TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
L
LU
UẬ
ẬN
NV
VĂ
ĂN
NT
TỐ
ỐT
TN
NG
GH
HIIỆ
ỆPP C
CỬ
ỬN
NH
HÂ
ÂN
NL
LU
UẬ
ẬT
T
K
KH
m 22001100
Nhận xét của Giảng viên
hướng dẫn
Nhận xét của Giảng viên
phản biện
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................................. 6
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài........................................................................................ 7
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài......................................................................................... 8
4. Phương pháp nghiên cứu................................................................................................. 8
5. Kết cấu của đề tài............................................................................................................ 9
CHƯƠNG 1
TÌM HIỂU HÀNH VI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN ẢO
1.1 . Tìm hiểu chung về tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến ....................... 11
1.1.1. Khái niệm tài sản trong luật hiện hành............................................................... 11
1.1.2. Khái niệm về tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến........................ 12
1.2 . Khái quát về đặc điểm của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ................................... 15
1.3 . Dấu hiệu của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo ................................................... 17
1.4 . Một số đặc điểm của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo ....................................... 18
1.4.1. Đặc điểm về nhân thân ...................................................................................... 18
1.4.2. Đặc điểm về môi trường tác động lên người thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo..................................................................................................................... 18
1.5 . Hậu quả do hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo gây ra ........................................... 19
CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP HẠN CHẾ
NHỮNG HÀNH VI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN ẢO HÌNH THÀNH TRONG
CÁC TRÒ CHƠI TRỰC TUYẾN
3.1. Những giải pháp phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo
hình thành trong các trò chơi trực tuyến ............................................................................ 48
3.2. Những vấn đề liên quan xung quanh những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo..... 53
KẾT LUẬN ..................................................................................................................... 56
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................ 58
LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong giai đoạn hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và
những ứng dụng công nghệ cao vào đời sống ngày càng toàn diện thì những tiến bộ
khoa học kỹ thuật góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cũng
như năng suất lao động. Sự ra đời và phát triển của máy vi tính và các thiết bị kỹ
thuật hiện đại là một cuộc cách mạng chưa từng thấy về khoa học, công nghệ. Với sự
phát triển từng ngày, từng giờ, máy vi tính và các thiết bị kỹ thuật mới đã không
những thay đổi bộ mặt xã hội hiện đại mà còn góp phần hình thành những khái niệm
mới, những tư duy mới và những thói quen mới. Từ khi chỉ là công cụ dành cho
những nhà khoa học thì đến nay máy vi tính và các thiết bị kỹ thuật mới đã được sử
dụng như những phương tiện thiết yếu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong
kỷ nguyên thông tin, máy vi tính và mạng máy tính được coi là những nhân tố cốt
yếu của lực lượng sản xuất.
Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển đó, không thể phủ nhận những mặt tiêu
cực phát sinh từ máy tính đã, đang và sẽ tiếp tục làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển
chung của nhân loại. Tội phạm công nghệ cao cũng ra đời và phát triển nhanh chóng,
gây những thiệt hại nghiêm trọng cho xã hội, không chỉ nằm trong phạm vi một
vùng, lãnh thổ mà còn tác động đến toàn khu vực và thế giới. Trong quá trình vận
hưởng đến việc quản lý của cơ quan, tổ chức có liên quan chưa đạt hiệu quả, người
viết đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ngăn
chặn những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo nói riêng và tình hình tội phạm có
liên quan đến lĩnh vực này nói chung ở Việt Nam, từ đó có thể nâng cao khả năng
phát triển của ngành công nghiệp hiện đại, có tiềm năng phát triển và những đóng
góp to lớn vào sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Có thể nói, đây là việc làm
mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đề tài “Nguyên nhân và giải pháp ngăn chặn hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến” được viết với mục tiêu sau:
Trình bày những hiểu biết chung nhất về những vấn đề liên quan đến tài sản
ảo trong các trò chơi trực tuyến, như việc phân tích khái niệm, ý nghĩa, phạm vi hình
thành, những quy định pháp luật liên quan… và phân tích những hạn chế của tài sản
ảo để qua đó, có những hiểu biết chung nhất về tài sản ảo hình thành trong các trò
chơi trực tuyến.
