MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, đứa trẻ hiền lành ngoan ngoãn, tốt hay xấu
không phải là do bản chất vốn có của trẻ mà phần nhiều là do sự giáo dục
của người lớn. Ngày nay giá trị con người ngày càng được nhận thức đúng
đắn và đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc thì công tác chăm sóc giáo dục
trẻ càng mang một ý nghĩa nhân văn cụ thể, càng trở thành một đạo lý của
thế giới văn minh.
Để đảm bảo cho sự tăng trưởng của xã hội mai sau, việc phát triển
nhân tố con người, nguồn lực con người phải tiến hành không ngừng, ngay
từ khi trẻ mới sinh. Trong quá trình phát triển của trẻ, nhất là trẻ ở độ tuổi
24-36 tháng ngôn ngữ có vai trò vô cùng quan trọng. Ngôn ngữ là quá trình
trao đổi thông tin, tình cảm, tư tưởng, thái độ nhận thức của con người với
nhau. Thông qua giao tiếp sẽ hình thành nên xã hội loài người. Ngôn ngữ
cũng là phương tiện để phát triển tư duy, nhận thức.
Ngôn ngữ là phương tiện để giáo dục trẻ phát triển toàn diện nhất. Sự
phát triển toàn diện bao gồm cả sự phát triển về đạo đức, chuẩn mực hành vi
văn hoá. Điều gì tốt, điều gì xấu, cần phải ứng xứ như thế nào cho phù
hợp… Vì vậy nhiệm vụ của chúng ta là phải phát triển lời nói cho trẻ ngay
từ tuổi ấu thơ. Là một giáo viên chúng ta phải làm gì để tìm ra những biện
pháp giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách tốt nhất. điều đó đã thôi
thúc tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng phát triển
ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi” làm đề tài nghiên cứu.
II. Thực trạng vấ đề nghiên cứu
1. Thực trạng:
1


1. Thuận lợi:


Tổng

Đạt
Tốt khá

Số
trẻ

Chưa đạt
Trung bình

Số trẻ

Tỉ lệ

Số

Tỉ lệ

Số

Tỉ lệ

trẻ
13

%
43,3



11

36,7

chuẩn ngữ âm tiếng
3

việt
Diễn đạt rõ ràng. Sử

30

8

26,7

11

36,7

12

36,6

4

dụng từ phù hợp
Nhanh nhẹn, linh hoạt 30


7. Rèn luyện phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.
8. Công tác tham mưu tuyên truyền.
II.Các biện pháp tổ chức thực hiện
1. Rèn nề nếp thói quen:
Để quá trình giáo dục đạt kết quả tốt trước hết phải rèn nề nếp thói quen
cho trẻ. Ở độ tuổi này trẻ đến lớp chưa quen với cảm giác xa bố mẹ và người
thân nên còn khóc nhiều. cô gần gũi nói nựng, vui cười trò chuyện, kể những
mẫu chuyện ngắn, cho trẻ nhút nhát chơi đồ chơi cùng các bạn mạnh dạn
trong lớp để giúp trẻ quên đi cảm giác nhớ nhà. Cô giới thiệu cho trẻ biết nơi
để đồ dùng của bé, nơi để đồ dùng đồ chơi, nơi nào bé sẽ tham gia học tập
cùng các bạn…Cô giới thiệu trước sau đó hỏi trẻ trả lời, dần dần đưa trẻ vào
nề nếp thói quen. Đồ dùng của bé cô dùng các hình ảnh các con vật gần gũi,
những loại quả quen thuộc ngộ nghĩnh màu sắc hấp dẫn làm ký hiệu riêng
giúp trẻ ghi nhớ gọi tên ký hiệu của mình… Những điều tưởng như đơn giản
đó đã góp phần rất lớn vào việc phát triển vốn từ cho trẻ.
2. Luyện phát triển tri giác nghe và luyện cơ quan phát âm cho trẻ.
- Đầu tiên cho trẻ bắt chước các âm thanh đơn giản.
+ Các nguyên âm đơn: a,o,e, u…
+ Các phụ âm môi: m, p, b…
+ Phụ âm răng: x, v…
Tiếp theo cần đưa ra những âm tiết khó hơn: tr, ch, s, x…(phụ âm xát)
- Cho trẻ phát âm theo mẫu các âm tiết, các âm tiết đưa ra làm mẫu
thường có một âm vị trùng nhau để góp phần hình thành cho trẻ khả năng
kết hợp âm vị và phân biệt nghĩa từng âm vị.
Ví dụ: Bà bế bé. (âm vị b)
+ Khi cô phát âm mẫu phải cho trẻ quan sát kỹ cách phát âm của cô sau
đó phải cho trẻ phát âm lại nhiều lần để rèn kỹ năng kỹ xảo phát âm cho trẻ.
4



