SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG KHAI
THÁC MÔ HÌNH ĐỂ GIẢNG DẠY MÔN
SINH HỌC LỚP 8

1


PHẦN I
GIỚI THIỆU CHUNG
A. Lý do chọn đề tài:
- Xã hội hiện nay là xã hội thông tin, kinh tế tri thức toàn cầu hóa
lao động con người hiện đại đòi hỏi phải thay đổi việc dạy học,
lượng thông tin cứ sau 10 năm lại phải tăng gấp đôi, giáo dục phổ
thông không cung cấp một lượng kiến thức đủ dùng cho người học
suốt đời. Vì vậy nhiệm vụ GDĐT là phải bồi dưỡng năng lực tự học
cho học sinh là chủ yếu.
- Mục đích giáo dục hiện nay là phải đào tạo những con người có
khả năng đáp ứng, có kinh nghiệm, giao tiếp tốt, năng lực hợp tác,
năng lực tự khăng định mình. Đó phải là những con người có nhu
cầu và kỹ năng tự học để thường xuyên đổi mới tri thức để bắt kịp
những đổi mới của khoa học và của xã hội.
- Cũng chính vì vậy mà GDĐT phải liên tục đổi mới phương pháp
dạy học. Học sinh chủ động tìm tòi và sáng tạo. Để nâng cao tri
thức, vì vậy học sinh cần tìm hiểu thực tế, hình ảnh sống động hơn,
thuyết phục hơn.
2


cơ quan trong cơ thể.
+ Giáo dục tình cảm, đạo đức cho học sinh, bảo vệ thiên nhiên, bảo
vệ vẻ đẹp là góp phần giáo dục thẩm mỹ.
3. Cấu trúc chương trình sinh học 8:
Tổng số tiết: 2tiết /tuần x 35 tuần =70 tiết
Bao gồm: 57 tiết lý thuyết
7 tiết thực hành
6 tiết ôn tập và kiểm tra
4. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Phương pháp dạy học sinh học
- Phương pháp đánh giá học sinh
- Thực nghiệm và kết quả
5. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra thực tiễn.
- Phương pháp nghiên cứu học sinh
- Phương pháp quan sát, tổng hợp.
C. Giải quyết vấn đe:
1. Phương pháp thực hiện và biện pháp thực hiện :
a. Phương pháp thực hiện:
- Gv chuẩn bị những phương tiện dạy học sinh học 8 được sinh động
hơn đặc biệt là các mô hình liên quan đến bài học giúp cho học sinh
có hứng thú trong việc tiếp thu kiến thức mới đồng thời dễ hiểu hơn
trong khi học và có hiệu quả.

4


- Giúp cho học sinh cả lớp có thể tham gia củng cố, tóm tắt những
điều cần ghi nhớ của tiết học, giáo viên có thể đặt ra các câu hỏi
hướng vào điều quan trọng của bài và hướng dẫn các em thảo luận

Yêu cầu Học sinh đọc thông tin quan sát hình vẽ SGK ghi nhớ kiến
thức đối chiếu trên mô hình
HS: Lên bảng xác định trên mô hình các bộ phận cấu tạo của cơ thể
người
HS:khác nhận xét bổ sung
GV:Nhận xét –bổ sung những chỗ sai sót- chấm điểm
3.Cách thức tổ chức:
* Mục đích: Cho học sinh quan sát mô hình nhằm tăng cường bồi
dưỡng kỹ năng kỹ xảo trong khi lĩnh hội kiến thức mới, khám phá
khoa học.
* Đối tượng nghiên cứu - áp dụng:
- Học sinh lớp 8 trường THCS Huỳnh Thúc Kháng
* Tổ chức tiết học:
- Học sinh quan sát hình, thông tin SGK đặc biệt mô hình để xác
định vị trí các bộ phân trên cơ thể mình.
- Học sinh thảo luận nhóm thống nhất câu trả lời
- Làm phiếu học tập để ghi lại nội dung (nếu có)
Các phương pháp đều cần được phối hợp với nhau để thể hiện rõ
sắc thái bộ môn khoa học thực nghiệm. Tuy nhiên các phương pháp
đó cần được tiến hành theo tổ chức nhóm nhỏ, trong đó có sự phân
6


công luân phiên để mọi học sinh được rèn luyện cách tổ chức các
hoạt động tập thể và tinh thần trách nhiệm cộng đồng là phẩm chất
nhân cách của con người lao động mới của xã hội công nghiệp và
hiện đại.