Qua việc phân tích các số liệu, giúp chúng ta thấy được thực trạng tình hình sử
dụng Internet ở Việt Nam hiện nay, những vấn đề còn bỏ ngõ liên quan đến Internet,
game online, cũng như là việc phân tích các nhân tố tác động đến điều đó.
Từ những phân tích vừa nêu, người viết đề ra một số giải pháp nhằm giúp các
doanh nghiệp kinh doanh, các cơ quan quản lý và người sử dụng các dịch vụ giải trí
như game, Internet một cách hiệu quả hơn, từ đó có thể góp phần làm cho ngành
công nghiệp mới, tiềm năng mới này của Việt Nam phát triển tốt hơn.
3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đề tài này chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu đối với những đặc điểm, điều kiện
nguyên nhân dẫn đến những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo trong các trò chơi
trực tuyến, không đi sâu vào phân tích yếu tố cấu thành tội phạm hay những dấu hiệu
5. Kết cấu của đề tài
Đề tài “Nguyên nhân và giải pháp ngăn chặn hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến” bao gồm những phần sau:
- Mục lục, lời nói đầu, kết luận, tài liệu tham khảo.
- Bên cạnh mục lục, lời nói đầu, kết luận và tài liệu tham khảo là phần nội
dung chính của đề tài gồm các chương với kết cấu bao gồm:
+ Chương 1: Tìm hiểu chung về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tái sản ảo. Nội
dung chính của chương này là làm rõ khái niệm, những đặc điểm của tài sản ảo (phần
1.1), cũng như những đặc điểm về hành vi lưa đảo chiếm đoạt tài sản trong luật hình
sự hiện hành (phần 1.2). Ngoài ra, chương 1 còn đề cập đến dấu hiệu của hành vi lừa
đảo chiếm đoạt tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến (phần 1.3), môi
trường tác động đến người thực hiện hành vi lừa đảo (phần 1.4) và cuối cùng là
những hậu quả do hành vi đó gây ra (phần 1.5).
+ Chương 2: Nguyên nhân dẫn đến sự hình thành các hành vi lừa đảo chiếm
đoạt tài sản ảo. Đây được xem là phần trọng tâm của toàn bộ luận văn, trong đó
người viết tập trung đi sâu phân tích các vấn đề như: Nguyên nhân xuất phát từ người
thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực
tuyến (phần 2.1); Vai trò của người bị hại trong cơ chế thực hiện hành vi lừa đảo
chiếm đoạt tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến (phần 2.2). Và những
hạn chế về mặt pháp lý (phần 2.3). Từ những phân tích đó, người viết đã đề xuất một
số giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và ngăn chặn những tác
hại do hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo gây ra cũng như những giải pháp nhằm
nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý của Nhà nước và sự hoàn thiện của hệ thống văn
bản quy phạm pháp luật có liên quan đến vấn đề này (Chương 3).
Vì nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau như nguồn tài liệu
hạn chế, các số liệu đôi khi rất khó tổng hợp, đề tài có nhiều yếu tố không thuộc
chuyên ngành học tập của người viết (chẳng hạn về lĩnh vực công nghệ thông tin), đề
tài này là đề tài mới ở góc độ nghiên cứu của sinh viên khoa Luật Đại Học Cần
tập trung tìm hiểu khái quát về tài sản ảo và các hành vi lừa đảo chiếm đoạt liên quan
đến loại tài sản đặc biệt này.
1.1 . Tìm hiểu chung về tài sản ảo hình thành trong các trò chơi trực tuyến
1.1.1. Khái niệm tài sản trong luật hiện hành
Tài sản là một khái niệm quen thuộc đối với bất kỳ ai, bởi đơn giản tài sản là
công cụ của đời sống con người. Tuy nhiên, quan niệm pháp lý và quan niệm đời
thường về tài sản lại có đôi chút khác biệt. Về mặt pháp lý, nhận thức đúng về tài sản
và phân loại tài sản có vai trò rất quan trọng trong việc tạo lập các quy định pháp luật
và giải quyết các tranh chấp pháp lý...
