BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thanh Hương

THIẾT KẾ TƯ LIỆU DẠY HỌC
PHẦN THỰC HÀNH HÓA HỌC PHÂN TÍCH
ĐỊNH LƯỢNG Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thanh Hương
THIẾT KẾ TƯ LIỆU DẠY HỌC
PHẦN THỰC HÀNH HÓA HỌC PHÂN TÍCH
ĐỊNH LƯỢNG Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN
Chuyên ngành : Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số

: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. DƯƠNG BÁ VŨ


Nguyễn Thanh Hương


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU.... ..................................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ................................. 4
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ............................................................................ 4
1.2. Một số vấn đề về sự đổi mới quá trình dạy học hóa học ........................................ 7
1.2.1. Sự đổi mới mục tiêu........................................................................................ 7
1.2.2. Sự đổi mới hoạt động của giáo viên hóa học.................................................. 7
1.2.3. Sự đổi mới hoạt động học tập của học sinh .................................................... 8
1.2.4. Đổi mới hình thức tổ chức dạy học và sử dụng phương tiện dạy học ............ 9
1.2.5. Sử dụng phối hợp một cách linh hoạt các phương pháp đặc thù của hóa học ....... 9
1.2.6. Sự đổi mới quá trình dạy học hóa học ở trường THPT chuyên ................... 10
1.3. Thực hành thí nghiệm trong dạy học hóa học ....................................................... 12
1.3.1. Thí nghiệm hoá học ...................................................................................... 12
1.3.2. Bài thực hành hóa học ................................................................................. 15
1.4. Tư liệu dạy học ...................................................................................................... 18
1.4.1. Khái niệm tư liệu .......................................................................................... 18
1.4.2. Phân loại tư liệu ............................................................................................ 19
1.4.3. Tư liệu dạy học ............................................................................................. 19
1.5. Thực trạng dạy học tiết thực hành hóa học cho học sinh chuyên Hóa ở trường
THPT chuyên ........................................................................................................ 21
1.5.1. Mục đích điều tra .......................................................................................... 21

3.3. Nội dung thực nghiệm ......................................................................................... 122
3.4. Phương pháp thực nghiệm .................................................................................. 123
3.3.1. Phân tích định lượng ................................................................................... 123
3.3.2. Phân tích định tính ...................................................................................... 124
3.4. Tiến trình thực nghiệm ........................................................................................ 124


3.4.1. Chọn lớp thực nghiệm – đối chứng ............................................................ 124
3.4.2. Gặp GV tham gia thực nghiệm ................................................................... 125
3.4.3. Tiến hành thực nghiệm ............................................................................... 125
3.4.4. Phương pháp đánh giá ................................................................................ 125
3.5. Kết quả thực nghiệm ........................................................................................... 126
3.5.1. Tổng hợp các số liệu thu được từ thực nghiệm .......................................... 126
3.5.2. Phân tích kết quả thực nghiệm.................................................................... 130
3.6. Bài học kinh nghiệm ........................................................................................... 131
Tiểu kết chương 3 ........................................................................................................ 133
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................... 134
TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................................... 137
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐC

: đối chứng

GV

: giáo viên


: tư liệu dạy học

TN

: thí nghiệm

T/N

: thực nghiệm


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1.

So sánh giờ thực hành hóa học ở trường THPT và THPT chuyên ............ 18

Bảng 1.2.

Thông tin GV được điều tra ....................................................................... 22

Bảng 1.3.

Điều tra về đội ngũ giáo viên .................................................................... 22

Bảng 1.4.

Mức độ cần thiết của việc dạy thực hành cho HS chuyên Hóa ................. 23

Bảng 1.5.


Sự đổi của chỉ thị theo pH dung dịch....................................................... 101

Bảng 2.5.

Danh sách phim hướng dẫn thực hành .................................................... 102

Bảng 3.1.

Danh sách các trường và GV tham gia thực nghiệm ............................... 122

Bảng 3.2.

Quy trình TNSP ....................................................................................... 125

Bảng 3.3.

Thang điểm đánh giá bài thực hành ......................................................... 126

Bảng 3.4.

Bảng phân phối kết quả kiểm tra ............................................................. 126

Bảng 3.5.

