BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH
c
Nguyễn Thị Trúc Mai
MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP
NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG
SÁCH GIÁO KHOA TRONG DẠY HỌC
HÓA HỌC LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh - 2013
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH
Nguyễn Thị Trúc Mai
MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP
NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG
SÁCH GIÁO KHOA TRONG DẠY HỌC
HÓA HỌC LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60 14 01 11
đã tạo điều kiện cho em được học và hoàn thành khóa học cao học Lý luận và phương pháp
dạy học khóa 22.
-
Bạn bè, anh, chị lớp cao học Lý luận và phương pháp dạy học hóa học khóa 22,
những người đã đồng hành và giúp đỡ em rất nhiều trong suốt 2 năm học vừa qua.
-
Quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và các em học sinh ở các trường: THPT Tư
thục Hồng Đức, THPT Nguyễn Trung Trực, Quốc tế Á Châu, THPT Vũng Tàu, THPT
Nguyễn Đình Chiểu đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để em có thể hoàn thành các thực nghiệm
sư phạm của đề tài.
Cuối cùng, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tất cả những người thân trong
gia đình đã chia sẻ, động viên và giúp đỡ em vượt qua những khó khăn trong quá trình học
tập cũng như quá trình thực hiện luận văn này.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 09 năm 2013.
Nguyễn Thị Trúc Mai
1
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................. 1
MỤC LỤC .................................................................................................................... 2
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... 5
MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................................. 6
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................................... 7
1.5. Thực trạng sử dụng SGK trong dạy học hóa học lớp 10 ở một số trường THPT
............................................................................................................................................. 27
1.5.1. Mục đích điều tra................................................................................................... 27
1.5.2. Đối tượng điều tra ................................................................................................. 28
1.5.3. Tiến hành điều tra .................................................................................................. 28
1.5.4. Kết quả điều tra ..................................................................................................... 28
CHƯƠNG 2: CÁC HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG SÁCH GIÁO
KHOA TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10 THPT ....................................... 38
2.1. Cơ sở khoa học của việc đề xuất các biện pháp ...................................................... 38
2.1.1. Đặc điểm nhận thức của học sinh khi học tập môn Hóa học ................................ 38
2.1.2. Các hoạt động của học sinh khi học tập môn Hóa học ......................................... 39
2.1.3. Những nhiệm vụ cơ bản của môn Hóa học ở trường phổ thông ........................... 40
2.1.4. Đặc điểm của sách giáo khoa Hóa học 10 [10], [30] ............................................ 42
2.2. Các hình thức sử dụng SGK trong dạy học hóa học .............................................. 48
2.2.1. Đọc to cho cả lớp nghe .......................................................................................... 48
2.2.2. Tìm chữ thần ......................................................................................................... 48
2.2.3. Tóm tắt nội dung một đoạn trong SGK ................................................................. 48
2.2.4. Lập dàn ý nội dung bài học theo SGK .................................................................. 49
2.2.5. Dựa vào SGK trả lời các câu hỏi ........................................................................... 49
2.2.6. Khai thác thông tin từ hình vẽ, mô hình trong SGK ............................................. 49
2.2.7. So sánh, phân tích các bảng số liệu trong SGK .................................................... 50
2.2.8. Dựa vào SGK giải thích các tình huống, các hiện tượng thực tiễn ....................... 50
2.2.9. Đặt câu hỏi cho từng nội dung bài học (người học đặt câu hỏi) ........................... 51
2.2.10. Làm bài tập với SGK........................................................................................... 51
2.3. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng SGK trong dạy học hóa học lớp 10
THPT.................................................................................................................................. 52
2.3.1. Tăng thời gian cho HS làm việc với SGK............................................................. 52
2.3.2. Rèn cho HS các kỹ năng làm việc với SGK ......................................................... 52
3.5.1. Kết quả về mặt định lượng .................................................................................... 88
3.5.2. Kết quả về mặt định tính ....................................................................................... 97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ................................................................................. 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 111
PHỤ LỤC ................................................................................................................. 115
4
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. CTCT: Công thức cấu tạo
2. DD: Dung dịch
3. DHHH: Dạy học hóa học
4. ĐC: Đối chứng
5. ĐHSP: Đại học sư phạm
6. GV: Giáo viên
7. HS: Học sinh
8. KLNT: Khối lượng nguyên tử
9. KTDH: Kỹ thuật dạy học
10. Nxb: Nhà xuất bản
11. PPDH: Phương pháp dạy học
12. PPGD: phương pháp giáo dục
13. PPNC: Phương pháp nghiên cứu
14. PTDH: Phương tiện dạy học
15. PTHH: Phương trình hóa học
16. TB: Trung bình
17. TCHH: Tính chất hóa học
18. THPT: Trung học phổ thông
đó SGK là tài liệu thể hiện một cách cụ thể nội dung và phương pháp giáo dục của mỗi môn
học trong chương trình giáo dục. Đó là công trình khoa học sư phạm thể hiện mục tiêu giáo
dục qui định trong Luật Giáo dục. SGK là đối tượng, nội dung và cả phương pháp trong
suốt quá trình dạy và học ở nhà trường phổ thông. Bộ SGK chứa đựng những kiến thức cơ
bản phù hợp với nhận thức của HS, là bộ sách dùng chung cho HS và GV.