Trong khi trò chuyện cho trẻ nhận biết cô nên đưa ra câu hỏi với thái độ
khuyến khích, giọng nói nhẹ nhàng. Thu hút sự chú ý của trẻ trước khi nêu
câu hỏi, không chỉ tập trung vào một số trẻ mà nên chú ý đến trẻ nhút nhát,
rụt rè hoặc chậm chạp.
Khi trẻ trả lời nên hưởng ứng câu trả lời của trẻ bằng cử chỉ gật đầu, mỉm
cười hay khen trẻ, nếu trẻ gặp khó khăn thì cô gợi ý bằng câu hỏi hay lời gợi
ý gần với đối tượng. Khi dạy trẻ nhận biết tập nói, cần lưu ý đó là lắng nghe
trẻ nói, sữa lỗi sai cho trẻ bằng cách cô nói mẫu cho trẻ nói theo từ hoặc câu.
Tập cho nói trọn câu rõ ràng. Nên thể hiện sự thân thiện, gần gũi với trẻ
khi trò chuyện. Cô nói chậm trẻ nhắc lại khi trẻ chưa nghe rõ hay hiểu câu
hỏi.
4. Làm và sử dụng đồ dùng trực quan:
Để luôn làm mới tiết học, thay đổi thường xuyên đồ dùng trực quan để
hấp dẫn trẻ, gây cho trẻ sự mới lạ muốn được tìm tòi khám phá nhất là
không gây nhàm chán để trẻ chú ý có chủ định hơn và muốn được biết về
đối tượng, bởi trẻ nhà trẻ luôn bị hấp dẫn những trực quan hành động và
những gì nổi bật lôi cuốn trẻ bên ngoài.
Đối với đồ dùng trực quan, khi cho trẻ tìm hiểu thì phải đẹp giống thật(có
thể là vật thật thi càng tốt, nếu phù hợp) làm sao để gây được sự chú ý, tạo
sự hấp dẫn, kích thích được ham muốn lắng nghe và trò chuyện cùng cô về
đối tượng. Đối với trẻ nhà trẻ thì đồ dùng trực quan là phương tiện cần thiết
nhất.Đồ dùng trực quan đẹp, hấp dẫn sinh động sẽ làm cho trẻ chú ý tập
trung nghiêm túc hơn không chóng chán, trẻ say mê, chủ động tích cực hơn
khi trò chuyện cùng cô.
Ngoài ra tôi còn tìm phế liệu, nguyên liệu sẵn có để làm nên những con
vật, đò dùng, cây cối, hoa là, rau quả cùng với mô hình vườn ao, đường phố

6



.5. Rèn luyện phát triển ngôn ngữ qua giờ truyện – thơ.
Để nâng cao chất lượng quá trình hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ,
trước hết ngay từ đầu năm tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động môn truyện –
thơ hàng tuần, hàng tháng theo từng chủ điểm, đề ra mục tiêu yêu cầu phù
hợp với trẻ. Từ đó tìm ra các biện pháp thực hiện một cách hiệu quả nhất.
- Gây hứng thú để trẻ tham gia vào hoạt động là vấn đề vô cùng quan trọng
và cần thiết.
Tôi sử dụng thủ thuật dùng lời nói biểu cảm, cho trẻ nghe và bắt chước âm
thanh, tiếng kêu của các con vật, giọng nói của nhân vật qua băng đĩa. Sử
dụng con giống con rối, tạo sân khấu để trẻ thích thú tham gia hoạt động.
Ví dụ: Khi kể chuyện “Đôi bạn tốt” tôi cho trẻ nghe băng ghi tiếng vịt con,
gà con kêu để gây chú ý cho trẻ, đố trẻ biết tiếng kêu của con gì? Yêu cầu trẻ
thể hiện lại cho các bạn nghe.
Cần kết hợp cử chỉ điệu bộ, nét mặt ánh mắt với giọng đọc kể của cô giúp
trẻ chú ý lắng nghe, ghi nhớ và thể hiện lại lời nói của các nhân vật, đọc lại
từng đoạn thơ…
Để tiết học không bị nhàm chán khô cứng tôi đã kết hợp giữa hoạt động
tĩnh với trò chơi động. Sau khi trẻ đọc thơ tôi cho trẻ chơi trò chơi vận động
bắt chước tạo dáng các nhân vật, tích hợp bài hát, điệu múa phù hợp nội
dung bài học, phù hợp chủ đề để tránh gò bó cho trẻ.
Ví dụ: Với bài “ Thỏ ngoan” tôi kết hợp cho trẻ chơi trò chơi “ Trời nắng
- trời mưa” để trẻ vừa học vừa chơi khắc sâu kiến thức mà không nhàm
chán.
Dùng câu hỏi đàm thoại ngắn gọn dễ hiểu để trẻ phát triển ngôn ngữ diễn
đạt của mình.
Ví dụ: Con vừa nghe bài thơ gì? Bài thơ nói về ai? …

