Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................2
I. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN.......................3
1. Bản chất của kinh tế tư nhân..................................................................3
2. Tính tất yếu tồn tại kinh tế tư nhân ở Việt Nam.....................................4
3. Vai trò của kinh tế tư nhân.....................................................................8
II. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN ......................13
1. Thực trạng phát triển...........................................................................13
2. Nguyên nhân.......................................................................................18
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN ...........19
1. Những thuận lợi và khó khăn trong phát triển kinh tế tư nhân..........19
2. Một số giải pháp phát triển kinh tế tư nhân........................................22
2.a Các vấn đề kinh tế vĩ mô...................................................................22
2.b Các vấn đề kinh tế vi mô...................................................................27
IV. KẾT LUẬN......................................................................................29
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
LI M U

Trong xu th ton cu húa hin nay,c bit l vn hi nhp nn kinh t th
gii ó v ang t ra nhng c hi cng nh nhng thỏch thc i vi nn kinh t
Vit Nam.Vit Nam ó v ang cú nhng bc tin vng chc trong vic phỏt trin
nn kinh t th trng ng hng xó hi ch ngha,hi nhp cựng th gii bng vic
phỏt huy ni lc ng thi tranh th cỏc ngun lc bờn ngoi thụng qua vic phỏt
huy sc mnh ca cỏc thnh phn kinh t.Trong ú phi k n s úng gúp quan
trng ca thnh phn kinh t t nhõn trong vic phỏt trin nn kinh t.
Hi ngh ln th 5 ban chp hnh trung ng khúa IX khng nh: kinh t t
nhõn l mt b phn cu thnh quan trng ca nn kinh t quc dõn.Phỏt trin kinh t
t nhõn l vn chin lc lõu di trong phỏt trin kinh t nhiu thnh phn nh
hng xó hi ch ngha.

phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước.
Kinh tế tư nhân là một loại hình Kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản
xuất, gắn liền với lao động cá nhân người chủ sở hữu và lao động làm thuê.
Kinh tế tư nhân ra đời, tồn tại và phát triển trong những điều kiện kinh tế xã hội
nhất định, do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quyết định. Như vậy bản
chất của lọai hình kinh tế này đó là dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.
Người sở hữu tư liệu sản xuất là người chủ và họ luôn có xu hướng tối đa hóa lợi ích
mà mình thu được vì vậy họ phải bóc lột sức lao động của công nhân làm thuê.
Mỗi phương thức sản xuất có một quy luật kinh tế tuyệt đối, quy luật phản ánh
mối quan hệ kinh tế bản chất nhất của phương thức sản xuất đó. Trong phương thức
sản xuất tư bản chủ nghĩa thì chế tạo ra giá trị thặng dư là quy luật tuyệt đối của nó.
Thật vậy giá trị thặng dư, phần giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động của công
nhân làm thuê tạo ra và bị nhà tư bản chiếm đoạt phản ánh mối quan hệ kinh tế bản
chất nhất của chủ nghĩa tư bản – quan hệ bóc lột lao động làm thuê. Mục đích của
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
sản xuất tư bản chủ nghĩa không phải là giá trị sử dụng mà là sản xuất ra giá trị thặng
dư, là nhân giá trị lên. Theo đuổi giá trị thặng dư tối đa là mục đích và động cơ thúc
đẩy sự hoạt động mỗi nhà tư bản, cũng như toàn bộ xã hội tư bản. Các nhà tư bản
luôn được bộ máy chính quyền tư bản bảo vệ lợi ích nên họ đã tìm đủ mọi cách để
bóc lột giá trị thặng dư như tăng cường độ lao động, kéo dài thời gian lao động, tăng
năng suất lao động… Chủ nghĩa tư bản ngày nay tuy có những điều chỉnh nhất định
về hình thức sỏ hữu,quản lí, phân phối để thích nghi với điều kiện mới nhưng về bản
chất thì không thay đổi. Nhà nước tư bản hiện nay tuy có tăng cường can thiệp vào
đời sống kinh tế xã hội nhưng về cơ bản nó vẫn là bộ máy thống trị của giai cấp tư
sản. Xét trong điều kiện quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay thì kinh tế
tư nhân chịu sự kiểm soát quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa nên không còn
hoàn toàn giống như kinh tế tư nhân trong xã hội tư bản chủ nghĩa. Khái niệm kinh tế
tư bản tư nhân chỉ xuất hiện gắn liền với sự hình thành và phát triển phương thức sản
xuất tư bản chủ nghĩa. Quá trình đổi mới ở nước ta với sự xuất hiện và phát triển các