Bảng phân phối kết quả và % HS đạt điểm Xi trở xuống ........................ 127

Bảng 3.6.

Bảng phân loại kết quả học tập của HS ................................................... 127


Hình 2.6.

Cách đọc mực chất lỏng của từng loại dung dịch ...................................... 50

Hình 2.7.

Cách đọc thể tích chất lỏng trong cột buret ............................................... 50

Hình 2.8.

Các thao tác với buret trước khi chuẩn độ ................................................. 51

Hình 2.9.

Các dụng cụ đo thể tích.............................................................................. 51

Hình 2.10. Cách cầm bình nón khi chuẩn độ ............................................................... 52
Hình 2.11. Các thao tác lấy dung dịch vào bình nón bằng pipet ................................. 52
Hình 2.12. Các thao tác trong quá trình chuẩn độ ....................................................... 53
Hình 2.13. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dịch HCl bằng dung dịch NaOH........... 56
Hình 2.14. Chuẩn độ dung dịch HCl bằng dung dịch NaOH ...................................... 56
Hình 2.15. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dịch CH3COOH bằng dung dịch
NaOH ......................................................................................................... 58
Hình 2.16. Chuẩn độ dung dịch CH3COOH bằng dung dịch NaOH ........................... 58
Hình 2.17. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dịch NH3 bằng dung dịch HCl .............. 59
Hình 2.18. Chuẩn độ dung dịch NH3 bằng dung dịch HCl.......................................... 60
Hình 2.19. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dịch H3PO4 bằng dung dịch NaOH....... 61
Hình 2.20. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dich Na2CO3 bằng dung dịch HCl ở
nấc 1 ........................................................................................................... 64
Hình 2.21. Bố trí thí nghiệm chuẩn độ dung dịch Na2CO3 bằng dung dịch HCl ở

Hình 2.38. Cân điện tử và nguyên lý hoạt động .......................................................... 90
Hình 2.39. Thao tác gấp giấy lọc trong phân tích trọng lượng .................................... 92
Hình 2.40. Kích thước giấy lọc so với phễu ................................................................ 93
Hình 2.41. Lọc kết tủa.................................................................................................. 94
Hình 2.42. Rửa gạn kết tủa .......................................................................................... 94
Hình 2.43. Rửa kết tủa trong cốc ................................................................................. 94
Hình 2.44. Kỹ thuật rửa kết tủa trên giấy lọc .............................................................. 95
Hình 3.1.

Đồ thị đường lũy tích bài đánh giá lần 1 ................................................. 128

Hình 3.2.

Đồ thị đường lũy tích bài đánh giá lần 2 ................................................. 128

Hình 3.3.

Đồ thị đường lũy tích tổng hợp qua 2 lần đánh giá ................................. 128

Hình 3.4.

Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS qua bài đánh giá lần 1 ........... 129

Hình 3.5.

Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS qua bài đánh giá lần 2 ........... 129

Hình 3.6.

Biểu đồ phân loại kết quả tổng hợp qua 2 lần đánh giá ........................... 129

lượng cho một bài phân tích định lượng là không quá dài, hóa chất ít độc hại và hiện
tượng quan sát được một cách rõ ràng.
Tuy nhiên, hiện nay nội dung đề cập đến hóa học phân tích ở chương trình THPT


2

chưa nhiều, chưa có chương trình thực hành đồng bộ và chất lượng, HS chưa có điều
kiện tiếp xúc nhiều với các bài thực hành phân tích định lượng.
Từ thực tế trên, với mong muốn góp phần xây dựng một tài liệu phục vụ cho
công tác bồi dưỡng HSG ở trường THPT chuyên nói chung, và cho các em HS tham
dự các kì thi HSG quốc gia nói riêng, tôi xin chọn đề tài “THIẾT KẾ TƯ LIỆU DẠY

HỌC PHẦN THỰC HÀNH HÓA HỌC PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG Ở TRƯỜNG
THPT CHUYÊN”.
2. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: việc thiết kế TLDH phần thực hành hóa học PTĐL ở
trường THPT chuyên.
- Khách thể nghiên cứu: qúa trình dạy học Hóa học ở trường THPT chuyên.
3. Mục đích nghiên cứu
Thiết kế giáo án thực hành, thư viện câu hỏi, phim ảnh hỗ trợ cho việc dạy thực
hành hóa học PTĐL ở trường THPT chuyên, góp phần cụ thể hóa đồng thời nâng cao
chất lượng của hoạt động này ở trường THPT chuyên.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

Nghiên cứu tổng quan các vấn đề lí luận về thực hành thí nghiệm.

