Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

TẠO HỨNG THÚ TRONG GIỜ HỌC
VĂN BẰNG HÌNH THỨC LIÊN MÔN
I.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông là một trong những bộ môn

được sự quan tâm từ mọi bộ phận có liên quan bởi không chỉ vai trò, tác
dụng, ý nghĩa của nó đối với sự hình thành và phát triển trí lực, tâm lực, thẩm
mỹ cho học sinh mà còn bởi vì thái độ của học sinh dành cho bộ môn này.
Gần đây, hầu như các giáo viên bộ môn Ngữ văn đều nhận thấy và
thừa nhận một thực tế là học sinh càng ngày càng tỏ thái độ thờ ơ với môn
này. Lượng kiến thức nhiều, nặng, có phần khó hiểu cảm (nhất là một số văn
bản thuộc thời kì trung đại), khả năng và kĩ năng của các em có phần còn hạn
chế trong việc lĩnh hội và hệ thống kiến thức, cộng thêm cách giảng dạy theo
kiểu “nhả chữ”, đọc – chép, không chịu sáng tạo về phương pháp truyền thụ
nên gây sự nhàm chán trong tiết học Ngữ văn.
Môn Ngữ văn bao gồm ba phân môn: Tiếng Việt, Giảng văn và Làm
văn. Cả ba phân môn đều quan trọng và hỗ trợ nhau trong việc rèn luyện cho
các em cả về tri thức lẫn kì năng. Về thực tế, trong ba phân môn, đa số các
tiết Giảng văn thường gây hứng thú hơn cả vì sự liên quan sâu rộng với nhiều
vấn đề cuộc sống, tiếp đến là Tiếng Việt, riêng với Làm văn nếu không có sự
chuẩn bị tốt và khéo léo vận dụng các phương pháp giảng dạy sẽ khiến học
sinh mất hứng thú trong giờ thực hành. Như thế sẽ có sự khập khiễng và thiếu
đồng bộ trong việc tái hiện kiến thức và thực hành kĩ năng. Điều đó có nghĩa
là giáo viên thất bại trong công việc giảng dạy của mình.

1


2. Hệ thống hóa hình thức liên môn:
Trong quá trình giảng dạy, người viết đã tìm hiểu và áp dụng thử thuật
ngữ của các bộ môn khác nhằm giúp học sinh vừa nhớ kiến thức của các bộ

2

GV: Hồ Thị Hương Mai – THPT Trấn Biên


Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

môn đó, vừa thông qua các thuật ngữ quen mà lạ (vì lại dùng cho Ngữ văn) để
nhớ lâu, rồi nhớ sâu (vì gây ấn tượng) kiến thức, kĩ năng.
Người viết xin liệt kê một số bộ môn có thể vận dụng cho việc dạy –
học Ngữ văn:
- Toán: phản đề.
- Lý: Quy luật bàn tay (trái)
- Sinh học: cơ thể người với các bộ phận
- Lịch sử: tri thức về các triều đại và các cuộc chiến đấu giữa ta và
địch
- Địa lý: hệ thống các đường vẽ, bảng biểu sinh động giúp trực quan.
- Giáo dục công dân: tình yêu, tình cảm gia đình
- Công nghệ thông tin: truy cập, sử dụng mạng internet cũng như các
công cụ đa phương tiện
3. Cách thức tiến hành:
- Bước một: Gv tìm hiểu kỹ về nội dung bài dạy: mục tiêu cần đạt,
nội dung yêu cầu, kĩ năng.
- Bước hai: Gv lựa chọn các hình thức, phương tiện, phương pháp
quen thuộc, phù hợp để chuyển tải tri thức. Trên cơ sở đó, Giáo viên sẽ sáng
tạo, thay đổi hoặc kết hợp cho có phần mới lạ so với những cách thức các học

Với những bài này, chúng ta vận dụng tri thức lịch sử là liên môn phổ
biến nhất. Yêu cầu Hs về nhà chuẩn bị tìm hiểu các sự kiện lịch sử cụ thể sau:
- Tỏ lòng: Cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên lần một và bối
cảnh thời đại cùng sự chuẩn bị chiến tranh của cuộc kháng chiến lần hai. Từ
đó hiểu được thử thách ghê gớm của lịch sử và tầm vóc vòi vọi của con người
và dân tộc thời Trần.

4

GV: Hồ Thị Hương Mai – THPT Trấn Biên


Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

- Phú sông Bạch Đằng: hệ thống lại kiến thức lịch sử ở bài Tỏ lòng,
hào khí của dân tộc qua thời đại nhà Trần để hiểu được ý nghĩa cao cả của
chuyến đi thực tế của tác giả, tâm trạng của tác giả, tính chất của cuộc chiến,
kết quả của cuộc chiến cũng như quy luật tất yếu tác giả rút ra từ minh chứng
lịch sử.
- Đại cáo bình Ngô: tìm hiểu những biến cố của lịch sử thời Trần –
Hồ: sự suy tàn và chuyển giao của hai triều đại, giọng điệu và tội ác kẻ thù,
quá trình chiến đấu của nghĩa quân Lê Lợi. Học sinh có thể lập bảng biểu để
hệ thống lại tri thức lịch sử để nắm trọn vẹn chuỗi sự kiện được thể hiện trong
một văn bản dài, khó nhớ:
Dẫn chứng văn học
(trong ĐCBN)
- Nhà Trần suy tàn, nhà Hồ cướp Nhân họ Hồ chính
Bối cảnh lịch
sử


ta trước cuộc

- Những tiền đề có được

chiến
Diễn biến trận

………………………………
- Địch hung tàn với tội ác man rợ ……………….

