Luật HPNN: Chương trình tổng thể
• Tuần 1: Những vấn đề lý luận về luật hiến pháp
và hiến pháp
• Tuần 2: Chính thể và các đảng phái chính trị
• Tuần 3: Pháp luật bầu cử và mối quan hệ cơ
bản giữa Nhà nước và công dân
• Tuần 4: Nghị viện các nước
• Tuần 5: Chính phủ và nguyên thủ quốc gia các
nước
• Tuần 6: Hệ thống tư pháp và vấn đề bảo vệ
Hiến pháp ở các nước


Tuần 6: Hệ thống tư pháp và cơ
chế bảo vệ hiến pháp
• A. Hệ thống tư pháp các nước
– Vị trí hệ thống tư pháp trong BMNN
– Các nguyên tắc hoạt động
– Cơ cấu tổ chức các hệ thống toà án
– Nhân sự toà án
– Thẩm quyền của toà án các nước

• B. Cơ chế bảo vệ hiến pháp


I. Vị trí hệ thống tư pháp trong
BMNN
1. Ảnh hưởng của nguyên tắc tam quyền phân
lập: lập pháp, hành pháp, tư pháp
•


– Xét xử công khai: Mức độ công khai khác nhau


III. Cơ cấu tổ chức các hệ thống
toà án
• Hai cách thức tổ chức: Cấp xét xử - Cấp hành
chính lãnh thổ. Nhìn chung đều tổ chức theo cấp
xét xử, ít theo cấp hành chính lãnh thổ.
• Bao giờ cũng có một cấp cao nhất, cấp phúc
thẩm,sơ thẩm, sơ thẩm thẩm quyền hạn chế
• Mô hình tổ chức trong nhà nước liên bang (Mỹ,
Đức) trong nhà nước đơn nhất (Pháp, Việt
Nam). Lưu ý Đức là trường hợp đặc thù.


IV. Nhân sự toà án
• Thẩm phán:
– đại diện nhà nước
– có thể có nhiều loại hoặc một loại thẩm phán, vai trò
thẩm phán ở các nước không phải lúc nào cũng
giống nhau
– Cách thức bổ nhiệm, con đường sự nghiệp khác
nhau

• Đại diện các bên hoặc xã hội:
– hội thẩm, bồi thẩm…
– Có nhiều loại, tuỳ từng nước có những đặc điểm
riêng, Việt Nam, Mỹ là những trường hợp đặc thù ở
chỗ chỉ có một loại người (VN: hội thẩm, Mỹ: bồi
thẩm)

− Pháp luật nội dung cụ thể, rõ ràng
− Trình tự thủ tục rõ ràng, thuận tiện

• Cơ chế bảo hiến: rất đa dạng và khác nhau giữa
các nước. Có các mô hình:
–
–
–
–

Mô hình phi toà án: Pháp (Việt Nam)
Mô hình toà án: Mỹ, Đức
Mô hình bảo vệ trước: Pháp
Mô hình bảo vệ sau: Mỹ (thẩm quyền chung) và Đức
(thẩm quyền riêng)


Mô hình bảo vệ trước và bảo vệ sau
• Mô hình bảo vệ
trước: Pháp với sự
xuất hiện của hội
đồng bảo hiến
• Mô hình bảo vệ sau:
Đức, Mỹ với sự xuất
hiện của cơ quan tài
phán

Quy trình ban hành luật
Kiểm hiến


Tòa án tối cao
Tòa án phúc
thẩm

LIÊN BANG

Tòa án sơ
thẩm

TÒA
ÁN
HiẾN
PHÁP
LIÊN
BANG

Tòa
án tối
cao
liên
bang

Tòa
án tối
cao
liên
bang

Tòa
án tối

phúc
thẩm
bang

Tòa
án
phúc
thẩm
bang

Tòa
án
phúc
thẩm
bang

Tòa
án
phúc
thẩm
bang

Tòa
án sơ
thẩm
bang

Tòa
án sơ
thẩm

thẩm

Tòa án phúc
thẩm

Tòa án phúc
thẩm

Tòa án sơ
thẩm

Tòa án sơ
thẩm

Tòa án sơ
thẩm

Tài
chính


Mô hình tòa án & bảo hiến Pháp
Hội đồng bảo hiến

Tòa án phân định thẩm quyền

Tòa án giám
đốc thẩm

Tòa án hành chính tối