- Tìm hiểu thực trạng dạy học tiết thực hành hóa học ở một số trường THPT



THPT chuyên về thực trạng dạy thực hành hóa học.
- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá chất lượng và hiệu quả của đề tài.

6.3. Phương pháp xử lí thông tin
- Xử lí số liệu bằng phương pháp thống kê toán học.
- Sử dụng các phần mềm tin học.

7. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: các bài thực hành hóa học PTĐL, các đề thi thực hành HSG hóa học
quốc gia, đề thi Olympic hóa học quốc tế.
- Địa bàn: một số trường THPT chuyên ở khu vực phía Nam.
- Thời gian: 09/2013 – 09/2014
8. Điểm mới của đề tài
- Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài thực hành hóa học PTĐL phù hợp với

điều kiện thực tế ở trường THPT chuyên.
- Xây dựng thư viện phim ảnh thí nghiệm đơn giản, dễ sử dụng giúp GV thuận

tiện trong việc hướng dẫn HS làm thực hành.
- Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm củng cố, kiểm tra kỹ năng, thao tác thực

hành hóa học của HS.


4

Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

-

Bài 2. Tốc độ phản ứng – cân bằng hóa học.

-

Bài 3. Chuẩn độ axit – bazơ.

-

Bài 4. Nghiên cứu tính chất hóa học của anđehit, xeton, axit cacboxylic.

-

Bài 5. Nghiên cứu tính chất hóa học của cacbohiđrat, amino axit.


5

-

Bài 6. Xác định hàm lượng axit axetylsalixylic có trong viên thuốc aspirin.

-

Bài 7. Phân tích định lượng axit ascorbic trong viên thước vitamin C.

- Bài 8. Điều chế axit benzoic bằng phản ứng oxi hóa toluen với KMnO4 nóng.
-



-

Bài 5. Thực hành phân tích định lượng
Xác định chỉ số oxi hòa tan trong nước bằng phương pháp Winkler.
Đây là những tài liệu có tính khoa học cao được biên soạn tỉ mỉ và công phu,

gồm giới thiệu chung về TN thực hành môn Hóa học và một số bài TN thực hành môn
Hóa học, trong đó có thực hành hóa vô cơ, phân tích định tính, phân tích định lượng, và
tổng hợp hữu cơ… Nội dung các bài thí nghiệm tiệm cận với các đề thi thực hành của kì thi
IChO. Tài liệu còn nêu các chú ý ứng với các phương án thực hiện nhằm giúp cho TN
được thực hiện an toàn, thành công nhất, cũng như cung cấp một số câu hỏi củng cố,
mở rộng cho mỗi nội dung TN.
Bên cạnh đó, một số công trình nghiên cứu đã được công bố có nội dung liên
quan và gần gũi với đề tài:


6

1. Luận văn thạc sĩ Hóa lý thuyết và Hóa lý “Xây dựng hệ thống bài thực nghiệm
phần hóa đại cương vô cơ huấn luyện học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế” của tác giả
Nguyễn Thị Nhung (2012), Trường Đại học Khoa học Tự nhiên ĐHQG Hà Nội.
Luận văn có 3 chương:
Chương 1: Đưa ra tổng quan các vấn đề lí luận và thực tiễn về công tác TN
thực hành trong dạy học hóa học của chương trình THPT cơ bản, nâng cao và THPT
chuyên, trong các kì thi HSG cấp quốc gia ở nước ta hiện nay.
Chương 2: Xây dựng được sáu bài TN thực hành hóa đại cương vô cơ về
nghiên cứu tốc độ phản ứng, cân bằng hoá học và tổng hợp đại cương vô cơ,... Đề
xuất hệ thống câu hỏi, thang điểm đánh giá phù hợp với từng mức độ của các kì thi
HSG quốc gia và Olympic hóa học quốc tế.

