Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

A . MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Do nhu cầu của xã hội hiện đại mục tiêu giáo dục cũng cần thay đổi để tạo
con người mới thích ứng với xã hội. Một trong những vấn đề c ấp bách hiện
nay Bộ giáo dục đã đề ra phương pháp dạy học mới cho tồn cấp THCS.
Trong chương trình sinh học 6 là phần mở đầu cho chương trình Sinh
học của bậc trung học cơ sở, giúp học sinh bắt đầu làm quen với mơn khoa
học chun nghiên cứu vế thế giới sinh vật. Các kiến thức về thực vật và một
số nhóm sinh vật khác, học sinh được học trong chương trình này vừa góp
phần làm cho học sinh có được những kiến thức sinh học c ơ b ản, ph ổ thơng
và hồn chỉnh, vừa giúp học sinh có cơ sở để tiếp tục học nh ững ki ến th ức v ề
di truyền, sinh thái ở cấp học trên, đồng thời làm cơ sở cho việc nắm vững các
biện pháp kĩ thuật sản xuất nơng lâm nghiệp.
Các em rất tự hào khi biết nước ta là một trong số rất ít các qu ốc gia đ ược
thiên nhiên ưu đãi có đa dạng sinh học cao có nhiều thực vật qúi và hiếm. Chính
thế đặt ra cho chúng ta một cách thức to lớn nhiều lồi trong s ố đó đang đ ứng
trước nguy cơ tiệt chủng. Làm gì để cứu vãn chúng? Đó khơng chỉ là trách nhi ệm
riêng chúng ta mà cả cộng đồng để cùng gìn giữ cho thế giới thực v ật đ ược b ền
vững lâu dài. Chính là gắn học với hành mục đích của mơn Sinh học 6 trong
cơng cuộc đổi mới nội dung và phương pháp học tập hiện nay.
Chính vì lí do đó mà người giáo viên cần phải nghiên c ứu đưa ra nh ững
phương pháp giảng dạy cho phù hợp để giúp các em học mơn sinh học tốt hơn.
Ở phương pháp mới của mơn Sinh học hiện nay là học sinh làm ch ủ đ ạo l ĩnh
Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

1

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

2


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

IV. ÁP DỤNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MƠN SINH
HỌC 6:
Giáo viên đã áp dụng ngay từ đầu năm học: 2008 – 2009.
Thực hiện khi dạy mơn Sinh học 6 chủ yếu là các dạng bài đã nghiên cứu.

B. NỘI DUNG.
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN KHOA HỌC:
1. Vai trò của hứng thú trong tiết học.
Từ lâu các nhà sư phạm đã quan tâm đến việc đổi mới phương pháp gi ảng d ạy
mơn Sinh học ở trường trung học cơ sở tạo hứng thú cho một tiết học có k ết
quả cao.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu và cho rằng việc giảng d ạy ph ải gây h ứng thú
cho học sinh mà còn hình thành nhân cách cho học sinh.
Chính thế việc đổi mới phương pháp là rất cần thiết tạo cho học sinh
lĩnh hội được kiến thức một cách tích cực, tự giác tư duy sáng t ạo trong h ọc
tập.
2. Các yếu tố đổi mới phương pháp dạy học:
a. Phải kết hợp vận dụng các phương pháp dạy học đặc thù của Sinh học
với các phương pháp dạy học khác có tác dụng kích thích năng lực tư duy tích
cực độc lập sáng tạo của học sinh như: các phương pháp đặt và gi ải quy ết v ấn
đề, phương pháp kích não (động não), phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
nhỏ, và các cơng tác độc lập của học sinh.

vật, học sinh biết bảo vệ thực vật có ít trong thiên nhiên.
Các dạng bài cấu tạo trong của các cơ quan sinh dưỡng (r ễ, thân, lá ở mơn
Sinh học 6 là phần kiến thức học sinh khó tiếp thu nhất, vì đó là các c ơ quan bên
trong cơ thể. Các bộ phận bên trong ở mỗi hệ cơ quan xuất hiện khơng rõ trên
Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

4


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

tranh hai mẫu vật đòi hỏi phải xem dưới kính hiển vi. Thực t ế quan sát đ ể rút
ra kiến thức mới thường gây dự thụ động trong học sinh, dễ nhàm chán, chính
thế ngồi phương pháp thực dạy giáo viên cần nghiên cứu chủ yếu phương
pháp tích cực lấy học sinh làm trung tâm nhằm gây kích thích và s ự h ứng thú c ủa
học sinh trong tiết học.

