Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
A . MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
Do nhu cầu của xã hội hiện đại mục tiêu giáo dục cũng cần thay đổi để tạo
con người mới thích ứng với xã hội. Một trong những vấn đề cấp bách hiện
nay Bộ giáo dục đã đề ra phương pháp dạy học mới cho toàn cấp THCS.
Trong chương trình sinh học 6 là phần mở đầu cho chương trình Sinh học
của bậc trung học cơ sở, giúp học sinh bắt đầu làm quen với môn khoa học
chuyên nghiên cứu vế thế giới sinh vật. Các kiến thức về thực vật và một số
nhóm sinh vật khác, học sinh được học trong chương trình này vừa góp phần
làm cho học sinh có được những kiến thức sinh học cơ bản, phổ thông và hoàn
chỉnh, vừa giúp học sinh có cơ sở để tiếp tục học những kiến thức về di truyền,
sinh thái ở cấp học trên, đồng thời làm cơ sở cho việc nắm vững các biện pháp
kĩ thuật sản xuất nông lâm nghiệp.
Các em rất tự hào khi biết nước ta là một trong số rất ít các quốc gia được
thiên nhiên ưu đãi có đa dạng sinh học cao có nhiều thực vật qúi và hiếm.
Chính thế đặt ra cho chúng ta một cách thức to lớn nhiều loài trong số đó đang
đứng trước nguy cơ tiệt chủng. Làm gì để cứu vãn chúng? Đó không chỉ là
trách nhiệm riêng chúng ta mà cả cộng đồng để cùng gìn giữ cho thế giới thực
vật được bền vững lâu dài. Chính là gắn học với hành mục đích của môn Sinh
học 6 trong công cuộc đổi mới nội dung và phương pháp học tập hiện nay.
Chính vì lí do đó mà người giáo viên cần phải nghiên cứu đưa ra những
phương pháp giảng dạy cho phù hợp để giúp các em học môn sinh học tốt hơn.
Ở phương pháp mới của môn Sinh học hiện nay là học sinh làm chủ đạo lĩnh
hội kiến thức với cảm giác thú vị, phấn khởi không quá sức từ đó học sinh
hứng thú và tích cực hơn khi học môn Sinh học và dẫn đến hiệu qủa cao hơn.
II. NHIỆM VỤ:
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
1
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
Từ lâu các nhà sư phạm đã quan tâm đến việc đổi mới phương pháp giảng
dạy môn Sinh học ở trường trung học cơ sở tạo hứng thú cho một tiết học có
kết quả cao.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu và cho rằng việc giảng dạy phải gây hứng
thú cho học sinh mà còn hình thành nhân cách cho học sinh.
Chính thế việc đổi mới phương pháp là rất cần thiết tạo cho học sinh lĩnh
hội được kiến thức một cách tích cực, tự giác tư duy sáng tạo trong học tập.
2. Các yếu tố đổi mới phương pháp dạy học:
a. Phải kết hợp vận dụng các phương pháp dạy học đặc thù của Sinh học
với các phương pháp dạy học khác có tác dụng kích thích năng lực tư duy tích
cực độc lập sáng tạo của học sinh như: các phương pháp đặt và giải quyết vấn
đề, phương pháp kích não (động não), phương pháp dạy học hợp tác theo
nhóm nhỏ, và các công tác độc lập của học sinh.
b. Phương pháp hoạt động nhóm: Đây là một trong những phương pháp
quan trọng nhất của đổi mới phương pháp dạy học với sự nỗ lực tư duy của
mỗi cá nhân, cần tổ chức cho các em hoạt động nhóm để giúp các em phát huy
sức mạnh của nhiều người cùng thực hiện cùng tranh cãi, cùng tham gia để có
phương pháp tốt nhất trong việc tích cực hóa hoạt động của học sinh.
c. Theo các định hướng chung đó giáo viên cần biết lực chọn và biết phối
hợp các phương pháp một cách khéo léo và linh hoạt phù hợp với nội dung của
bài học, với trình độ của học sinh cấn dẫn dắt học sinh từ kiến thức từ dễ đến
khó và luôn tìm hiểu cái mới để lĩnh hội kiến thức mới đạt kết quả cao hơn.
d. Cần tạo không khí thoải mái cho lớp học, làm cho học sinh thích thú khi
đến lớp, phải mong đợi đến tiết học môn Sinh học.