Trong mục tiêu giáo dục của các cấp học, bậc học đã có điểm mới là tập trung
hơn nữa vào việc hình thành năng lực cho HS đó là: năng lực nhận thức, năng lực
hành động (năng lực giải quyết vấn đề), năng lực thích ứng với điều kiện xã hội.
Trong mục tiêu của môn hóa học đã xác định rõ: “Ngoài những kiến thức, kĩ
năng hóa học cơ bản HS phải đạt được, cần chú ý nhiều hơn tới việc hình thành các kĩ
năng vận dụng kiến thức, kĩ năng tiến hành nghiên cứu khoa học hóa học như:
quan sát, phân loại, thu thập thông tin, dự đoán khoa học, đề ra giả thuyết, giải quyết
vấn đề, tiến hành TN từ đơn giản đến phức tạp… để HS có thể tự phát hiện và giải
quyết một cách chủ động, sáng tạo các vấn đề thực tế có liên quan tới hóa học”.
1.2.2. Sự đổi mới hoạt động của giáo viên hóa học
Với yêu cầu đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của HS
thì hoạt động của GV hóa học cũng phải có sự đổi mới. Người GV hóa học với vai trò
người thiết kế, tổ chức, điều khiển các hoạt động của HS để đạt mục tiêu dạy học.
Người GV hóa học cần thực hiện các hoạt động cụ thể như:
- Thiết kế giáo án giờ học bao gồm các hoạt động của HS theo các mục tiêu cụ
thể của mỗi bài học hóa học mà HS cần đạt được.
- Tổ chức các hoạt động trên lớp để HS hoạt động theo cá nhân hoặc theo
nhóm như: nêu vấn đề cần nghiên cứu, tổ chức các hoạt động tìm tòi, phát hiện tri thức
và hình thành kĩ năng hóa học.
- Định hướng, điều chỉnh các hoạt động của HS: chính xác hóa khái niệm hóa
học được hình thành, các kết luận về bản chất hóa học của các hiện tượng mà HS tự
tìm tòi, thông báo thêm một số thông tin mà HS không tự tìm tòi được qua các hoạt
động trên lớp.


8

- Thiết kế và thực hiện việc sử dụng các phương tiện trực quan, hiện tượng
thực tế, TN hóa học, mô hình mẫu vật như là nguồn thông tin để HS khai thác, tìm
kiếm, phát hiện kiến thức, kĩ năng hóa học.


vững các kiến thức, kĩ năng hóa học mà còn nắm được phương pháp học tập, kĩ năng
hoạt động tìm tòi, phát hiện và giải quyết vấn đề học tập một cách linh hoạt và sáng
tạo.
1.2.4. Đổi mới hình thức tổ chức dạy học và sử dụng phương tiện dạy học
Hình thức tổ chức dạy học lớp - bài được thay đổi đa dạng, phong phú hơn để
phù hợp với hoạt động học tập tìm tòi cá nhân, hoạt động theo nhóm và cả lớp học.
Địa điểm học của HS không chỉ diễn ra trên lớp mà còn được thực hiện ở phòng
bộ môn, phòng học đa phương tiện, ở ngoài trường học… HS không chỉ thu nhận
thông tin trong sách giáo khoa mà còn qua sách tham khảo, các phương tiện thông tin,
phương tiện kĩ thuật (băng, đĩa, mạng internet) và tham gia các hoạt động chia sẻ
thông tin thu được.
Các phương tiện dạy học được đa dạng hóa, không chỉ là phấn, bảng, sách vở…
mà còn dùng dụng cụ TN, hóa chất, mô hình, mẫu vật, biểu bảng, hình ảnh, băng hình,
bản trong, máy chiếu, máy vi tính, phần mềm dạy học hóa học.
Các T/N hóa học, phương tiện dạy học được sử dụng chủ yếu như là nguồn
kiến thức để HS tìm tòi, phát hiện, thu nhận kiến thức và cả phương pháp nhận thức.
Việc sử dụng phương tiện dạy học chứng minh cho lời giảng được hạn chế dần.
1.2.5. Sử dụng phối hợp một cách linh hoạt các phương pháp dạy học đặc thù của
hóa học
Trong quá trình đổi mới PPDH hóa học, GV hóa học cần chú trọng đến việc khai
thác các yếu tố tích cực trong từng PPDH được sử dụng và cáp PPDH đặc thù của hóa
học để thực hiện yêu cầu tạo điều kiện cho HS được hoạt động nhiều hơn, tích cực
hơn, chủ động hơn trong giờ học. GV cần tăng cường sử dụng các PPDH: nêu và giải
quyết vấn đề, đàm thoại tìm tòi, nghiên cứu… kết hợp với TN, phương tiện nghe nhìn
hiện đại, các câu hỏi, bài tập hóa học theo hướng dạy học tích cực như:
- Các TN hóa học chủ yếu do HS thực hiện theo hướng nghiên cứu, dùng TN
kiểm tra giả thuyết khoa học, kiểm nghiệm dự đoán.
- Hoạt động đàm thoại tìm tòi được thực hiện bằng phiếu học tập, trong đó yêu
cầu HS trả lời hệ thống câu hỏi, bài tập nhằm giải quyết một nội dung học tập.