SGK là phương tiện học tập rất gần gũi với HS. Mỗi HS khi đến trường đều được
trang bị một bộ SGK theo đúng chương trình học để các em có thể sử dụng cho việc học
nhằm mang lại kết quả học tập tốt hơn. Nhưng thực tế hiện nay có nhiều HS đã không biết
cách sử dụng SGK thế nào cho hiệu quả, thậm chí có những HS cho rằng việc sử dụng SGK
trong học tập là không cần thiết. Sở dĩ các em có những suy nghĩ và hành động như vậy là
do trong quá trình dạy học GV đã không chỉ cho các em thấy những giá trị tích cực mà việc
6
sử dụng SGK mang lại, không chú ý hướng dẫn các em dựa vào SGK để truy tìm và lĩnh hội
kiến thức. Với những trăn trở làm sao để SGK nói chung và SGK hóa học nói riêng có thể
phát huy hết vai trò của mình; làm sao để HS hiểu được ý nghĩa của SGK, biết cách sử dụng
SGK thành thạo và hiệu quả. Đó chính là lí do tôi thực hiện đề tài "MỘT SỐ HÌNH THỨC
VÀ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA TRONG DẠY
HỌC HÓA HỌC LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG".
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu một số hình thức và biện pháp sử dụng SGK trong dạy học hóa học lớp
10 THPT; vận dụng các hình thức, biện pháp này vào trong quá trình dạy học nhằm nâng
cao hiệu quả dạy và học môn Hóa học lớp 10 THPT.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu tổng quan về hướng nghiên cứu của đề tài.
- Tìm hiểu, hệ thống các kiến thức về cơ sở lý luận của đề tài.
- Điều tra thực trạng sử dụng SGK trong dạy học hóa học lớp 10 ở một số trường
- Sử dụng phối hợp các phương pháp: phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa,
khái quát hóa.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Thăm lớp, dự giờ, trò chuyện, trao đổi ý kiến với giáo viên và học sinh.
- Phương pháp chuyên gia.
- Điều tra bằng phiếu hỏi.
- Phương pháp thực nghiệm (Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm giá trị thực tiễn
của các kết quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng của những đề xuất).
7.3. Các phương pháp toán học
- Phương pháp phân tích số liệu.
- Phương pháp thống kê toán học.
8. Những đóng góp mới của đề tài nghiên cứu
- Bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận về SGK.
- Đề xuất một số hình thức và biện pháp sử dụng SGK trong dạy học hóa học lớp 10
THPT.
- Thiết kế một số bài lên lớp vận dụng các hình thức và biện pháp sử dụng sách giáo
khoa trong dạy học hóa học lớp 10 THPT, giúp học sinh nắm vững, hiểu sâu kiến thức hóa
học, nâng cao hiệu quả của việc dạy và học.
8
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Những vấn đề về giáo dục luôn được cả xã hội quan tâm và có nhiều nghiên cứu giá
trị. Nghiên cứu về giáo dục mà đặc biệt là giáo dục phổ thông thì không thể không nói đến
SGK. Tuy nhiên, các công trình chuyên sâu về SGK lại chưa nhiều. Cứ sau mỗi lần cải cách
thay SGK thì những bài viết đưa ra những ý kiến khen, chê xuất hiện tràn lan trên các trang
báo. Mặc dù, những ý kiến này đã có những đóng góp nhất định để xem xét chỉnh sửa, thay
XVIII (chương trình chuẩn lớp 10 THPT), Khóa luận tốt nghiệp, Đại học Sư phạm Hà Nội.
Bên cạnh các khóa luận tốt nghiệp, cũng đã có một số luận văn nghiên cứu về SGK,
phương pháp làm việc với SGK như:
11
- Trần Ngự Đàn (2008), Sách giáo khoa và phương pháp làm việc với SGK Ngữ văn
10, [15] Luận văn thạc sĩ, Đại học Sư phạm TP HCM.