II. Q TRÌNH NGHIÊN CỨU:
1. Xác định điều kiện học tập của học sinh, trình độ học sinh, kinh
nghiệm và trình độ giáo viên.
2. Tham khảo các tài liệu giảng dạy mơn Sinh 6.
3. Tham khảo ý kiến bạn đồng nghiệp.
4. Nghiên cứu thực tế điều kiện thiết bị đồ dùng dạy học hiện có c ủa
trường.
5. Tự làm đồ dùng dạy học có chất lượng.
6. Nghiên cứu thực tế phương pháp dạy học mới vế thay sách lớp 6 do
Sở và phòng tổ chức.

 Giáo dục lòng u qúi thiên nhiên bảo vệ cây.
* Kỹ thuật sử dụng đồ dùng dạy học.
Ở dạng kiến thức về cấu tạo trong của thực vật về mơn Sinh học 6
thường sử dụng tranh ảnh phóng to hay mơ hình...
Giáo viên thiết kế bài dạy theo phương pháp sử dụng tranh hoặc s ử d ụng
mơ hình để làm áng tỏ phần trọng tâm bài hoặc dùng tranh câm đ ể tự các em tìm ra
kiến thức về các bộ phận của thân non giúp các em hứng thú hơn xu ất hi ện
tranh luận phát biểu ý kiến.
* Kỹ năng hoạt động nhóm và sử dụng câu hỏi gợi ý cho học sinh tìm
hiểu bài.

Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

6


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

Giáo viên cho học sinh nghiên cứu thơng tin và quan sát trên tranh ho ặc mơ
hình để tìm hiểu bài bằng các câu hỏi mà giáo viên đặc ra đòi h ỏi ph ải kh ớp v ới
nội dung thảo luận câu hỏi có tính chất kích thích tư duy học sinh.
Các câu hỏi đặt ra phải lơgíc cho các em tìm hiểu thảo lu ận nhóm tìm câu
trả lời đúng sau đó rút ra ý chính của từng câu hỏi đi đến kết luận.
Đặt câu hỏi nâng cao để cho học sinh tìm hiểu bài sâu và rộng hơn.
Ví dụ: khi học về cấu tạo trong của thân non giáo viên cần phải làm gì?
Cho học sinh quan sát tranh 15.1 SGK, giáo viên đ ặt ra các câu h ỏi cho h ọc
sinh thảo luận nhóm.

Giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi thảo luận trong sách giáo khoa, thu ộc
trọng tâm bài học. Học sinh có phần tham khảo bài tr ước đ ể khi đi vào bài m ới
học sinh tích cực thảo luận nhóm hơn cùng nhau giải quyết vấn đ ề, t ạo đi ều
kiện học tập tốt và gây hứng thú trong việc tiếp thu kiến thức mới.
Thực hiện theo đổi mới phương pháp giảng dạy mơn Sinh học 6 đ ược tiến
hành thực hiện một tiết dạy bài giảng phù hợp.
Ví dụ : soạn bài: “Cấu tạo trong của phiến lá”.

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Nắm được đặt điểm cấu tạo bên trong phù hợp với chức năng c ủa phi ến lá,
giải thích được đặt điểm màu sắc của hai mặt phiến lá.
Rèn kỹ năng quan sát và nhận biết.
Giáo dục lòng u thích say mê mơn học và bảo vệ thực vật.

II. TRỌNG TÂM:
Cấu tạo biểu bì và thịt lá phù hợp với chức năng của chúng.

III. CHUẨN BỊ:
Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

8


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

Giáo viên: tranh phóng to hình 20.4 SGK; mơ hình cấu tạo một phần


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

* Giới thiệu: Vì sao lá có thể tự chế tạo chất dinh
dưỡng cho cây? Để hiểu rõ được điều này ta tìm hiểu
cấu tạo trong của phiến lá.
* GV: cho học sinh đọc thơng tin để biết cấu tạo
trong của phiến lá gồm ba phân biểu bì, thịt lá, gân lá.
Hoạt động 1: Tìm hiểu về biểu bì.

I. Biểu bì:

Mục tiêu: Học sinh nắm được cấu tạo của biểu bì, Biểu bì gồm 1 lớp tế
chức năng bảo vệ và trao đổi khí.

bào có vách ngồi dầy

GV: cho học sinh đọc thơng tin mục I/SGK trang Xếp sát nhau để bảo vệ
65 kết hợp quang sát hình 20.2 và 20.3.

lá khỏi bị khơ khi nhiệt

HS: Thảo luận nhóm trả lời hai câu hỏi SGK trang độ cao.
65.

- Còn là tế bào khơng màu

GV: u cầu học sinh thảo luận nhóm trả lời được trong suốt có nhiều lỗ
các ý sau:


Mục tiêu: Phân biệt được đặt điểm các lớp tế bào thịt lá Các tế bào thịt lá chứa
phù hợp với chức năng chính của chúng.

nhiều lục lạp gồm

GV: Giới thiệu và cho học sinh quan sát tranh hình nhiều lớp có những đặc
20.4, hoặc mơ hình, kết hợp nghiên cứu SGK.