Điều 172 Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 1995 quy định “Tài sản bao gồm vật
có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và các quyền tài sản”. Tiếp đó, Điều 163
Bộ luật dân sự 2005 (Bộ luật dân sự hiện hành) quy định: “Tài sản bao gồm vật, tiền,
giấy tờ có giá và các quyền tài sản”. Khái niệm tài sản theo Bộ luật dân sự 2005 đã
mở rộng hơn Bộ luật dân sự 1995 về những đối tượng nào được coi là tài sản, theo
đó, không chỉ những “vật có thực” mới được gọi là tài sản mà cả những vật được
hình thành trong tương lai, hay thậm chí các tài sản không cầm, nắm được, nhìn thấy
được như các tài sản hình thành trong các trò chơi trực tuyến cũng có thể được gọi là
tài sản… Chính do sự mở rộng hơn về phạm vi của tài sản trong Bộ luật dân sự 2005
đã cho phép các luật gia, các nhà nghiên cứu pháp luật có thể hiểu theo nhiều cách
khác nhau1. Tuy nhiên, cũng giống như Bộ luật dân sự 1995, Bộ luật dân sự 2005
cũng đưa ra khái niệm tài sản theo hình thức liệt kê, điều này đã không đáp ứng sự
phát triển của thực tiễn cuộc sống và gây ra sự tranh cãi về một số đối tượng như: tài
sản ảo trong game online, khoảng không, hệ thống khách hàng … có được coi là tài
sản trong pháp luật dân sự hay không? Chính điều này nên chăng đặt ra cho các cơ
quan lập pháp việc phải sửa đổi quy định phù hợp hơn trong Bộ luật dân sự theo
hướng khái quát hơn và đưa ra những tiêu chí để phân biệt đâu là tài sản, đâu không
phải là tài sản trong những trường hợp đặc biệt.
xuất và nhà cung cấp, dựa trên hợp đồng bản quyền cung cấp trò chơi ký kết giữa hai
bên. Trong ba quyền cấu thành nên quyền sở hữu, chỉ có quyền sử dụng thuộc về
người tham gia các trò chơi trực tuyến và vì thế không thể coi tài sản ảo thuộc sở hữu
của họ.
Ngoài vấn đề về quyền sở hữu, việc công nhận tài sản ảo còn gặp trở ngại về
mặt pháp lý trong giao dịch. Theo quy định về giao dịch tài sản tại điều 112 Bộ luật
Dân sự 2005, người tham gia giao dịch phải trên 18 tuổi. Trên thực tế, nhiều người
tham gia các trò chơi trực tuyến chưa đạt được điều kiện trên nhưng vẫn tiến hành
mua bán, trao đổi các đồ vật, nhân vật trong game một cách thoải mái.
Vì tính phức tạp của tài sản ảo, việc có ngay một biện pháp quản lý toàn diện
theo hướng "quyền đối vật" truyền thống là không thể vì những bế tắc khi áp dụng
Bộ luật Dân sự 2005. Có nên chăng xây dựng lại khái niệm "quyền tài sản" trong
Luật dân sự Việt Nam3 hay đề xuất hướng bảo hộ cho các tài sản ảo theo quyền đối
nhân, vì biện pháp này sẽ giải quyết xung đột giữa những cá nhân khi thỏa thuận thực
hiện một công việc. Tuy nhiên, hướng giải quyết này cũng có những hạn chế vì
không giải quyết được tận gốc vấn đề là bảo hộ cho tài sản ảo.
"Mặt khác, bản thân quyền đối nhân cũng chưa được quy định rõ ràng trong
các văn bản pháp luật" - Tiến sĩ Trần Thị Thơ, chuyên viên Vụ Pháp luật dân sự, Bộ
Tư pháp, phát biểu. Bà cũng đề xuất nên có một Nghị định của Chính phủ căn cứ
theo khoản 2, điều 56 của Bộ luật Ban hành văn bản pháp luật4.
Theo ý kiến của các chuyên gia, các trò chơi trực tuyến là một trong những
dịch vụ ứng dụng trên Internet hoàn toàn mới và cơ quan Nhà nước không thể lảng
tránh trách nhiệm quản lý. Thực tế những cuộc mua bán, trao đổi những đồ vật trong
game đã diễn ra sôi động từng ngày từng giờ. Tuy hiện tại những biểu hiện tiêu cực
chưa thể thông kê hết những hậu quả một cách chính xác, cụ thể nhưng sự phát triển
tự do trong một thời gian dài sẽ dẫn đến hậu quả đáng tiếc như tại một số nước lân
cận như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan: các tội phạm hình sự có nguyên nhân đến
game online, nạn “ghiền” game online5, cụ thể gần đây là vụ Trung Quốc vừa tuyên
hoàn toàn có thể bị chiếm hữu, một người sử dụng sẽ loại trừ khả năng sử dụng của
người khác.