……………

GV: Hồ Thị Hương Mai – THPT Trấn Biên


Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

nhưng nhanh chóng bị đánh bại liên
đánh

tiếp
- Ta xuất trận với tình yêu, ý thức
và khí thế hào hùng
- Ta thắng, địch thua

Kết quả

…………………

- Nền thái bình mở ra

những câu hỏi có ý trái ngược nhằm muốn các em tư duy để phản bác lại.
Phản đề được sử dụng trong các sự việc sau:
+ Lời mở đầu của Thúy Kiều khác biệt thế nào so với đối tượng và
hoàn cảnh bình thường? Phải chăng là Thúy Kiều thiếu hiểu biết về đối tượng
giao tiếp? Sau khi nghe HS trả lời, Gv giảng giải về hoàn cảnh và mục đích
trong lối xưng hô đặc biệt của Thúy Kiều.
+ Tại sao khi trao kỉ vật cho em, Thúy Kiều lại có những câu nói “lạ
lùng” về quyền sở hữu và mối quan hệ tình cảm với chàng Kim? Phải chăng
Kiều cố ý làm Vân buồn lòng?
+ Thúy Kiều đang đối thoại với em, tại sao sau đó lại độc thoại với
mình rồi hướng đến đối thoại với chàng Kim (vắng mặt)? Phải chăng đó là
việc Kiều thiếu tôn trọng người em?
-> Chốt lại, GV lý giải thái độ hiện tại của Thúy Kiều không thể dùng
lý trí thông thường để bình giá mà phải xét đến tính hợp lý của diễn biến tâm
trạng nhân vật. Tuy nhiên ở những trường hợp này, Gv lưu ý phải thật khéo
léo định hướng HS và nhấn mạnh ý đánh giá tổng kết: Ngược lại với những
suy nghĩ bình thường và thiển cận, Kiều hiện lên là người con gái thông
minh, nhạy bén, chân thành, hiếu nghĩa đủ đường.
4.5. Bài Viết Quảng cáo:
Bài này sẽ giúp học sinh vận dụng và sáng tạo trên những kiến thức về
internet để phục vụ cho bài thực hành về quảng cáo.
Gv sẽ yêu cầu các em làm những công việc sau:
- Phân chia HS làm theo nhóm/ tổ.

7

GV: Hồ Thị Hương Mai – THPT Trấn Biên


Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

Tạo hứng thú trong giờ học Văn bằng hình thức liên môn

- Kiểm tra bài cũ: yêu cầu Hs hệ thống bài học bằng lời nói hoặc
bằng cách thức khác (hát, đọc rap, vẽ Mindmap, hình ảnh…) mà Gv đã từng
hướng dẫn ở tiết học trước.
- Nếu còn thời gian, Gv có thể yêu cầu HS tái hiện ngay tại lớp hoặc
biến tấu bằng nhiều cách khác nhau nội dung bài học.
- Thực tế bản thân tôi khi vận dụng hình thức liên môn, các em đã rất
tích cực, chủ động và sáng tạo muôn vàn hình ảnh đặc biệt, thậm chí gây cười
và gây bất ngờ vì những liên tưởng, tưởng tượng của các em. Những việc mà
HS nghĩ chỉ có ở các công ty lớn hay các nhà chuyên nghiệp mới có thể làm,
cụ thể như làm một MV quảng cáo, thì nay các em đã tự tay làm được, dù vẫn
còn non nớt. Đó là bài thực hành vô giá mà các em trải nghiệm được, biến
kiến thức thành kĩ năng và cả kinh nghiệm nghề nghiệp về sau.
III.

LỜI KẾT
Việc tạo hứng thú trong giờ Ngữ văn là một trong những mối quan

tâm hàng đầu hiện nay của các Gv trực tiếp đứng lớp. Việc này cần phải tiến
hành thường xuyên, bền vững, tác động qua mọi hình thức. Nếu được thì cần
phải tiến hành trong mọi bài dạy, mọi tiết dạy, mọi phân môn.
Muốn làm được điều đó đòi hỏi tri thức, khả năng, sự chuẩn bị, nhiệt
tình muốn cải tạo tình hình và cả tấm gương đạo đức, tác phong, thái độ với
HS từ phía GV. Tất yếu, tất cả vẫn cần phải có sự cộng hưởng của mọi nhân
tố: giáo viên, học sinh, nhà trường, xã hội. Cho nên đây vẫn còn là một thử
thách cho những GV tâm huyết với nghề.
Với mong muốn chia sẻ, đóng góp và được góp ý, người viết hi vọng
mình bài viết có ý nghĩa nào đó với những người trong nghề, dù rất nhỏ bé.
Bài viết nhỏ này không phải là một sáng kiến, chỉ là một những kinh nghiệm

1. Phạm vi tiến hành.......................................................................2
2. Hệ thống hình thức liên môn......................................................2
3. Cách thức tiến hành....................................................................3
4. Ứng dụng qua một số bài học cụ thể..........................................4
5. Những điều lưu ý........................................................................8
6. Kiểm tra .....................................................................................9

III.

11

Lời kết.............................................................................................9

GV: Hồ Thị Hương Mai – THPT Trấn Biên