sai cho đế quốc phong kiến thì Nhà nước cải tạo bằng cách quốc hữu hóa hay tịch thu
toàn bộ tài sản biến thành sở hữu Nhà nước.
Tuy nhiên trong giai đoạn này ngay cả ở trong nghiệp là nơi diễn ra quá trình xóa
bỏ tư nhân mạnh nhất nhưng sở hữu tư nhân vẩn còn tồn tại,trong thời gian này
những ngừơi không vào tập thể hợp tác xã, làm ăn cá thể, tiểu thương… thường
không được coi trọng, bị phân biệt trong nhiều việc.
* Từ sau đại hội VI kinh tế tư nhân được thừa nhận tồn tại khách quan lâu dài có
lợi cho quốc kế dân sinh trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Hội nghị lần thứ 5 BCH trung ương khóa IX khẳng định: “ Kinh tế tư nhân là
một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Phát triển kinh tế tư
nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển kinh tế nhiều thành phần định
hướng xã hội chủ nghĩa”.
Tuy nhiên trong thời kỳ hiện nay về mặt tâm lý vẫn còn nhiều người nghi ngờ về
tầm quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, họ vẫn giữ quan niệm cũ trước đổi mới
cho rằng không nên phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế tư nhân đi liền với sự bóc lột
của tư bản, kinh tế tư nhân là một rào cản trong con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
của chúng ta. Điều này đã tạo nên tâm lý lo ngại cho một bộ phận không nhỏ trong
xã hội và tạo thành một rào cản về mặt tâm lý trong việc xây dựng phát triển kinh tế
tư nhân theo đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước. Việc Đảng và Nhà nước
ta chủ trương xây dựng phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã
hội chủ nghĩa là một việc làm đúng đắn, thể hiện tầm nhìn sâu, rộng, xuyên suốt của
Đảng. Việc xây dựng đường lối chủ trương của Đảng đã gắn với thực tế, xuất phát từ
thực tế phù hợp với điều kiện và tình hình phát triển của Việt Nam. Xuất phát từ thực
tế thì nhà nước ta đã khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân trong gần 20 trở lại đây
vì sự tồn tại phát triển của kinh tế tư nhân hay phát triển nền kinh tế thị trường trong
thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay là một sự tất yếu khách
quan xuất phát từ những lý do sau:
Thứ nhất: phù hợp với thực trạng của lực lượng sản xuất phát triển chưa đồng

Thứ hai: trong quá trình phát triển do điều kiện lịch sử đã để lại nhiều thành phần
kinh tế như thành phần kinh tế tư nhân, thành phần kinh tế cá thể tiểu chủ, thành
phần kinh tế tự nhiên của đồng bào dân tộc ở dẻo cao phía bắc và tây nguyên… mà
chúng ta không thể cải biến nhanh được. Hơn nữa sau nhiều năm cải tạo và xây dựng
quan hệ sản xuất mới mới đã xuất hiện thêm một số thành phần kinh tế mới: thàh
phần kinh tế Nhà nước,thành phần kinh tế tập thể, thành phần kinh tế tư bản nhà
nước… các thành phần kinh tế này tồn tại khách quan và có quan hệ với nhau.
Thứ ba: phát triển kinh tế nhiều thành phần là phù hợp với xu thế phát triển kinh
tế khách quan của thời đại ngày nay, thời đại các nước hướng về phát triển kinh tế thị
trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước. Quá trình toàn cầu hóa kinh tế đang diễn
ra mạnh mẽ trên toàn thế giới, đây là quá trình phát triển tất yếu của lịch sử nhân
loại, nó tác động đến tất cả các quốc gia trên thế giới. Việc phát triển kinh tế thị
trường sẽ giúp Việt Nam có những cơ hội to lớn để thúc đẩy phát triển kinh tế trong
quá trình hội nhập với thế giới. Chúng ta đang đàm phán để được gia nhập tổ chức
WTO vì vậy nếu chúng ta không phát triển thị trường thì chúng ta sẽ không thể cạnh
tranh được với các nước trên thế giới, dẫn tới việc lạc hậu, bị cuốn theo vòng xoáy
của toàn cầu hóa.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Thứ tư: phát triển kinh tế nhiều thành phần phù hợp với lòng mong muốn thiết
tha của người dân Việt Nam là được đem hết tài năng, sức lực để lao động làm giàu
cho đất nước và cho cả bản thân mình, làm cho cuộc sống ngày càng ấm no hạnh
phúc.
Thứ năm: phát triển kinh tế nhiều thành phần cho phép khai thác có hiệu quả nhất
các tiềm năng hiện có và đang còn tiềm ẩn trong nước, có thể tranh thủ tốt nhất sự
giúp đỡ từ bên ngoài nhằm phát triển kinh tế hướng vào mục tiêu tăng trưởng nhanh
và hiện đại hóa. Chỉ có phát triển nhiều thành phần kinh tế chúng ta mới có khả năng
huy động mọi tiềm năng về vốn, kỹ thuật, tiềm năng về con người, mới có thể áp
dụng nhanh chóng các thành tựu khoa học kỹ thuật để phát triển kinh tế và xây dựng
đất nước.