khoa học của HS.
- Biên soạn khung tài liệu chuyên sâu giảng dạy môn chuyên; tài liệu hướng dẫn
phát triển chương trình các môn chuyên; tài liệu phục vụ cho việc thực hiện giảng dạy
bằng tiếng Anh các môn toán, vật lí, hóa học, sinh học, tin học; tài liệu về tổ chức các


11

hoạt động giáo dục nhằm bồi dưỡng năng khiếu theo lĩnh vực chuyên như: khoa học tự
nhiên, khoa học xã hội, quản lý...
- Lựa chọn giới thiệu một số chương trình, tài liệu dạy học tiên tiến của nước
ngoài để các trường THPT chuyên tham khảo, vận dụng.
- Đổi mới phương thức tuyển sinh, từng bước áp dụng phương pháp phát hiện
năng khiếu, xác định chỉ số thông minh, chỉ số sáng tạo trong việc tuyển sinh vào
THPT.
- Nghiên cứu đổi mới việc tổ chức thi HSG, tuyển chọn, bồi dưỡng đội tuyển dự
thi olympic quốc tế và khu vực; tăng cường các kỳ thi mang tính chất giao lưu giữa
các trường THPT chuyên thuộc các vùng trên cả nước.
Thực hiện Đề án phát triển hệ thống trường THPT chuyên giai đoạn 2010-2020,
nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong các trường THPT chuyên, Bộ Giáo dục & Đào tạo
đã tổ chức thực hiện các hoạt động:
- Trang bị cho GV một số nội dung chuyên đề vừa thiết thực phục vụ ngay cho
việc dạy học ở trường THPT chuyên; vừa nâng cao tiềm lực của GV các trường THPT
chuyên qua các lớp Tập huấn.
+ Dạy học một số chuyên đề chuyên sâu.
+ Dạy học thực hành TN.
+ Dạy học các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh.
+ Kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực HS.
- Tổ chức Cuộc thi sáng tạo khoa học kĩ thuật dành cho HS trung học nhằm
khuyến khích HS nghiên cứu khoa học, sáng tạo kỹ thuật, công nghệ và vận dụng kiến

TN giúp HS vận dụng các điều đã học vào thực tế cuộc sống. Khi quan sát TN (tự
mình hoặc GV làm) HS ghi nhớ các TN, nếu HS gặp lại hiện tượng trong tự nhiên, HS
sẽ hình dung lại kiến thức và giải thích được hiện tượng một cách dễ dàng. Từ đó HS
phát huy được tính tích cực, sáng tạo và ứng dụng kiến thức nhạy bén trong những
trường hợp khác nhau. Như vậy, việc dạy học hóa học đã thực hiện đúng mục tiêu
chung của giáo dục, đó là đào tạo những con người toàn diện về mọi mặt, hình thành
những kĩ năng cần thiết, khả năng thích ứng trong mọi tình huống.
c) Rèn luyện kĩ năng thực hành
Trong tất cả các TN khoa học, đặc biệt là TN về hóa học, nếu không cẩn thận sẽ
gây ra nguy hiểm có khi dẫn đến tử vong. Khi thực hành TN, HS phải làm đúng các