- Võ Thị Bích Thủy (2007), Các biện pháp rèn luyện cho học sinh kỹ năng diễn đạt
nội dung trong quá trình tổ chức hoạt động tự lực nghiên cứu sách giáo khoa Sinh học 11,
[33] Luận văn thạc sĩ, Đại học Sư phạm Huế.
- Lã Hồng Mai Anh (2012), Rèn luyện cho học sinh kỹ năng diễn đạt kiến thức từ
nghiên cứu sách giáo khoa trong dạy học sinh học 10 trung học phổ thông, Luận văn thạc
sĩ, [2] Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trong số các luận văn thạc sĩ kể trên thì 2 đề tài nghiên cứu của tác giả Võ Thị Bích
Thủy và Lã Hồng Mai Anh là những luận văn đã quan tâm đến vấn đề hình thành kỹ năng
diễn đạt của HS khi học tập với SGK giúp HS nâng cao hiệu quả tự học. Đây là một trong
những kỹ năng cần có của HS khi làm việc với SGK. Tuy nhiên để khai thác hiệu quả SGK
còn cần thêm những kỹ năng khác nữa.
Đề tài nghiên cứu của tác giả Trần Ngự Đàn được xem là tương đồng với nội dung đề
tài đang nghiên cứu nhất. Cụ thể luận văn này gồm các phần như sau:
Nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lí luận cơ bản của sách giáo khoa.
1.1. Quan niệm về SGK.
1.2. Quan hệ giữa SGK với SGV và STK.
1.3. Mô hình cấu trúc SGK.
1.4. Phương pháp trình bày nội dung kiến thức trong SGK.
1.5. Các chức năng của SGK.
Chương 2: Những vấn đề cơ bản của sách giáo khoa Ngữ văn 10 (chương trình
chuẩn và chương trình nâng cao).
1.2.1. Khái niệm
Trong lí luận dạy học, vấn đề phương tiện dạy học vẫn chưa có một khái niệm chung.
Mỗi nhà lí luận có những quan niệm riêng về vấn đề này.
Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Bảo: "Phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật
chất được GV sử dụng với tư cách là những phương tiện tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức
của HS và đối với HS, đó là phương tiện để tiến hành hoạt động nhận thức của mình, thông qua
đó mà thực hiện nhiệm vụ dạy học".
Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Hưng: "Phương tiện dạy học là các phương tiện sư
phạm đối tượng - vật chất do giáo viên hoặc (và) học sinh sử dụng dưới sự chỉ đạo của giáo
viên trong quá trình dạy học, tạo những điều kiện cần thiết nhằm đạt được mục đích dạy
học".
13
Theo PGS.TS Phan Trọng Ngọ: "Phương tiện dạy học là toàn bộ sự vật, hiện tượng
trong thế giới, tham gia vào quá trình dạy học, đóng vai trò là công cụ hay điều kiện để
giáo viên và học viên sử dụng làm khâu trung gian tác động vào đối tượng dạy học. Phương
tiện dạy học có chức năng khơi dậy, dẫn chuyền và làm tăng sức mạnh tác động của người
dạy và người học đến đối tượng dạy học".
Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Trường: "Phương tiện dạy học là một tập hợp vật chất
được giáo viên sử dụng với tư cách là những phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức
của HS. Đối với HS, đó là nguồn tri thức phong phú, sinh động, là các phương tiện giúp HS
lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng".
Tóm lại: Có thể hiểu một cách tổng quan PTDH là những công cụ mà người dạy và
người học sử dụng nhằm thực hiện nhiệm vụ dạy học.
1.2.2. Phân loại phương tiện dạy học [42]
Tùy theo quan điểm sử dụng mà có các cách phân loại phương tiện dạy học khác
nhau. Tuy nhiên có thể phân loại PTDH theo các cách sau:
- Dựa vào cấu tạo, nguyên lý hoạt động và chức năng của phương tiện. Phương tiện
+ Phương tiện hỗ trợ và điều khiển quá trình dạy học là những phương tiện được
sử dụng để tạo ra một môi trường học tập thuận lợi, có hiệu quả và liên tục.
Phương tiện hỗ trợ bao gồm các loại bảng viết, các giá di động hoặc cố định, bàn
thí nghiệm, thiết bị điều khiển âm thanh, ánh sáng...
Phương tiện điều khiển bao gồm các loại sổ sách, tài liệu ghi chép về tiến trình
học tập, về thành tích học tập của HS.
- Dựa vào cấu tạo của phương tiện có thể phân các loại phương tiện dạy học thành
hai loại: các phương tiện dạy học truyền thống và các phương tiện dạy học nghe – nhìn hiện
đại.