Người đại diện của Bộ Thương mại cũng khẳng định ở thời điểm hiện tại,
những tài sản dạng này hoàn toàn không trái với Bộ luật Dân sự 2005 và luật này chỉ
không áp dụng được bởi vấn đề quá mới. Tính "không tương thích" của tài sản ảo với
các quy định pháp luật hiện hành cũng được đại diện của Bộ Tư pháp cụ thể hóa
trong các tham luận của mình7, nên chăng khái niệm tài sản cũng thay đổi: “từ hữu
hình tới vô hình. Tài sản ảo lúc đó cũng là tài sản và những tài sản ảo có được do
lao động hợp pháp, trao đổi, mua bán thì nên thừa nhận pháp lý tài sản ảo để hỗ trợ
phát triển thế giới ảo với nhiều lợi ích to lớn. Trong game online cũng vậy, người
chơi bỏ công sức ra để luyện game và nhận được những vật phẩm có giá trị, đó là
lao động chính đáng và người chơi mua bán, trao đổi những vật phẩm này với nhau.
6
7
http://www.tin247.com/trung_quoc_bo_tu_11_ke_lua_dao_tren_game_online-4-21526916.html
http://vietbao.vn/Vi-tinh-Vien-thong/Van-de-tai-san-ao-phai-dat-trong-thuc-te-cuoc-song/10954894/220/
Vì thế những tài sản ảo cần được công nhận”. Như vậy, mặc dù hiện nay tài sản ảo
trong game online đang trở thành một vấn đề bức xúc cho xã hội khi có hàng loạt
cuộc mua bán có giá trị tiền tỷ đã diễn ra, những vụ tranh chấp dẫn đến vi phạm pháp
luật... Nhưng vẫn chưa thể kết luận được nó là tài sản hay không là tài sản theo như
pháp luật quy định. Tất cả vẫn còn phải chờ Bộ Thông tin và Truyền thông nghiên
cứu, lấy ý kiến từ các cá nhân, cơ quan, tổ chức,… trong xã hội, sau đó tiến hành
xem xét và đưa ra kết luận cuối cùng8.
Theo luật sư Nguyễn Hoàn Thành của văn phòng Luật sư Phạm và Liên danh9,
dù các phạm trù ảo trong game chưa có luật điều chỉnh, song nếu đã dẫn đến những
hệ lụy đời thường thì những gì xảy ra trong đời thực vẫn có thể áp dụng Luật dân sự
hay hình sự như bình thường. “Tất nhiên, trong quan hệ con người với nhau ở thế
hành vi, nên đặc điểm nổi bật của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản là thủ đoạn gian
dối của người thực hiện hành vi. Hành vi lừa dối là hành vi đưa những thông tin giả,
người thực hiện biết đó là thông tin giả nhưng mong muốn người khác tin đó là sự
thật. Hành động lừa dối được thể hiện qua lời nói, qua việc xuất trình giấy tờ sai sự
thật hoặc qua những việc làm cụ thể.
Ở mỗi hình thức người phạm tội có những thủ đoạn thực hiện khác nhau.
Những thủ đoạn thực hiện cụ thể không có ý nghĩa về mặt định tội. Đã là hành vi lừa
dối thì đã thực hiện bằng thủ đoạn nào cũng đều có thể là hành vi phạm tội của tội
lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Hành vi lừa dối trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được
thực hiện nhằm thực hiện việc chiếm đoạt. Những hành vi lừa dối nhằm mục đích
khác có tính tư lợi cũng không phải là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Mà tùy vào
trường hợp cụ thể, người có hành vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sử dụng
trái phép tài sản hoặc chỉ là quan hệ dân sự, kinh tế11…
Hành vi chiếm đoạt trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có hai hình thức thể
hiện cụ thể:
Nếu tài sản bị chiếm đoạt đang trong sự chiếm hữu của chủ tài sản thì
hình thức thể hiện cụ thể của hành vi chiếm đoạt là hành vi nhận tài sản từ người bị
lừa dối. Vì đã tin tưởng vào thông tin của người thực hiện hành vi lừa dối nên người
bị lừa dối đã giao nhầm tài sản. Khi nhận được tài sản cũng là lúc người thực hiện
hành vi lừa đảo đã làm chủ được tài sản định chiếm đoạt và người bị lừa đã mất khả
năng làm chủ tài sản đó trên thực tế. Việc lừa đảo coi là hoàn thành ở thời điểm
người thực hiện hành vi lừa đảo đã chiếm được tài sản.