13

thao tác cần thiết, sử dụng lượng hóa chất thích hợp nên HS vừa tăng cường khéo léo
và kĩ năng thao tác, vừa phát triển kĩ năng giải quyết vấn đề. Từ đó HS sẽ hình thành
những đức tính cần thiết của người lao động mới: cẩn thận, ngăn nắp, kiên nhẫn, trung
thực, chính xác, khoa học…
d) Phát triển tư duy, nâng cao lòng tin vào khoa học
Thí nghiệm giúp HS phát triển tư duy, hình thành thế giới quan duy vật biện
chứng. Đứng trước TN, HS sẽ tăng cường sức chú ý đối với các hiện tượng nghiên
cứu, tiến hành các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa... để
rút ra kết luận đúng đắn. Khi làm TN hoặc được tận mắt nhìn thấy những hiện tượng
hóa học, HS sẽ tin tưởng vào kiến thức đã học và cũng thêm tin tưởng vào chính bản
thân mình.
e) Gây hứng thú cho học sinh
GV sử dụng TN vào tiết học sẽ gây hứng thú cho HS trong quá trình học tập.
Nếu HS quan sát được những TN hấp dẫn, HS sẽ muốn khám phá những TN và tính
chất hóa học của các chất. Để giải thích được các câu hỏi: làm thế nào để tự mình thực
hiện được các TN hấp dẫn? Tại sao các chất phản ứng với nhau lại tạo ra được hiện

- Khi học bài mới: HS có thể thực hiện một số TN nghiên cứu tính chất của các
chất.
- Khi ôn tập, luyện tập: HS có thể thực hiện một số TN để khắc sâu kiến thức
hay áp dụng lý thuyết để giải quyết một số bài toán thực tiễn.
- Khi kiểm tra: Để chuẩn bị kiến thức cho bài mới, HS cũng có thể được yêu
cầu thực hiện TN nhằm gợi nhớ, tái hiện kiến thức cũ, tạo bước đệm cho việc lĩnh hội
kiến thức mới.
- Khi thực hành: trong sách giáo khoa hiện hành, tỷ lệ các bài TH đã tăng lên
đáng kể (khoảng 9%). Các TN do HS thực hiện trong các bài TH thường là những TN
đơn giản, dễ làm, dụng cụ đơn giản, hóa chất ít độc hại nguy hiểm.
Về cách thức tiến hành, TN của HS có thể được tiến hành theo một số cách:
- Thí nghiệm đồng loạt: đây là hình thức tổ chức cho một nội dung TH tốt nhất,
trong đó từng HS được thực hiện TN một cách độc lập.
- Thí nghiệm theo nhóm HS: là hình thức trong đó một số HS thay nhau làm
TN, số còn lại quan sát, theo dõi, thảo luận.
* Thí nghiệm ngoại khóa
Thí nghiệm ngoại khóa cũng bao gồm những TN mà HS làm ngoài nhà trường.
Trong những trường hợp cho phép, GV có thể giao nội dung, hướng dẫn cách tiến


15

hành để HS thực hiện các TN tại nhà. Đây là loại TN và cách tiến hành rất đa dạng,
phong phú hướng cho HS vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn, giúp cho việc dạy
học hóa học ở trường phổ thông mang tính thực tiễn cao hơn, giúp HS hứng thú học
tập.
Có thể tóm tắt sự phân loại các TN hóa học ở trường phổ thong theo sơ đồ sau:
TN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG PT

TN CỦA GIÁO VIÊN

- Dựa vào lĩnh vực nghiên cứu có thể chia bài thực hành hóa học thành 3 loại:
* Bài thực hành đại cương vô cơ.
* Bài thực hành phân tích.
* Bài thực hành hữu cơ.
-

Dựa vào cách thức thể hiện có thể chia bài thực hành hóa học thành 2 loại:
* Bài thực hành định tính.
* Bài thực hành định lượng.