Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG I
PHẬT GIÁO, MỘT HIỆN TƯỢNG TÔN GIÁO VÀ TRIẾT
HỌC CỦA DÂN TỘC.
Sự giao lưu giữa các quốc gia trong một khu vực đã phá vỡ
cái thế riêng biệt của tâm lý, tư tưởng trong từng dân tộc làm cho
tâm lý và tư tưởng đó hoà vào cái chung của khu vực. Việt Nam
cũng ở trong một quá trình như thế. Theo chân các nhà buôn, nhà
truyền giáo Ấn Độ, Phật giáo vào nước ta vào khoảng thế kỷ thứ
I và thứ II sau công nguyên. Sau đó, nối gót người Ấn Độ các
nhà Phật giáo Bắc tông vào. Rồi những người tìm đường sang
Trung Quốc, Ấn Độ học Phật trở về cũng tiếp tục truyền bá Phật
giáo. Bằng những con đường khác nhau đó, Phật giáo, một tôn
giáo chung của nhiều nước Nam Á và Đông Nam Á lúc bấy giờ
cũng tìm được chỗ đứng ở Việt Nam.
Nhưng Phật giáo có nguồn gốc ở xã hội Ấn Độ cổ đại vốn
mang trong mình những đặc điểm của tư tưởng và tôn giáo, của
con người và xã hội của quá khứ và hiên tại Ấn Độ lúc bấy giờ.
Có những điều không phù hợp với con người và xã hội Việt
Nam đương thời. Vì vậy để phát triển được ở Việt Nam, Phật
giáo phải trải qua một quá trình:
1,Vào giai đoạn đầu của thời kỳ truyền bá Phật giáo vấp
phải sự phản ứng của các tín ngưỡng cổ truyền của người Việt
Nam, của tục thờ phụng tổ tiên, của lệ cúng bái thổ công và các
thói quên thờ cúng thành hoàng.. . Người Việt Nam mang các tín
ngưỡng trên không khỏi ngỡ ngàng trước Phật giáo. Họ đã xa
lánh, thậm trí chê bai, đả kích.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
2,Vào thời kỳ sau của sự truyền bá, lúc Phật giáo đã làm
quen với dân tộc nó vẫn còn liên tục bị sự mổ xẻ của một số

giáo. Lê Quý Đôn, Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích thế kỷ XVIII
đều thừa nhận một số yếu tố của Phật giáo. Thậm chí Lê Quý
Đôn còn cho rằng chê bai tiên Phật là thái độ "hẹp hòi".
Vì sao Phật giáo, một tôn giáo, một triết thuyết từ bên
ngoài vào lại khẳng định được vị trí của mình dài lâu trong dân
tộc như thế?
Về vấn đề này đã có nhiều giải kiến khác nhau. Có người
cho rằng dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống bao dung tôn
giáo nên dung nạp Phật giáo; có người giải thích rằng Phật giáo
là một trào lưu văn hoá nên sẽ sống mãi với dân tộc, có người
quan niệm rằng Phật giáo không giành quyền binh và uy lực
ngoài đời nên người ta tin theo... Nhưng tất cả các lý lẽ đó đều
không sức thuyết phục.
Nếu nói rằng, người Việt Nam có truyền thống bao dung
tôn giáo thì không thể giải thích được hiện tượng các nhà nho
phê phán Phật giáo và những người vô thần đối nghịch với Phật
giáo. Nếu nói rằng Phật giáo là một trào lưu văn hoá mới thấy
một mặt của văn hoá dân tộc: mặt chịu ảnh hưởng và mang dấu
ấn của Phật giáo. Nhưng xét về bản chất thì Phật giáo là một tôn
giáo, một lý thuyết thần bí về sự giải thoát con người và do đó
gọi là một tôn giáo đúng hơn là một trào lưu văn hoá. Nếu nói
rằng Phật giáo không giành quyền binh, địa vị ngoài đời thì
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
không thể giải thích được các hiện tượng lịch sử, như có người
tin theo Phật giáo để mong giầu sang...
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG II
PHẬT GIÁO LÀ MỘT NHU CẦU TINH THẦN CỦA NGƯỜI

mình, muốn biết quan hệ nhân quả trong cuộc đời mình... Phật
giáo với lý thuyết: Khổ, tập, diệt, đạo, nghiệp, vô, thường, ngã ... đã
đáp ứng được phần nào nhu cầu đó. Phật giáo do đó đã thay thế được
các tín ngưỡng cổ truyền, trở thành tôn giáo chung của nhiều địa
phương và cuối cùng là của cả đất nước.
Sống và yêu cầu sống không được đáp ứng trong hiện thực xã
hội, không những là điều kiện cho Phật giáo du nhập và thắng thế, mà
còn là cơ sở qui định sự phát triển của các tông phái. Phật giáo ở Việt
Nam, Tông phái nào chú ý đến yêu cầu sống của dân, đến cảnh khổ đau
thì ăn sâu phát triển, tông phái nào lý luận cao siêu nhưng không chú ý
mấy đến sự thoả mãn yêu cầu của con người thì dù có được thịnh hành
cũng chỉ là hiện tượng tạm thời trong lịch sử.
Phật giáo truyền vào nước ta là Phật đại thừa với cả ba tông phái:
Thiền tông, Mật tông, Tinh độ tông.
Thiền tông với các quan niệm: Phật tại tâm, Phật có ở mọi nơi, ai
cũng có thể trở thành Phật, có thể trở thành Phật ngay tức khắc... đã
nâng con người lên trong ách kìm kẹp nặng nề của trật tự phong kiến
và Nho giáo. Nhưng Thiền tông không đề cập đến những nhu cầu thực
tế, hàng ngày nên chỉ được thịnh hành trong một giai đoạn lịch sử (Lý -
Trần).
Mật tông với thuật phù chí, bùa phép, với phương pháp hàng
long phục hổ, trấn tà yểm huyệt, tuy thô thiển về mặt cách thức nhưng
hứa hẹn thoả mãn một điều gì đó trong tâm lý con người, nên được
6