Nếu tài sản bị chiếm đoạt đang ở trong sự chiếm hữu của người có
hành vi lừa đảo thì hình thức thể hiện cụ thể của hành vi chiếm đoạt là hành vi giữ lại
lệch thông tin nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác. Việc chiếm đoạt tài
sản là kết quả của hành vi gian dối, có thể là do người giữ tài sản do tin nhằm
vào sự gian dối mà giao tài sản, có thể là hành vi chiếm đoạt tài sản bằng việc
làm sai lệch thông tin, thông số kỹ thuật…
Mặt chủ quan: thường là lỗi cố ý trực tiếp, mục đích vụ lợi (nhằm chiếm đoạt
tài sản), tuy nhiên trong một số trường hợp là do lỗi cố ý gián tiếp, như trường
hợp do sự sai sót trong quản lý của hệ thống điều hành, nhà cung cấp dịch vụ
dẫn đến xuất hiện nhiều lỗi kỹ thuật, lỗi chương trình, làm cho người thực hiện
hành vi chiếm đoạt có cơ hội và điều kiện thực hiện.
Chủ thể: do đây chưa là một cấu thành tội phạm hoàn chỉnh nên chưa thể xác
định được chủ thể có thể thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vì trong
thực tế người sử dụng các dịch vụ, các phương tiện kỹ thuật có liên quan đến
tài sản ảo bao gồm nhiều độ tuổi, kể cả trẻ em chưa thành niên. Nhưng nhìn
chung, đa phần thì hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo do người đã thành
niên và có những kiến thức, hiểu biết nhất định về lĩnh vực này gây ra.
1.4 . Một số đặc điểm của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo
Tài sản ảo, như tác giả đã trình bày ở phần trên, là một khía cạnh được xét đến
trong phạm vi môi trường nhất định, có những hạn chế và nhiều đặc điểm khác biệt
với những tài sản trong cuộc sống xã hội và những quy định pháp lý hiện tại về tài
sản, vì thế những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo cũng có những đặc điểm
riêng biệt, đa dạng. Trong đó, những đặc điểm về nhân thân người có hành vi lừa đảo
và môi trường thực hiện là một trong những đặc điểm quan trọng.
1.4.1. Đặc điểm về nhân thân
Có trình độ hiểu biết nhất định đối với các ứng dụng công nghệ thông tin,
thành thạo việc sử dụng máy vi tính và các thiết bị kỹ thuật khác
Thường là các đối tượng trẻ, muốn chứng tỏ mình trong giới chuyên nghiệp
sống con người nhất định, trong phạm vi của mình, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo cũng gây ra những hậu quả không nhỏ và những hệ lụy của nó đang ngày
một mở rộng và có tính chất nghiêm trọng hơn, nói một cách khác, tuy tài sản ảo chỉ
tồn tại trong một phạm vi môi trường nhất định nhưng không có nghĩa là nó không có
bất cứ tác động nào đối với môi trường xã hội thực tế hay các lĩnh vực khác của đời
sống. Thực tế cho thấy, chính từ những vấn đề liên quan đến tài sản ảo đã tác động
vào đời sống thực tế như việc đẩy mạnh các dịch vụ giải trí, thông tin đã tạo điều
kiện thúc đẩy sự phát triển của công nghệ thông tin nói chung và các lĩnh vực kinh tế
xã hội liên quan cũng có những chuyển biến mạnh mẽ, điển hình như việc phát triển
các game trực tuyến online thì cùng với đó là sự xuất hiện của rất nhiều nhà đầu tư,
cung cấp, phát hành, mạng lưới internet, các dịch vụ kinh doanh internet… cũng tăng
nhanh.
Ở một khía cạnh khác, cũng không thể phủ nhận là việc xuất hiện nhiều loại tội
phạm, hành vi phạm tội mới cũng ngày càng tăng, liên quan trực tiếp đến tài sản ảo
thì hành vi lừa đảo chiếm đoạt cũng không phải là ít và hậu quả mà nó gây ra chưa
được nhìn nhận một cách chính xác.