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
3
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
Với trình độ sư phạm và kinh nghiệm giảng dạy của mình giáo viên tạo
được uy tín với học sinh và làm cho các em có sự tin tưởng vào giáo viên, tạo
Sở và phòng tổ chức.
7. Điều kiện dạy học cụ thể: cách tổ chức cho học sinh hoạt động như thế
nào để lĩnh hội kiến thức lựa chọn và phối hợp các phương pháp dạy học một
cách hợp lí.
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC DẠNG BÀI CẤU TẠO TRONG
CỦA THỰC VẬT QUA VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP.
1). Biện pháp thực hiện.
* Kỹ năng mục tiêu bài học, trọng tâm bài học.
Học sinh phải thảo luận nhóm từ tranh hình sách giáo khoa, mẫu vật hoặc
mô hình để hoàn thành bài tập từ đó rút ra kiến thức mới đúng theo yêu cầu
của bài học.
Sau khi học xong bài học thì học sinh phải nắm được những kiến thức gì?
Kỹ năng gì? Hình thành những thái độ như thế nào để giáo dục các em?
Các kiến thức phải cụ thể phù hợp với hoàn cảnh và trình độ học sinh, điều
kiện dạy học phải ở tại trường.
* Ví dụ: Bài: Cấu tạo trong của thân non.
Mục tiêu bài học:
Kiến thức: Học sinh nắm được cấu tạo trong của thân non và biết so sánh
cấu tạo trong của thân non với miến hút của rễ.
Kỹ năng: Rèn kỹ năng quan sát tranh, kỹ năng so sánh.
Giáo dục lòng yêu qúi thiên nhiên bảo vệ cây.
* Kỹ thuật sử dụng đồ dùng dạy học.
Ở dạng kiến thức về cấu tạo trong của thực vật về môn Sinh học 6 thường
sử dụng tranh ảnh phóng to hay mô hình
Giáo viên thiết kế bài dạy theo phương pháp sử dụng tranh hoặc sử dụng
mô hình để làm áng tỏ phần trọng tâm bài hoặc dùng tranh câm để tự các em
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
5
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
chống thái độ quá dễ dàng, nhưng nghiêm khắc quá cũng làm giảm mất đi sự
tích cực của học sinh.
* Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài.
Tìm tòi mẫu vật.
Giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi thảo luận trong sách giáo khoa,
thuộc trọng tâm bài học. Học sinh có phần tham khảo bài trước để khi đi vào
bài mới học sinh tích cực thảo luận nhóm hơn cùng nhau giải quyết vấn đề, tạo
điều kiện học tập tốt và gây hứng thú trong việc tiếp thu kiến thức mới.
Thực hiện theo đổi mới phương pháp giảng dạy môn Sinh học 6 được tiến
hành thực hiện một tiết dạy bài giảng phù hợp.
Ví dụ : soạn bài: “Cấu tạo trong của phiến lá”.
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Nắm được đặt điểm cấu tạo bên trong phù hợp với chức năng của phiến lá,
giải thích được đặt điểm màu sắc của hai mặt phiến lá.
Rèn kỹ năng quan sát và nhận biết.
Giáo dục lòng yêu thích say mê môn học và bảo vệ thực vật.
II. TRỌNG TÂM:
Cấu tạo biểu bì và thịt lá phù hợp với chức năng của chúng.
III. CHUẨN BỊ:
Giáo viên: tranh phóng to hình 20.4 SGK; mô hình cấu tạo một phần phiến
lá, đề kiểm tra pho tô về bài tập.
Học sinh: Chuẩn bị kiến thức.
IV. TIẾN TRÌNH:
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
7
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
1. Ổn định:
GV: yêu cầu học sinh thảo luận nhóm trả lời được
các ý sau:
+ Đặc điểm phù hợp với chức năng bảo vệ phiến lá:
Là biểu bì gồm một lớp tế bào có vách ngoài dầy,
sếp sát nhau phù hợp với việc để ánh sáng chiếu
qua được, tế bào không màu trong suốt.
+ Hoạt động đóng mở của lỗ khí giúp cho lá trao
đổi khí và thoát hơi nước.
HS: Đại diện 1,2 nhóm trình bày. Nhóm khác nhận
xét bổ sung.
GV: Chốt lại kiến thức đúng, giải thích thêm về
hoạt động đóng mở của lỗ khí khi trời nắng và khi
râm.
GV: mở rộng kiến thức: tại sao lỗ khí thường tập
trung nhiều ở mặt dưới lá?