đầu tư nước ngòai.
Bảng đóng góp GDP của khu vực kinh tế tư nhân:
Chỉ tiêu Đơn
vị
Năm
1996
Năm
1997
Năm
1998
Năm
1999
Năm
2000
Tổng GDP toàn quốc Tỷ đ 272.036 313.623 361.017 399.943 444.140
1.khu vưc tư nhân - 77.481 87.475 98.625 106.029 119.337
% trong GDP toàn quốc % 28.48 27.89 27.32 26.51 26.87
2. hộ kinh doanh cá thể Tỷ đ 57.879 65.555 73.321 78.054 87.604
Tỷ trọng hộ trong GDP % 21.28 20.9 20.31 19.52 19.72
Tỷ trọng hộ trong khu
Vực kinh tế tư nhân
- 74.7 74.94 74.34 73.62 73.41
3. Doanh nghiệp tư nhân Tỷ đ 19.602 21.920 25.304 27.975 31.733
Tỷ trọng trong GDP % 7.21 6.99 7.01 6.99 7.14
Tỷ trọng trong khu vực
Tư nhân
% 25.3 25.06 25.66 26.38 26.59
Nguồn:Báo cáo tổng hợp tình hình và phương hướng,giải pháp phát triển kinh tế tư nhân. Ban kinh
tế trung ương ngày 26-11-2001
Trong 4 năm (2000-2003) tốc độ tăng trưởng của kinh tế tư nhân trong công nghiệp

103,6% kế hoạch và tăng 13% so với năm 2001.
* Kinh tế tư nhân có đóng góp rất lớn trong việc thu hút các nguồn vốn đầu tư xã
hội phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội.
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Trong 10 năm gần đây vốn đầu tư cho khu vực tư nhân tăng nhanh, chiếm tỷ lệ
cao trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Năm 1999 tổng vốn đầu tư khu vực kinh tế tư
nhân đạt 31.542 tỷ đồng chiếm 24.05% , năm 2000 đạt 55.894 tỷ đồng tăng 13.8% so
với năm 1999,chiếm 24.31% tổng số vốn đầu tư toàn xã hội,và trong gần 4 năm thực
hện luật doanh nghiệp số vốn các doanh nghiệp đầu tư là hơn 145.000 tỷ đồng. Đặc
biệt số vốn đăng kí giai đoạn 2000-2003 cao gấp 4 lần số vốn đăng kí 9 năm trước đó
(1991-1999). Vốn đầu tư của các doanh nghiệp dân doanh đã đóng vai trò là nguồn
vốn đầu tư chủ yếu đối với sự phát triển kinh tế địa phương. Nhờ vốn huy động được
từ thực hiện luạt doanh nghiệp cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội đã thay đổi theo hướng
tăng tỷ lệ vốn đầu tư trong nước, tăng tỷ lệ vốn đầu tư của khu vực dân doanh trong
tổng dầu tư toàn xã hội (Vốn đầu tư của dân cư và các doanh nghiệp từ chổ chiếm
20% năm 2000 tăng lên 23% năm 2001; 25.3% năm 2002 và trong năm 2003 khoảng
gần 27% trong đầu tư ).
* Khu vực kinh tế tư nhân tạo việc làm và góp phần xóa đói giảm nghèo:
Ở nước ta hàng năm có khoảng 1.5 triệu người đến độ tuổi lao động, gồm có lực
lượng thanh niên đến độ tuổi lao động, số học sinh tốt nghiệp phổ thông , trung học,
đại học , cao đẳng và dạy nghề. Ngoài ra còn có những lao động bị thât nghiệp do
sắp xếp lại sản xuất trong các nghành kinh tế quốc dân. Nếu chỉ thông qua các doanh
nghiệp Nhà nước thì sẽ không bao giờ tạo đủ công ăn việc làm cho những người có
nhu cầu lao động. Thực tế những năm qua cho thấy ở thời điểm cao nhất quốc doanh
củng chỉ thu hút được khoảng 2 triệu lao động/năm. Trong khi dó tính đến thời điểm
31-12-2000 số lượng lao động trong khu vực kinh tế tư nhân là4.643.884 người
chiếm 12% tổng số lao động xã hội, bằng 1.36 lần tổng số việc làm trong khu vực
kinh tế Nhà nước. Lao động của hộ kinh doanh cá thể là 3.802.057 người,của các
doanh nghiệp tư nhân là 841.787 người, trong 3 năm ( 2000-2002 ) các doanh nghiệp

tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Sự phát triển kinh tế tư nhân là nhân tố chủ yếu tạo môi trường cạnh tranh
giửa các thành phần kinh tế phá bỏ dần tính độc quyền của một số doanh nghiệp
nhà nước. Thể chế kinh tế thị trường ngày càng thích ứng hơn với cơ chế kinh tế
12