PHẦN II
PHẦN NỘI DUNG


Sự vận động của cơ thể

Chương III-

Tuần hoàn

Chương IV-

Hô hấp

Chương V-

Tiêu hóa

Chương VI –

Trao đổi chất và năng lượng

Chương VII-

Bài tiết

Chương VIII-

Da

Chương I X -

Thần kinh và giác quan

khác.
-Mức độ tái hiện: Người học nhớ lại những điều kiện đã họcvà
có thể nhớ lại chúng 1 cách đầy đủ, chính xác :
-Mức độ kỹ năng: Người học có thể vận dụng trí thức mà mình
đã họcvào các tình huống quen thuộc tương tự như các tình huống
đã học trước đó.
-Mức độ biến hoá (sáng tạo): Trên cơ sở nắm vững trí thức, kỹ
năng; kỹ xảo họ có thể vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo trong
các tình huống.
- Mặt khác phương pháp dạy học còn tạo khả năng hình thành,
phát triển những phẩm chất tốt đẹp cho người học.
3.Ưu điểm của nhóm phương pháp dạy học trực quan( quan sátmô tả).
9


Nói chung các phương pháp dạy học rất phong phú và đa dạng
có hàng trăm phương pháp đã được mô tả và hàng chục cách
phân loại khác nhau, nhưng trong chương trình sinh học 8,
nhóm phương pháp dạy học quan sát-mô tả đóng vai trò rất
quan trọng.
Nhờ có phương pháp dạy học trực quan( quan sát và mô tả) mà
người giáo viên hướng dẫn học sinh lĩnh hội được những trí thức
quí báu về trí thức sinh học, về kỹ năng, kỹ xão nắm lý thuyết . Từ
đó đúc kết những kinh nghiêm của bản thân. Ghi nhớ kiến thức một
cách sâu sắc.
Tùy từng bài mà giáo viên lựa chọn những phương pháp cho phù
hợp,thể hiện tính đặc trưng của bô môn cũng như phù hợp với đặc
điểm tâm sinh lý của các em . Để giúp các em khám phá về cơ thể
mình, ứng dụng trong cuộc sống,nhất là khi kinh nghiệm sống còn hạn
chế, vốn hiểu biết còn nghèo nàn, các biểu tượng tích lũy còn hạn chế,

-Sử dụng cho các bài dạy cụ thể:
Bài 2:

Cấu tạo cơ thể người

Bài 17: Tim và mạch máu
Bài 20: Hô hấp và các cơ quan hô hấp
Bài 24: Tiêu hóa và các cơ quan tiêu hóa
Bài 43 : Giới thiệu chung hệ thần kinh
Chi tiết:
Bài 2: Cấu tạo cơ thể người
GV Giới thiệu mô hình nữa cơ thể người
HS quan sát hình 2.2/8 SGK Các cơ quan của cơ thể người
Đối chiếu với mô hình cơ thể người ,
1.Từ đó xác định các bộ phận của cơ thể người ?
-Các phần cơ thể người: đầu, thân, các chi (Trên, dưới)
2.Xác định vị trí cơ hoành : ngăn khoang ngực và khoang bụng
3.Các bộ phận ở khoang ngực: tim ,phổi
-Các bộ phận ở khoang bụng: gan, dạ dày, ruột non,ruột già…..

12


*Nếu có thể gở ra từng bộ phận cho học sinh quan sát,xác định các
bộ phận của các cơ quan, sau khi học sinh thảo luận, GV cho học
sinh xác định trên các cơ quan trên mô hình.
-Hệ vận động: Cơ,xương
-Hệ tiêu hóa: Ong tiêu hóa: miệng hầu thực quản  dạ dày
ruột  hậu môn.
-Hệ tuần hoàn: tim và mạch máu



Học sinh quan sát hình 24.3/79 SGK, Xác định các bộ phận của hệ
tiêu hóa trên mô hình nữa cơ thể người.
+ Khoang miệng, họng, thực quản, dạ dày,ruột non, ruột thừa,
ruột già, ruột thẳng, hậu môn.