I. Biểu bì:
Biểu bì gồm 1 lớp tế
bào có vách ngoài dầy
Xếp sát nhau để bảo vệ
lá khỏi bị khô khi nhiệt
độ cao.
- Còn là tế bào không
màu trong suốt có nhiều
lỗ khí để trao đổi khí và
thoát hơi nước.
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
9
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
GV: gọi 1,2 học sinh rút ra kết luận.
lục lạp.
Nhiều lục lạp
hơn xếp theo
chiều thẳng
đứng.
Ít lục lạp hơn xếp
lộn sộn trong tế
bào.
II. THỊT LÁ:
Các tế bào thịt lá chứa
nhiều lục lạp gồm nhiều
lớp có những đặc điểm
khác nhau phù hợp với
chức năng thu nhận ánh
sáng và trao đổi khí để
chế tạo chất hữu cơ cho
cây.
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
10
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
+ Lớp tế bào thịt lá phía trên có cấu tạo phù hợp
với chức năng chính là chế tạo chất hữu cơ, lớp
tế bào phía dưới có cấu tạo phù hợp với chức
năng chính là chứa lục lạp và trao đổi khí.
GV: nhận xét phần trả lời của các nhóm chốt
lại kiến thức đúngcho học sinh rút ra kết
luận.
GV hỏi thêm: Tại sao ở rất nhiều lọai lá mặt
trên có màu sẫm hơn mặt dưới? (mặt trên có lớp
dưới đây:
-Bao bọc phiến lá là một lớp tế bào
(1)trong suốt nên ánh sáng có thể xuyên qua chiếu
vào phần thịt lá lớp tế bào biểu bì có màng dài rất
dầy có chức năng (2) cho các phần bên trong của
phiến lá.
-Lớp tế bào mặt dưới có rất nhiều (3). Hoạt
động (4) của nó giúp cho lá trao đổi khí và cho
hơi nước thoát ra ngoài.
- Các tế bào thịt lá chứa rất nhiều (5) có chức
năng thu nhận ánh sáng cấn cho việc chế tạo chất
hữu cơ.
- Gân lá có chức năng (6)các chất cho phiến
lá.
(2) Bảo vệ
(3) Lỗ khí.
(4) Đóng mở.
(5) Lục lạp
(6) Vận chuyển.
- GV chấm điểm 2- 3 học sinh, nhận xét tuyên dương.
5. Dặn dò:
Học bài trả lời câu hỏi SGK trang 67.
Đọc mục “Em có biết”.
Ôn lại kiến thức ở tiểu học: “chức năng của lá, chất nào duy trì sự cháy”
V. RÚT KINH NGHIỆM:
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
12
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
Giáo viên cho học sinh nắm vững tốt theo phương pháp đưa ra.
Cần có phòng thí nghiệm Sinh học, để những giờ thực hành hoàn chỉnh
hơn, tạo điều kiện cho học sinh tìm tòi khắc sâu kiến thức về môn Sinh học 6.
Học sinh cũng cần tìm hiểu nội dung bài trước bằng cách trả lời câu hỏi
thảo luận và bài tập trong sách giáo khoa, tìm tòi mẫu vật.
Đây là những ý kiến cá nhân nên không tránh khỏi thiếu xót.
Rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp của hội đồng khoa học, tôi
xin chân thành cảm ơn.
C. KẾT LUẬN
Việc áp dụng đổi mới phương pháp giảng dạy và chỉnh lí SGK môn Sinh
học 6 là một vấn đề rất cần thiết trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ỏ bạc
THCS nói riêng và các bậc học khac nói chung trong thời kỳ hiện nay. Chính
vì thế việc tạo cho học sinh có hứng thú trong một tiết học cũng rất là quan
trọng bởi gì:
Là tạo được thói quen tự học tự tìm hiểu và có ý thức trong học tập.
Tích cực học tập để nâng cao trình độ hiểu biết hơn về thiên nhiên và môi
trường sống nhằm bảo vệ và giữ gìn tài sản mà thiên nhiên đem lại từ đó nâng
cao được mức sống và bảo vệ tốt sức khỏe con người, bảo vệ môi trường,
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
14
Đề tài: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ dạy các dạng bài
cấu tạo trong của thưc vật
không gây ô nhiễm môi trường sống. Đó cũng là một phần góp vào công cuộc
xây dựng đất nước giàu mạnh văn minh.
Tuân Đạo, ngày 22 tháng 05 năm 2009
Người viết
Bùi Thị Hào
Bùi Thị Hào Giáo viên: Trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
15