- Giá trị “thực” do lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo thực hiện: Mặc dù hiện nay trên
thực tế còn nhiều ý kiến cho rằng không thể xác định giá trị của các loại tài sản ảo do
các đặc điểm đặc biệt của nó, nhưng nếu nhìn nhận sự việc ở góc độ những tác động
của vấn đề tài sản ảo đến thực tế đời sống xã hội thì đó sẽ là một con số không thể
tưởng tượng nổi. Có rất nhiều trường hợp liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo mà giá trị thực tế của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo có thể là vài
triệu, vài chục triệu hay lên đến vài tỷ, vài trăm tỷ đồng và thậm chí còn nhiều hơn
nữa, chẳng hạn như vụ Lừa bán dự án nhà “ảo”, chiếm đoạt 254 tỷ đồng12, vụ trộm
12
http://tin247.ipvnn.com/Phap-luat/lua-ban-du-an-nha-ao-chiem-doat-254-ty-dong-37139C.ipvnn.
1000 viên Long châu trong trò chơi Thế giới hoàn mỹ do Lê Quý Hải thực hiện đã
13
http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Trom-1000-vien-long-chau-trong-game-The-gioi-Hoanmy/11152402/218/.
Trong tình hình xã hội có những chuyển biến phức tạp về tội phạm nói chung
cũng như sự thay đổi của các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo nói riêng thì việc
nhanh chóng thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế và phòng ngừa là hết sức cần
thiết. Trong giới hạn nhất định của đề tài này, tác giả mong muốn góp một phần nhỏ
vào việc cảnh báo những hành vi phạm tội đã, đang và có thể sẽ xảy ra trong thời
gian tới nếu hiện tại chúng ta chưa thật sự có những biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn
và làm giảm bớt những yếu tố, nguyên nhân dẫn đến những hành vi phạm tội đó, đặc
biệt là ở những góc độ mà pháp luật chưa điều chỉnh hoặc chưa thật sự phát huy hiệu
quả về việc thực thi pháp luật như trong vấn đề tài sản ảo hiện nay.
Cách đây hơn một trăm năm C.Mác đã nói: “Người làm luật thông thái cần
phải phòng ngừa tội phạm làm sao để khỏi phải trừng phạt chúng”14, đây chính là nội
dung xã hội cơ bản của vấn đề phòng ngừa tội phạm, vì vậy việc tìm hiểu những
nguyên nhân, điều kiện, yếu tố nào… dẫn đến các hành vi phạm phạm tội để có
những biện pháp, quy định hợp lý nhằm giảm thiểu những hành vi phạm tội đó cũng
như những hậu quả nguy hiểm cho xã hội là một yêu cầu chung của Nhà nước, pháp
luật và xã hội. Và những yếu tố, điều kiện và những nguyên nhân nào dẫn đến các
hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo đã và đang diễn ra trong cuộc sống sẽ được tác
giả tập trung phân tích trong Chương hai của đề tài này.
14
C.Mác và Ănghen: Toàn tập. Xuất bản lần 2, tập I, Matxcơva 1954, tr.131 (bản dịch tiếng Nga).
CHƯƠNG 2
15
GS.T S Nguyễn Xuân Yêm: Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam thời kỳ đổi mới, NXB Công An
Nhân Dân, tr.21.