Bài 43: Giới thiệu chung hệ thần kinh
Học sinh xác định vị trí các bộ phận của hệ thần kinh trên mô hình
nữa cơ thể người:
+ Bộ não nằm trên đầu
+ Tủy sống nằm trong cột sống
+ Các dây thần kinh phân bố khắp cơ thể
B. MÔ HÌNH BỘ XƯƠNG
Bài 7: Bộ xương

16


Học sinh quan sát mô hình của bộ xương
1.Nêu vai trò của bộ xương
-Tạo khung cơ thể, hình dáng nhất định
-Nâng đỡ cơ thể
-Bảo vệ các nội quan
2. Xác định các phần của bộ xương
-3 phần : Xương đầu, xương thân, xương chi
+Xương đầu: gồm xương hộp sọ
Xương mặt : xương hàm, xương lồi cằm
+xương thân : gồm xương lồng ngực: xương ức, xương sườn
Xương cột sống: nhiều đốt sống, 4 chỗ

-Khớp bán động: xương cột sống
-Khớp bất động: hộp sọ
C. MÔ HÌNH MỘT ĐOẠN TỦY SỐNG
Bài 44: Thực hành –Tìm hiểu chức năng của tủy sống

18


Học sinh quan sát hình 44.2/ 141 SGK và mô hình một đoạn tủy
sống.Xác định từng phần của tủy sống
Các bộ phận của tủy sống:
-Màng tủy: màng cứng, màng nhện, màng nuôi
-Tủy sống: chất xám, chất trắng
-2 loại rễ: rễ trước ,rễ sau
-Cung đốt sống
-Thân đốt sống
D. MÔ HÌNH BỘ NÃO
-Sử dụng cho các bài:
Bài 46: Trụ não, tiểu não, não trung gian
Bài 47: Đại não
Cụ thể:
Bài 46: Trụ não,tiểu não,não trung gian
19


HS quan sát hình 46.1/144 SGK đối chiếu với mo hình Bộ não
-Bộ não gồm đại não, não trung gian, tiểu não, trụ não
Bài 47: Đại não
HS quan sát mô hình bộ não và hình 47.1/147 SGK đưa ra nhận xét
-Có nhiều khúc cuộn

Sau một thời gian dài, vận dụng những giải pháp trên,tôi nhận
thấy kết quả học tập của học sinh về môn sinh hoc có những kết quả
đáng khích lệ, các học sinh đã hứng thú trong khi học môn sinh
học,thích tìm tòi khám phá khoa học đặc biệt nhận biết các loài
động vật.
Kết quả đánh giá qua các bài kiểm tra các em đạt trung bình trở
lên chiếm 90%
Thông qua các tiết học,các em có ý thức hơn trong việc học,nắm
vững lý thuyết,quan sát tranh ảnh,mô hình,thực tế để có kiến thức
hơn trong quá trình làm thí nghiệm,tập vẽ lại theo hình.
II.BÀI HỌC KINH NGHIỆM
21


Đối với giáo viên dạy các môn không nên xem thường môn
học nào, vì trong chương trình có sự móc nối,liên kết bổ sung cho
nhau,tạo cho học sinh nhận thức phong phú hơn.Giáo viên dạy sinh
học cần phải liên hệ thực tế cuộc sống, làm cho kiến thức phong phú
hơn.Giáo dục cho học sinh lòng yêu khoa học,biết bảo vệ cái
đẹp,bảo vệ động vật hoang dã,thiên nhiên, môi trường sống của loài
động vật nói riêng của thế giới nói chung.
Đối với học sinh phải chủ động linh hoạt kiến thức,coi việc học
là tự nguyện,không bị gò ép.Học sinh phải thích học mới là vấn đề
cơ bản của việc dạy học,học sinh tích cực học tập,lắng nghe,hăng
hái trả lời các câu hỏi của giáo viên.Đây chính là mầm móng của
sáng tạo là một trong những sản phẩm cần có trong tương lai.
Đối với phụ huynh cần có sự quan tâm đến học sinh đây cũng là
một phàn tất yếu không thể thiếu được cần cung cấp vật liệu cho
học sinh thạt chu đáo.Về mẫu vật ,bút chì,tranh ảnh, sách báo……
để tạo cho học sinh đủ điều kiện sáng tạo,lĩnh hội kiến thức vững