8



- Quan sát đồ vật, sự vật, các hiện tượng thiên nhiên, cùng với quá trình
quan sát, trò chuyện để kích thích trẻ nói:
- Chơi trò chơi vận động: gieo hạt. dấu quả, hái quả, thông qua trò chơi trẻ
đọc thơ, đồng dao…..
* Thông qua hoạt động chiều: cho trẻ quan sát tranh về sự vật hiện tượng
hay trò chuyện cùng trẻ, múa hát, đọc thơ về các đối tượng.
* Thông qua hoạt động góc: trẻ tham gia chơi các trò chơi như bán hàng
rau quả… xâu vòng khi trẻ thể hiện vai chơi trẻ phải sử dụng ngôn ngữ để
thể hiện các thao tác chơi và giao lưu cùng bạn.
* Thông qua giờ đón trả trẻ: trò chuyện, xem tranh, mở đài cho trẻ nghe
để trẻ hát, đọc thơ theo băng.
* Thông qua giờ ăn: cố nhắc trẻ trước khi ăn phải mời ai? Trong khi ăn
phải như thế nào?
-Thông qua việc lồng ghép các môn học khác: bởi tính tích cực của môn
này
không đơn thuần năm trong chính tiết dạy của nó mà nó còn giúp cho các
môn học khác thêm phần sinh động, hấp dẫn và dẫn dắt vào bài tốt hơn.
Ví dụ: khi cho trẻ làm quen văn học bài thơ “Cây bắp cải” cho trẻ quan sát
trò chuyện về cây bắp cải trước khi vào bài.
8. Công tác tham mưu tuyên truyền.
- Công tác phối kết hợp với các phụ huynh học sinh có vai trò quyết định rất
lớn đến kết quả chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Vì vậy tôi thường xuyên
trao đổi với các bậc phụ huynh về tình hình sức khoẻ, nề nếp, kết quả học
tập của trẻ ở trường cũng như ở nhà để tìm ra các biện pháp giáo dục phù
hợp và hiệu quả nhất.
- Tích cực vận động phụ huynh sưu tầm, mua sắm đồ dùng đồ chơi phục
vụ các hoạt động ở lớp.
10




Tỉ lệ

trẻ
18

%
60

trẻ
12

Chưa đạt
Số

Tỉ lệ

%
40

trẻ
0

%

1

Chú ý nghe và hiểu lời

2


4

dụng từ phù hợp
Nhanh nhẹn, linh hoạt

30

19

63,3

11

36,7

0

trong các hoạt động
Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp vô cùng quan trọng. Nhờ có ngôn ngữ
mà trí tuệ, nhân cách của trẻ được phát triển. Thông qua quá trình giao tiếp
trẻ lĩnh hội được những tri thức ban đầu của thế giới xung quanh, nhờ có

11


ngôn ngữ mà trẻ được giao lưu và từ đó tình cảm của trẻ cũng được phát
triển.
Thông qua các hoạt động ở trường, trên tiết học cũng như mọi lúc mọi
nơi, bằng những phương pháp, biện pháp kết hợp nhẹ nhàng giúp trẻ chủ

được sự đóng góp ý kiến của các nhà làm chuyên môn, các bạn đồng nghiệp,
ban giám hiệu nhà trường để bản thân có nhiều kinh nghiệm hơn trong quá
trình chăm sóc giáo dục trẻ.

Xin chân thành cảm ơn!
Xác nhận của thủ tưởng đơn vị

Thanh Hóa ngày 14 tháng 04 năm

2014
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến
kinh nghiệm của mình không sao
chép lại nội dung của người khác
Người viết sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Gái

13