điểm khác nhau phù hợp

HS: Nghe và quan sát trên bảng kết hợp đọc thơng với chức năng thu
tin để trả lời các câu hỏi SGK.

nhận ánh sáng và trao đổi

GV u cầu học sinh làm việc độc lập.

khí để chế tạo chất

GV u cầu học sinh nêu được:

hữu cơ cho cây.

+ giống nhau: Tế bào thịt lá ở cả 2 phía đều chứa
nhiều lục lạp, giúp cho phiến lá thu nhận ánh sáng để
chế tạo chất hữu cơ cho cây.
+ Khác nhau: Giữa các lớp tế bào thịt lá.

Các đặt
điểm so

xếp rất sát nhau

Xếp khơng sát
nhau.

Nhiều lục lạp
Số lượng
lục lạp.

hơn xếp theo

Ít lục lạp hơn

chiều thẳng

xếp lộn sộn

đứng.

trong tế bào.

+ Lớp tế bào thịt lá phía trên có cấu tạo phù hợp
với chức năng chính là chế tạo chất hữu cơ,
lớp tế bào phía dưới có cấu tạo phù hợp với
chức năng chính là chứa lục lạp và trao đổi khí.
GV: nhận xét phần trả lời của các nhómchốt
lại kiến thức đúngcho học sinh rút ra kết luận.
GV hỏi thêm: Tại sao ở rất nhiều lọai lá mặt
trên có màu sẫm hơn mặt dưới? (mặt trên có lớp
tế bào biểu bì dầy chứa nhiều lục lạp hơn các


4. Củng cố.

GV phát tờ pho to bài tập cho học sinh làm.

Đáp án:

Nội dung: Đề kiểm tra cho các từ “lục lạp, (1). Biểu bì
vận chuyển, lỗ khí, biểu bì, đóng mở”. Hãy chọn (2) Bảo vệ
những từ thích hợp điền vào chỗ trống trong (3) Lỗ khí.
những câu dưới đây:

(4) Đóng mở.

-Bao bọc phiến lá là một lớp tế bào...... (5) Lục lạp
(1)trong suốt nên ánh sáng có thể xun qua chiếu vào (6) Vận chuyển.
phần thịt lá lớp tế bào biểu bì có màng dài r ất dầy có
chức năng.....(2) cho các phần bên trong của phiến
lá.
-Lớp tế bào mặt dưới có rất nhiều......(3).
Hoạt động ...(4) của nó giúp cho lá trao đổi khí và cho
hơi nước thốt ra ngồi.
- Các tế bào thịt lá chứa rất nhiều ...(5) có chức
năng thu nhận ánh sáng cấn cho việc chế tạo chất
hữu cơ.
Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình



Học kỳ I
Giỏi: 21%
Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

14


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

Khá: 25%

Khá: 33%

TB: 35%

TB: 45%

Yếu: 30%

Yếu: 1%

V. TỰ ĐÁNH GIÁ.

Qua đối chiếu so sánh thì việc thực hiện những kinh giảng dạy đ ổi mới
phương pháp ở mơn Sinh học 6 được áp dụng ngay từ đầu năm học kết qủa đã
tạo ra cho các em được tinh thần tự học và hứng thú trong ti ết h ọc, chất l ượng
học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt.


Rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp của hội đ ồng khoa h ọc, tơi
xin chân thành cảm ơn.

C. KẾT LUẬN
Việc áp dụng đổi mới phương pháp giảng dạy và chỉnh lí SGK mơn Sinh
học 6 là một vấn đề rất cần thiết trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ỏ
bạc THCS nói riêng và các bậc học khac nói chung trong thời k ỳ hiện nay.
Chính vì thế việc tạo cho học sinh có hứng thú trong một tiết học c ũng rất là
quan trọng bởi gì:
Là tạo được thói quen tự học tự tìm hiểu và có ý thức trong học tập.
Tích cực học tập để nâng cao trình độ hiểu biết hơn về thiên nhiên và mơi
trường sống nhằm bảo vệ và giữ gìn tài sản mà thiên nhiên đem lại t ừ đó nâng cao
được mức sống và bảo vệ tốt sức khỏe con người, bảo vệ mơi tr ường,
khơng gây ơ nhiễm mơi trường sống. Đó cũng là một phần góp vào cơng cu ộc
xây dựng đất nước giàu mạnh văn minh.

Bùi Thò Hào

Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa
Bình

16


Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài cấu tạo trong của thưc vật

Tn Đạo, ngày 22 tháng 05 năm 2009
Người viết

Bùi Thị Hào