này là những trò chơi có nhiều người chơi (MMOG – Massively Multiplayer), bao
gồm: Trò chơi trực tuyến nhập vai (MMOPRG – Massively Multiplayer Online RolePlaying Games) và trò chơi trực tuyến thông thường (Casual Games)”, theo đó, có
thể thấy thông qua các trò chơi trực tuyến, người tham gia có thể là bất cứ ai, độ tuổi
nào họ cũng có thể tương tác với những người chơi khác. Trò chơi trực tuyến là một
dạng “thế giới ảo” mà thông qua đó, người chơi có thể tạo cho mình một diện mạo,
cách sống hoàn toàn khác ngoài thực tế. Không thể dựa vào những thông tin qua các
trò chơi trực tuyến mà có thể xác định được người chơi, do vậy, lợi dụng đặc điểm
này mà những chủ thể thực hiện các hành vi lừa đảo,chiếm đoạt tài sản thường rất tự
tin khi thực hiện do sự khó kiểm soát của nhà cung cấp, quản lý các trò chơi trực
tuyến, hay thậm chí nếu phát hiện thì cũng khó có thể tiến hành các biện pháp để xử
lí phù hợp do gặp phải các khó khăn khi xác định đối tượng, giá trị của các tài sản ảo
trong game. Chính vì vậy mà những chủ thể có xu hướng hoặc đang thực hiện các
hành vi lừa đảo thường nhằm vào những mục đích như lợi nhuận, đẳng cấp của các
tài sản lừa đảo, chiếm đoạt được hay chỉ đơn giản là để thể hiện trình độ, đẳng cấp
của mình trong lĩnh vực tin học, công nghệ thông tin…ngày càng gia tăng. Trong đó,
mục đích xuất phát từ lợi nhuận là một trong những động cơ có khả năng tác động và
gây ảnh hưởng nhiều nhất đến nguyên nhân phát sinh các hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản ảo trong các trò chơi trực tuyến.
-
Lợi nhuận từ việc lừa đảo, chiếm đoạt tài sản ảo trong trò chơi trực tuyến
Đối với hầu hết mọi người, những môn thể thao, các trò chơi… chỉ là các hình
thức giải trí đơn thuần, nhưng đối với một số người, thì đó lại là các công việc
trao đổi này tăng theo sự phát triển lớn mạnh của chính GO, số lượng người tham gia
trò chơi càng nhiều, thời gian tồn tại của GO càng lâu, giá trị thị trường của GO là
những yếu tố tác động đến nhu cầu về những vật phẩm có giá trị giúp những người
mới chơi không thể hay khó có thể có được, và việc trao đổi những vật phẩm đó tạo
nên một lợi nhuận “thực” cho những người chơi theo phương thức chơi GO để tìm và
bán lại những vật phẩm đó. Chính mối quan hệ Cung – Cầu luôn luôn sôi động, do số
lượng người chơi có thể tìm kiếm, sở hữu những vật phẩm có giá trị trong game hay
những vật phẩm có giá trị là rất nhỏ so với số lượng người chơi tham gia trò chơi,
nhu cầu về việc trao đổi những vật phẩm trong GO theo phương thức này càng tăng
nhanh, tạo điều kiện hình thành những hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản ảo trong
GO.
Có thể thấy việc định giá trị của các tài sản ảo trong GO thường dựa trên hai
tiêu chí, đó là giá trị trong trò chơi và giá trị quy đổi thành tiền trong thực tế, theo ý
kiến của nhiều Nhà phát hành thì giá trị của tài sản ảo quy đổi sang tiền thật thường
dựa trên các cơ sở: “Như một nền kinh tế thị trường, tỷ giá tiền (tài sản) ảo đổi sang
tiền thật dựa trên: quan hệ cung cầu trên thị trường; thời gian vận hành của cụm
máy chủ (máy chủ mới, game thủ còn nghèo thì tỷ giá tiền ảo sẽ cao hơn); sự thu hút
người chơi mới của game. Game có nhiều game thủ mới tham gia thì tài sản ảo sẽ có
giá hơn…”16. Do vậy, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong GO cũng nhằm
vào hai loại giá trị này, người thực hiện hành vi có thể dùng tài sản ảo để lừa lấy tiền
(đơn vị tiền tệ của game) của những người chơi khác có nhu cầu sử dụng các tài sản
ảo đó và đồng ý mua bán với một giá nhất định hoặc cách thức dùng tiền thật mua lại
các tài sản ảo và bán lại để thu lợi nhuận. Trong một số trường hợp, giá trị của các tài
sản ảo trong GO là rất lớn, có thể thấy trong giai đoạn đầu phát triển của các game
hiện hành ở Việt Nam thì sự tham gia ngày càng nhiều các nhà cung cấp cũng như sự
du nhập của các thể loại GO nước ngoài làm cho thị trường các tài sản ảo ngày càng
trở nên sôi động và giá trị thực sự của các giao dịch liên quan đến các loại tài sản
trong GO là không nhỏ, chẳng hạn như mỗi ngày có đến 10 tỷ đồng tiền vàng (gold)
Copyright: Tài liệu đại học ©