+ Phương tiện dạy học truyền thống: là các loại phương tiện dạy học đã được sử
dụng lâu đời và ngày nay vẫn còn được sử dụng trong dạy học. Và thông thường, phương tiện
dạy học truyền thống được hiểu là những đồ dùng trực quan được dùng trong dạy học.
+ Phương tiện dạy học hiện đại: chủ yếu là phương tiện dạy học nghe – nhìn, được
hình thành do sự phát triển của kỹ thuật, đặc biệt là điện tử.
1.2.3. Tác dụng của phương tiện dạy học [42]
Phương tiện dạy học có ý nghĩa to lớn đối với quá trình dạy học.
- Giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn. Phương tiện dạy
học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính
15
chất có thể tri giác trực tiếp của chúng. Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá
trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp.
- Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học
tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học.
- Phương tiện dạy học còn giúp cho học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt
là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra những kết luận có độ
tin cậy...).
- Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học. Giúp giáo viên
• Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ
Sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ tức là phải tìm vị trí để giới thiệu, trình bày
phương tiện trên lớp hợp lý nhất, giúp học sinh có thể đồng thời sử dụng nhiều giác quan để
tiếp thu bài giảng một cách đồng đều ở mọi vị trí trên lớp.
Một yêu cầu hết sức quan trọng trong việc giới thiệu phương tiện dạy học trên lớp là
phải tìm vị trí lắp đặt sao cho toàn lớp có thể quan sát rõ ràng, đặc biệt là hai hàng học sinh
ngồi sát hai bên tường và hàng ghế cuối lớp.
Vị trí trình bày phương tiện phải bảo đảm các yêu cầu chung và riêng của nó về điều
kiện chiếu sáng, thông gió và các yêu cầu kỹ thuật riêng biệt khác.
Các phương tiện phải được giới thiệu ở những vị trí tuyệt đối an toàn cho giáo viên
và học sinh trong và ngoài giờ giảng, đồng thời phải bố trí sao cho không ảnh hưởng đến
quá trình làm việc, học tập của các lớp khác.
Đối với các phương tiện được cất tại các nơi bảo quản, phải sắp xếp sao cho khi cần
đưa đến lớp giáo viên ít gặp khó khăn và mất thời gian.
Phải bố trí chỗ cất giấu phương tiện ngay tại lớp sau khi sử dụng để không làm mất
tập trung tư tưởng của học sinh khi nghe giảng.
• Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng cường độ
Nguyên tắc này chủ yếu đề cập nội dung và phương pháp giảng dạy sao cho thích
hợp, vừa với trình độ và lứa tuổi của học sinh.
Mỗi loại phương tiện dạy học có mức độ sử dụng tại lớp khác nhau. Nếu kéo dài việc
trình diễn phương tiện dạy học hoặc dùng lặp đi lặp lại một loại phương tiện quá nhiều lần
trong một buổi giảng, hiệu quả của nó sẽ giảm sút. Theo nghiên cứu của những nhà sinh lý
học, nếu như một dạng hoạt động được kéo dài quá 15 phút thì khả năng làm việc sẽ bị giảm
sút rất nhanh.
17
Việc áp dụng thường xuyên các phương tiện nghe nhìn ở trên lớp sẽ dẫn đến sự quá
tải về thông tin do học sinh không kịp tiêu thụ hết khối lượng kiến thức được cung cấp. Sự
quá tải lớn về thị giác sẽ ảnh hưởng đến chức năng của mắt, giảm thị lực và ảnh hưởng xấu
1.3.2. Cấu trúc chung của sách giáo khoa [10], [15], [20], [27], [37]
Nhìn chung, SGK của các môn học hoặc đối với cùng môn học cho những lớp học có
thể có vài đặc điểm khác nhau trong cấu trúc. Về mặt lí thuyết, mô hình cấu trúc SGK
thường gồm 3 phần: phần đầu, phần giữa và phần cuối.
- Phần đầu SGK mỗi môn học gồm có: trang bìa chính và bìa lót. Trên đó ghi tên Bộ
Giáo dục và Đào tạo, tên tác giả, tên sách, tên lớp, tên Nhà xuất bản và năm xuất bản. Tùy
theo từng môn học mà phần đầu có thêm những thông tin khác.
- Phần giữa SGK là phần chính của sách, tùy theo đặc trưng bộ môn mà SGK có thể
được cấu trúc theo phần hay chương. Bên trong các phần hay chương này là các bài học, đó
là những đơn vị kiến thức của môn học được trình bày dưới dạng lời văn, hình ảnh (ảnh
chụp, tranh vẽ, sơ đồ, lược đồ, bản đồ…) và những chỉ dẫn về cách tiến hành các hoạt động
học tập để lĩnh hội các đơn vị kiến thức.
