể dục và thể thao.
Với tất cả những ý nghĩa trên, giáo dục thẩm mỹ là một bộ phận
của giáo dục xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng vào việc hình thành
nhân cách phát triển toàn diện. Giáo dục thẩm mỹ cần được tiến hành
ngay ở lứa tuổi mẫu giáo. Các hình tượng nghệ thuật tác động vô cùng
mạnh mẽ đến trẻ em. Bởi vì trẻ cảm thụ nhờ tư duy trực quan hình tượng

vừa là đối tượng thờ cúng, vừa là đồ chơi cho trẻ chơi. Đến thời kỳ trung
cổ ở Pháp, Đức đã sản xuất đồ chơi cho trẻ em ( như bàn ghế, khối gỗ ,
cái giỏ con v.v…). Vào thế kỷ 17 – 18, đồ chơi được sản xuất từ nhiều
nguyên liệu khác nhau cho trẻ em quý tộc, đồ chơi rất đắt tiền, đồ chơi
quý hiếm. Những loại đồ chơi này phù hợp cho trang trí chứ không dùng
để cho trẻ chơi. Từ thế kỷ 19 trở đi, ở các nước phương Tây đã sản xuất
ra nhiều loại đồ chơi hiện đại, bên cạnh những đồ chơi công nghiệp thì đồ
chơi dân gian vẫn được bảo tồn như ở Trung Quốc, Ấn Độ, Liên Xô cũ,
Việt Nam…Điều dáng lưu tâm ở đây là, đồ chơi mang tính lích sử và
tính giai cấp. Đồ chơi đa dạng về chủng loại và nó thực sự đáp ứng nhu
cầu vui chơi của trẻ mẫu giáo.


2.1.4. Phân loại đồ chơi
Có nhiều nhà giáo dục đã quan tâm đến vấn đề phân loại đồ chơi ,
sau đây là một số cách phân loại đồ chơi mẫu giáo.
- A. Sự phân loại đồ chơi của A.X.Macarencô
Ông chia đồ chơi làm ba nhóm:
Nhóm 1: Đồ chơi làm sẵn ( búp bê, tàu thủy , ô tô…): nhóm đồ
chơi này có tác dụng làm nảy sinh ý định chơi giúp trẻ chú ý đến những
thao tác kỹ thuật với đồ chơi.
Nhóm 2: Đồ chơi làm dở chừng (các bức tranh cắt nhỏ để xếp
hình, bộ mẫu ghép hình v.v…) nhóm đồ chơi này giúp trẻ làm việc có kế
hoạch, có trình tự, đòi hỏi tư duy lôgic nhưng làm nhiều lần gây ra nhàm
chán cho trẻ.
Nhóm 3: Đồ chơi là vật liệu chơi( đất sét, cát, bìa, mẩu gỗ, hột, hạt
que…) phát huy tính tự lập và phát triển óc sáng tạo cũng như trí tưởng
tượng của trẻ.
Thực tế đã khẳng định rằng, không nên tách rời 3 nhóm riêng rẽ
mà nên kết hợp chúng với nhau khi tổ chức cho trẻ chơi và cô giáo cần


Nhóm 3: Đồ chơi học tập
Nhóm 4: Đồ chơi cho các trò chơi vận động, trò chơi thể thao.
Nhóm 5: Đồ chơi kỹ thuật
Nhóm 6: Đồ chơi hài hước, giải trí múa rối.
Nhóm 7: Đồ chơi phát ra âm thanh
Nhóm 8: Vật liệu chơi và đồ chơi tự tạo
Cách phân loại này giúp cho việc lựa chọn đồ chơi để tiến hành
từng loại đồ chơi thuận lợi, chọn có hệ thống đối với trẻ mẫu giáo. Mặc
dù vậy nó vẫn ít nhiều mang tính ước lệ.
2.2. Trò chơi mẫu giáo
2.2.1. Ý nghĩa của trò chơi
Đối với trẻ mầm non trò chơi là hoạt động không thể thiếu chính vì
vậy trò chơi cho trẻ phải đa dạng, phong phú, hấp dẫn phù hợp với tâm lí
của trẻ. Khi chơi trẻ sẽ phát huy hết khả năng vốn có của trẻ qua đó củng
cố vốn kiến thức sẵn có, mở rộng kinh nghiệm cho trẻ. Trò chơi có ý
nghĩa vô cùng đối với trẻ là phương tiện để giáo dục và phát triển toàn
diện cho trẻ mầm non. Vì khi chơi trẻ sẽ phát huy hết khả năng vốn có
của trẻ để chơi, để cảm nhận từ đó sẽ giúp trẻ củng cố và mở rộng kinh
nghiệm.
2.2.2. Phân loại trò chơi


Trò chơi của trẻ mẫu giáo rất đa dạng và phong phú về nội
dung, tính chất cũng như cách thức tổ chức chơi, do đó việc phân loại
trò chơi một cách chính xác gặp rất nhiều khó khăn.
a. Phân loại trò chơi theo chức năng giáo dục và phát triển
Đại diện cho kiểu phân loại này là hai nhà giáo dục học Ph.Phrebe
và Môntexôri (Ý). Các tác giả chia trò chơi thành ba nhóm:
- Nhóm 1: Gồm các trò chơi nhằm phát triển và rèn luyện các giác