- Tùy theo tính chất của môn học mà nội dung phần cuối khác nhau, phần cuối SGK
thường có: mục lục của SGK, mục lục tra cứu, phần phụ lục...
1.3.3. Tác dụng của sách giáo khoa [27], [30], [38]
SGK là phương tiện dạy và học rất quan trọng đối với GV và HS. SGK có những tác
dụng sau đây:
1.3.3.1. Đối với học sinh
HS là đối tượng phục vụ hàng đầu của SGK. Những tác dụng mà SGK mang lại cho
đối tượng này là rất lớn, có thể liệt kê như sau:
- Cung cấp cho HS những kiến thức, kỹ năng cơ bản, hiện đại, thiết thực và có hệ
thống theo những quy định trong chương trình của môn học.
- Góp phần hình thành cho HS phương pháp học tập tích cực, khả năng tự học, tự
nghiên cứu môn học. SGK là tài liệu quan trọng nhất để HS tự học, tự tiếp thu tri thức cần
thiết cho bản thân.
- Tra cứu, tham khảo: SGK được coi là một công cụ tin cậy, có tính thuyết phục cao
đối với HS, giúp cho HS tìm kiếm được những thông tin chính xác, phù hợp với lứa tuổi,
với trình độ hiện tại của HS.
19
- Tiếp nhận thông tin: Sau khi đọc các đoạn văn, xem hình vẽ, tra cứu số liệu...trong
SGK, HS sẽ thu nhận những thông tin vào trong trí óc.
20
- Định hình thông tin: Thông tin ban đầu thu nhận được chỉ là những kiến thức ở
dạng thô. Từ những thông tin này, HS cần xác định cho được ý chính, ý phụ.
- Chế biến thông tin theo mục đích đặt ra: Tùy theo yêu cầu đặt ra mà HS phải gia
công các thông tin thành các ý để diễn đạt.
- Vận dụng thông tin trong phạm vi nhất đinh: Có thể vận dụng thông tin để giải bài
tập, để giải thích hiện tượng, để chứng minh giả thuyết...
1.4. Đổi mới phương pháp dạy học
1.4.1. Mô hình ba bình diện về phương pháp dạy học
Mô hình ba bình diện về phương pháp dạy học của Meier được thể hiện như sau:
Bình diện
vĩ mô
Bình diện
trung gian
Quan điểm
dạy học
Phương pháp
dạy học
Bình diện
vi mô
nêu vấn đề, phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp dạy học (nghĩa hẹp) là những hình thức, cách thức hành động của GV
và HS nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với những nội dung và
những điều kiện dạy học cụ thể. PPDH cụ thể quyết định những hoạt động của GV và HS.
Các phương pháp dạy học được thể hiện trong các hình thức xã hội và các tiến trình phương
pháp. Mỗi phương pháp có thể thuộc một hoặc nhiều quan điểm.
Ví dụ: Phương pháp hoạt động nhóm có thể thuộc quan điểm dạy học tích cực, hoặc
cũng có thể thuộc quan điểm dạy học hợp tác.
- Kỹ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hoạt động của GV và HS trong các
tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. Kỹ thuật dạy
học thường gắn với một công việc cụ thể. Các kỹ thuật dạy học chưa phải là các PPDH độc
lập mà là các thành phần của PPDH và được hiểu là đơn vị nhỏ nhất của PPDH. Sự phân
biệt giữa KTDH và PPDH nhiều khi không rõ ràng.
Ví dụ: Phương pháp não công hoặc cũng có thể gọi là kỹ thuật não công.
1.4.2. Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy học [5]
Đổi mới phương pháp là một quá trình liên tục phát huy, kế thừa những tinh hoa của
giáo dục truyền thống và tiếp thu có chọn lọc những phương pháp hiện đại. Trên thế giới và
ở nước ta hiện nay đang có rất nhiều công trình nghiên cứu, thử nghiệm về đổi mới phương
pháp dạy học theo các hướng khác nhau. Sau đây là một số xu hướng đổi mới cơ bản:
- Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học. Chuyển trọng tâm
từ hoạt động của GV sang HS. Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi, khám phá.
Tạo điều kiện cho HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo.
- Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời. Không
chỉ dạy kiến thức mà còn dạy cách học, trang bị cho HS phương pháp học tập, phương pháp
tự học để thực hiện phương châm học suốt đời.
22
- Tăng cường rèn luyện năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống
Copyright: Tài liệu đại học ©